Ақкөл ауданы бойынша 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламаны бекіту туралы

Ақмола облысы Ақкөл аудандық мәслихатының 2023 жылғы 22 желтоқсандағы № С 12-3 шешімі

Қазақстан Республикасының Экология кодексінің 365-быбы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, Ақкөл аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Ақкөл ауданы бойынша 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламасы осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.

2. Оы шешім 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.

Ақкөл аудандық мәслихатының төрағасы

Д. Салыбекова

Ақкөл аудандық мәслихатының 2023 жылғы 22 желтоқсандағы № С 12-3 шешіміне қосымша

Ақкөл ауданы бойынша 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарлама Кіріспе

Осы Ақкөл ауданы бойынша 2024-2029 жылдарға арналған коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарлама (бұдан әрі – Бағдарлама) Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексінің 365-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес әзірленді.

Аудан аумағында сегіз ауылдық округ пен қалалық округ шекарасында орналасқан жиырма тоғыз елді мекен бар. Аудан тұрғындарының саны 24 888 (жиырма сегіз мың сегіз жүз сексен сегіз) адамды құрайды. Ауданның тұрғын үй қоры негізінен жеке тұрғын үйлерден тұрады, Ақкөл қаласындағы көп қабатты құрылыс 91 (тоқсан бір) бірлік көлеміндегі екі, үш, төрт, бес қабатты тұрғын үйлерден тұрады.

Аудан ауылшаруашылық, ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар жоқ. Аудан аумағы арқылы Республикалық маңызы бар "Астана-Бурабай" автомагистралі өтеді, Ак-куль теміржол станциясы бар.

Табиғи ресурстарды сақтау және көбейту мемлекеттік органдар өздерінің барлық шешімдерінде ескеруі керек негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Өндірістің тым сызықтық әдістері, тұтыну әдістері және қалдықтарды жою әдістері бүгінде өз шегіне жетіп отыр.

Қалдықтарды басқару жөніндегі саяси жобаны әзірлеу табиғи кеңістіктердің, су ортасының, Топырақтың және ауаның қалдықтармен және оларды жеткіліксіз өңдеумен байланысты ластануын азайту арқылы халықтың өмір сүру жағдайларын айтарлықтай жақсартуға ықпал етеді.

Ұлттық және халықаралық деңгейде биліктің еркі кеңінен бөлінеді. Табиғи ресурстарды пайдалануды шектеу және қоршаған ортаға әсерді азайту үшін қалдықтарды басқару әдістері барған сайын қалпына келтіру бағытында дамуы керек деген консенсус бар. Осылайша, циклдік экономика деп аталатын экономика, аумақтар, демек, азаматтар үшін құндылық құрудың қуатты тетігі болып табылады.

Қалдықтарды басқарудың заманауи мәселелерін тиімді мемлекеттік саясатқа біріктіру оның барлығына пайда әкелетін қалдықтарды жинау және басқару әдістерін тұрақты енгізуді қамтамасыз ету үшін бірінші дәрежелі экологиялық өлшемді экономикалық тәсілмен біріктіруін талап етеді.

Қалдықтарды басқару маңызды экологиялық мәселе, сонымен қатар маңызды экономикалық мәселе болып табылады және тиімділікті арттыру көптеген қатысушылардың әрекеттеріне байланысты, бірақ мемлекеттік органдарда бұл іске үлес қосу үшін көптеген құралдар бар.

2. Қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын талдау 2.1. Қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын бағалау

Аудан аумағында жиырма тоғыз елді мекен бар, әр елді мекенде Советтік Социалистік Республикалар Одақтастығы кезеңінен бастап қалыптасқан тұрмыстық қалдықтар үйінділері бар. Бүгінгі күні бұл полигондар оларды заңдастырудың тиісті тетігінің болмауына байланысты ресімделмеген. Оларды пайдалану бүгінгі күнге дейін жалғасуда, полигондарды тиісті жағдайда ұстауды ауылдық округтердің әкімдіктері мен шаруашылық жүргізуші субъектілер жүзеге асырады. Бұл полигондарға тұрғын үйлерден, қоғамдық ғимараттар мен мекемелерден, сауда, қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарынан, көше және бақша-саябақ қоқыстарынан қалдықтар қабылданады. Барлық полигондар тұрғын үй құрылысынан және су көздерін санитарлық қорғау аймақтарынан алыс орналасқан.

Органикалық қалдықтарды бөлек жинау, оларды сұрыптау, қайта пайдалану қажетті техникалық базаның болмауына, сондай-ақ электрмен жабдықтауға, сумен жабдықтауға және кәрізге қосылуға байланысты қиындықтарға байланысты жүзеге асырылмайды.

Тұрмыстық қатты қалдықтардан жоспарлы-тұрақты тазалау тек Ақкөл қаласында жүргізіледі, бұл тұрғын үй секторы, кәсіпорындар, ұйымдар, мекемелер. Қамту пайызы 40 (қырық) пайыздан аспайды.

Көпқабатты тұрғын үйлердің жанында тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер орнатылған арнайы алаңдар бар, абаттандырылған үйлердің бір бөлігіне тұрмыстық қалдықтарды шығаруға арналған арнайы техника қызмет көрсетеді, жиілігі аптасына екі рет. Қоғамдық ғимараттарда тұрмыстық қалдықтарға арналған контейнерлер де бар.

Қатты тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтар полигоны Ақкөл қаласынан оңтүстік-шығыс бағытта, "Акколь-Горкомхоз" шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын қызмет көрсететін, 1985 жылы ашылған, ауданы 25 га жер учаскесінде орналасқан. Қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының орналасуы № 1 суретте көрсетілген.

№ 1 сурет-қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының орналасуы

Пайда болған қалдықтар Ақкөл қаласының қатты тұрмыстық қалдықтар полигонына орналастырылады.

Тұрмыстық қатты қалдықтар қалдықтарының массасы жылдар бойынша бөліністе № 1 кестеде келтірілген.

№ 1 кесте

Кезең	Қалдықтардың көлемі, текше метр	Қалдықтардың массасы, тонн
2020 год	38 700	5998,5
2021 год	32 700	5068,5
2022 год	36 600	5673,0

Ақкөл қаласындағы қатты тұрмыстық қалдықтардың морфологиялық құрамы № 2 кестеде келтірілген.

№ 2 кесте

№ р/с	ҚТҚ түрі (фракциясы)	Жалпы массадағы үлес, пайыз
		көп пәтерлі құрылыс	жеке сектор
1	органикалық (тамақ) қалдықтары	29,35	42,37
2	картон	4,46	0,0
3	қағаз (газеттерді қоса)	4,71	2,08
4	қайта өңделетін пластмассалар	2,42	2,61
5	қайта өңделмейтін пластмассалар	0,68	0,48
6	пластикалық пакеттер	2,89	4,19
7	шыны маңдай	9,87	6,0
8	қара металдар	0,76	0,19
9	алюминий қаптамасы	1,17	1,78
10	тоқыма қалдықтары	2,48	0,99
11	электр және электрондық жабдықтардың қалдықтары	0,22	0,10
12	оқудан шығару (ұсақ фракция)	4,17	12,40
13	оқудан шығару (үлкен фракция)	36,84	26,56

2.2. Соңғы үш жылдағы динамикадағы коммуналдық қалдықтарды басқаруды талдау (коммуналдық қалдықтарды басқару саласындағы күшті және әлсіз жақтарын талдау, коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары және қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтер бойынша нормативтік база)

Қалдықтарды орналастыру үшін полигондар жоқ елді мекендердің қызметін алдын ала талдау көрсеткендей, қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру бойынша жоспарлар жасау қажет. Осылайша, бір-біріне салыстырмалы түрде жақын орналасқан елді мекендер полигондарды салу бойынша жұмыс жоспарларын жасау кезінде аумақтылығы бойынша бірігіп, бірыңғай полигон салу процесін жүзеге асыра алады. Осылайша, қажетті іс-шаралар мен ақша қаражаттары тиімді және орынды іске асырылатын болады, бұл өз кезегінде осы халық үшін оң әсер ететін болады.

Аудан аумағында жобалау-іздестіру жұмыстары жүргізілмеген, полигонды жобалау және кейіннен салу құнын бағалау мүмкін емес. Қызметтер, жұмыстар мен тауарлар құнының өсуіне байланысты шығындарға объективті баға беру және ақша қаражатын бюджеттік жоспарлау мәселесін қарастыру мүмкін емес.

Қалдықтарды экологиялық қауіпсіз басқару саласындағы заңнамалық талаптардың бірі-қалдықтарды орналастыру ақысы. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары, сондай-ақ қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтер коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу қағидалары бекітілгеннен кейін бекітілетін болады. Есептеулерге сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтер: бір тұрғыннан айына абаттандырылған 415,00 теңге, бір тұрғыннан айына абаттандырылмаған 456,24 теңге, 1 текше метр бірлігіне жылдық тариф - 3 093,17 теңге (сомалар қосылған құн салығынсыз көрсетілген).

Халыққа жүргізілген сауалнама барысында тұрғындардың үлесіне Қалдықтарды кәдеге жарату түрлері мен тәсілдері айқындалды. Бұл деректерді біз осы Бағдарламаның мақсаты мен міндеттерін анықтауда қолданамыз.

Ақкөл қалалық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 120 (бір жүз жиырма) адам, үйлер санының 3 пайызды құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	12	55	13	20	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	22	30	48	0	0
Шыны бөтелкелер	1	6	94	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	6	14	22	58	0	0
Ағаш қалдықтары	22	0	13	65	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	4	17	74	2	3	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	3	97	0	0	0
Тамақ қалдықтары	2	0	40	0	6	52
Ірі қара/жылқы терісі	0	34	64	2	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	34	64	2	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	12	6	60	0	22	0
Құс тамшылары	12	0	65	0	23	0
Сабан төсек қалдықтары	20	0	50	12	18	0
Көң	50	0	40	0	10	0
Күл	12	0	63	0	25	0

Азат ауылы

Сауалнамаға қатысқандар саны: 16 (он алты) адам, үйлер санының 5 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	2	0	98	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Шыны бөтелкелер	0	3	97	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	3	0	0	97	0	0
Ағаш қалдықтары	20	0	0	80	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	40	31	0	9	20	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	50	50	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	50	50	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	100	0	6,7	0
Құс тамшылары	0	0	80	0	20	0
Сабан төсек қалдықтары	100	0	0	0	0	0
Көң	100	0	0	0	0	0
Күл	10	0	90	0	60	0

Қарасай ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 32 (отыз екі) адам, үйлер санының 10 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	0	0	100	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Шыны бөтелкелер	0	0	100	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	3	0	0	97	0	0
Ағаш қалдықтары	22	0	0	78	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	5	55	20	5	15	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	3	0	0	96	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	7	0	0	93	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	0	0	100	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	11	0	89	0	0	0
Құс тамшылары	23	0	77	0	0	0
Сабан төсек қалдықтары	16	0	6	2	76	0
Көң	40	0	0	4	56	0
Күл	20	0	80	0	0	0

Кеңес ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 86 (сексен алты) адам, үйлер санының 17 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	10	10	10	70	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	20	80	0	0
Шыны бөтелкелер	5	0	95	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Ағаш қалдықтары	100	0	0	0	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	0	80	20	0	0	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	0	100	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	0	100	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	80	0	20	0
Құс тамшылары	0	0	50	0	50	0
Сабан төсек қалдықтары	30	0	10	0	50	0
Көң	40	0	10	0	50	0
Күл	20	0	40	0	40	0

Наумов ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 46 (қырық алты) адам, үйлер санының 13 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	10	20	70	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Шыны бөтелкелер	0	0	100	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Ағаш қалдықтары	100	0	0	0	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	10	70	20	0	0	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	0	100	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	0	100	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	80	0	20	0
Құс тамшылары	0	0	80	0	20	0
Сабан төсек қалдықтары	100	0	0	0	0	0
Көң	100	0	0	0	0	0
Күл	0	0	50	0	50	0

Жалғызқарағай ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 30 (отыз) адам, үйлер санының 23 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	0	20	80	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	90	10	0	0
Шыны бөтелкелер	0	0	100	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	20	80	0	0
Ағаш қалдықтары	25	0	10	65	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	5	10	20	0	65	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	0	100	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	0	100	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	40	0	60	0
Құс тамшылары	0	0	0	0	100	0
Сабан төсек қалдықтары	0	0	0	0	100	0
Көң	0	0	0	0	100	0
Күл	0	0	0	0	100	0

Новорыбин ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 52 (елу екі) адам, үйлер санының 17 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	0	0	100	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	10	90	0	0
Шыны бөтелкелер	0	0	100	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Ағаш қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	0	0	100	0	0	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	0	100	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	0	100	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	80	0	20	0
Құс тамшылары	0	0	100	0	0	0
Сабан төсек қалдықтары	20	0	30	0	50	0
Көң	50	0	10	0	40	0
Күл	40	0	20	0	40	0

Еңбек ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 38 (отыз сегіз) адам, үйлер санының 11 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	10	20	70	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Шыны бөтелкелер	0	50	50	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Ағаш қалдықтары	100	0	0	0	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	0	30	70	0	0	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	10	0	90	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	100	0	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	100	0	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	0	0	20	0	80	0
Құс тамшылары	50	0	0	0	50	0
Сабан төсек қалдықтары	10	0	40	0	50	0
Көң	60	0	0	0	40	0
Күл	0	0	20	0	80	0

Урюпин ауылдық округі

Сауалнамаға қатысқандар саны: 105 (бір жүз бес) адам, үйлер санының 18 пайызын құрайды.

Қалдықтардың түрі	Кәдеге жарату тәсілі, сауалнамаға қатысқандардың үлесі
	Қайта пайдаланады	Қабылдау пунктіне тапсырады	Полигонға шығару үшін қойма	Өртейді	Іргелес учаскеге орналастырады	Компост немесе жем үшін пайдаланады
Пластикалық бөтелкелер	0	0	10	90	0	0
Химиядан жасалған пластикалық қаптама және басқа пластик қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Шыны бөтелкелер	0	70	30	0	0	0
Тоқыма қалдықтары	0	0	0	100	0	0
Ағаш қалдықтары	10	0	0	90	0	0
Электр құрылғыларының қалдықтары, соның ішінде батареялар мен батареялар	0	80	20	0	0	0
Сұрыптаусыз қалдықтар қоспасы (шыны, пластик, тоқыма және тағы да басқа)	0	0	100	0	0	0
Тамақ қалдықтары	0	0	0	0	0	100
Ірі қара/жылқы терісі	0	90	10	0	0	0
Ұсақ малдың/шошқаның терісі	0	90	10	0	0	0
Құрылыс қалдықтары (кірпіш бетон, пластикалық терезелер)	10	0	50	20	20	0
Құс тамшылары	0	0	0	0	100	0
Сабан төсек қалдықтары	0	0	0	0	100	0
Көң	0	0	0	0	100	0
Күл	0	0	20	0	80	0

2.3. Соңғы үш жылдағы динамикадағы бөлінген қаражаттың сипаттамасы және талдауы

Проблемалық мәселелердің бірі қатты тұрмыстық қалдықтардың полигондарын орнату үшін тиісті жер учаскелерін таңдау, сондай-ақ осы қызмет түрлерін көрсету нарығын дамытуға ықпал ететін тиісті бәсекелестік ортаның болмауы болып табылады.

Ақкөл ауданының бюджетіне сәйкес жыл сайын елді мекендердің аумақтарын абаттандыру деңгейін жақсартуға, рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін жоюға және қоқыс үйінділерін ұстауға бағытталған іс-шаралар өткізіледі. Мәселен, 2021 жылы полигондарды ұстауға 6 482,0 мың теңге, 2022 жылы – 8 423,0 мың теңге, 2023 жылы – 13 242,0 мың теңге қаражат бөлінді.

3. Бағдарламаның мақсаттары, міндеттері және нысаналы көрсеткіштері 3.1. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

Бағдарламаның мақсаты түзілетін және жинақталған қалдықтардың, сондай-ақ жойылатын қалдықтардың қауіпті қасиеттерінің көлемін және (немесе) деңгейін біртіндеп қысқартуға, қоқысты бөлек жинау және оны сұрыптау үлесін ұлғайтуға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу болып табылады.

Бағдарлама Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушысының 2021 жылғы 9 тамыздағы № 318 (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23917 болып тіркелген) бұйрығымен бекітілген Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидаларына (бұдан әрі - Қағидалар) сәйкес жүзеге асырылуға тиіс.

Қалдықтарды басқару бағдарламасының міндеттері:

- қатты тұрмыстық қалдықтарды селективті (бөлек) жинауды енгізу;

- полигондар мен алаңдар аумағында қалдықтарды уақытша орналастыру және жинақталған және түзілетін қалдықтардың қоршаған ортаға әсерін қысқарту жөніндегі мақсатқа қол жеткізу үшін оны дұрыс сақтауды және өңдеуді ұйымдастыру;

- қалдықтарды уақтылы көму;

- қосымша шикізат көзі ретінде қалдықтардың санын азайту және қалдықтарды шаруашылық айналымға тарту жөніндегі жоспарлар мен іс-шаралардың орындалуын тексеру.

Тұрмыстық қатты қалдықтарды іріктеп (бөлек) жинауды енгізу жөніндегі міндет қайта пайдалануға болатын қалдықтарды (макулатура, шыны, металл, полимерлі материалдар) анықтау жөніндегі мақсатқа қол жеткізуге бағытталған. Осы міндетті орындау көмуге жататын қалдықтар көлемінің азаюына әкеледі.

Бақыланатын көрсеткіштерді таңдау жүргізілген жұмыстарды, нормативтік талаптарды, арнайы экологиялық жобалардың ұсынымдарын талдау негізінде айқындалады:

Қалдықтарды басқару Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 319-бабымен регламенттеледі. Қалдықтарды басқару деп қалдықтар пайда болған сәттен бастап түпкілікті жойылғанға дейін оларға қатысты жүзеге асырылатын операциялар түсініледі.

Қалдықтарды басқару операцияларына мыналар жатады:

1) қалдықтар пайда болған жерде олардың жинақталуы;

2) қалдықтарды жинау;

3) қалдықтарды тасымалдау;

4) қалдықтарды қалпына келтіру;

5) қалдықтарды жою;

6) қалдықтар пайда болған жерде оларды жинақтау, қалдықтарды жинау, қалпына келтіру және жою жөніндегі операцияларды жүзеге асыру процесінде орындалатын қосалқы операциялар;

7) қалдықтарды жинау, тасымалдау, қалпына келтіру және (немесе) жою жөніндегі операцияларға байқаулар жүргізу;

8) жойылған (жабық, пайдаланудан шығарылған) қалдықтарды жою объектілеріне қызмет көрсету жөніндегі қызмет.

Қалдықтарды көмуге немесе жоюға дайындау жөніндегі қосалқы операцияларды (оның ішінде оларды сұрыптау, өңдеу, залалсыздандыру жөніндегі) қоса алғанда, қалдықтарды көму немесе жою жөніндегі қалпына келтірілмейтін кез келген операция қалдықтарды жою деп танылады.

3.2. Қойылған мақсат пен міндеттерге қол жеткізу жолдары

Қойылған мақсат пен міндеттерге қол жеткізу жолдары:

- стратегиялық тәсілдер:

қалдықтарды басқарудың заманауи инфрақұрылымын дамыту: бағдарлама заманауи құрастыру пункттерін құруға, бөлек жинауға арналған контейнерлер орнатуға, қалдықтарды шығару жүйесін жаңғыртуға және қайта өңдеу зауыттарын салуға инвестицияларды көздейді;

- операциялық шаралар:

мониторинг және талдау: қалдықтардың көлемін, қызмет көрсету сапасын және басқа да негізгі параметрлерді бақылау үшін мониторинг жүйесін енгізу және процестерді үздіксіз жақсарту үшін деректерді талдау;

- мониторинг және бағалау:

тиімділікті бағалау: қойылған мақсаттар мен міндеттерді ескере отырып, бағдарлама нәтижелерін мерзімді бағалау, сондай-ақ алынған мәліметтер негізінде стратегияны түзету.

3.3. Бағдарламаның нысаналы көрсеткіштері

Жалпы көрсеткіштер:

- өндірілетін қалдықтардың жалпы көлемін азайту: ауданда өндірілетін қалдықтардың жалпы көлемін 2029 жылға қарай жиырма пайызға азайту;

- бөлек жинау деңгейін ұлғайту: қалдықтарды бөлек жинау деңгейіне қалдықтардың жалпы көлемінің кемінде он пайызына қол жеткізу.

Жүйе тиімділігінің көрсеткіштері:

- Халыққа қызмет көрсету деңгейі: қалдықтарды басқару саласында халыққа қызмет көрсету деңгейін кемінде отыз пайызға қамтамасыз ету;

- жинау және тасымалдау тиімділігі: логистикалық шығындарды он пайызға қысқарту арқылы көрсетілген қалдықтарды жинау және тасымалдау тиімділігін жақсарту;

- қауіпсіздік және санитария деңгейі: қалдықтарды басқару процесінде қауіпсіздік және санитария стандарттарын қамтамасыз ету.

Экономикалық көрсеткіштер:

- қаржылық тұрақтылық: бағдарламаның жалпы бюджетінің кемінде он пайызын өзін-өзі қаржыландыруды қоса алғанда, бағдарламаның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету;

- жұмыс орындарын құру: қалдықтарды басқару саласында кемінде бес бірлікке жаңа жұмыс орындарын құру;

- бизнесті қолдау: қалдықтарды басқарумен байланысты жергілікті кәсіпорындардың дамуын қолдау және ынталандыру және олардың нарықтағы үлесін арттыру.

Әлеуметтік жауапкершілік көрсеткіштері:

- білім беру және ақпараттандыру: қалдықтарды басқару мәселелері бойынша білім беру және ақпараттық іс-шараларға халықтың қатысу деңгейі;

- жұртшылықты тарту: жұртшылықты қалдықтарды басқару саласындағы шешімдер қабылдау және бақылау процестеріне тарту;

- қоршаған орта сапасын жақсарту: топырақтың, судың және ауаның ластануының төмендеуінен көрінетін қоршаған орта сапасын жақсарту.

Мониторинг және бағалау:

- мониторинг жүйесі: жоғарыда аталған барлық көрсеткіштерді бақылау және бағдарлама нәтижелерін үнемі бағалау үшін мониторинг жүйесін құру;

- есеп беру: прогресті және қабылданған шараларды талдауды қоса алғанда, бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне қол жеткізу туралы жария есеп беру;

- стратегияны түзету: алынған мәліметтер мен кері байланысқа байланысты қалдықтарды басқару стратегиясын түзету.

4. Қойылған мақсат пен міндеттерге қол жеткізудің негізгі бағыттары, жолдары

Негізгі бағыттар:

- қалдықтарды басқару инфрақұрылымын жаңғырту;

- дереккөзде сұрыптау және бөлек жинау;

- қайта өңдеу мен кәдеге жаратуды ынталандыру;

- білім беру және халықты ақпараттандыру.

Негізгі бағыттардың бірі қалдықтарды жинау, тасымалдау, қайта өңдеу және кәдеге жарату үшін инфрақұрылымды жаңғырту және дамыту болып табылады. Бұған заманауи құрастыру пункттерін салу, бөлек жинауға арналған контейнерлерді орнату және тасымалдау жүйесін жаңарту кіреді.

Үй шаруашылықтары мен кәсіпорындар деңгейінде қалдықтарды бөлек жинауды ынталандыру маңызды бағыт болып табылады. Бұл қайта өңдеу және кәдеге жарату процестерін оңтайландыруға мүмкіндік береді.

Бағдарлама қайта өңдеу компанияларымен серіктестік құру және қайта өңдеу материалдары үшін жергілікті нарықтардың дамуын қолдау арқылы қайта өңдеу мен кәдеге жаратуды белсенді түрде дамытады.

Бағдарламаны сәтті жүзеге асыру үшін бөлек жинау, тұрақтылық және экологиялық жауапкершілік ережелері туралы жұртшылықты қалыптастыру және хабардар ету маңызды.

Қойылған мақсатқа жету жолдары:

- ұзақ мерзімді стратегияны әзірлеу және енгізу;

- инфрақұрылымға инвестициялар;

- заманауи технологияларды енгізу;

- ынтымақтастық және серіктестік;

- бағалау және түзету.

Бағдарлама мақсатқа жетудің нақты қадамдары мен мерзімдерін анықтайтын қалдықтарды басқарудың ұзақ мерзімді стратегиясын әзірлеуді және енгізуді көздейді.

Бағдарлама құрастыру пункттерін, қайта өңдеу зауыттарын және тасымалдау жүйелерін қоса алғанда, инфрақұрылымды жаңғыртуға және салуға қаражат бөлуді көздейді.

Бағдарлама контейнерлерді толтыруды бақылау жүйелері және географиялық ақпараттық жүйені қолдана отырып, қалдықтарды жинау маршруттарын оңтайландыру сияқты заманауи технологияларды енгізуге бағытталған.

Бағдарлама бірлескен табысты қамтамасыз ету үшін жергілікті кәсіпорындармен, өңдеуші компаниялармен, үкіметтік емес ұйымдармен және қоғамдық ұйымдармен белсенді ынтымақтастықты көздейді.

Бағдарлама нәтижелерді үнемі бағалауды және алынған мәліметтерге және қоғамнан кері байланысқа сәйкес стратегияны түзетуді қарастырады.

5. Қажетті ресурстар (қаржылық-экономикалық, материалдық-техникалық, еңбек және өзге де дереккөздер)

Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидаларына сәйкес бюджеттік қаражат, шағын және орта бизнес қаражаты және басқа да ықтимал қаржыландыру көздері Бағдарламаны қаржыландыру көздері болып табылады.

Қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру бойынша қаржыландыру жоспары № 3 кестеде келтірілген.

№ 3 кесте

Іс-шараның атауы	Іске асыру кезеңі	Қаржыландыру көлемі, мың теңге
Еңбекақы	2024-2029 жылдар	Бюджетке сәйкес *
Көлік құралдарын ұстау және оларға қызмет көрсету	2024-2029 жылдар	Бюджетке сәйкес *
Басқа шығындар	2024-2029 жылдар	Бюджетке сәйкес *

* ескерту-қаржыландыру көлемі тиісті жылға арналған бюджетті қалыптастыру кезінде нақтыланатын болады.

6. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

Іс-шаралар жоспары Бағдарламаның құрамдас бөлігі болып табылады және іс-шаралар (күтілетін іс-шаралар) бойынша нәтижелер көрсеткіштерін көрсете отырып, Бағдарламаны іске асыруға қажетті шығындар мен қаржыландыру көздерін, мерзімдерді, орындаушыларды, аяқталу нысанын айқындай отырып, бағдарламаның мақсаты мен міндеттеріне толық қол жеткізуге бағытталған іс-шаралар/іс-шаралар жиынтығын қамтиды.

Қалдықтарды басқару бағдарламасының мақсаты: түзілетін өндіріс және тұтыну қалдықтарының көлемін біртіндеп қысқартуға, сондай-ақ түзілетін қалдықтардың қоршаған ортаға әсерін азайтуға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу.

Қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары № 4 кестеде келтірілген.

№ 4 кесте

№ р/с	Іс-шара	Орындау мерзімі	Болжалды шығындар	Қаржыландыру көзі
1	Уақытылы әзірлеу нормативтік құжаттар	2024-2025 жылдар	Қаржыландыруды қажет етпейді	Қажет емес
2	Көлемдерді анықтау үшін екі жыл ішінде мониторинг жүргізу және қайта өңделетін қалдықтар (пластмасса, шыны ыдыстар, қағаз) бойынша есеп жүргізу	2024-2025 жылдар	5 000,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
3	Соңғы екі жылдағы мониторингтік деректер негізінде қалдықтарды басқару бағдарламасын түзету	2025 жыл (4-тоқсан)	1 500,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
4	Ақкөл қаласында қалдықтарды сұрыптай отырып қабылдау пунктін ашу	2026-2028 жылдар	Қаржыландыруды қажет етпейді	Қажет емес
5	Ақкөл қаласында қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын салу жобасын іске асыру	2026-2027 жылдар	1 500 000,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
6	Қатты тұрмыстық қалдықтарды сұрыптауды ұйымдастыру	2024-2029 жылдар	30 000,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
7	Ұзындығы бес километр қатты тұрмыстық қалдықтар полигонынан ұшып кеткен қоқыстардан кірме жолды тазалау	2024-2029 жылдар	7 500,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
8	Аумағы 50 (елу) гектар қатты тұрмыстық қалдықтар полигонынан ұшқан қоқыстардан іргелес аумақты жинау.	2024-2029 жылдар	12 000,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
9	Полигонның периметрі бойынша ағаштар мен бұталарды отырғызу, жыл сайын 50 (елу) көшет	2024-2029 жылдар	1 500,0 мың теңге	Бюджет қаражаты
10	Полигонда пайдаланылған карталарды карта беті бойынша бульдозермен төрт есе өту жолымен кезең-кезеңімен тығыздау, қалдықтар үйіндісін бес пайызға тығыздау.	2024-2029 жылдар	60 000,0 мың теңге	Бюджет қаражаты

Об утверждении Программы по управлению коммунальными отходами по Аккольскому району на 2024-2029 годы

Решение Аккольского районного маслихата Акмолинской области от 22 декабря 2023 года № С 12-3

В соответствии с подпунктом 1) пункта 3 статьи 365 Экологического кодекса Республики Казахстан, Аккольский районный маслихат РЕШИЛ:

1. Утвердить Программу по управлению коммунальными отходами по Аккольскому району на 2024-2029 годы согласно приложению к настоящему решению.

2. Настоящее решение вводится в действие с 1 января 2024 года.

Председатель Аккольского районного маслихата

Д. Салыбекова

Приложение к решению Аккольского районного маслихата от 22 декабря 2023 года № С 12-3

Программа по управлению коммунальными отходами по Аккольскому району на 2024-2029 годы 1. Введение

Настоящая Программа по управлению коммунальными отходами по Аккольскому району на 2024-2029 годы (далее – Программа) разработана в соответствии с подпунктом 1) пункта 3 статьи 365 Экологического кодекса Республики Казахстан.

На территории Аккольского района имеется двадцать девять населенных пунктов, расположенных в границах восьми сельских округов и городского округа. Население района составляет 24 888 (двадцать четыре тысячи восемьсот восемьдесят восемь) человек. Жилищный фонд района в основном представлен индивидуальными жилыми домами, многоэтажная застройка представлена двух-, трех-, четырех-, пятиэтажными жилыми домами в городе Акколь в количестве 91 (девяносто одна) единиц.

Район сельскохозяйственный, крупные промышленные предприятия отсутствуют. По территории района проходит автомагистраль республиканского значения "Астана-Бурабай", имеется железнодорожная станция Ак-куль.

Сохранение и приумножение природных ресурсов относится к числу фундаментальных вопросов, которые государственные органы должны учитывать во всех своих решениях. Слишком линейные методы производства, методы потребления и методы утилизации отходов сегодня явно достигают своего предела.

Разработка политического проекта по управлению отходами способствует значительному улучшению условий жизни населения, уменьшая загрязнение природных пространств, водной среды, почвы и воздуха, когда оно связано с отходами и их недостаточной переработкой.

На национальном и международном уровне воля властей широко разделяется. Существует консенсус, что методы управления отходами должны развиваться в направлении все большей рекуперации, чтобы ограничить использование природных ресурсов и уменьшить воздействие на окружающую среду. Так называемая циклическая экономика, таким образом, является мощным рычагом для создания ценности для экономики, территорий и, следовательно, для граждан.

Интеграция современных вопросов управления отходами в эффективную государственную политику требует, чтобы она сочетала в себе первоклассное экологическое измерение с экономическим подходом для обеспечения устойчивого внедрения методов сбора и управления отходами, которые приносят пользу всем.

Управление отходами является важной экологической проблемой, а также и важной экономической проблемой, и повышение эффективности зависит от действий большого числа участников, но у государственных органов есть много инструментов, чтобы внести свой вклад в это дело.

2. Анализ текущего состояния управления отходами 2.1. Оценка текущего состояния управления отходами

На территории Аккольского района имеется двадцать девять населенных пунктов, в каждом населенном пункте имеются свалки бытовых отходов, сформированные еще со времен существования Союза Советских Социалистических Республик. На сегодняшний день данные свалки не оформлены в связи с отсутствием соответствующего механизма их узаконения. Эксплуатация их продолжается и по сегодняшний день, поддержание свалок в надлежащем состоянии осуществляется акиматами сельских округов и хозяйствующими субъектами. На данные полигоны принимаются отходы из жилых домов, общественных зданий и учреждений, предприятий торговли, общественного питания, уличный и садово-парковый мусор. Все полигоны размещены в отдалении от жилой застройки и зон санитарной охраны водоисточников.

Раздельный сбор органических отходов, их сортировка, вторичное использование не осуществляется, в связи с отсутствием необходимой технической базы, а также трудностями, связанными с подключением к электроснабжению, водоснабжению и канализации.

Планово-регулярная очистка от твердых бытовых отходов проводится только в городе Акколь, это жилой сектор, предприятия, организации, учреждения. Процент охвата составляет не более 40 (сорок) процентов.

Возле жилых многоэтажных домов имеются специальные площадки, на которых установлены контейнера по сбору бытовых отходов, часть благоустроенных домов обслуживает спецтехника по вывозке бытовых отходов, периодичность два раза в неделю. У общественных зданий также имеются контейнера для бытовых отходов.

Полигон твердых бытовых и промышленных отходов расположен в юго-восточном направлении от города Акколь, на земельном участке площадью 25 гектар, был открыт в 1985 году, находится на обслуживании в государственном коммунальном предприятии на праве хозяйственного ведения "Акколь-Горкомхоз" при акимате Аккольского района. Расположение полигона твердых бытовых отходов представлено на рисунке № 1.

Рисунок № 1 - Расположение полигона твердых бытовых отходов

Образованные отходы размещаются на полигоне твердых бытовых отходов города Акколь.

Масса отходов твердых бытовых отходов в разрезе по годам представлена в таблице № 1.

Таблица № 1

Период	Объем отходов, кубический метр	Масса отходов, тонн
2020 год	38 700	5 998,5
2021 год	32 700	5 068,5
2022 год	36 600	5 673,0

Морфологический состав твердых бытовых отходов в городе Акколь представлен в таблице № 2.

Таблица № 2

№ п/п	Вид (фракция) твердых бытовых отходов	Доля в общей массе, процент
		многоквартирная застройка	частный сектор
1	органические (пищевые) отходы	29,35	42,37
2	картон	4,46	0,0
3	бумага (включая газеты)	4,71	2,08
4	пластмассы перерабатываемые	2,42	2,61
5	пластмассы неперерабатываемые	0,68	0,48
6	полиэтиленовые пакеты	2,89	4,19
7	стеклобой	9,87	6,00
8	черные металлы	0,76	0,19
9	алюминиевая упаковка	1,17	1,78
10	текстильные отходы	2,48	0,99
11	отходы электрического и электронного оборудования	0,22	0,10
12	отсев (мелкая фракция)	4,17	12,40
13	отсев (крупная фракция)	36,84	26,56

2.2 Анализ управления коммунальными отходами в динамике за последние три года (анализ сильных и слабых сторон в сфере управления коммунальными отходами, нормативная база по нормам образования и накопления коммунальных отходов и тарифам на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов)

Как показывает предварительный анализ деятельности населенных пунктов, где отсутствуют полигоны для размещения отходов, необходимо составление планов по реализации Программы. Так, населенные пункты, расположенные относительно близко друг к другу, при составлении планов работы по строительству полигонов могут объединиться по территориальности и осуществлять процесс строительства единого полигона. Таким образом, будут эффективно и целесообразно реализованы необходимые мероприятия и денежные средства, что в свою очередь будет иметь положительный эффект для данного населения.

Проектно-изыскательные работы на территории района не проводились, оценить стоимость проектирования и последующего строительства полигона не предоставляется возможным. Дать объективную оценку затратам и рассмотреть вопрос составления бюджетного планирования денежных средств в связи с увеличением стоимостей услуг, работ и товаров невозможно.

Одним из законодательных требований в области экологически безопасного обращения с отходами является плата за размещение отходов. Нормы образования и накопления коммунальных отходов, а также тарифы на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов будут утверждены после утверждения правил расчета норм образования и накопления коммунальных отходов. Согласно расчетам, тарифы на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов составят: домовладения, благоустроенные в месяц с одного жителя 415,00 тенге, неблагоустроенные в месяц с одного жителя 456,24 тенге, годовой тариф за единицу 1 кубический метр - 3 093,17 тенге (суммы указаны без налога на добавленную стоимость).

В ходе проведенного анкетирования населения были определены виды и способы утилизации отходов на долю жителей. Эти данные нами будут использованы при определении цели и задач данной Программы.

Жителями населенных пунктов указываются примерные объемы образования отходов:

Аккольский городской округ

Количество анкетируемых: 120 (сто двадцать) человек, составляет три процента от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	12	55	13	20	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	22	30	48	0	0
Бутылки из стекла	1	6	94	0	0	0
Текстильные отходы	6	14	22	58	0	0
Отходы дерева	22	0	13	65	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	4	17	74	2	3	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	3	97	0	0	0
Пищевые отходы	2	0	40	0	6	52
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	34	64	2	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	34	64	2	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	12	6	60	0	22	0
Птичий помет	12	0	65	0	23	0
Отходы подстилки из соломы	20	0	50	12	18	0
Навоз	50	0	40	0	10	0
Зола	12	0	63	0	25	0

Село Азат

Количество анкетируемых: 16 (шестнадцать) человек, составляет пять процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	2	0	98	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	0	100	0	0
Бутылки из стекла	0	3	97	0	0	0
Текстильные отходы	3	0	0	97	0	0
Отходы дерева	20	0	0	80	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	40	31	0	9	20	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	50	50	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	50	50	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	100	0	6,7	0
Птичий помет	0	0	80	0	20	0
Отходы подстилки из соломы	100	0	0	0	0	0
Навоз	100	0	0	0	0	0
Зола	10	0	90	0	60	0

Карасайский сельский округ

Количество анкетируемых: 32 (тридцать два) человек, составляет десять процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
Бутылки пластика	0	0	0	100	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	0	100	0	0
Бутылки из стекла	0	0	100	0	0	0
Текстильные отходы	3	0	0	97	0	0
Отходы дерева	22	0	0	78	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	5	55	20	5	15	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	3	0	0	96	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	7	0	0	93	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	0	0	100	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	11	0	89	0	0	0
Птичий помет	23	0	77	0	0	0
Отходы подстилки из соломы	16	0	6	2	76	0
Навоз	40	0	0	4	56	0
Зола	20	0	80	0	0	0

Кенесский сельский округ

Количество анкетируемых: 86 (восемьдесят шесть) человек, составляет семнадцать процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	10	10	10	70	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	20	80	0	0
Бутылки из стекла	5	0	95	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	0	100	0	0
Отходы дерева	100	0	0	0	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	0	80	20	0	0	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	0	100	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	0	100	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	80	0	20	0
Птичий помет	0	0	50	0	50	0
Отходы подстилки из соломы	30	0	10	0	50	0
Навоз	40	0	10	0	50	0
Зола	20	0	40	0	40	0

Наумовский сельский округ

Количество анкетируемых: 46 (сорок шесть) человек, составляет тринадцать процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	10	20	70	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	0	100	0	0
Бутылки из стекла	0	0	100	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	0	100	0	0
Отходы дерева	100	0	0	0	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	10	70	20	0	0	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	0	100	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	0	100	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	80	0	20	0
Птичий помет	0	0	80	0	20	0
Отходы подстилки из соломы	100	0	0	0	0	0
Навоз	100	0	0	0	0	0
Зола	0	0	50	0	50	0

Жалгызкарагайский сельский округ

Количество анкетируемых: 30 (тридцать) человек, составляет двадцать три процента от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	0	20	80	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	90	10	0	0
Бутылки из стекла	0	0	100	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	20	80	0	0
Отходы дерева	25	0	10	65	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	5	10	20	0	65	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	0	100	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	0	100	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	40	0	60	0
Птичий помет	0	0	0	0	100	0
Отходы подстилки из соломы	0	0	0	0	100	0
Навоз	0	0	0	0	100	0
Зола	0	0	0	0	100	0

Новорыбинский сельский округ

Количество анкетируемых: 52 (пятьдесят два) человек, составляет семнадцать процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	0	0	100	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	10	90	0	0
Бутылки из стекла	0	0	100	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	0	100	0	0
Отходы дерева	0	0	0	100	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	0	0	100	0	0	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	0	100	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	0	100	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	80	0	20	0
Птичий помет	0	0	100	0	0	0
Отходы подстилки из соломы	20	0	30	0	50	0
Навоз	50	0	10	0	40	0
Зола	40	0	20	0	40	0

Енбекский сельский округ

Количество анкетируемых: 38 (тридцать восемь) человек, составляет одиннадцать процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	10	20	70	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	0	100	0	0
Бутылки из стекла	0	50	50	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	0	100	0	0
Отходы дерева	100	0	0	0	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	0	30	70	0	0	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	10	0	90	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	100	0	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	100	0	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	0	0	20	0	80	0
Птичий помет	50	0	0	0	50	0
Отходы подстилки из соломы	10	0	40	0	50	0
Навоз	60	0	0	0	40	0
Зола	0	0	20	0	80	0

Урюпинский сельский округ

Количество анкетируемых: 105 (сто пять) человек, составляет восемнадцать процентов от количества домов.

Вид отхода	Повторно использует	Способ утилизации, доля анкетированных
		Сдает в пункт приема
			Складирует для вывоза в полигон
				Сжигает
					Размещает на прилегающем участке
						Использует для компоста или корма
1	2	3	4	5	6	7
Бутылки пластика	0	0	10	90	0	0
Пластиковая упаковка из-под химии и другие отходы из пластика	0	0	0	100	0	0
Бутылки из стекла	0	70	30	0	0	0
Текстильные отходы	0	0	0	100	0	0
Отходы дерева	10	0	0	90	0	0
Отходы электроприборов, в том числе батареи и аккумуляторы	0	80	20	0	0	0
Смесь отходов без сортировки (стеклобой, пластик, текстиль и так далее)	0	0	100	0	0	0
Пищевые отходы	0	0	0	0	0	100
Шкуры крупного рогатого скота/лошадей	0	90	10	0	0	0
Шкуры мелкого рогатого скота/свиней	0	90	10	0	0	0
Строительные отходы (бой кирпича и бетона, пластиковые окна)	10	0	50	20	20	0
Птичий помет	0	0	0	0	100	0
Отходы подстилки из соломы	0	0	0	0	100	0
Навоз	0	0	0	0	100	0
Зола	0	0	20	0	80	0

2.3 Описание и анализ выделенных средств в динамике за последние три года

Одним из проблемных вопросов является подбор соответствующих земельных участков для устройства полигонов твердых бытовых отходов, а также отсутствие соответствующей конкурентной среды, способствующей развитию рынка оказания данных видов услуг.

Согласно бюджету Аккольского района ежегодно проводятся мероприятия, направленные на улучшение уровня благоустройства территорий населенных пунктов, ликвидации несанкционированных свалок и содержание свалок. Так, в 2021 году для содержания свалок выделялись средства в объеме 6 482,0 тысяч тенге, в 2022 году – 8 423,0 тысяч тенге, в 2023 году – 13 242,0 тысяч тенге.

3. Цель, задачи и целевые показатели 3.1 Цель и задачи Программы

Цель Программы заключается в достижении установленных показателей, направленных на постепенное сокращение объемов и (или) уровня опасных свойств образуемых и накопленных отходов, а также отходов, подвергаемых удалению, увеличение доли раздельного сбора мусора и его сортировки.

Программа должна осуществляться в соответствии с Правилами разработки программы управления отходами, утвержденными приказом исполняющего обязанности Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 9 августа 2021 года № 318 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 23917) (далее – Правила).

Задачами Программы являются:

- внедрение селективного (раздельного) сбора твердых бытовых отходов;

- организация правильного хранения и обращения с отходами на территории полигонов и площадках для его временного размещения и достижения цели по сокращению воздействия накопленных и образуемых отходов на окружающую среду;

- своевременное захоронение отходов;

- проверка выполнения планов и мероприятий по уменьшению количества отходов и вовлечению отходов в хозяйственный оборот в качестве дополнительных источников сырья.

Задача по внедрению селективного (раздельного) сбора твердых бытовых отходов направлена на достижение цели по выявлению отходов, которые могут быть повторно использованы (макулатура, стекло, металл, полимерные материалы). Выполнение данной задачи приведет к уменьшению объемов отходов, подлежащих захоронению.

Выбор контролируемых показателей определен на основе анализа проведенных работ, нормативных требований, рекомендаций специальных экологических проектов.

Управление отходами регламентируется статьей 319 Экологического кодекса Республики Казахстан. Под управлением отходами понимаются операции, осуществляемые в отношении отходов с момента их образования до окончательного удаления.

К операциям по управлению отходами относятся:

1) накопление отходов на месте их образования;

2) сбор отходов;

3) транспортировка отходов;

4) восстановление отходов;

5) удаление отходов;

6) вспомогательные операции, выполняемые в процессе осуществления операций по накоплению отходов на месте их образования, сбору, восстановлению и удалению отходов;

7) проведение наблюдений за операциями по сбору, транспортировке, восстановлению и (или) удалению отходов;

8) деятельность по обслуживанию ликвидированных (закрытых, выведенных из эксплуатации) объектов удаления отходов.

Удалением отходов признается любая, не являющаяся восстановлением операция по захоронению или уничтожению отходов, включая вспомогательные операции по подготовке отходов к захоронению или уничтожению (в том числе по их сортировке, обработке, обезвреживанию).

3.2 Пути достижения поставленных цели и задач

Пути достижения поставленных целей и задач:

- стратегические подходы:

развитие современной инфраструктуры управления отходами: Программа предполагает инвестиции в создание современных сборочных пунктов, установку контейнеров для раздельного сбора, модернизацию системы вывоза отходов и строительство перерабатывающих заводов;

- операционные меры:

мониторинг и анализ: внедрение системы мониторинга для отслеживания объемов отходов, качества обслуживания и других ключевых параметров, а также анализ данных для непрерывного улучшения процессов;

- мониторинг и оценка:

оценка эффективности: периодическая оценка результатов Программы с учетом поставленных целей и задач, а также корректировка стратегии на основе полученных данных.

3.3 Целевые показатели Программы

Общие показатели:

- снижение общего объема производимых отходов: уменьшение общего объема отходов, производимых в районе, на двадцать процентов к 2029 году;

- увеличение уровня раздельного сбора: достижение уровня раздельного сбора отходов не менее чем на десять процентов от общего объема отходов.

Показатели эффективности системы:

- уровень обслуживания населения: обеспечение уровня обслуживания населения в сфере управления отходами не менее чем на тридцать процентов;

- эффективность сбора и транспортировки: улучшение эффективности сбора и транспортировки отходов, выраженное в сокращении затрат на логистику на десять процентов;

- уровень безопасности и санитарии: обеспечение стандартов безопасности и санитарии в процессе управления отходами.

Экономические показатели:

- финансовая устойчивость: обеспечение финансовой устойчивости Программы, включая самофинансирование не менее чем на десять процентов от общего бюджета Программы;

- создание рабочих мест: создание новых рабочих мест в сфере управления отходами не менее чем на пять единиц;

- поддержка бизнеса: поддержка и стимулирование развития местных предприятий, связанных с управлением отходами, и увеличение их доли на рынке.

Показатели социальной ответственности:

- образование и информирование: уровень участия населения в образовательных и информационных мероприятиях по вопросам управления отходами;

- вовлечение общественности: вовлечение общественности в процессы принятия решений и контроля в сфере управления отходами;

- улучшение качества окружающей среды: улучшение качества окружающей среды, выраженное в снижении загрязнения почвы, воды и воздуха.

Мониторинг и оценка:

- система мониторинга: установление системы мониторинга для отслеживания всех вышеперечисленных показателей и регулярной оценки результатов Программы;

- отчетность: публичная отчетность о достижении целей и задач Программы, включая анализ прогресса и принятых мер;

- корректировка стратегии: корректировка стратегии управления отходами в зависимости от полученных данных и обратной связи.

4. Основные направления, пути достижения поставленной цели и соответствующие меры

Основные направления:

- модернизация инфраструктуры управления отходами;

- сортировка на источнике и раздельный сбор;

- стимулирование переработки и утилизации;

- образование и информирование общественности.

Одним из ключевых направлений является модернизация и развитие инфраструктуры для сбора, транспортировки, переработки и утилизации отходов. Это включает в себя строительство современных сборочных пунктов, установку контейнеров для раздельного сбора и обновление системы транспортировки.

Важным направлением является поощрение раздельного сбора отходов на уровне домохозяйств и предприятий. Это позволяет оптимизировать процессы переработки и утилизации.

Программа будет активно содействовать переработке и утилизации отходов, создавая партнерства с перерабатывающими компаниями и поддерживая развитие местных рынков для вторичных материалов.

Для успешной реализации Программы важно образовать и информировать общественность о правилах раздельного сбора, устойчивости и экологической ответственности.

Пути достижения поставленной цели:

- разработка и внедрение долгосрочной стратегии;

- инвестиции в инфраструктуру;

- внедрение современных технологий;

- сотрудничество и партнерство;

- оценка и корректировка.

Программа предусматривает разработку и внедрение долгосрочной стратегии управления отходами, которая определяет конкретные шаги и сроки для достижения целей.

Программа предусматривает выделение средств на модернизацию и строительство инфраструктуры, включая сборочные пункты, перерабатывающие заводы и системы транспортировки.

Программа сосредотачивается на внедрении современных технологий, таких как системы мониторинга заполнения контейнеров и оптимизация маршрутов сбора отходов с использованием географической информационной системы.

Программа предусматривает активное сотрудничество с местными предприятиями, перерабатывающими компаниями, неправительственными организациями и общественными организациями для обеспечения совместного успеха.

Программа предусматривает регулярную оценку результатов и корректировку стратегии в соответствии с полученными данными и обратной связью от общественности.

5. Необходимые ресурсы (финансово-экономические, материально-технические, трудовые и иные потребности в ресурсах)

В соответствии с Правилами, источниками финансирования Программы являются бюджетные средства, средства малого и среднего бизнеса и другие возможные источники финансирования.

План финансирования по реализации Программы представлен в таблице № 3.

Таблица № 3

Наименование мероприятия	Период реализации	Объем финансирования, тысяч тенге
Оплата труда	2024-2029 годы	Согласно бюджету*
Содержание и обслуживание транспортных средств	2024-2029 годы	Согласно бюджету*
Прочие расходы	2024-2029 годы	Согласно бюджету*

*примечание – объем финансирования будет уточняться при формировании бюджета на соответствующий год.

6. План мероприятий по реализации Программы

Целью программы управления отходами является достижение установленных показателей, направленных на постепенное сокращение объемов образуемых отходов производства и потребления, а также сокращение воздействия образуемых отходов на окружающую среду.

План мероприятий по реализации Программы представлен в таблице 4.

Таблица № 4

№ п/п	Мероприятие	Сроки выполнения	Предполагаемые расходы	Источник финансирования
1	Своевременная разработка нормативных документов	2024-2025 годы	Не требует финансирования	Не требуется
2	Проведение мониторинга в течение двух лет для выявления объемов и ведение учета по перерабатываемым отходам (пластмасса, стеклотара, бумага)	2024-2025 годы	5 000,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
3	Корректировка Программы на основании мониторинговых данных за последние два года	2025 год (четвертый квартал)	1 500,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
4	Открытие пункта приема с сортировкой отходов в городе Акколь	2026-2028 годы	Не требует финансирования	Не требуется
5	Реализация проекта строительство полигона твердых бытовых отходов в городе Акколь	2026-2027 годы	1 500 000,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
6	Организация сортировки твердых бытовых отходов	2024-2029 годы	30 000,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
7	Очистка подъездной дороги от разлетевшегося мусора с полигона твердых бытовых отходов, протяженностью пять километров	2024-2029 годы	7 500,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
8	Уборка прилегающей территории от разлетевшегося мусора с полигона твердых бытовых отходов площадью 50 (пятьдесят) гектар	2024-2029 годы	12 000,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
9	Посадка деревьев и кустарников по периметру полигона, 50 (пятьдесят) саженцев ежегодно	2024-2029 годы	1 500,0 тысяч тенге	Бюджетные средства
10	Поэтапное уплотнение отработанных карт на полигоне путем четырехкратного прохождения бульдозером по поверхности карты, уплотнение насыпи отходов на пять процентов.	2024-2029 годы	60 000,0 тысяч тенге	Бюджетные средства