Авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Көлік министрінің м.а. 2026 жылғы 25 қыркүйектегі № 269 бұйрығы

"Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 16-6-бабы 6-тармағының 3) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған Авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру қағидалары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің Азаматтық авиация комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрық бекітілген күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде қазақ және орыс тілдерінде электрондық нысанда ресми жариялау және Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;

2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Көлік вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Көлік министрінің міндетін атқарушы

М. Қалиақпаров

Қазақстан Республикасы Көлік министрінің 2026 жылғы 25 қыркүйектегі № 269 бұйрығымен бекітілген

Авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 16-6-бабы 6-тармағының 3) тармақшасына сәйкес әзірленді және авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру тәртібін айқындайды.

2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі анықтамалар пайдаланылады:

1) авиация инспекторы – азаматтық және эксперименттік авиация саласында сертификаттауды, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыруға уәкілетті азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымның қызметшісі;

2) авиациялық инспектордың базалық даярлығы (бұдан әрі – базалық даярлық) – қызмет бағытына қарамастан барлық инспекторларға тән функцияларды орындау үшін қажетті базалық білім мен дағдыларды қалыптастыруға бағытталған даярлық;

3) авиациялық инспектордың бастапқы даярлығы (бұдан әрі – бастапқы даярлық) – азаматтық және эксперименттік авиация саласында сертификаттау, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру мақсатында жүргізілетін кәсіби даярлау процесі;

4) авиациялық инспектордың біліктілігін ұстап тұру (бұдан әрі – біліктілікті ұстап тұру) – біліктілікті және кәсіби құзыреттілікті ұстап тұру мақсатында жүргізілетін мерзімдік даярлық.

5) авиация инспекторының кәсіби даярлығы – азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым белгілейтін, авиация инспекторының азаматтық және эксперименттік авиация саласында сертификаттауға, бақылауға және қадағалауға байланысты функцияларды жүзеге асыруы үшін қажетті құзыреттерді қалыптастыруға және дамытуға бағытталған бастапқы, біліктілікті арттыру және қолдау жүйесі;

6) авиациялық инспектордың мамандандырылған даярлығы (бұдан әрі – мамандандырылған даярлық) – қызметтің белгілі бір бағыты бойынша функциялар мен міндеттерді орындау үшін қажетті білімді, дағдыларды және ұстанымдарды алу мақсатында жүргізілетін даярлық;

7) авиациялық инспектордың тағылымдамасы (бұдан әрі – тағылымдама) – азаматтық және эксперименттік авиация қызметіне бақылау мен қадағалау әдістерін практикалық меңгеру мақсатында, оқытуды қамтамасыз ететін тұлғаның басшылығымен жұмыс орнында авиациялық инспекторды даярлау;

8) авиация инспекторының таныстыру даярлығы (бұдан әрі – таныстыру даярлығы) – уәкілетті ұйымның құрылымы, өкілеттіктері мен рәсімдері туралы түсінікті қалыптастыруға бағытталған, сондай-ақ базалық және мамандандырылған даярлық шеңберінде кәсіби құзыреттерді одан әрі меңгеру үшін қажетті білімнің бірыңғай базалық деңгейін қамтамасыз ететін даярлық кезеңі;

9) авиациялық инспектордың ілгерілетілген даярлығы (бұдан әрі – ілгерілетілген даярлық) – күрделі қадағалау міндеттерін тиімді шешуге, жүйелік проблемаларды талдауға, кешенді инспекциялық іс-шараларды басқаруға және тәуекел мен тиімділікке негізделген реттеу ортасын қоса алғанда, қадағалау бағдарламаларының нәтижелілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін кеңейтілген және мамандандырылған құзыреттерді дамытуға бағытталған даярлық;

10) азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйым (бұдан әрі – уәкілетті ұйым) – жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын, Қазақстан Республикасының азаматтық авиация саласын орнықты дамытуды, ұшу қауіпсіздігі мен авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған қызметті жүзеге асыратын акционерлік қоғам;

11) біліктілік – белгіленген деңгейде міндеттер мен функцияларды тиімді орындау үшін қажетті білімдер, дағдылар және ұстанымдардың жиынтығы.

3. Авиация инспекторларын даярлау уәкілетті ұйымның авиация инспекторларын кәсіби даярлау және олардың біліктілігін қолдау жөніндегі нұсқаулығына сәйкес, уәкілетті ұйымда, авиациялық оқу орталықтарында немесе қызметі азаматтық авиация саласы үшін мамандар даярлауға бағытталған ұйымдарда жүзеге асырылады.

4. Авиациялық инспекторлар сертификаттау, бақылау және қадағалау функцияларының тиімділігін арттыру мақсатында уәкілетті ұйым айқындайтын тәртіппен және жағдайларда ілгерлетілген даярлықтан өтеді.

2-тарау. Авиация инспекторларын кәсіптік даярлау және олардың біліктілігін ұстап тұру тәртібі

5. Авиация инспекторларын біліктілігін қолдау кезеңділігін уәкілетті ұйым белгілейді.

6. Авиация инспекторы даярлықтан өту расталған бағдарлама бойынша оқудың аяқталғанын куәландыратын қағаз немесе электрондық құжатпен расталады.

7. Азаматтық және эксперименттік авиация саласында сертификаттау, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыруға рұқсат алу үшін бастапқы даярлық мынадай даярлық кезеңдерінен тұрады:

1) таныстыру даярлығы;

2) базалық даярлық;

3) мамандандырылған даярлық;

4) тағылымдама.

8. Тағылымдама тиісті бағыт бойынша рұқсаты бар білікті авиация инспекторының жетекшілігімен уәкілетті ұйымның авиация инспекторларын кәсіби даярлау және олардың біліктілігін қолдау жөніндегі нұсқаулығына сәйкес жүзеге асырылады.

9. Азаматтық және эксперименттік авиация саласында сертификаттау, бақылау және қадағалауды орындауға бір жыл ішінде іс жүзінде қатыспаған авиация инспектор осы қызметке қайта тағылымдамадан өткеннен кейін ғана жіберіледі.

Авиация инспекторлары азаматтық авиация саласындағы уәкілетті ұйымның бірінші басшысы бекіткен ішкі рәсімдерге сәйкес өздеріне жүктелген міндеттерді орындауға кіріседі.

3-тарау. Авиация инспекторларын даярлықтан өтуін жоспарлау және ақпаратты есепке алу

10. Уәкілетті ұйым кәсіби даярлық пен біліктілікті ұстап тұру саясатын белгілейді және жүзеге асырады, даярлық бойынша жазбаларды жүргізеді, инспекторлардың өздеріне жүктелген міндеттер шеңберіндегі ең төменгі талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етеді.

11. Авиациялық инспекторларды даярлауға деген қажеттілік уәкілетті ұйым тарапынан функционалдық міндеттерді орындау талаптары мен қойылған тапсырмаларға, сондайақ штаттық кестеге сәйкес кадрлар қозғалысына негізделе отырып айқындалады.

12. Авиациялық инспекторларды даярлауды жоспарлау олардың даярлығының үздіксіз процесін қамтамасыз ету, сондайақ оқу процесін бақылау және реттеу мақсатында жүзеге асырылады.

Авиациялық инспекторлардың кәсіби даярлығының жоспары мынадай мәліметтерді қамтиды:

1) даярлық бағдарламасының атауы;

2) даярлық түрі;

3) оқыту нысаны;

4) оқытылатын адамдардың саны;

5) оқыту ұзақтығы.

13. Уәкілетті ұйым кәсіби даярлықтан өту және біліктілікті ұстап тұру туралы ақпаратты электрондық түрде есеп жүргізеді және ақпаратты электронды түрде сақтайды.

Об утверждении Правил профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов

Приказ и.о. Министра транспорта Республики Казахстан от 25 сентября 2026 года № 269

В соответствии с подпунктом 3) пункта 6 статьи 16-6 Закона Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить прилагаемые Правила профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов.

2. Комитету гражданской авиации Министерства транспорта Республики Казахстан в установленном законодательством порядке обеспечить:

1) в течение десяти календарных дней со дня утверждения настоящего приказа направление его в электронной форме на казахском и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства транспорта Республики Казахстан после его официального опубликования.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего Вице-министра транспорта Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Исполняющий обязанности Министра транспорта Республики Казахстан

М. Калиакпаров

Утверждены приказом Министра транспорта Республики Казахстан от 25 сентября 2026 года № 269

Правила профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 3) пункта 6 статьи 16-6 Закона Республики Казахстан "Об использовании воздушного пространства Республики Казахстан и деятельности авиации" и определяют порядок профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов.

2. В настоящих Правилах используются следующие основные определения:

1) авиационный инспектор – служащий уполномоченной организации в сфере гражданской авиации, уполномоченный на осуществление сертификации, контроля и надзора в сфере гражданской и экспериментальной авиации;

2) базовая подготовка авиационного инспектора (далее – базовая подготовка) – подготовка, проводимая с целью приобретения знаний, навыков и установок, необходимых для выполнения функций и задач характерных для инспектора, независимо от последующего направления деятельности;

3) первоначальная подготовка авиационного инспектора (далее – первоначальная подготовка) – процесс профессиональной подготовки с целью осуществления функции по сертификации, контроля и надзора в сфере гражданской и экспериментальной авиации;

4) поддержание квалификации авиационного инспектора (далее – поддержание квалификации) – периодическая подготовка, проводимая с целью поддержания квалификации и профессиональной компетентности;

5) профессиональная подготовка авиационного инспектора – установленная уполномоченной организацией в сфере гражданской авиации система первоначальной, продвинутой подготовки и поддержания квалификации, направленная на формирование и развитие компетенций, необходимых для осуществления авиационным инспектором функций по сертификации, контролю и надзору в сфере гражданской и экспериментальной авиации;

6) специализированная подготовка авиационного инспектора (далее – специализированная подготовка) – подготовка, проводимая с целью приобретения знаний, навыков и установок, необходимых для выполнения функций и задач по определенному направлению деятельности;

7) стажировка авиационного инспектора (далее – стажировка) – подготовка авиационного инспектора на рабочем месте под руководством лица, обеспечивающего обучение, в целях практического овладения методами контроля и надзора за деятельностью гражданской и экспериментальной авиации;

8) ознакомительная подготовка авиационного инспектора (далее – ознакомительная подготовка) – этап подготовки, направленный на формирование понимания структуры, полномочий и процедур уполномоченной организации, а также обеспечивающий единый базовый уровень знаний, необходимый для дальнейшего освоения профессиональных компетенций в рамках базовой и специализированной подготовки;

9) продвинутая подготовка авиационного инспектора (далее – продвинутая подготовка) – подготовка, направленная на развитие расширенных и специализированных компетенций авиационных инспекторов, позволяющих им эффективно решать сложные надзорные задачи, анализировать системные проблемы, руководить комплексными инспекционными мероприятиями и обеспечивать результативность надзорных программ, включая среду регулирования, основанную на оценке риска и эффективности;

10) уполномоченная организация в сфере гражданской авиации (далее – уполномоченная организация) – акционерное общество со стопроцентным участием государства в уставном капитале, осуществляющее деятельность, направленную на обеспечение устойчивого развития отрасли гражданской авиации Республики Казахстан, безопасности полетов и авиационной безопасности;

11) квалификация – сочетание умений, знаний и установок, требуемых для эффективного выполнения задачи и функций на предписанном уровне.

3. Подготовка авиационных инспекторов проводится в уполномоченной организации, авиационных учебных центрах или организациях, деятельность которых направлена на подготовку специалистов в сфере гражданской авиации в соответствии с Руководством по профессиональной подготовке и поддержанию квалификации авиационных инспекторов уполномоченной организации.

4. Авиационные инспекторы проходят продвинутую подготовку в целях повышения эффективности функций по сертификации, контролю и надзору в порядке и случаях, определяемых уполномоченной организацией.

Глава 2. Порядок профессиональной подготовки и поддержания квалификации авиационных инспекторов

5. Периодичность поддержания квалификации авиационных инспекторов устанавливается уполномоченной организацией.

6. Прохождение подготовки авиационного инспектора подтверждается документом в бумажном или цифровом виде, удостоверяющим завершение обучения по утвержденной программе.

7. Первоначальная подготовка, для допуска к осуществлению функций по сертификации, контролю и надзору в сфере гражданской и экспериментальной авиации, состоит из следующих этапов подготовки:

1) ознакомительная подготовка;

2) базовая подготовка;

3) специализированная подготовка;

4) стажировка.

8. Стажировка осуществляется под руководством квалифицированного авиационного инспектора, имеющего допуск по соответствующему направлению, согласно Руководству по профессиональной подготовке и поддержанию квалификации авиационных инспекторов уполномоченной организации.

9. Авиационный инспектор, не принимавший практического участия в осуществлении сертификации, контроля и надзора в сфере гражданской и экспериментальной авиации в течение одного года, допускается к данной деятельности после прохождения повторной стажировки.

Авиационные инспекторы приступают к работе по выполнению возложенных на них обязанностей в соответствии с внутренними процедурами, утвержденными первым руководителем уполномоченной организации в сфере гражданской авиации.

Глава 3. Планирование и учет информации о прохождении подготовки авиационных инспекторов

10. Уполномоченная организация устанавливает и реализуют политику профессиональной подготовки и поддержания квалификации, ведет записи по подготовке, обеспечивает соответствие инспекторов минимальным требованиям в рамках делегированных обязанностей.

11. Потребности в подготовке авиационных инспекторов определяются уполномоченной организацией, исходя из требований к выполнению функциональных обязанностей и поставленных задач, а также на основании движения кадров в соответствии со штатным расписанием.

12. Планирование подготовки производится с целью обеспечения непрерывного процесса подготовки авиационных инспекторов, а также осуществления контроля и регулирования учебного процесса.

План профессиональной подготовки авиационных инспекторов содержит следующие сведения:

1) наименование программы подготовки;

2) вид подготовки;

3) форму обучения;

4) количество обучающихся;

5) продолжительность обучения.

13. Уполномоченная организация осуществляет учет и хранение информации в цифровом виде о прохождении профессиональной подготовки и поддержания квалификации.

При этом информация об уровне подготовки и профессиональной деятельности авиационных инспекторов содержится в актуальном виде.