Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс iстеу қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 217 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2016 жылы 6 қазанда № 14306 болып тіркелді.

Ескерту. Қаулының тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2018 № 182 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

"Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ережесiн және құрылымын бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі екінші абзацының 18) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 17.12.2025 № 94 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Қоса беріліп отырған Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс iстеу қағидалары бекітілсін.

Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2018 № 182 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

2. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес тізбе бойынша Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларының, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларының құрылымдық элементтерінің күші жойылды деп танылсын.

3. Төлем жүйелері департаменті (Ашықбеков Е.Т.) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Заң департаментімен (Сәрсенова Н.В.) бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны "Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына;

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгенінен кейін күнтізбелік он күн ішінде "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға;

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тізіліміне, Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізуге жіберуді;

3) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін.

4. Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау және сыртқы коммуникациялар басқармасы (Терентьев А.Л.) осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін.

5. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары Ғ.О.Пірматовқа жүктелсін.

6. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Ұлттық Банк Төрағасы

Д. Ақышев

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 217 қаулысымен бекітілген

Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс істеу қағидалары

Ескерту. Қағида жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 22.11.2021 № 98 (01.07.2022 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс істеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң ережесiн және құрылымын бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі екінші абзацының 18) тармақшасына сәйкес әзірленді және онда төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің (бұдан әрі – жүйе) жұмыс істеу тәртібі айқындалды.

Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 17.12.2025 № 94 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

2. Қағидаларда "Төлемдер және төлем жүйелері туралы", "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының заңдарында, "Төлем карточкаларын шығару қағидаларын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында оларды пайдалана отырып жүргізілген операцияларға қызмет көрсету бойынша қызметке қойылатын талаптарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 205 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14299 болып тіркелген) бекітілген Төлем карточкаларын шығару қағидаларында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында оларды пайдалана отырып жүргізілген операцияларға қызмет көрсету бойынша қызметке қойылатын талаптарда көзделген ұғымдар, сондай-ақ мына ұғымдар пайдаланылады:

1) авторизация – төлем карточкасы эмитентінің төлем карточкасын пайдалана отырып операцияларды жүзеге асыруға беретін рұқсаты. Авторизация алу рәсімі жүйенің операциялық орталығы және (немесе) халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторы мен жүйеге қатысушы арасында жасалған шартқа сәйкес белгіленеді;

2) авторизацияланған хабар – авторизация жүргізуге қажетті ақпараттан тұратын және жүйеге қатысушылар арасында жүйенің операциялық орталығы арқылы берілетін сұрату (жауап);

3) банкаралық комиссия – жүйенің басқа қатысушысына қызмет көрсету желісінде жүйеге қатысушы шығарған төлем карточкалары бойынша операцияларды жүзеге асыру кезінде жүйенің бір қатысушысының жүйенің басқа қатысушысына төлейтін ақша сомасы;

4) банкаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары (бұдан әрі – банкаралық төлемдер) – төлем карточкаларын пайдалана отырып жүргізілген операциялар бойынша жүйенің бір қатысушысының жүйенің осы қатысушысына қызмет көрсету желісінде басқа қатысушының пайдасына жүзеге асыратын төлемдері және (немесе) ақша аударымдары;

5) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесі (бұдан әрі – қамтамасыз ету жүйесі) – Қазақстан Республикасының аумағында банктер шығарған және жүйеде өңделген халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкаларын пайдалана отырып жүзеге асырылған банкаралық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары бойынша есеп айырысулардың аяқталуын қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі пайдаланатын тетік;

6) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы (бұдан әрі – қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы) – есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету жүйесіне қатысу туралы шарт (бұдан әрі – қамтамасыз ету туралы шарт) негізінде қамтамасыз ету жүйесіне қосылған жүйе қатысушысы;

7) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету сомасы (бұдан әрі –қамтамасыз ету сомасы) – қамтамасыз ету жүйесінің әрбір қатысушысы үшін есептелетін және қамтамасыз ету туралы шарттың талаптарына сәйкес жүйеде қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының операциялары бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің есеп айырысуды аяқтауына арналған қамтамасыз ету мөлшері;

8) есеп айырысудың аяқталуын қамтамасыз ету шоты (бұдан әрі –қамтамасыз ету шоты) – қамтамасыз ету туралы шарт және Клирингтік орталықпен жасалған шарт негізінде жүйеге қатысушы үшін ашылған шот;

9) жүйеге қатысушы – жүйенің операциялық орталығымен жасалған шарт негізінде жүйеде төлем карточкасы эмитентінің және (немесе) эквайердің функцияларын орындайтын екінші деңгейдегі банк, Қазақстан Республикасы бейрезидент банкінің филиалы және (немесе) банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйым (бұдан әрі – банк);

10) жүйеге қатысушы шығаратын төлем карточкалары бойынша банктік сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі – банктік сәйкестендіру нөмірі) – төлем карточкаларының тиісті жүйесі осы жүйеде өзі шығаратын төлем карточкасын сәйкестендіру үшін эмитентке берілген бірегей нөмір;

11) жүйенің операциялық орталығы – "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ұлттық төлем корпорациясы" акционерлік қоғамы;

12) жүйенің операциялық орталығының операциялық қағидалары (бұдан әрі – операциялық қағидалар) – жүйенің операциялық орталығы қызметінің тәртібін және оған бекітілген функцияларды жүзеге асыру талаптарын айқындайтын оның ішкі құжаты;

13) Клирингтік орталық – клирингтік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылармен жасалған шарттар және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен жасалған шарт негізінде қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылар үшін орталық контрагенттің функцияларын жүзеге асыратын клирингтік ұйым;

14) қаржылық хабар – төлем карточкасын пайдалана отырып жасалған операция бойынша банкаралық төлем жүргізуге қажетті ақпараттан тұратын және жүйенің бір қатысушысының жүйенің басқа қатысушысына қатысты ақшалай міндеттемелерін (талаптарын) білдіретін төлем құжаты;

15) "овердрафт" қарызы – банкаралық төлемдер клирингінің (бұдан әрі – клиринг) нәтижелері бойынша ақша аударымын жүзеге асыру үшін банкаралық ақша аудару жүйесінде олардың позицияларына ақша болмаған немесе жетіспеген жағдайда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің жүйе қатысушыларына бір операциялық күнге беретін қысқа мерзімді қарызы;

16) төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған операциялар бойынша хабарларды маршруттау (бұдан әрі – хабарларды маршруттау) – банкаралық төлемдер жөніндегі хабарлардың жүйе қатысушылары арасында жүру және берілу маршрутын айқындау процесі;

17) хабар – жүйенің операциялық орталығы және жүйеге қатысушылар арасында ақпарат алмасу үшін пайдаланылатын цифрлық деректер тобы;

18) халықаралық төлем карточкалары жүйесі – қатысушылары банктер, ал операторы шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған заңды тұлға болып табылатын үш және одан да көп елдің аумағында осы жүйе шеңберінде төлем карточкаларын пайдалана отырып жасалған операцияларды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін төлем карточкаларының жүйесі;

19) шығыс лимиті (авторландыру лимиті) – жүйеде өңдеуге рұқсат етілген, Клирингтік орталық есептейтін қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының операциялары бойынша ақша сомасы.

Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

3. Жүйе банктер шығарған төлем карточкаларын пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының аумағында жасалатын операциялар бойынша банкаралық төлемдерді жүзеге асыруға арналған.

Төлем карточкаларын пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының аумағында жасалған операциялар бойынша хабарларды маршруттауды, авторландыруды және клирингті жүйенің операциялық орталығы банкпен және (немесе) халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторымен жасалған шарт негізінде жүзеге асырады.

2-тарау. Банктерге хабарларды маршруттау, авторландыру және клиринг бойынша қызметтер көрсету

4. Хабарларды маршруттауды, авторландыруды және клирингті жүзеге асыру кезінде жүйенің операциялық орталығына мынадай функциялар жүктеледі:

1) авторландырылған хабарларға байланысты хабарларды маршруттау;

2) жүйеге қатысушылар арасында қаржылық хабарлармен алмасуды және беруді ұйымдастыру;

3) клирингті жүзеге асыру;

4) ақша аударымдарының банкаралық жүйесіндегі клиринг нәтижелері бойынша ақша аударымдарын жүзеге асыруға арналған төлем құжаттарын қалыптастыру және беру;

5) Қазақстан Республикасының Цифрлық кодексінде, "Киберқауіпсіздік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және шарттарда белгіленген талаптарға сәйкес хабарларды маршруттауды, клирингті жүзеге асыру және клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару кезінде оларды қорғауды қамтамасыз ету;

6) хабарларды маршруттау, клиринг және клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару жөніндегі есептерді қалыптастыру және ұсыну.

Ескерту. 4-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

5. Хабарларды маршруттау және жүйеде авторландыру тәулік бойы жұмыс істеу режимінде жүзеге асырылады.

6. Жүйеге қатысушыны сәйкестендіру үшін жүйенің операциялық орталығы хабарларды маршруттау кезінде оларға ұсынылған банктік сәйкестендіру нөмірлерін пайдаланады.

Банктік сәйкестендіру нөмірлері өзгерген немесе жаңартылған жағдайда, жүйеге қатысушы дереу, бірақ жаңартылған сәттен бастап келесі жұмыс күнінен кешіктірмей бұл туралы қорғалған арналар бойынша жаңартылған деректемелерді жүйенің өзге қатысушыларына жіберетін жүйенің операциялық орталығына хабарлайды.

7. Жүйенің басқа қатысушыларының төлем карточкаларын пайдалана отырып өздеріне қызмет көрсететін желіде жүргізілген операциялардың қорытындысы бойынша жүйеге қатысушылар банкаралық төлемдерді жүзеге асыру үшін жүйенің басқа қатысушыларына қатысты қаржылық хабарларды қалыптастырады және жүйеге жібереді.

8. Жүйеге қатысушылар жіберген қаржылық хабарлар, сондай-ақ операциялық қағидаларға сәйкес жүргізілген банкаралық төлемдер бойынша есептелген банкаралық комиссиялар бойынша олардың қарсы талаптары мен міндеттемелерін есепке алу негізінде клиринг жүзеге асырылады.

9. Жүйеге қатысушылар міндеттемелерінің қарсы талаптарының, сондай-ақ есептелген банкаралық комиссиялардың сомалары бойынша айырманы табу жолымен жүйеге қатысушылардың таза позицияларын айқындау жүргізіледі. Жүйенің операциялық орталығы жүйеге қатысушылардың таза позицияларын айқындауды жүйенің операциялық орталығы бекіткен операциялық күн кестесіне сәйкес жүзеге асырады.

10. Жүйеге қатысушылардың таза позицияларын айқындау кезінде жүйенің барлық қатысушыларының дебеттік және кредиттік таза позициялары сомаларының айырмасы нөлге тең болады.

11. Клиринг аяқталғаннан кейін жүйенің операциялық орталығы жүйеде өңделген қаржылық хабарлар, банкаралық комиссиялар туралы ақпаратты жүйенің операциялық орталығы мен жүйеге қатысушы арасындағы шартта көзделген тәртіппен және мерзімдерде жүйеге қатысушыларға береді.

12. Жүйеге қатысушылардың қарсы талаптары мен міндеттемелерін есепке алу процесі аяқталғаннан кейін клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару жүзеге асырылады.

13. Жүйеге қатысушылар арасындағы клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару жүйенің әрбір қатысушысының таза позициясына сәйкес ақша аударудың банкаралық жүйесінде жүзеге асырылады.

14. Жүйенің операциялық орталығы клиринг нәтижелері бойынша ақша аударымдарын мынадай ретпен жүзеге асыру үшін төлем құжаттарын жасайды және ақша аударымдарының банкаралық жүйесіне береді:

1) бірінші кезекте клиринг нәтижелері бойынша дебеттік таза позициялары бар жүйеге қатысушылардың позицияларынан жүйенің позициясына ақша аудару жүзеге асырылады;

2) екінші кезекте клиринг нәтижелері бойынша кредиттік таза позициялары бар жүйе позициясынан жүйеге қатысушылардың позицияларына ақша аудару жүзеге асырылады.

15. Клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару аяқталғаннан кейін жүйенің операциялық орталығы жүйеге қатысушыға жүйенің осы қатысушысының таза позициясына сәйкес ақша аударымының аяқталғаны туралы хабарлама береді. Ақша аударымдарының банкаралық жүйесіндегі жүйенің позициясындағы ақша қалдығы нөлге тең.

16. Клиринг нәтижелері бойынша өз міндеттемелерін есептеуді аяқтау үшін қамтамасыз ету жүйесінің қатысушысында ақша жеткіліксіз немесе болмаған жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі қатысушының қамтамасыз ету сомасынан аспайтын мөлшерде өтімділік береді.

Қатысушы қатысушының қамтамасыз ету сомасынан аспайтын мөлшердегі осы өтімділікті қамтамасыз ету туралы шартта белгіленген мерзімде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша аударымдарының банкаралық жүйесіндегі шотына қайтармаған жағдайда, қатысушының өз міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету мақсатында қатысушының қамтамасыз етуін Клирингтік орталық Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктен алынған ақпарат негізінде Клирингтік орталықтың қағидаларында айқындалған тәртіппен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне береді.

Ескерту. 16-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

16-1. Жүйеге қатысушыда клиринг нәтижелері бойынша ақша аударуды жүзеге асыру үшін ақша жеткіліксіз болған немесе болмаған жағдайда және қамтамасыз ету жүйесі шеңберінде қамтамасыз ету сомасы жеткіліксіз болған жағдайда, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүйеге қатысушы мен Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі арасында жасалған, "овердрафт" қарызын беру тәртібі мен талаптары айқындалатын шарт негізінде және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ішкі бағалауы негізінде "овердрафт" қарызын береді.

Ескерту. Қағидалар 16-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

17. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушылардың қамтамасыз ету сомасы есебінен қалыптастырылатын кепілдік қорын жасауға және клиринг нәтижелері бойынша ақша аударымдарын уақтылы жүзеге асыруды қамтамасыз етудің және Қағидалардың 16-тармағына сәйкес берілген өтімділікті қатысушылардың қайтармау тәуекелдерін басқарудың өзге де әдістерін ендіруге рұқсат етіледі.

Ескерту. 17- тармақ жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

18. Жүйеде қолданылатын электрондық хабарларды беру форматтарын, жүйенің ерекшеліктері мен стандарттарын жүйенің операциялық орталығы әзірлейді және бекітеді және жүйенің барлық қатысушылары сақтайды.

19. Хабарларды маршруттау, авторландыру, жүйеге қатысушыларды сәйкестендіру, клиринг жүргізу, клиринг нәтижелері бойынша ақша аудару бойынша жүйенің операциялық орталығының қызметтерін көрсету тәртібі операциялық қағидаларда белгіленеді.

20. Жүйеде жүйенің операциялық орталығының ішкі құжаттарына сәйкес банкаралық комиссиялардың түрлері қолданылады.

21. Осы тараудың талаптары жүйенің операциялық орталығы мен халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторы арасында жасалған шарттың талаптарына сәйкес халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкаларын пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының аумағында жасалған операциялар бойынша хабарларды маршруттау, авторландыру және банкаралық төлемдер клирингі бойынша жүйенің операциялық орталығының халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторына қызметтер көрсетуіне байланысты қатынастарға қолданылмайды.

3-тарау. Халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторына хабарларды маршруттау, авторландыру және клиринг бойынша қызметтер көрсету

22. Жүйенің операциялық орталығы халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторына банктер шығарған төлем карточкаларын пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының аумағында жасалған операциялар бойынша банкаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын төлем карточкалары бойынша хабарларды өңдеу, маршруттау және клиринг жөніндегі қызметтерді ұсыну арқылы жүргізуді осы Қағидалардың, "Қазақстан Республикасында төлем карточкаларын пайдалана отырып жүргізілетін операциялар бойынша банкаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 216 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14292 болып тіркелген) және жүйенің операциялық орталығының ішкі құжаттарының талаптарына сәйкес ұсынады.

Ескерту. 22-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 24.04.2023 № 28 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

23. Жүйенің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында, оның ішінде халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторымен өзара іс-қимыл жасау шеңберінде жүйенің операциялық орталығына мынадай талаптарды орындау жүктеледі:

1) халықаралық төлем карточкаларының жүйесіне қатысушылардың барлығына оның қызметтеріне қолжеткізу мен пайдаланудың тең жағдайларын қамтамасыз ету;

2) жүйені қауіпсіз орналастыру және пайдалану үшін техникалық және өзге де үй-жайлардың болуы;

3) төтенше және күтпеген жағдайлар туындаған кезде ақпаратты сақтауға және цифрлық жүйелерді, дерекқорларды қалпына келтіруге арналған резервтік орталықтың болуы;

4) банктер шығарған төлем карточкаларымен Қазақстан Республикасының аумағында хабарларды өңдеу және маршруттау арқылы жасалған операциялар бойынша банкаралық төлемдерді және (немесе) ақша аударымдарын жүргізуді қамтамасыз ету;

5) жүйеге қатысушылардың операциялары бойынша ақпараттың конфиденциалдылығын қамтамасыз ету;

6) жүйеге қатысушылар мен жүйенің операциялық орталығы арасындағы өзара іс-қимыл кезінде пайдаланылатын хабарлардың форматтарын бекіту.

Ескерту. 23-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 24.04.2023 № 28 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.
24. Алып тасталды – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 24.04.2023 № 28 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

25. Жүйенің операциялық орталығы мен халықаралық төлем карточкаларының жүйесі операторының арасындағы өзара іс-қимыл тәртібі осы Қағидаларда және олардың арасында жасалған шартта белгіленеді.

Ескерту. 25-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 24.04.2023 № 28 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

26. Халықаралық төлем карточкалары жүйесіне қатысушының жүйеге қатысуы мынадай:

1) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеуді, бақылауды және қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган аударым операцияларын жүргізуге берген лицензиядан айырылған (кері қайтарып алынған) жағдайда;

2) төлем карточкалары жүйесіне қатысушы мен халықаралық төлем карточкалары жүйесінің операторы арасындағы шартты бұзған жағдайда;

3) халықаралық төлем карточкаларының жүйесіне қатысушы қайта ұйымдастырылған немесе таратылған жағдайда тоқтатылады.

27. Халықаралық төлем карточкалары жүйесіне қатысушы операторының бастамасы бойынша оның қатысуы тоқтатыла тұрған және (немесе) тоқтатылған жағдайда, жүйеге қатысушы мен жүйенің операциялық орталығы арасындағы шарт негізінде жүйенің осы қатысушысына жүйенің операциялық орталығының қызмет көрсетуіне жол беріледі.

28. Клиринг нәтижелері бойынша халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкаларын пайдалана отырып ақша аудару Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен ақша аударудың банкаралық жүйесінде жүзеге асырылады.

29. Жүйенің операциялық орталығы жүйенің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін:

1) ақпаратты өңдеудің және берудің барлық кезеңдерінде оның тұтастығын, қолжетімділігін, түпнұсқалығын және құпиялылығын қамтамасыз етеді;

2) жүйеге қатысушылар мен жүйенің операциялық орталығы арасында ақпаратты өңдеу және беру кезінде қолданылатын криптографиялық кілттерді қауіпсіз бөлу рәсімдерін орындайды;

3) кіріс және шығыс электрондық хабарлары үшін электрондық цифрлық қолтаңбаның қолданылуын қамтамасыз етеді.

30. Жүйенің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету:

1) жүйенің бағдарламалық-техникалық кешенін резервтеу (негізгі және резервтік орталықтар);

2) деректердің резервтік көшірмесін жасауды және архивтеуді қамтамасыз ету;

3) жүйеге қатысушылармен өзара іс-қимыл жасау үшін байланыс арналарын резервтеу (негізгі және резервтік);

4) жүйенің, құрылғылардың, цифрлық жүйелердің жұмыс істеуінің бұзылу себептерін анықтау мақсатында жүйенің жұмыс істеуіне мониторинг пен талдау жүргізу, оларды жою жөніндегі шараларды әзірлеу және іске асыру;

5) жүйенің операциялық орталығының жүйенің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге бағытталған ұйымдастырушылық-техникалық шараларды қолдануы арқылы қол жеткізіледі.

Ескерту. 30-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

31. Жүйенің операциялық орталығы халықаралық төлем карточкаларының жүйесіне қатысушылардың шартта және халықаралық төлем карточкалары жүйесінің ішкі құжаттарында айқындалған ақпаратты қорғауға қойылатын талаптарды сақтауына мониторингті жүзеге асырады.

Жүйенің операциялық орталығы халықаралық төлем карточкаларының жүйесіне қатысушы Қағидаларда, шартта және халықаралық төлем карточкалары жүйесінің ішкі құжаттарында белгіленген қауіпсіздікке қойылатын талаптарды бұзған жағдайда, жасалған шарттың талаптарында көзделген тәртіппен оны хабардар ету арқылы халықаралық төлем карточкаларының жүйесіне қатысушыны ажыратуды қоса алғанда, қажетті шұғыл шараларды қабылдайды.

4-тарау. Халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің төлем карточкалары бойынша қамтамасыз ету жүйесінің жұмыс істеуі

Ескерту. 4-тараумен толықтырылды – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 24.04.2023 № 28 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 03.07.2026 № 81 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

32. Қамтамасыз ету жүйесіне халықаралық төлем карточкалары жүйелерінің қатысушылары болып табылатын банктер қатысады.

33. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысу және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы мәртебесін алу үшін мыналар талап етіледі:

1) қамтамасыз ету туралы шарттың болуы;

2) қамтамасыз ету туралы шартқа және Клирингтік орталықпен жасалған шартқа сәйкес ашылған жүйеге қатысушының қамтамасыз ету шотының болуы;

3) жүйеге қатысушының қамтамасыз ету шотында Клирингтік орталық есептеген қамтамасыз ету сомасына қалдықтың болуын қамтамасыз етуі;

4) Клирингтік орталықпен немесе қамтамасыз ету жүйесіне қатысушыға қызмет көрсететін клирингтік қатысушымен шарттың болуы.

Қамтамасыз ету шоты қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы өз міндеттемелерін орындамаған жағдайларда қамтамасыз ету туралы шартқа, Клирингтік орталықтың қағидаларына және қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының Клирингтік орталықпен жасалған шартына сәйкес пайдаланылады.

34. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының қамтамасыз ету сомасының жүйеде өңделетін операциялар сомасына сәйкес болуы мақсатында Клирингтік орталық ай сайын, айдың 5 (бесінші) жұмыс күнінен кешіктірмей қамтамасыз ету жүйесіне қатысушының қамтамасыз ету сомасын есептейді (қайта есептейді). Ағымдағы айға қамтамасыз ету сомасы туралы ақпаратты көрсетілген мерзімде Клирингтік орталық қамтамасыз ету шотында оның осы соманы қамтамасыз етуі үшін қамтамасыз ету жүйесіне қатысушыға жібереді.

35. Қамтамасыз ету жүйесіне қатысушы ай сайын, қамтамасыз ету туралы шартта белгіленген мерзімде, бірақ айдың 7 (жетінші) жұмыс күнінен кешіктірмей, Қағидалардың 34-тармағының талаптарын орындауды қамтамасыз етеді.

36. Қамтамасыз ету жүйесіндегі тәуекелдерді басқаруды, оның ішінде шығыс лимитін есептеуді бақылауды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 217 қаулысына қосымша

Күші жойылды деп танылған
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының
Кейбір қаулыларының, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларының
құрылымдық элементтерінің тізбесі

1. "Микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесінің қызмет ету ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2002 жылғы 23 желтоқсандағы № 510 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2158 тіркелген).

2. "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының төлем карточкаларын пайдалану мәселелері жөніндегі кейбір қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2003 жылғы 27 қазандағы № 370 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2582 тіркелген, 2003 жылғы 6 желтоқсанда "Егемен Қазақстан" газетінде № 318 (23617) жарияланған) 2-тармағы.

3. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде № 1260 тіркелген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының "Қазақстан Республикасында төлем карточкаларын шығару және пайдалану ережесін бекіту туралы" 2000 жылғы 24 тамыздағы № 331 қаулысына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде № 2158 тіркелген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының "Микропроцессорлық карточкалар негізінде төлем карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесінің қызмет ету ережесін бекіту туралы" 2002 жылғы 23 желтоқсандағы № 510 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2003 жылғы 27 қазандағы № 371 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2581 тіркелген, 2003 жылғы 6 желтоқсанда "Егемен Қазақстан" газетінде № 318 (23617) жарияланған) 2-тармағы.

4. "Төлем карточкаларының банкаралық жүйесінің жұмыс істеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 28 қаңтардағы № 28 қаулысы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 13188 тіркелген, 2016 жылғы 14 наурызда "Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде жарияланған).

Об утверждении Правил функционирования межбанковской системы платежных карточек

Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 217. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 6 октября 2016 года № 14306.

Сноска. В заголовок внесено изменением на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с постановлением Правления Национального Банка РК от 27.08.2018 № 182 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

В соответствии с подпунктом 18) абзаца второго части второй пункта 19 Положения о Национальном Банке Республики Казахстан, утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 31 декабря 2003 года № 1271 "Об утверждении Положения и структуры Национального Банка Республики Казахстан", Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

Сноска. Преамбула - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 17.12.2025 № 94 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

1. Утвердить прилагаемые Правила функционирования межбанковской системы платежных карточек.

Сноска. В пункт 1 внесено изменением на казахском языке, текст на русском языке не меняется в соответствии с постановлением Правления Национального Банка РК от 27.08.2018 № 182 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

2. Признать утратившими силу некоторые постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан, а также структурные элементы некоторых постановлений Правления Национального Банка Республики Казахстан по перечню согласно приложению к настоящему постановлению.

3. Департаменту платежных систем (Ашыкбеков Е.Т.) в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом (Сарсенова Н.В.) государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) направление настоящего постановления в республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Республиканский центр правовой информации Министерства юстиции Республики Казахстан":

на официальное опубликование в информационно-правовой системе "Әділет" в течение десяти календарных дней после его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

для включения в Государственный реестр нормативных правовых актов Республики Казахстан, Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан в течение десяти календарных дней со дня его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

3) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования.

4. Управлению по защите прав потребителей финансовых услуг и внешних коммуникаций (Терентьев А.Л.) обеспечить направление настоящего постановления на официальное опубликование в периодические печатные издания в течение десяти календарных дней после его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.

5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан Пирматова Г.О.

6. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель
Национального Банка	Д. Акишев

Утверждены постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 217

Правила функционирования межбанковской системы платежных карточек

Сноска. Правила - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 22.11.2021 № 98 (вводится в действие с 01.07.2022).

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила функционирования межбанковской системы платежных карточек (далее – Правила) разработаны в соответствии с подпунктом 18) абзаца второго части второй пункта 19 Положения о Национальном Банке Республики Казахстан, утвержденного Указом Президента Республики Казахстан от 31 декабря 2003 года № 1271 "Об утверждении Положения и структуры Национального Банка Республики Казахстан", и определяют порядок функционирования межбанковской системы платежных карточек (далее – система).

Сноска. Пункт 1 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 17.12.2025 № 94 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

2. В Правилах используются понятия, предусмотренные законами Республики Казахстан "О платежах и платежных системах", "О рынке ценных бумаг", Правилами выпуска платежных карточек, а также требованиями к деятельности по обслуживанию операций с их использованием на территории Республики Казахстан, утвержденными постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 205 "Об утверждении Правил выпуска платежных карточек, а также требований к деятельности по обслуживанию операций с их использованием на территории Республики Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14299), а также следующие понятия:

1) авторизация – разрешение эмитента платежной карточки на осуществление операций с использованием платежной карточки. Процедура получения авторизации устанавливается в соответствии с договором, заключенным между операционным центром системы и (или) оператором международной системы платежных карточек и участником системы;

2) авторизационное сообщение – запрос (ответ), содержащий информацию, необходимую для проведения авторизации, и передаваемый между участниками системы через операционный центр системы;

3) межбанковская комиссия – денежная сумма, уплачиваемая одним участником системы другому участнику системы при осуществлении операции по выпущенным участником системы платежным карточкам в сети обслуживания другого участника системы;

4) межбанковские платежи и (или) переводы денег (далее – межбанковские платежи) – платежи и (или) переводы денег, осуществляемые одним участником системы в пользу другого участника системы по операциям с использованием платежных карточек в сети обслуживания данного участника системы;

5) система обеспечения завершенности расчетов (далее – система обеспечения) – механизм, используемый Национальным Банком Республики Казахстан для обеспечения завершенности расчетов по межбанковским платежам (или) переводам денег, осуществленным на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек международных систем платежных карточек, выпущенных банками, и обработанным в системе;

6) участник системы обеспечения завершенности расчетов (далее – участник системы обеспечения) – участник системы, присоединившийся к системе обеспечения на основании договора об участии в системе обеспечения завершенности расчетов (далее – договор об обеспечении);

7) сумма обеспечения завершенности расчетов (далее – сумма обеспечения) – размер обеспечения, рассчитываемый для каждого участника системы обеспечения, и предназначенный для завершения Национальным Банком Республики Казахстан расчетов по операциям участника системы обеспечения в системе в соответствии с условиями договора об обеспечении;

8) счет обеспечения завершенности расчетов (далее – счет обеспечения) – счет, открытый для участника системы на основании договора об обеспечении и договора с Клиринговым центром;

9) участник системы – банк второго уровня, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан и (или) организация, осуществляющая отдельные виды банковских операций (далее – банк), выполняющий (выполняющая) в системе функции эмитента платежной карточки и (или) эквайера на основании заключенного договора с операционным центром системы;

10) банковский идентификационный номер по выпускаемым платежным карточкам участника системы (далее – банковский идентификационный номер) – уникальный номер, присвоенный эмитенту соответствующей системой платежных карточек для идентификации выпускаемой им платежной карточки в данной системе;

11) операционный центр системы – акционерное общество "Национальная платежная корпорация Национального Банка Республики Казахстан";

12) операционные правила операционного центра системы (далее – операционные правила) – внутренний документ операционного центра системы, определяющий порядок его деятельности и условия осуществления закрепленных за ним функций;

13) Клиринговый центр – клиринговая организация, имеющая лицензию на осуществление клиринговой деятельности, и осуществляющая функции центрального контрагента для участников системы обеспечения на основании договоров с участниками системы обеспечения и договора с Национальным Банком Республики Казахстан;

14) финансовое сообщение – платежный документ, содержащий информацию, необходимую для проведения межбанковского платежа по операции с использованием платежной карточки, и представляющий собой денежные обязательства (требования) одного участника системы по отношению к другому участнику системы;

15) заем "овердрафт" – краткосрочный заем на один операционный день, предоставляемый Национальным Банком Республики Казахстан участникам системы в случае отсутствия или недостаточности денег на их позиции в межбанковской системе переводов денег для осуществления перевода денег по результатам клиринга межбанковских платежей (далее – клиринг);

16) маршрутизация сообщений по операциям с использованием платежных карточек (далее – маршрутизация сообщений) – процесс определения маршрута следования и передачи сообщений по межбанковским платежам между участниками системы;

17) сообщение – группа цифровых данных, используемых для обмена информацией между операционным центром системы и участниками системы;

18) международная система платежных карточек – система платежных карточек, обеспечивающая осуществление операций с использованием платежных карточек в рамках данной системы на территории трех и более стран, участниками которой являются банки, а оператором – юридическое лицо, созданное в соответствии с законодательством иностранного государства;

19) расходный лимит (авторизационный лимит) – сумма денег по операциям участника системы обеспечения, разрешенная к обработке в системе, рассчитываемая Клиринговым центром.

Сноска. Пункт 2 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

3. Система предназначена для осуществления межбанковских платежей по операциям, совершаемым на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек, выпущенных банками.

Маршрутизация сообщений, авторизация и клиринг по операциям, совершенным на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек, осуществляется операционным центром системы на основании договора, заключенного с банком и (или) оператором международной системы платежных карточек.

Глава 2. Оказание банкам услуг по маршрутизации сообщений, авторизации и клирингу

4. При осуществлении маршрутизации сообщений, авторизации и клиринга на операционный центр системы возлагаются следующие функции:

1) маршрутизация сообщений, связанных с авторизационными сообщениями;

2) организация обмена и передачи финансовых сообщений между участниками системы;

3) осуществление клиринга;

4) формирование и передача платежных документов для осуществления переводов денег по результатам клиринга в межбанковской системе переводов денег;

5) обеспечение защиты сообщений при осуществлении их маршрутизации, клиринге и переводе денег по результатам клиринга в соответствии с требованиями, установленными Цифровым кодексом Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О кибербезопасности" и договорами;

6) формирование и предоставление отчетов по маршрутизации сообщений, клирингу и переводу денег по результатам клиринга.

Сноска. Пункт 4 с изменением, внесенным постановлением Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

5. Маршрутизация сообщений и авторизация в системе осуществляется в круглосуточном режиме.

6. Для идентификации участника системы при маршрутизации сообщений операционным центром системы используются представленные им банковские идентификационные номера.

В случае изменения или обновления банковских идентификационных номеров, участник системы незамедлительно, но не позднее следующего рабочего дня с момента обновления, по защищенным каналам информирует об этом операционный центр системы, который направляет обновленные реквизиты иным участникам системы.

7. По итогам проведенных операций с использованием платежных карточек других участников системы в своей сети обслуживания участники системы формируют и передают в систему финансовые сообщения по отношению к другим участникам системы для осуществления межбанковских платежей.

8. Клиринг осуществляется на основании зачета встречных требований и обязательств участников системы по выставленным ими финансовым сообщениям, а также рассчитанным межбанковским комиссиям по проведенным межбанковским платежам в соответствии с операционными правилами.

9. Определение чистых позиций участников системы производится путем нахождения разности по суммам встречных требований обязательств участников системы, а также рассчитанных межбанковских комиссий. Определение чистых позиций участников системы осуществляется операционным центром системы согласно графику операционного дня, утвержденному операционным центром системы.

10. При определении чистых позиций участников системы разность сумм дебетовых и кредитовых чистых позиций всех участников системы равняется нулю.

11. После завершения клиринга операционный центр системы передает информацию об обработанных в системе финансовых сообщениях, межбанковских комиссиях участникам системы в порядке и сроки, предусмотренные договором между операционным центром системы и участником системы.

12. Перевод денег по результатам клиринга осуществляется после окончания процесса зачета встречных требований и обязательств участников системы.

13. Перевод денег по результатам клиринга между участниками системы осуществляется в межбанковской системе переводов денег в соответствии с чистой позицией каждого участника системы.

14. Операционный центр системы по результатам клиринга составляет и передает в межбанковскую систему переводов денег платежные документы для осуществления переводов денег в следующей последовательности:

1) в первую очередь осуществляется перевод денег с позиций участников системы, имеющих по результатам клиринга дебетовые чистые позиции, на позицию системы;

2) во вторую очередь осуществляется перевод денег с позиции системы на позиции участников системы, имеющих по результатам клиринга кредитовые чистые позиции.

15. После завершения перевода денег по результатам клиринга операционный центр системы выдает участнику системы уведомление о завершении перевода денег в соответствии с чистой позицией данного участника системы. Остаток денег на позиции системы в межбанковской системе переводов денег равен нулю.

16. В случае недостаточности или отсутствия денег у участника системы обеспечения для завершенности расчетов своих обязательств по результатам клиринга Национальным Банком Республики Казахстан предоставляется ликвидность в размере, не превышающем сумму обеспечения участника.

В случае невозврата участником данной ликвидности в размере, не превышающем сумму обеспечения участника, на счет Национального Банка Республики Казахстан в межбанковской системе переводов денег, в срок, установленный договором об обеспечении, в целях обеспечения исполнения участником своих обязательств, обеспечение участника передается Клиринговым центром Национальному Банку Республики Казахстан на основании информации, полученной от Национального Банка Республики Казахстан, в порядке, определенном правилами Клирингового центра.

Сноска. Пункт 16 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

16-1. В случае недостаточности или отсутствия денег у участника системы для осуществления перевода денег по результатам клиринга и при недостаточности суммы обеспечения в рамках системы обеспечения, Национальным Банком Республики Казахстан предоставляется заем "овердрафт" на основании договора, заключенного между участником системы и Национальным Банком Республики Казахстан, в котором определяются порядок и условия предоставления займа "овердрафт", и на основании внутренней оценки Национального Банка Республики Казахстан.

Сноска. Правила дополнены пунктом 16-1 в соответствии с постановлением Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

17. Допускается создание гарантийного фонда, формируемого за счет сумм обеспечения участников системы обеспечения, и внедрение иных методов обеспечения своевременного осуществления переводов денег по результатам клиринга и управления рисками невозврата участниками ликвидности, предоставленной в соответствии с пунктом 16 Правил.

Сноска. Пункт 17 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

18. Форматы передачи электронных сообщений, применяемые в системе, особенности и стандарты системы разрабатываются и утверждаются операционным центром системы и соблюдаются всеми участниками системы.

19. Порядок предоставления услуг операционного центра системы по маршрутизации сообщений, авторизации, идентификации участников системы, проведению клиринга, перевода денег по результатам клиринга, устанавливается операционными правилами.

20. В системе применяются виды межбанковских комиссий в соответствии с внутренними документами операционного центра системы.

21. Требования настоящей главы не распространяются на отношения, связанные с оказанием операционным центром системы оператору международной системы платежных карточек услуг по маршрутизации сообщений, авторизации и клирингу межбанковских платежей по операциям, совершенным на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек международных систем платежных карточек, согласно условиям договора, заключенного между операционным центром системы и оператором международной системы платежных карточек.

Глава 3. Оказание оператору международной системы платежных карточек услуг по маршрутизации сообщений, авторизации и клирингу

22. Услуги по проведению межбанковских платежей и (или) переводов денег по операциям, совершенным на территории Республики Казахстан с использованием платежных карточек, выпущенных банками, путем обработки, маршрутизации сообщений и клиринга предоставляются операционным центром системы оператору международной системы платежных карточек в соответствии с требованиями настоящих Правил, постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 216 "Об утверждении Правил осуществления межбанковских платежей и (или) переводов денег по операциям с использованием платежных карточек в Республике Казахстан" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 14292) и внутренними документами операционного центра системы.

Сноска. Пункт 22 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 24.04.2023 № 28 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

23. В целях обеспечения бесперебойного функционирования системы, в том числе, в рамках взаимодействия с оператором международной системы платежных карточек, на операционный центр системы возлагается выполнение следующих требований:

1) обеспечение всем участникам международной системы платежных карточек равных условий доступа и пользования его услугами;

2) наличие технических и иных помещений для безопасного размещения и эксплуатации системы;

3) наличие резервного центра для хранения информации и восстановления цифровых систем, баз данных при возникновении чрезвычайных и непредвиденных ситуаций;

4) обеспечение проведения межбанковских платежей и (или) переводов денег по операциям, совершенным на территории Республики Казахстан с платежными карточками, выпущенными банками, путем обработки и маршрутизации сообщений;

5) обеспечение конфиденциальности информации по операциям участников системы;

6) утверждение форматов сообщений, используемых при взаимодействии между участниками и операционным центром системы.

Сноска. Пункт 23 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 24.04.2023 № 28 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); с изменением, внесенным постановлением Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
24. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от 24.04.2023 № 28 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

25. Порядок взаимодействия между операционным центром системы и оператором международной системы платежных карточек устанавливается настоящими Правилами и договором, заключенным между ними.

Сноска. Пункт 25 - в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 24.04.2023 № 28 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

26. Участие участника международной системы платежных карточек в системе прекращается в случаях:

1) лишения (отзыва) лицензии на проведение переводных операций, выданной государственным органом, осуществляющим государственное регулирование, контроль и надзор финансового рынка и финансовых организаций;

2) расторжения договора между участником системы платежных карточек и оператором международной системы платежных карточек;

3) реорганизации или ликвидации участника международной системы платежных карточек.

27. В случае приостановления и (или) прекращения участия участника международной системы платежных карточек по инициативе ее оператора, допускается обслуживание операционным центром системы данного участника системы на основании договора между участником системы и операционным центром системы.

28. Переводы денег с использованием платежных карточек международных систем платежных карточек по результатам клиринга осуществляются в национальной валюте Республики Казахстан в межбанковской системе переводов денег.

29. Операционный центр системы для обеспечения безопасности системы:

1) обеспечивает целостность, доступность, подлинность и конфиденциальность информации на всех этапах ее обработки и передачи;

2) выполняет процедуры безопасного распределения криптографических ключей, применяемых при обработке и передаче информации между участниками системы и операционным центром системы;

3) обеспечивает применение электронной цифровой подписи для входящих и исходящих электронных сообщений.

30. Обеспечение бесперебойности функционирования системы достигается за счет:

1) резервирования программно-технического комплекса системы (основной и резервный центры);

2) обеспечения резервного копирования и архивирования данных;

3) резервирования каналов связи (основные и резервные) для взаимодействия с участниками системы;

4) осуществления мониторинга и анализа функционирования системы с целью выявления причин нарушений функционирования системы, устройств, цифровых систем, выработки и реализации мер по их устранению;

5) применения операционным центром системы организационно-технических мер, направленных на обеспечение бесперебойности функционирования системы.

Сноска. Пункт 30 с изменением, внесенным постановлением Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

31. Операционный центр системы осуществляет мониторинг за соблюдением участниками международной системы платежных карточек требований к защите информации, определенных договором и внутренними документами международной системы платежных карточек.

Операционный центр системы принимает необходимые экстренные меры, включая отключение участника международной системы платежных карточек путем его уведомления в порядке, предусмотренном условиями заключенного договора в случае нарушения участником международной системы платежных карточек требований к безопасности, установленных в Правилах, договоре и внутренних документах международной системы платежных карточек.

Глава 4. Функционирование системы обеспечения по платежным карточкам международных систем платежных карточек

Сноска. Правила дополнены главой 4 в соответствии с постановлением Правления Национального Банка РК от 24.04.2023 № 28 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); в редакции постановления Правления Национального Банка РК от 03.07.2026 № 81 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).

32. В системе обеспечения участвуют банки, являющиеся участниками международных систем платежных карточек.

33. Для участия в системе обеспечения и получения статуса участника системы обеспечения требуется следующее:

1) наличие договора об обеспечении;

2) наличие счета обеспечения участника системы, открытого в соответствии с договором об обеспечении и договором с Клиринговым центром;

3) обеспечение участником системы наличия на счете обеспечения остатка на сумму обеспечения, рассчитанную Клиринговым центром;

4) наличие договора с Клиринговым центром или клиринговым участником, обслуживающим участника системы обеспечения.

Счет обеспечения используется в соответствии с договором об обеспечении, правилами Клирингового центра и договором участника системы обеспечения с Клиринговым центром, в случаях неисполнения участником системы обеспечения своих обязательств.

34. В целях соответствия суммы обеспечения участника системы обеспечения суммам операций, обрабатываемых в системе, Клиринговый центр ежемесячно не позднее 5 (пятого) рабочего дня месяца осуществляет расчет (перерасчет) суммы обеспечения участника системы обеспечения. Информация о сумме обеспечения на текущий месяц в указанный срок доводится Клиринговым центром до сведения участника системы обеспечения для обеспечения им данной суммы на счете обеспечения.

35. Участник системы обеспечения ежемесячно, в срок, установленный договором об обеспечении, но не позднее 7 (седьмого) рабочего дня месяца, обеспечивает исполнение требований пункта 34 Правил.

36. Управление рисками в системе обеспечения, в том числе контроль расчета расходного лимита, осуществляется Национальным Банком Республики Казахстан.

Приложение к постановлению Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 августа 2016 года № 217

Перечень некоторых постановлений Правления
Национального Банка Республики Казахстан,
а также структурных элементов некоторых постановлений Правления
Национального Банка Республики Казахстан,
признанных утратившими силу

1. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 23 декабря 2002 года № 510 "Об утверждении Правил функционирования Национальной межбанковской системы платежных карточек на основе микропроцессорных карточек" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 2158).

2. Пункт 2 Постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 октября 2003 года № 370 "О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан по вопросам использования платежных карточек" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 2582, опубликованное 9 декабря 2003 года в газете "Казахстанская правда" № 353-354 (24293-24294)).

3. Пункт 2 Постановления Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 октября 2003 года № 371 "О внесении изменений и дополнений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 24 августа 2000 года № 331 "Об утверждении Правил выпуска и использования платежных карточек в Республике Казахстан", зарегистрированное в Министерстве юстиции Республики Казахстан под № 1260, а также в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 23 декабря 2002 года № 510 "Об утверждении Правил функционирования Национальной межбанковской системы платежных карточек на основе микропроцессорных карточек", зарегистрированное в Министерстве юстиции Республики Казахстан под № 2158" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 2581, опубликованное 4 декабря 2003 года в газете "Казахстанская правда").

4. Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 28 января 2016 года № 28 "Об утверждении Правил функционирования межбанковской системы платежных карточек" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 13188, опубликованное 14 марта 2016 года в информационно-правовой системе "Әділет" республиканского государственного предприятия на праве хозяйственного ведения "Республиканский центр правовой информации Министерства юстиции Республики Казахстан").