ИПС "Әділет"

В соответствии с пунктом 4 статьи 314 Экологического кодекса Республики Казахстан от 2 января 2021 года, ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить Правила организации и реализации процесса адаптации к изменению климата согласно приложению к настоящему приказу.

2. Департаменту климатической политики Министерства экологии и природных ресурсов Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) направление настоящего приказа на казахском и русском языках в Республиканское государственное предприятие на праве хозяйственного ведения "Институт законодательства и правовой информации Республики Казахстан" для официального опубликования и включения в Эталонный контрольный банк нормативных правовых актов Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов Республики Казахстан;

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра экологии и природных ресурсов Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие после дня его первого официального опубликования.

Министр

Е. Нысанбаев

Приложение к приказу

Правила организации и реализации процесса адаптации к изменению климата

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила организации и реализации процесса адаптации к изменению климата (далее – Правила), разработаны в соответствии с пунктом 4 статьи 314 Экологического кодекса Республики Казахстан от 2 января 2021 года (далее – Кодекс) и определяют порядок организации и реализации процесса адаптации к изменению климата.

2. В настоящих Правилах используются следующие термины и определения:

1) информация о климате и воздействии климата – данные о текущих и прошлых климатических тенденциях, и событиях, прогнозе будущих изменений климата, текущих и прошлых воздействиях климата и прогнозируемых воздействиях изменения климата;

2) центральные и местные исполнительные органы – уполномоченные государственные органы в сфере сельского хозяйства, водного хозяйства, лесного хозяйства и гражданской защиты, и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения, осуществляющие разработку и реализацию процесса адаптации к изменению климата;

3) уполномоченный орган – уполномоченный орган в области охраны окружающей среды.

3. Процесс адаптации к изменению климата осуществляется в соответствии с настоящими Правилами, центральными исполнительными органами по сферам государственного управления, определенными в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата (сельское хозяйство, водное хозяйство, лесное хозяйство и гражданская защита) и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения.

Глава 2. Порядок организации и реализации процесса адаптации к изменению климата

4. Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения в рамках своей компетенции осуществляют процесс адаптации к изменению климата с момента принятия решения о разработки документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования и в течение всего периода разработки и реализации документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, определенных в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата.

5. Процесс адаптации к изменению климата включает в себя стадии, определенные в соответствии с пунктом 1 статьи 314 Кодекса.

6. Сбор информации о климате и воздействии климата осуществляется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения для проведения оценки уязвимости и планирования адаптации к изменению климата на этапе анализа документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, определенных в качестве приоритетной для адаптации к изменению климата.

7. Собираемая центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения, информация для проведения оценки уязвимости и планирования адаптации к изменению климата охватывает информацию о климате и воздействии климата.

8. Сбор информации, указанной в пункте 7 настоящих Правил, осуществляется из следующих источников:

1) данные о воздействиях климата, включая данные Межправительственной группы экспертов по изменению климата, Всемирной метеорологической организации, Всемирной организации здравоохранения;

2) казахстанские и зарубежные научные публикации, опубликованные данные исследований казахстанских и зарубежных ученых по тематике изменения климата;

3) государственный фонд экологической информации;

4) национальные сообщения и доклады, подготовленные в рамках международных договоров Республики Казахстан по вопросам изменения климата;

5) публикации Межправительственной группы экспертов по изменению климата, Всемирной метеорологической организации и других международных организаций, специализированных в области изменения климата;

6) отчеты и публикации казахстанских, международных и зарубежных проектов по оценке воздействий климата, уязвимости к изменению климата и прогнозам воздействий изменения климата.

9. Сбор информации из доступных источников осуществляется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения с учетом специфики процесса планирования адаптации, адаптируемой сферы государственного управления (сельское хозяйство, водное хозяйство, лесное хозяйство, гражданская защита), и уровня планирования адаптации, специфики региона, по которому планируется адаптация.

10. Уполномоченный орган по запросам центральных и местных исполнительных органов столицы, областей, городов республиканского значения оказывает содействие центральным и местным исполнительным органам столицы, областей, городов республиканского значения в получении информации, указанной в пункте 8 настоящих Правил, от подведомственных организаций уполномоченного органа и из международных источников.

11. Информация о климате и воздействии климата, предусмотренная в подпункте 1) пункта 2 настоящих Правил, определяется уполномоченным органом по согласованию с центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения, проводящими оценку уязвимости и планирование адаптации к изменению климата.

12. Собранная информация о климате и его воздействиях используется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения для оценки уязвимости, проводимой на этапе анализа и до начала этапа планирования разработки документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, определенных в качестве приоритетной для адаптации к изменению климата.

Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения формируют также на данном этапе информацию о прогнозируемых воздействиях изменения климата на основе обсуждения в фокус-группах с экспертами по изменению климата, экспертами по сферам государственного управления, определенным в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата и регионам.

13. Проведение оценки уязвимости к изменению климата включает следующие этапы:

1) установление рамок воздействия;

2) выбор методологии оценки уязвимости;

3) определение климатических опасностей и их воздействий;

4) определение потенциальных уязвимостей к изменению климата;

5) сопоставление связи опасностей с потенциальной уязвимостью;

6) оценка вероятности возникновения опасностей;

7) оценка последствий уязвимости;

8) оценка рисков и создание окончательной матрицы рисков.

14. Определение рамок воздействия осуществляется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения, проводящими оценку уязвимости к изменению климата.

Содержание рамок воздействия варьируется при проведении оценки уязвимости к изменению климата применительно к различным объектам и определяется на основе:

1) стратегической цели или задачи развития сферы государственного управления, территории (области или города), по которым проводится оценка уязвимости к изменению климата;

2) ключевых компонентов или ресурсов соответствующей сферы государственного управления, территории (области или города).

15. При определении рамок воздействия центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения:

1) проводят консультации с экспертами по адаптации к изменению климата, ответственными должностными лицами соответствующей сферы государственного управления, области или города и другими представителями заинтересованных сторон;

2) используют существующие, проверенные и принятые информационные материалы, включая действующие стратегические планы, программы территориального развития, различные государственные и правительственные программы или имеющиеся аналитические доклады и материалы по сферам государственного управления, определенной в качестве приоритетной для адаптации к изменению климата либо столицы, областей, городов республиканского значения, по которым осуществляется процесс адаптации к изменению климата;

3) учитывают специфику по сферам государственного управления, определенной в качестве приоритетной для адаптации к изменению климата либо области или города, по которым осуществляется процесс адаптации к изменению климата;

4) пересматривают при выявлении такой необходимости ранее определенные рамки воздействий, если они не подходят для проведения оценки уязвимости к изменению климата.

16. В рамках одной оценки центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения охватывают уязвимость к изменению климата приоритетной для адаптации сферы государственного управления.

17. Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения в месячный срок после завершения оценки уязвимости к изменению климата предоставляют уполномоченному органу информацию о результатах проведенной оценки уязвимости к изменению климата. Результаты оценки уязвимости к изменению климата оформляются в свободной форме.

18. На основе результатов оценки уязвимости к изменению климата центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения осуществляют планирование адаптации к изменению климата в рамках документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, определенных в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата.

19. Планирование адаптации к изменению климата состоит в формулировке целей адаптации к изменению климата, определении соответствующих им задач и целевых индикаторов и проводится на основе ранжированных уязвимостей к изменению климата, климатических опасностей.

20. Цели адаптации к изменению климата направлены на учет воздействий изменения климата на достижение целей документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, определенных в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата и возможности их корректировки с учетом выявленных уязвимостей к изменению климата.

21. Цели адаптации к изменению климата определяются кратко и четко в соответствии со следующими критериями:

1) измеримость: достижение цели измеряется с использованием целевого показателя, имеющие количественное значение;

2) актуальность: наличие связи между целями и задачами иерархических документов системы государственного планирования;

3) достижимость: в течение планового периода;

4) ясность цели: показатели достижения результатов четко определяются формулировкой цели.

22. Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения разрабатывают меры по адаптации к изменению климата на этапе разработки планов мероприятий к документам Системы государственного планирования и/или иным документам планирования, определенным в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата.

Меры по адаптации к изменению климата разрабатываются с определением сроков и затрат на их реализацию, источников финансирования и ответственных исполнителей.

23. Разработка мер по адаптации к изменению климата осуществляется центральными или местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения, осуществляющие процесс адаптации к изменению климата, с участием заинтересованных сторон, представляющих общественные организации, общественность, бизнес, научные и экспертные организации, с которыми проводятся фокус-группы по конкретным факторам уязвимости или иным темам, относящимся к разрабатываемым мерам.

24. Обсуждения в фокус-группах проводятся с предоставлением участникам описаний каждой уязвимости к изменению климата, связанных с ней климатических переменных, вероятностей, воздействий и общих показателей риска для каждой уязвимости, а также с назначением сотрудника государственного органа, ответственного за документирование результатов обсуждений в фокус-группах.

25. Меры по адаптации к изменению климата разрабатываются по установленным потенциальным уязвимостям к изменению климата с учетом их ранжирования и с определением мер по уязвимости, включая климатическую опасность, связанную с потенциальной уязвимостью, оценку вероятности климатической опасности, уровень риска по климатической опасности, общий уровень риска уязвимости.

26. Объем мер по адаптации к изменению климата определяется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения на основе ранжированных уязвимостей и климатических опасностей и возможностей получения от их реализации положительных результатов вне зависимости от уровня климатических изменений.

27. Разработанные меры по адаптации к изменению климата оцениваются на основе следующих критериев:

1) эффективность (уровень снижения риска);

2) осуществимость (техническая и институциональная);

3) затраты;

4) доступность финансирования;

5) сроки реализации (в период действия документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, долгосрочные, краткосрочные).

28. На основе проведенной оценки в соответствии с пунктом 27 настоящих Правил необходимо распределить предлагаемые меры по адаптации к изменению климата по приоритетности. При этом каждая предлагаемая мера по адаптации к изменению климата оценивается по каждому установленному критерию для оценки.

29. Приоритетность предлагаемых мер по адаптации к изменению климата определяется центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения, осуществляющими процесс адаптации к изменению климата, по следующим уровням:

1) "Внедрить" - относится к решениям, имеющим благоприятную оценку по критериям оценки, и могут обеспечить преимущества в текущих условиях, а также в потенциальных будущих условиях;

2) "Оценить" - относится к решениям, требующим дополнительную информацию, например, об эффективности, затратах или других критериях, прежде чем они будут готовы к внедрению или исключению из рассмотрения;

3) "Исключить из рассмотрения" - относится к решениям, которые являются необоснованными по одной или нескольким причинам, например, неэффективны, требуют необоснованно высоких затрат, неосуществимы с технической точки зрения.

30. Мера по адаптации к изменению климата получает уровень приоритета "Внедрить", если два или более критерия получили оценку "хорошо", а остальные критерии оценены как минимум "удовлетворительно".

31. Мера по адаптации к изменению климата, получившая показатель эффективности "плохо", исключается из оценки. Любые решения, получившие две или более оценки "плохо" по любым критериям, также исключаются из рассмотрения.

32. Меры по адаптации к изменению климата, получающие приоритет "внедрить", рассматриваются соответствующим центральным или местным исполнительным органом столицы, областей, городов республиканского значения на последующих этапах процесса адаптации к изменению климата. Меры, получившие оценку приоритета "оценить", требуют дальнейшего анализа для оценки возможности их реализации.

33. По результатам процесса разработки мер по адаптации к изменению климата государственные органы, ответственные за процесс адаптации к изменению климата центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения готовят технический отчет с включением в него следующей информации:

1) сведения о государственном органе, осуществляющем планирование и разработку мер по адаптации к изменению климата;

2) краткое описание процесса выбора заинтересованных сторон;

3) краткая информация о проведенных обсуждениях с участием заинтересованных сторон, включая темы обсуждений, ключевые моменты заседаний и извлеченные уроки;

4) краткое описание каждого этапа в процессе определения мер по адаптации к изменению климата;

5) полный список всех предложенных мер по адаптации к изменению климата;

6) резюме критериев, выбранных для оценки мер по адаптации к изменению климата и их описания;

7) оценки по каждой мере по адаптации к изменению климата и окончательный список приоритетных мер;

8) резюме проблем, выявленных в процессе разработки мер по адаптации и пути их решения;

9) подробное описание каждой приоритетной меры по адаптации к изменению климата.

34. Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения реализуют процесс адаптации к изменению климата на основе интегрирования мер по адаптации к изменению климата в документы Системы государственного планирования и/или иные документы планирования, определенные в качестве приоритетных для адаптации к изменению климата, программы развития столицы, областей, городов республиканского значения.

В первоочередном порядке интегрируются меры по адаптации к изменению климата, получившие оценку "Внедрить". Меры по адаптации к изменению климата, получившие оценку "Оценить" будут рассматриваться для включения в документы Системы государственного планирования и/или иные документы планирования по сферам государственного управления, являющиеся приоритетными для адаптации к изменению климата и программы развития территорий столицы, областей, городов республиканского значения, разрабатываемые на последующие периоды.

35. В соответствии с пунктом 2 статьи 313 Кодекса в случае приоритетных для адаптации к изменению климата сфер государственного управления (сельское хозяйство, водное хозяйство, лесное хозяйство, гражданская защита) цели и меры по адаптации к изменению климата уполномоченные государственные органы по данным сферам государственного управления рассматривают на этапе разработки документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования или внесения корректировок в действующие документы Системы государственного планирования и/или иные документы планирования.

36. На местном уровне согласно пункту 3 статьи 313 Кодекса при планировании адаптации к изменению климата местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения рассматривают разработанные цели и меры по адаптации к изменению климата для включения в разделы по экологическим аспектам соответствующих программ развития территорий.

37. В случае действующих документов Системы государственного планирования и/или иных документов планирования, предусматривающих адаптацию к изменению климата, их корректировка производится государственным органом-разработчиком на основе предложений центральных и местных исполнительных органов столицы, областей, городов республиканского значения.

38. При получении по результатам мониторинга и оценки новой информации, негативно влияющую на реализацию мер по адаптации к изменению климата в соответствии с запланированными целями и задачами, соответствующий центральный и местный исполнительный орган столицы, областей, городов республиканского значения рассматривает ее, в том числе как основу для корректировки мер по адаптации к изменению климата.

39. Уполномоченный орган осуществляет координацию деятельности с другими центральными и местными исполнительными органами столицы, областей, городов республиканского значения по организации и реализации процесса адаптации к изменению климата.

Координация направлена на обеспечение согласованной и эффективной работы государственных органов по адаптации к изменению климата, при которой осуществление одних мер не оказывает негативного воздействия на другие меры.

40. Центральные и местные исполнительные органы столицы, областей, городов республиканского значения предоставляют по запросу уполномоченного органа следующую информацию:

1) результаты проведенных оценок уязвимости к изменению климата;

2) разработанные меры по адаптации к изменению климата;

3) меры по адаптации к изменению климата, интегрированные в документы Системы государственного планирования и/или иные документы планирования либо программы развития столицы, областей, городов республиканского значения с указанием ожидаемых результатов, сроков реализации, объемов и источников финансирования, ответственных исполнителей;

4) результаты мониторинга и оценки адаптации к изменению климата;

5) потребности в информационной и методической поддержке с организацией и реализацией процесса адаптации к изменению климата.

Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы Экология кодексінің 314-бабының 4-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және іске асыру қағидалары осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Климаттық саясат департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты қазақ және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін "Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институты" шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін;

2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.

Министр

Е. Нысанбаев

Бұйрығына қосымша

Климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және іске асыру қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және іске асыру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы Экология кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 314-бабының 4-тармағына сәйкес әзірленді және климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және жүзеге асыру тәртібін айқындайды.

2. Осы Қағидаларда мынадай терминдер мен айқындамалар пайдаланылады:

1) климат және климаттың әсері туралы ақпарат – қазіргі және өткен климаттық тенденциялар мен оқиғалар, болашақтағы климаттың өзгеруі туралы болжам, климаттың ағымдағы және өткен әсерлері және климаттың өзгеруінің болжамды әсерлері туралы деректер;

2) орталық және жергілікті атқарушы органдар – климаттың өзгеруіне бейімделу процесін әзірлеуді және іске асыруды жүзеге асыратын ауыл шаруашылығы, су шаруашылығы, орман шаруашылығы және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдар және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары;

3) уәкілетті орган – қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган.

3. Климаттың өзгеруіне бейімделу процесін осы Қағидаларға сәйкес климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басымдық ретінде айқындалған (ауыл шаруашылығы, су шаруашылығы, орман шаруашылығы және азаматтық қорғау) мемлекеттік басқару салалары бойынша орталық атқарушы органдар және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жүзеге асырады.

2-тарау. Климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және іске асыру тәртібі

4. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары өз құзыреті шеңберінде мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарын және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарын әзірлеу туралы шешім қабылданған сәттен бастап және климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басымдық ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарын және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарын әзірлеу мен іске асырудың бүкіл кезеңі ішінде климаттың өзгеруіне бейімделу процесін жүзеге асырады.

5. Климаттың өзгеруіне бейімделу процесі Кодекстің 314-бабының 1-тармағында айқындалған сатыларды қамтиды.

6. Климат және климаттың әсері туралы ақпарат жинауды климаттың өзгеруіне бейімдеу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарын және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарын әзірлеуді талдау кезеңінде осалдықтарға бағалау жүргізу және климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлау үшін орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жүзеге асырады.

7. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жинайтын ақпарат осалдыққа бағалау жүргізу және климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлау үшін климат және климаттың әсері туралы ақпаратты қамтиды.

8. Осы Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген ақпаратты жинау мынадай көздерден жүзеге асырылады:

1) климаттың өзгеруі жөніндегі Үкіметаралық сарапшылар тобының, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректерін қоса алғанда, климаттың әсері туралы деректер;

2) қазақстандық және шетелдік ғылыми жарияланымдар, климаттың өзгеруі тақырыбы бойынша қазақстандық және шетелдік ғалымдардың зерттеулерінің жарияланған деректері;

3) мемлекеттік экологиялық ақпарат қоры;

4) климаттың өзгеруі мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары шеңберінде дайындалған ұлттық хабарламалар мен баяндамалар;

5) климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық сарапшылар тобының, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның және климаттың өзгеруі саласындағы мамандандырылған басқа да халықаралық ұйымдардың жарияланымдары;

6) климаттың әсерін, климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау және климаттың өзгеру әсерін болжау бойынша қазақстандық, халықаралық және шетелдік жобалардың есептері мен жарияланымдары.

9. Қолжетімді көздерден ақпарат жинауды бейімделуді жоспарлау процесінің, мемлекеттік басқарудың бейімделетін саласының (ауыл шаруашылығы, су шаруашылығы, орман шаруашылығы, азаматтық қорғау) ерекшелігін және бейімделуді жоспарлау деңгейін, бейімдеу жоспарланатын өңірдің ерекшелігін ескере отырып, орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жүзеге асырады.

10. Уәкілетті орган орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының сұрау салулары бойынша орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарына уәкілетті органның ведомстволық бағынысты ұйымдарынан және халықаралық көздерден осы Қағидалардың 8-тармағында көрсетілген ақпаратты алуға жәрдем көрсетеді.

11. Осы Қағидалардың 2-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген климат және климаттың әсері туралы ақпаратты осалдықтарды бағалауды және климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлауды жүргізетін орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарымен келісім бойынша уәкілетті орган айқындайды.

12. Климат және оның әсері туралы жиналған ақпаратты талдау кезеңінде және климаттың өзгеруіне бейімдеу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарын және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарын әзірлеуді жоспарлау кезеңі басталғанға дейін орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары осалдықты бағалау үшін пайдаланады.

Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары осы кезеңде климаттың өзгеруі жөніндегі сарапшылармен, климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік басқару салалары бойынша сарапшылармен фокус-топтарда талқылау негізінде климаттың өзгеруінің болжамды әсерлері туралы ақпаратты да қалыптастырады.

13. Климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау келесі кезеңдерді қамтиды:

1) әсер ету шеңберін белгілеу;

2) осалдықты бағалау әдістемесін таңдау;

3) климаттық қауіптер мен олардың әсерін анықтау;

4) климаттың өзгеруіне ықтимал осалдықтарды анықтау;

5) қауіптердің ықтимал осалдықпен байланысын салыстыру;

6) қауіптің туындау ықтималдығын бағалау;

7) осалдық салдарын бағалау;

8) тәуекелдерді бағалау және тәуекелдердің түпкілікті матрицасын құру.

14. Ықпал ету шеңберін айқындауды климаттың өзгеруіне осалдықты бағалауды жүргізетін орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жүзеге асырады.

Әсер ету шеңберінің мазмұны әртүрлі объектілерге қатысты климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау кезінде өзгереді және мыналардың:

1) климаттың өзгеруіне осалдығын бағалау жүргізілетін мемлекеттік басқару саласын, аумақты (облысты немесе қаланы) дамытудың стратегиялық мақсаттары немесе міндеттері;

2) тиісті мемлекеттік басқару саласының, аумақтың (облыстың немесе қаланың) түйінді құрамдас бөліктері немесе ресурстары негізінде анықталады.

15. Әсер ету шеңберін айқындау кезінде орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары:

1) климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі сарапшылармен, тиісті мемлекеттік басқару саласының, облыстың немесе қаланың жауапты лауазымды адамдарымен және мүдделі тараптардың басқа да өкілдерімен консультациялар өткізеді;

2) қолданыстағы стратегиялық жоспарларды, аумақтық даму бағдарламаларын, әртүрлі мемлекеттік және үкіметтік бағдарламаларды немесе климаттың өзгеруіне бейімделу процесі жүзеге асырылатын астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік басқару салалары бойынша қолда бар талдамалық баяндамалар мен материалдарды қоса алғанда, қолда бар, тексерілген және қабылданған ақпараттық материалдарды пайдаланады;

3) климаттың өзгеруіне бейімдеу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік басқару салалары бойынша не климаттың өзгеруіне бейімделу процесі жүзеге асырылатын облыс немесе қала бойынша ерекшеліктер ескеріледі;

4) мұндай қажеттілік анықталған кезде, егер олар климаттың өзгеруіне осалдықты бағалауды жүргізу үшін жарамсыз болса, әсер етудің бұрын анықталған шеңберлерін қайта қарайды.

16. Бір бағалау шеңберінде орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары мемлекеттік басқару саласын бейімдеу үшін климаттың өзгеруіне басымдықты осалдықты қамтиды.

17. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау аяқталғаннан кейін бір ай мерзімде уәкілетті органға климаттың өзгеруіне осалдықты жүргізілген бағалау нәтижелері туралы ақпарат береді. Климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау нәтижелері еркін нысанда ресімделеді.

18. Климаттың өзгеруіне осалдықты бағалау нәтижелерінің негізінде орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттары және/немесе басқа да жоспарлау құжаттары шеңберінде климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлауды жүзеге асырады.

19. Климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлау климаттың өзгеруіне бейімделу мақсаттарын тұжырымдаудан, оларға сәйкес міндеттер мен мақсатты индикаторларды айқындаудан тұрады және климаттың өзгеруіне, климаттық қауіптерге сараланған осалдықтар негізінде жүргізіледі.

20. Климаттың өзгеруіне бейімделу мақсаттары климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басымдық ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарының мақсаттарына қол жеткізуге және климаттың өзгеруіне анықталған осалдықтарды ескере отырып, оларды түзету мүмкіндігіне климаттың өзгеруінің әсерін есепке алуға бағытталған.

21. Климаттың өзгеруіне бейімделу мақсаттары келесі өлшемшарттарға сәйкес қысқаша және нақты айқындалады:

1) өлшеу: мақсатқа жету сандық мәні бар мақсатты индикаторды қолдану арқылы өлшенеді;

2) өзектілігі: мемлекеттік жоспарлау жүйесінің иерархиялық құжаттарының мақсаттары мен міндеттері арасында байланыстың болуы;

3) қол жеткізу: жоспарлы кезең ішінде;

4) мақсаттың айқындылығы: нәтижеге қол жеткізу көрсеткіштері мақсаттың тұжырымымен нақты анықталады.

22. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басым ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарына және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарына іс-шаралар жоспарларын әзірлеу кезеңінде климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі шараларды әзірлейді.

Климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі шаралар оларды іске асыру мерзімдері мен шығындарын, қаржыландыру көздері мен жауапты орындаушыларды айқындай отырып әзірленеді.

23. Климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды әзірлеуді климаттың өзгеруіне бейімделу процесін жүзеге асыратын орталық немесе астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары осалдықтардың нақты факторлары немесе әзірленетін шараларға жататын өзге де тақырыптар бойынша фокус-топтар жүргізілетін қоғамдық ұйымдар, жұртшылық, бизнес, ғылыми және сараптамалық ұйымдар атынан мүдделі тараптардың қатысуымен жүзеге асырады.

24. Фокус-топтардағы талқылаулар қатысушыларға климаттың өзгеруіне әрбір осалдықтың сипаттамасын, онымен байланысты климаттық ауыспалыларды, ықтималдылықтарды, әсерлерді және әрбір осалдық үшін жалпы тәуекел көрсеткіштерін ұсына отырып, сондай-ақ фокус-топтардағы талқылаулардың нәтижелерін құжаттауға жауапты мемлекеттік органның қызметкерін тағайындай отырып жүргізіледі.

25. Климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шаралар климаттың өзгеруіне белгіленген әлеуетті осалдықтар бойынша олардың саралануын ескере отырып және әлеуетті осалдыққа байланысты Климаттық қауіпті қоса алғанда, осалдықтар бойынша шараларды айқындай отырып, Климаттық қауіптілік ықтималдығын, Климаттық қауіптілік бойынша тәуекел деңгейін, осалдық тәуекелінің жалпы деңгейін бағалай отырып әзірленеді.

26. Климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шаралар көлемін астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары сараланған осалдықтар мен климаттық қауіптер және климаттық өзгерістер деңгейіне қарамастан оларды іске асырудан оң нәтижелер алу мүмкіндіктері негізінде айқындайды.

27. Климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша әзірленген шаралар келесі өлшемшарттар негізінде бағаланады:

1) тиімділік (тәуекелді төмендету деңгейі);

2) жүзеге асырылуы (техникалық және институционалдық);

3) шығындар;

4) қаржыландырудың қолжетімділігі;

5) іске асыру мерзімдері (мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарының қолданылу кезеңінде, ұзақ мерзімді, қысқа мерзімді).

28. Қағидалардың 29-тармағына сәйкес жүргізілген бағалау негізінде климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша ұсынылатын шараларды басымдылығы бойынша бөлу қажет. Бұл ретте климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша ұсынылатын әрбір шара бағалау үшін белгіленген әрбір өлшемшарт бойынша бағаланады.

29. Климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі ұсынылатын шаралардың басымдығын мынадай деңгейлер бойынша климаттың өзгеруіне бейімделу процесін жүзеге асыратын орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары айқындайды:

1) "Енгізу" - бағалау өлшемшарттары бойынша қолайлы бағасы бар шешімдерге жатады және ағымдағы жағдайларда, сондай-ақ әлеуетті болашақ жағдайларда артықшылықтарды қамтамасыз ете алады;

2) "Бағалау" - орындалуға немесе алып тастауға дайын болғанға дейін өнімділік, шығындар немесе басқа критерийлер сияқты қосымша ақпаратты қажет ететін шешімдерге жатады.

3) "Қараудан алып тастау" - бір немесе бірнеше себептер бойынша негізсіз болып табылатын, мысалы, тиімсіз, негізсіз жоғары шығындарды талап ететін, техникалық тұрғыдан жүзеге асырылмайтын шешімдерге жатады.

30. Климаттың өзгеруіне бейімделу шарасы, егер екі немесе одан да көп өлшемшарттар "жақсы", ал қалған өлшемшарттар кем дегенде "қанағаттанарлық" деп бағаланса, "енгізу" басымдық деңгейіне ие болады.

31. "Нашар" тиімділік көрсеткішін алған климаттың өзгеруіне бейімделу шарасы бағалаудан алынып тасталады. Кез келген критерийлер бойынша екі немесе одан да көп "нашар" баға алған кез келген шешімдер қарастырудан шығарылады.

32. "Енгізу" басымдығын алатын климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды тиісті орталық немесе астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органы климаттың өзгеруіне бейімделу процесінің келесі кезеңдерінде қарайды. "Бағалау" басымдығының бағасын алған шаралар оларды іске асыру мүмкіндігін бағалау үшін одан әрі талдауды талап етеді.

33. Климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды әзірлеу процесінің нәтижелері бойынша климаттың өзгеруіне бейімделу процесіне жауапты мемлекеттік органдар, орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары оған мынадай ақпаратты енгізе отырып, техникалық есеп дайындайды:

1) климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі шараларды жоспарлауды және әзірлеуді жүзеге асыратын мемлекеттік орган туралы мәліметтер;

2) мүдделі тараптарды таңдау процесінің қысқаша сипаттамасы;

3) талқылау тақырыптарын, отырыстардың түйінді сәттерін және алынған сабақтарды қоса алғанда, мүдделі тараптардың қатысуымен өткізілген талқылаулар туралы қысқаша ақпарат;

4) климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды айқындау процесіндегі әрбір кезеңнің қысқаша сипаттамасы;

5) климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша ұсынылған барлық шаралардың толық тізімі;

6) климаттың өзгеруіне бейімделу шараларын бағалау үшін таңдалған өлшемшарттардың резюмесі;

7) климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша әрбір шара бойынша бағалау және басым шаралардың түпкілікті тізімі;

8) бейімдеу жөніндегі шараларды әзірлеу процесінде анықталған проблемалардың резюмесі және оларды шешу жолдары;

9) климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі әрбір басым шараның егжей-тегжейлі сипаттамасы.

34. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басымдық ретінде айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарына және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарына климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың даму бағдарламаларын ықпалдастыру негізінде климаттың өзгеруіне бейімделу процесін іске асырады.

Бірінші кезекте "енгізу" бағасын алған климаттың өзгеруіне бейімделу шаралары интеграциялануда. "Бағалау" деген баға алған климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі шаралар климаттың өзгеруіне бейімдеу үшін басым болып табылатын мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарына және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарына және кейінгі кезеңдерге әзірленетін астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың аумақтарын дамыту бағдарламаларына енгізу үшін қаралатын болады.

35. Кодекстің 313-бабының 2-тармағына сәйкес климаттың өзгеруіне бейімделу үшін мемлекеттік басқарудың басым салалары (ауыл шаруашылығы, су шаруашылығы, орман шаруашылығы, азаматтық қорғау) болған жағдайда, климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі мақсаттар мен шараларды уәкілетті мемлекеттік органдар мемлекеттік басқарудың осы салалары бойынша климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басым деп айқындалған мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарын және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарын әзірлеу, немесе климаттың өзгеруіне бейімделу үшін басымдық ретінде айқындалған қолданыстағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарына және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарына түзетулер енгізу кезеңінде қарайды.

36. Жергілікті деңгейде Кодекстің 313-бабының 3-тармағына сәйкес климаттың өзгеруіне бейімделуді жоспарлау кезінде астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары экологиялық аспектілер бойынша тиісті аумақтарды дамыту бағдарламаларының бөлімдеріне енгізу үшін әзірленген мақсаттар мен климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды қарайды.

37. Климаттың өзгеруіне бейімделуді көздейтін қолданыстағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттары және/немесе басқа да жоспарлау құжаттары жағдайында оларды климаттың өзгеруіне бейімдеу үшін түзетуді әзірлеуші мемлекеттік орган орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының ұсыныстары негізінде жүргізеді.

38. Мониторинг және бағалау нәтижелері бойынша жоспарланған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды іске асыруға теріс әсер ететін жаңа ақпаратты алған кезде астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың тиісті орталық және жергілікті атқарушы органы оны, оның ішінде климаттың өзгеруіне бейімделу жөніндегі шараларды түзету үшін негіз ретінде қарайды.

39. Уәкілетті орган орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың басқа да жергілікті атқарушы органдарымен климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастыру және іске асыру жөніндегі қызметті үйлестіруді жүзеге асырады.

Үйлестіру бір шараларды жүзеге асыру басқа шараларға теріс әсер етпейтін климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша Мемлекеттік органдардың келісілген және тиімді жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған.

40. Орталық және астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары уәкілетті органның сұрау салуы бойынша мынадай ақпарат береді:

1) климаттың өзгеруіне осалдығын бағалау нәтижелері;

2) климаттың өзгеруіне бейімделу бойынша әзірленген шаралар;

3) күтілетін нәтижелерді, іске асыру мерзімдерін, қаржыландыру көлемдері мен көздерін, жауапты орындаушыларды көрсете отырып, мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарына және/немесе басқа да жоспарлау құжаттарына не астананың, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың даму бағдарламаларына интеграцияланған климаттың өзгеруіне бейімдеу жөніндегі шаралар;

4) климаттың өзгеруіне бейімделуді бақылау және бағалау нәтижелері;

5) климаттың өзгеруіне бейімделу процесін ұйымдастырумен және іске асырумен ақпараттық және әдістемелік қолдау қажеттілігі.