ИПС "Әділет"

Подлежит опубликованию
в Собрании актов Президента и
Правительства Республики Казахстан

В соответствии со статьями 23, 27 и частью пятой статьи 84 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе" и статьями 27 и 28 Закона Республики Казахстан "О специальных государственных органах Республики Казахстан" ПОСТАНОВЛЯЮ:

1. Утвердить прилагаемые Правила присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий или классных чинов и восстановления в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий и восстановления в специальных званиях высшего офицерского состава.

2. Признать утратившими силу некоторые акты Президента Республики Казахстан согласно приложению к настоящему Указу.

3. Настоящий Указ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Президент
Республики Казахстан

К. Токаев

УТВЕРЖДЕНЫ
Указом Президента
Республики Казахстан
от 5 июня 2025 года № 898

ПРАВИЛА
присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий или классных чинов и восстановления в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий и восстановления в специальных званиях высшего офицерского состава

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий или классных чинов и восстановления в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий и восстановления в специальных званиях высшего офицерского состава (далее – Правила) разработаны в соответствии со статьями 23, 27 и частью пятой статьи 84 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе", статьями 27 и 28 Закона Республики Казахстан "О специальных государственных органах Республики Казахстан" и определяют порядок присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий или классных чинов и восстановления в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или присвоения, понижения (снижения), лишения специальных званий и восстановления в специальных званиях высшего офицерского состава.

2. К специальным званиям или классным чинам высшего начальствующего состава относятся специальные звания или классные чины, предусмотренные подпунктом 5) пункта 1 статьи 22 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе".

3. К специальным званиям высшего офицерского состава относятся специальные звания, предусмотренные подпунктом 5) пункта 1 статьи 26 Закона Республики Казахстан "О специальных государственных органах Республики Казахстан".

Глава 2. Присвоение специальных званий или классных чинов высшего начальствующего состава или специальных званий высшего офицерского состава

4. Специальные звания или классные чины высшего начальствующего состава или специальные звания высшего офицерского состава присваиваются Указом Президента Республики Казахстан.

5. Специальное звание, классный чин высшего начальствующего состава или специальное звание высшего офицерского состава:

генерал-майор, государственный советник 3 класса могут быть присвоены сотруднику по истечении трех лет пребывания в специальном звании полковника, старшего советника на должности, предшествующей должности высшего начальствующего состава или высшего офицерского состава, и не менее одного года службы на должности высшего начальствующего состава или высшего офицерского состава;

генерал-лейтенант, государственный советник 2 класса могут быть присвоены сотруднику, пребывающему в специальном звании, классном чине генерал-майора, государственного советника 3 класса не менее трех лет;

генерал-полковник, государственный советник 1 класса могут быть присвоены сотруднику, пребывающему в специальном звании, классном чине генерал-лейтенанта, государственного советника 2 класса не менее трех лет.

По решению Президента Республики Казахстан высшие специальное звание, классный чин могут быть присвоены досрочно.

Сноска. Пункт 5 с изменением, внесенным Указом Президента РК от 17.09.2026 № 1465.

6. При наличии у сотрудника неснятого дисциплинарного взыскания либо если в отношении него проводится служебное или досудебное расследование, он не представляется к присвоению специального звания, классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава.

7. Представление о присвоении специального звания, классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава (далее – представление) вносится на имя Президента Республики Казахстан:

1) по первым руководителям государственных органов и руководящим должностным лицам Администрации Президента Республики Казахстан (далее – Администрация) – Заместителем Председателя Совета Безопасности Республики Казахстан (далее – Заместителем Председателя Совета Безопасности) по согласованию с Руководителем Администрации;

2) по руководящим должностным лицам Аппарата Правительства Республики Казахстан (далее – Аппарат Правительства) – Руководителем Аппарата Правительства;

3) по другим руководящим должностным лицам – первым руководителем соответствующего государственного органа.

В представлении указываются профессиональные и личные качества сотрудника, основные показатели служебной деятельности в занимаемой должности (в динамике с момента назначения).

Сноска. Пункт 7 с изменениями, внесенными Указом Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

8. К представлению прилагаются:

1) копия (выписка) решения коллегии* государственного органа о рассмотрении кандидатуры сотрудника к присвоению специального звания или классного чина;

2) послужной список сотрудника;

3) автобиография сотрудника.

9. Материалы, указанные в пунктах 7 и 8 настоящих Правил, подготавливаются и вносятся в Аппарат Совета Безопасности Республики Казахстан (далее – Аппарат) по письменному запросу Отдела правоохранительной системы Аппарата или решению Руководителя Аппарата Правительства, первого руководителя государственного органа.

Сноска. Пункт 9 - в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

10. Представленные в Аппарат материалы направляются в Отдел правоохранительной системы Аппарата для проведения проверки качества оформления и наличия полного пакета документов, предусмотренных пунктами 7 и 8 настоящих Правил, срок осуществления которой не превышает трех рабочих дней.

В случаях выявления неполноты представленных материалов или указания в них каких-либо неточных сведений кадровой службой (подразделением) государственного органа или Аппарата Правительства вышеуказанные недостатки могут быть устранены в течение пяти рабочих дней без возврата Отделом правоохранительной системы Аппарата материалов о присвоении специального звания, классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава.

После проведения указанной проверки представленные документы передаются на рассмотрение Заместителя Председателя Совета Безопасности, который дает поручение по изучению представленных кандидатов.

Сноска. Пункт 10 - в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

11. Отделом правоохранительной системы Аппарата в установленном порядке запрашиваются необходимая информация и материалы от государственных органов и организаций по кандидатам, представленным к присвоению специального звания, классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава.

Сноска. Пункт 11 - в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

12. Отделом правоохранительной системы Аппарата полученная и обобщенная в течение пяти рабочих дней информация по каждому кандидату и проект Указа Президента Республики Казахстан вносятся Заместителю Председателя Совета Безопасности.

Проект Указа Президента Республики Казахстан с результатами проверки согласовывается (визируется) Руководителем Администрации и вносится Заместителем Председателя Совета Безопасности на рассмотрение Президента Республики Казахстан для принятия окончательного решения.

Сноска. Пункт 12 - в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

Глава 3. Понижение (снижение) и восстановление в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или специальных званиях высшего офицерского состава

13. В отношении сотрудников высшего начальствующего состава или высшего офицерского состава может налагаться дисциплинарное взыскание в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень.

14. Понижение (снижение) в специальном звании или классном чине высшего начальствующего состава или специальном звании высшего офицерского состава на одну ступень осуществляется Указом Президента Республики Казахстан.

15. Дисциплинарное взыскание сотруднику высшего начальствующего состава или высшего офицерского состава в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень налагается по представлению (ходатайству) лиц, указанных в пункте 7 настоящих Правил, а также по решению Президента Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 15 с изменениями, внесенными Указом Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

16. Наложение дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень производится по результатам служебного расследования, за исключением решения, принятого Президентом Республики Казахстан.

Материалы служебного расследования, а также представление (ходатайство) о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень направляются в Аппарат в течение десяти рабочих дней после завершения служебного расследования государственным органом и Аппаратом Правительства.

Сноска. Пункт 16 с изменениями, внесенными Указом Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

17. Представленные в Аппарат материалы направляются в Отдел правоохранительной системы Аппарата для проведения проверки их полноты и рассматриваются в срок не более десяти рабочих дней со дня их поступления.

В случаях выявления неполноты представленных материалов или указания в них каких-либо неточных сведений кадровой службой (подразделением) государственного органа или Аппарата Правительства вышеуказанные недостатки могут быть устранены в течение пяти рабочих дней без возврата Отделом правоохранительной системы Аппарата материалов о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень.

После проведения указанной проверки представленные документы в течение одного дня передаются на рассмотрение Заместителя Председателя Совета Безопасности, который дает поручение по подготовке проекта Указа Президента Республики Казахстан.

Сноска. Пункт 17 – в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

18. В Указе Президента Республики Казахстан о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень отражаются сведения о лице, на которое налагается взыскание (фамилия, имя, отчество, занимаемая должность), проступок, за совершение которого оно налагается, и вид взыскания.

19. Указ Президента Республики Казахстан о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень объявляется кадровой службой (подразделением) государственного органа и Аппарата Правительства под роспись и приобщается в личное дело.

20. В случае отказа сотрудника в ознакомлении с Указом Президента Республики Казахстан о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень кадровой службой (подразделением) государственного органа и Аппарата Правительства составляется соответствующий акт, который приобщается в личное дело.

21. При невозможности ознакомления сотрудника с Указом Президента Республики Казахстан о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень кадровая служба (подразделение) государственного органа и Аппарата Правительства направляет ему уведомление соответствующим письмом.

22. Обжалование решения о наложении дисциплинарного взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень не приостанавливает приведение его в исполнение.

23. Если в течение шести месяцев со дня наложения взыскания в виде понижения (снижения) в специальном звании или классном чине на одну ступень сотрудник не будет подвергнут новому взысканию, то он считается не имеющим дисциплинарного взыскания. При этом сотрудник не считается восстановленным в прежнем специальном звании или классном чине.

24. Восстановление в прежнем специальном звании или классном чине высшего начальствующего состава или специальном звании высшего офицерского состава производится Указом Президента Республики Казахстан по представлению лиц, указанных в пункте 7 настоящих Правил, не ранее чем через год с момента понижения (снижения), по решению Президента Республики Казахстан вне зависимости от срока понижения (снижения).

Сноска. Пункт 24 с изменениями, внесенными Указом Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

Глава 4. Лишение специальных званий или классных чинов высшего начальствующего состава или специальных званий высшего офицерского состава

25. Лишение специальных званий или классных чинов высшего начальствующего состава применяется как мера дисциплинарного взыскания в отношении сотрудников правоохранительных органов.

26. При увольнении сотрудника высшего начальствующего состава по отрицательным мотивам, предусмотренным подпунктами 13) и 14) пункта 1 статьи 80 Закона Республики Казахстан "О правоохранительной службе", в отношении него применяется мера дисциплинарного взыскания в виде лишения специального звания или классного чина.

27. В Администрацию направляются приказ об увольнении со службы сотрудника правоохранительного органа, материалы служебного расследования, а также представление о наложении дисциплинарного взыскания в виде лишения специального звания или классного чина высшего начальствующего состава.

28. Лишение специального звания или классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава по вступившему в законную силу обвинительному приговору осуществляется Указом Президента Республики Казахстан на основании представления суда о лишении осужденного этого специального звания или классного чина, внесенного Президенту Республики Казахстан.

28-1. В случае поступления в уполномоченный орган обвинительного приговора суда, в соответствии с которым сотруднику назначено дополнительное наказание в виде лишения высшего специального звании или классного чина, представление (ходатайство) о лишении высшего специального звания или классного чина и обвинительный приговор суда в течение пяти рабочих дней направляются в Аппарат.

Сноска. Правила дополнены пунктом 28-1 в соответствии с Указом Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

29. Представленные в Аппарат материалы направляются в Отдел правоохранительной системы Аппарата для проведения проверки полноты представленных материалов.

В случаях выявления неполноты представленных материалов или указания в них каких-либо неточных сведений кадровой службой (подразделением) государственного органа вышеуказанные недостатки могут быть устранены без возврата Отделом правоохранительной системы Аппарата материалов о наложении дисциплинарного взыскания в виде лишения специального звания или классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава.

Сноска. Пункт 29 – в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

30. В Указе Президента Республики Казахстан о наложении дисциплинарного взыскания в виде лишения специального звания или классного чина высшего начальствующего состава или специального звания высшего офицерского состава отражаются проступок, за совершение которого налагается взыскание, вид взыскания и лицо, на которое оно налагается.

31. Подготовка проектов указов Президента Республики Казахстан о присвоении, понижении (снижении), лишении специальных званий или классных чинов и восстановлении в специальных званиях или классных чинах высшего начальствующего состава или присвоении, понижении (снижении), лишении специальных званий и восстановлении в специальных званиях высшего офицерского состава осуществляется Отделом правоохранительной системы Аппарата.

Сноска. Пункт 31 – в редакции Указа Президента РК от 10.09.2026 № 1456 .

Примечание:

* в государственных органах, где образованы коллегии.

_________________________

ПРИЛОЖЕНИЕ
к Указу Президента
Республики Казахстан
от 5 июня 2025 года № 898

ПЕРЕЧЕНЬ
утративших силу некоторых актов Президента Республики Казахстан

1. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 3 ноября 1999 года № 88 "О Комиссии по высшим воинским и иным званиям, классным чинам, квалификационным классам".

2. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 18 апреля 2002 года № 323 "Об утверждении состава Комиссии по высшим воинским и иным званиям, классным чинам".

3. Подпункт 6) пункта 1 Указа Президента Республики Казахстан от 15 декабря 2004 года № 1504 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

4. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 6 декабря 2005 года № 577 "О внесении изменений в распоряжение Президента Республики Казахстан от 18 апреля 2002 года № 323".

5. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 9 февраля 2007 года № 99 "О внесении изменений в некоторые распоряжения Президента Республики Казахстан".

6. Подпункт 20) пункта 1 Указа Президента Республики Казахстан от 24 апреля 2008 года № 576 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

7. Подпункт 19) пункта 1 Указа Президента Республики Казахстан от 12 ноября 2008 года № 689 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

8. Подпункт 15) пункта 1 Указа Президента Республики Казахстан от 22 мая 2009 года № 815 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

9. Подпункт 4) пункта 1 Указа Президента Республики Казахстан от 28 декабря 2009 года № 907 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан и признании утратившим силу распоряжения Президента Республики Казахстан от 20 ноября 2008 года № 276".

10. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 18 октября 2010 года № 445 "О внесении изменений в распоряжение Президента Республики Казахстан от 18 апреля 2002 года № 323".

11. Пункт 8 изменений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 26 июля 2011 года № 128 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан и признании утратившими силу некоторых актов Президента Республики Казахстан".

12. Пункт 11 изменений и дополнения, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 13 ноября 2012 года № 427 "О внесении изменений и дополнения в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

13. Пункт 18 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 11 апреля 2014 года № 795 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан по вопросам организации деятельности консультативно-совещательных и иных органов при Президенте Республики Казахстан".

14. Пункт 14 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 8 февраля 2016 года № 191 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан и признании утратившими силу некоторых указов Президента Республики Казахстан".

15. Пункт 16 изменений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 9 июня 2016 года № 275 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан по вопросам деятельности консультативно-совещательных и иных органов при Президенте Республики Казахстан".

16. Пункт 6 изменений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 7 сентября 2016 года № 316 "О внесении изменений в некоторые акты Президента Республики Казахстан по вопросам деятельности консультативно-совещательных и иных органов при Президенте Республики Казахстан".

17. Пункт 9 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 21 февраля 2018 года № 642 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

18. Пункт 5 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 17 апреля 2019 года № 26 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан и признании утратившими силу некоторых актов Президента Республики Казахстан".

19. Пункт 6 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 9 октября 2019 года № 184 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

20. Распоряжение Президента Республики Казахстан от 17 ноября 2022 года № 355 "О внесении изменений в распоряжение Президента Республики Казахстан от 3 ноября 1999 года № 88 "О Комиссии по высшим воинским и иным званиям, классным чинам, квалификационным классам".

21. Пункты 36 и 37 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 13 апреля 2023 года № 195 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан".

22. Пункты 32 и 33 изменений и дополнений, которые вносятся в некоторые акты Президента Республики Казахстан, утвержденных Указом Президента Республики Казахстан от 3 января 2024 года № 429 "О внесении изменений и дополнений в некоторые акты Президента Республики Казахстан и признании утратившими силу некоторых актов Президента Республики Казахстан".

_________________________

Қазақстан Республикасы
Президенті мен Үкіметі
актілерінің жинағында
жариялануға тиіс

"Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23, 27-баптарына және 84-бабының бесінші бөлігіне және "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 27 және 28-баптарына сәйкес ҚАУЛЫ ЕТЕМІН:

1. Қоса берiлiп отырған Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру қағидалары бекітілсін.

2. Осы Жарлыққа қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілерінің күші жойылды деп танылсын.

3. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының
Президенті

Қ. Тоқаев

Қазақстан Республикасы
Президентінің
2025 жылғы 5 маусымдағы
№ 898 Жарлығымен
БЕКІТІЛГЕН

Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру ҚАҒИДАЛАРЫ

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23, 27-баптарына және 84-бабының бесінші бөлігіне, "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 27 және 28-баптарына сәйкес әзірленді және жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру тәртібін айқындайды.

2. Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарына немесе сыныптық шендеріне "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 22-бабы 1-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген арнаулы атақтар немесе сыныптық шендер жатады.

3. Жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарына "Қазақстан Республикасының арнаулы мемлекеттік органдары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабы 1-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген арнаулы атақтар жатады.

2-тарау. Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру

4. Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтары немесе сыныптық шендері немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтары Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен беріледі.

5. Жоғары басшы құрамның арнаулы атағы, сыныптық шені немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағы:

генерал-майор, 3-сыныпты мемлекеттік кеңесші қызметкерге жоғары басшы құрам немесе жоғары офицерлік құрам лауазымының алдындағы лауазымда полковник, аға кеңесші атағында болғанына үш жыл өткеннен кейін және жоғары басшы құрам немесе жоғары офицерлік құрам лауазымында кемінде бір жыл қызмет еткеннен кейін берілуі мүмкін;

генерал-лейтенант, 2-сыныпты мемлекеттік кеңесші кемінде үш жыл генерал-майор, 3-сыныпты мемлекеттік кеңесші арнаулы атағында, сыныптық шенінде болған қызметкерге берілуі мүмкін;

генерал-полковник, 1-сыныпты мемлекеттік кеңесші кемінде үш жыл генерал-лейтенант, 2-сыныпты мемлекеттік кеңесші арнаулы атағында, сыныптық шенінде болған қызметкерге берілуі мүмкін.

Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша жоғары арнаулы атақ, сыныптық шен мерзімінен бұрын берілуі мүмкін.

6. Қызметкерде алынбаған тәртiптiк жазасы болғанда не егер оған қатысты қызметтік немесе сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатса, ол жоғары басшы құрамның арнаулы атағын, сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағын беруге ұсынылмайды.

7. Жоғары басшы құрамның арнаулы атағын, сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағын беру туралы ұсынымды (бұдан әрі – ұсыным) Қазақстан Республикасының Президенті атына:

1) мемлекеттік органдардың бірінші басшылары және Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің (бұдан әрі – Әкімшілік) басшы лауазымды адамдары бойынша - Әкімшілік Басшысымен келісу бойынша Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары (бұдан әрі – Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары);

2) Қазақстан Республикасы Үкіметі Аппаратының (бұдан әрі – Үкімет Аппараты) басшы лауазымды адамдары бойынша – Үкімет Аппаратының Басшысы;

3) басқа басшы лауазымды адамдар бойынша тиісті мемлекеттік органның бірінші басшысы енгізеді.

Ұсынымда қызметкердің кәсіптік және жеке қасиеттері, атқарып отырған лауазымындағы қызмет әрекетінің негізгі көрсеткіштері (тағайындалған кезден бастап динамикамен) көрсетіледі.

Ескерту. 7-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

8. Ұсынымға мыналар қоса беріледі:

1) мемлекеттік орган алқасының* арнаулы атақ немесе сыныптық шен беруге қызметкердің кандидатурасын қарау туралы шешімінің көшірмесі (үзінді көшірмесі);

2) қызметкердің қызметтік тізімі;

3) қызметкердің өмірбаяны.

9. Осы Қағидалардың 7 және 8-тармақтарында көрсетілген материалдар Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының (бұдан әрі – Аппарат) Құқық қорғау жүйесі бөлімінің жазбаша сұрау салуы немесе Үкімет Аппараты Басшысының, мемлекеттік органның бірінші басшысының шешімі бойынша дайындалып, Аппаратқа енгізіледі.

Ескерту. 9-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

10. Аппаратқа ұсынылған материалдар осы Қағидалардың 7 және 8-тармақтарында көзделген құжаттар жиынтығын ресімдеудің сапасына және олардың толық болуына тексеру жүргізу үшін Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөліміне жіберіледі, оны жүзеге асыру мерзімі үш жұмыс күнінен аспайды.

Мемлекеттік органның немесе Үкімет Аппаратының кадр қызметі (бөлімшесі) ұсынылған материалдардың толық еместігін анықтаған немесе оларда қандай да бір нақты емес мәліметтерді көрсеткен жағдайларда Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі жоғары басшы құрамның арнаулы атағын, сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағын беру туралы материалдарды кері қайтармай, жоғарыда көрсетілген кемшіліктерді бес жұмыс күні ішінде жоя алады.

Ұсынылған құжаттар көрсетілген тексеру жүргізілгеннен кейін Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасарына қарауға беріледі, ол ұсынылған кандидаттарды зерделеу жөнінде тапсырма береді.

Ескерту. 10-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

11. Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі белгіленген тәртіппен мемлекеттік органдар мен ұйымдардан жоғары басшы құрамның арнаулы атағын, сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағын беруге ұсынылған кандидаттар бойынша қажетті ақпарат пен материалдар сұратады.

Ескерту. 11-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

12. Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі әрбір кандидат бойынша алынған және бес жұмыс күні ішінде жинақтап қорытылған ақпаратты және Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығының жобасын Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасарына енгізеді.

Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығының жобасы Әкімшілік Басшысымен келісіледі (виза қойылады) және оны тексеру нәтижелерімен Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары түпкілікті шешім қабылдау үшін белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді.

Ескерту. 12-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

3-тарау. Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын төмендету және қалпына келтіру

13. Жоғары басшы құрамның немесе жоғары офицерлік құрамның қызметкерлеріне қатысты арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртiптiк жаза қолданылуы мүмкін.

14. Жоғары басшы құрамның арнаулы атағын немесе сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағын бiр сатыға төмендету Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен жүзеге асырылады.

15. Жоғары басшы құрамның немесе жоғары офицерлік құрамның қызметкеріне арнаулы атағын немесе сыныптық шенiн бiр сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза осы Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген тұлғалардың ұсынымы (өтінішхаты) бойынша, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша қолданылады.

Ескерту. 15-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

16. Арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртiптiк жаза қолдану Қазақстан Республикасының Президенті қабылдаған шешімді қоспағанда, қызметтік тергеп-тексеру нәтижелері бойынша жүргізіледі.

Қызметтік тергеп-тексеру материалдарын, сондай-ақ арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы ұсынымды (өтінішхатты) мемлекеттік орган және Үкімет Аппараты қызметтік тергеп-тексеру аяқталғаннан кейін он жұмыс күні ішінде Аппаратқа жібереді.

Ескерту. 16-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

17. Аппаратқа ұсынылған материалдар олардың толықтығына тексеру жүргізу үшін Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөліміне жіберіледі және олар келіп түскен күннен бастап он жұмыс күнінен аспайтын мерзімде қаралады.

Мемлекеттік органның немесе Үкімет Аппаратының кадр қызметі (бөлімшесі) ұсынылған материалдардың толық еместігін анықтаған немесе оларда қандай да бір нақты емес мәліметтерді көрсеткен жағдайларда Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы материалдарды кері қайтармай, жоғарыда көрсетілген кемшіліктерді бес жұмыс күні ішінде жоя алады.

Ұсынылған құжаттар көрсетілген тексеру жүргізілгеннен кейін бір күн ішінде Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасарына қарауға беріледі, ол Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығының жобасын дайындау жөнінде тапсырма береді.

Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығының жобасы Әкімшілік Басшысымен келісіледі (виза қойылады) және оны Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары түпкілікті шешім қабылдау үшін белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді.

Ескерту. 17-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

18. Қазақстан Республикасы Президентінің арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы Жарлығында жаза қолданылатын адам туралы мәліметтер (тегі, аты, әкесінің аты, атқарып отырған лауазымы), жасағаны үшін жаза тағайындалатын теріс қылық және жазаның түрі көрсетіледі.

19. Қазақстан Республикасы Президентінің арнаулы атақты немесе сыныптық шендi бiр сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы Жарлығын мемлекеттік органның және Үкімет Аппаратының кадр қызметі (бөлімшесі) қол қойғызып хабарлайды және жеке іске қоса тіркеледі.

20. Қызметкер Қазақстан Республикасы Президентінің арнаулы атақты немесе сыныптық шенді бір сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы Жарлығымен танысудан бас тартқан жағдайда мемлекеттік органның және Үкімет Аппаратының кадр қызметі (бөлімшесі) тиісті акт жасайды, ол жеке іске қоса тіркеледі.

21. Қызметкерді Қазақстан Республикасы Президентінің арнаулы атақты немесе сыныптық шенді бір сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы Жарлығымен таныстыру мүмкін болмаған жағдайда мемлекеттік органның және Үкімет Аппаратының кадр қызметі (бөлімшесі) оған тиісті хатпен хабарлама жібереді.

22. Арнаулы атақты немесе сыныптық шенді бір сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы шешімге шағым жасау оның орындалуын тоқтата тұрмайды.

23. Егер арнаулы атақты немесе сыныптық шенді бір сатыға төмендету түріндегі тәртіптік жаза қолданылған күннен бастап алты ай ішінде қызметкерге жаңа жаза қолданылмаса, онда оның тәртіптік жазасы жоқ деп саналады. Бұл ретте қызметкердің бұрынғы арнаулы атағы немесе сыныптық шені қалпына келтірілді деп саналмайды.

24. Жоғары басшы құрамның бұрынғы арнаулы атағын немесе сыныптық шенін немесе жоғары офицерлік құрамның бұрынғы арнаулы атағын қалпына келтіру осы Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген тұлғалардың ұсынымы бойынша төмендетілген кезден бастап кемінде бір жылдан соң, Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша төмендету мерзіміне қарамастан Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен жүзеге асырылады.

Ескерту. 24-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

4-тарау. Жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарынан немесе сыныптық шендерінен немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарынан айыру

25. Жоғары басшы құрамының арнаулы атақтарынан немесе сыныптық шендерінен айыру құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне қатысты тәртіптік жаза шарасы ретінде қолданылады.

26. Жоғары басшы құрамның қызметкері "Құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 80-бабы 1-тармағының 13) және 14) тармақшаларында көзделген теріс себептермен жұмыстан шығарылғанда оған қатысты арнаулы атағынан немесе сыныптық шенінен айыру түріндегі тәртіптік жаза шарасы қолданылады.

27. Әкімшілікке құқық қорғау органының қызметкерін қызметтен шығару туралы бұйрық, қызметтік тергеп-тексеру материалдары, сондай-ақ жоғары басшы құрамның арнаулы атағынан немесе сыныптық шенiнен айыру түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы ұсыным жіберіледі.

28. Жоғары басшы құрамның арнаулы атағынан немесе сыныптық шенінен немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағынан заңды күшіне енген айыптау үкімімен айыру соттың Қазақстан Республикасының Президентіне енгізілген сотталған адамды осы арнаулы атақтан немесе сыныптық шеннен айыру туралы ұсынымы негізінде Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен жүзеге асырылады.

28-1. Қызметкерге жоғары арнаулы атағынан немесе сыныптық шенінен айыру түрінде қосымша жаза тағайындалған соттың айыптау үкімі уәкілетті органға келіп түскен жағдайда жоғары арнаулы атағынан немесе сыныптық шенінен айыру туралы ұсыну (өтінішхат) және соттың айыптау үкімі бес жұмыс күні ішінде Аппаратқа жолданады.

Ескерту. 4-тарау 28-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

29. Аппаратқа ұсынылған материалдар олардың толықтығына тексеру жүргізу үшін Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөліміне жіберіледі.

Мемлекеттік органның кадр қызметі (бөлімшесі) ұсынылған материалдардың толық еместігін анықтаған немесе оларда қандай да бір нақты емес мәліметтерді көрсеткен жағдайларда Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі жоғары басшы құрамның арнаулы атағынан немесе сыныптық шенінен немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағынан айыру түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы материалдарды кері қайтармай, жоғарыда көрсетілген кемшіліктерді жоя алады.

Қазақстан Республикасы Президенті Жарлығының жобасы Әкімшілік Басшысымен келісіледі (виза қойылады) және оны Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары түпкілікті шешім қабылдау үшін Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына енгізеді.

Ескерту. 29-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

30. Қазақстан Республикасы Президентінің жоғары басшы құрамның арнаулы атағынан немесе сыныптық шенiнен немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атағынан айыру түріндегі тәртіптік жаза қолдану туралы Жарлығында жасалғаны үшін жаза тағайындалатын теріс қылық, жазаның түрі және жаза қолданылатын адам көрсетіледі.

31. Қазақстан Республикасы Президентінің жоғары басшы құрамның арнаулы атақтарын немесе сыныптық шендерін беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру немесе жоғары офицерлік құрамның арнаулы атақтарын беру, төмендету, олардан айыру және қалпына келтіру туралы жарлықтарының жобаларын дайындауды Аппараттың Құқық қорғау жүйесі бөлімі жүзеге асырады.

Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Президентінің 10.09.2026 № 1456 Жарлығымен.

Ескертпе:

* алқалар құрылған мемлекеттік органдарда

Қазақстан Республикасы
Президентінің
2025 жылғы 5 маусымдағы
№ 898 Жарлығына
ҚОСЫМША

Қазақстан Республикасы Президентінің күші жойылған кейбір актілерінің ТІЗБЕСІ

1. "Жоғары әскери және өзге де атақтар, сыныптық шендер жөніндегі комиссия туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 3 қарашадағы № 88 өкімі.

2. "Жоғары әскери және өзге де атақтар, сыныптық шендер жөніндегі комиссияның құрамын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 18 сәуірдегі № 323 өкімі.

3. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 15 желтоқсандағы № 1504 Жарлығы 1-тармағының 6) тармақшасы.

4. "Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 18 сәуірдегі № 323 өкіміне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 6 желтоқсандағы № 577 өкімі.

5. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір өкімдеріне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы 9 ақпандағы № 99 өкімі.

6. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 24 сәуірдегі № 576 Жарлығының 1-тармағының 20) тармақшасы.

7. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 12 қарашадағы № 689 Жарлығы 1-тармағының 19) тармақшасы.

8. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 22 мамырдағы № 815 Жарлығының 1-тармағының 15) тармақшасы.

9. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу және Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 20 қарашадағы № 276 өкімінің күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 28 желтоқсандағы № 907 Жарлығының 1-тармағының 4) тармақшасы.

10. "Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 18 сәуірдегі № 323 өкіміне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 18 қазандағы № 455 өкімі.

11. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу туралы және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілерінің күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 26 шілдедегі № 128 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістердің 8-тармағы.

12. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 13 қарашадағы № 427 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырудың 11-тармағы.

13. "Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші және өзге де органдардың қызметін ұйымдастыру мәселелері жөніндегі Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 11 сәуірдегі № 795 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 18-тармағы.

14. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 8 ақпандағы № 191 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 14-тармағы.

15. "Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші және өзге де органдардың қызметі мәселелері бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 9 маусымдағы № 275 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістердің 16-тармағы.

16. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы консультативтік-кеңесші және өзге де органдардың қызметі мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2016 жылғы 7 қыркүйектегі № 316 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістердің 6-тармағы.

17. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 21 ақпандағы № 642 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 9-тармағы.

18. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілерінің күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 17 сәуірдегі № 26 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 5-тармағы.

19. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 9 қазандағы № 184 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 6-тармағы.

20. "Жоғары әскери және өзге де атақтар, сыныптық шендер жөніндегі комиссия туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 3 қарашадағы № 88 өкіміне өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 17 қарашадағы № 355 өкімі.

21. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 13 сәуірдегі № 195 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 36 және 37-тармақтары.

22. "Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілерінің күші жойылды деп тану туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 3 қаңтардағы № 429 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 32 және 33-тармақтары.