Об утверждении Требований к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения для операторов обмена необеспеченных цифровых активов, операторов платформы цифровых финансовых активов и операторов торговой платформы цифровых активов

Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 10 апреля 2026 года № 33. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 13 апреля 2026 года № 38408

Примечание ИЗПИ!
Вводится в действие с 01.05.2026

В соответствии с абзацем третьим пункта 3-2 статьи 11 Закона Республики Казахстан "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения" Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить прилагаемые Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения для операторов обмена необеспеченных цифровых активов, операторов платформы цифровых финансовых активов и операторов торговой платформы цифровых активов (далее – Требования).

2. Департаменту платежных систем и цифровых финансовых технологий в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом Национального Банка Республики Казахстан государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент Национального Банка Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан.

4. Настоящее постановление вводится в действие с 1 мая 2026 года и подлежит официальному опубликованию.

Приостановить до 12 июля 2026 года действие:

подпункта 2) пункта 6 Требований, установив, что в период приостановления данный подпункт действует в следующей редакции:

"2) порядок проверки клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в том числе с применением автоматизированных информационных систем и программных обеспечений, для осуществления внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ, включая проверку на наличие в перечне организаций и лиц, связанных с финансированием терроризма и экстремизма, составленном в соответствии со статьей 12 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – Перечень) и перечне организаций и лиц, связанных с финансированием распространения оружия массового уничтожения, составленном в соответствии со статьей 12-1 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – Перечень ФРОМУ);";

подпункта 1) пункта 8 Требований, установив, что в период приостановления данный подпункт действует в следующей редакции:

"1) получение доступа ко всем помещениям Субъекта, информационным системам, средствам телекоммуникаций, документам и файлам, в пределах, позволяющих осуществлять свои функции в полном объеме, и в порядке, предусмотренном внутренними документами Субъекта;";

пункта 11 Требований, установив, что в период приостановления данный пункт действует в следующей редакции:

"11. Организация для автоматизации процессов по вопросам внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ использует автоматизированные информационные системы, соответствующие требованиям внутреннего контроля организации.";

подпункта 2) пункта 16 Требований, установив, что в период приостановления данный подпункт действует в следующей редакции:

"2) услуги с кошельками цифровых активов клиентов, имеющими признаки использования клиентом сервисов по обезличиванию транзакции, усложняющие отслеживание транзакции (миксеров), в том числе в сочетании с иными факторами повышенного риска;".

Председатель Национального Банка Республики Казахстан

Т. Сулейменов

"СОГЛАСОВАНО"
Агентство Республики Казахстан
по финансовому мониторингу

Утверждены постановлением Председатель Национального Банка Республики Казахстан от 10 апреля 2026 года № 33

Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения для операторов обмена необеспеченных цифровых активов, операторов платформы цифровых финансовых активов и операторов торговой платформы цифровых активов

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Требования к Правилам внутреннего контроля в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения для операторов обмена необеспеченных цифровых активов, операторов платформы цифровых финансовых активов и операторов торговой платформы цифровых активов (далее – Требования) разработаны в соответствии с абзацем третьим пункта 3-2 статьи 11 Закона Республики Казахстан "О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения" (далее – Закон о ПОД/ФТ/ФРОМУ).

Требования распространяются на операторов обмена необеспеченных цифровых активов, операторов платформы цифровых финансовых активов и операторов торговой платформы цифровых активов (далее – Субъект, Субъекты).

2. Понятия, используемые в Требованиях, применяются в значениях, указанных в Законе о ПОД/ФТ/ФРОМУ и Законе Республики Казахстан "О цифровых активах в Республике Казахстан".

Для целей Требований используются следующие основные понятия:

1) необычная операция (сделка) – операция (сделка) клиента, подлежащая обязательному изучению в соответствии с пунктом 4 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ с учетом признаков определения подозрительной операции, определенных уполномоченным органом, осуществляющим финансовый мониторинг и принимающим иные меры по противодействию легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма, финансированию распространения оружия массового уничтожения (далее – уполномоченный орган) в соответствии с пунктом 2 статьи 10 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также разработанных Субъектами самостоятельно;

2) риски легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения (далее – риски ОД/ФТ/ФРОМУ) – риски преднамеренного или непреднамеренного вовлечения эмитентов в процессы легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения (далее – ОД/ФТ/ФРОМУ);

3) управление рисками ОД/ФТ/ФРОМУ – совокупность принимаемых Субъектами мер по выявлению, оценке, мониторингу рисков ОД/ФТ/ФРОМУ, а также их минимизации (в отношении услуг, клиентов, а также совершаемых клиентами операций);

4) пороговая операция – операция клиента с деньгами и (или) иным имуществом, подлежащая финансовому мониторингу в соответствии с пунктом 1 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ.

3. Внутренний контроль в целях противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения (далее – ПОД/ФТ/ФРОМУ) осуществляется Субъектами в целях:

1) обеспечения выполнения требований Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ;

2) поддержания эффективности системы внутреннего контроля Субъектов на уровне, достаточном для управления рисками легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения (далее – ОД/ФТ/ФРОМУ и сопряженными рисками (операционного, репутационного, правового);

3) минимизации рисков ОД/ФТ/ФРОМУ;

4) исключения вовлечения Субъектов, их должностных лиц и работников в процессы ОД/ФТ/ФРОМУ.

4. В рамках организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ органом управления или исполнительным органом Субъекта разрабатываются и принимаются правила внутреннего контроля, которые должны проходить аудит службой внутреннего аудита Субъекта либо иным уполномоченным органом (лицом) на проведение внутреннего аудита, оценки эффективности внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также независимого аудита при наличии решения органа управления или исполнительного органа Субъекта на проведение независимого аудита.

Правила внутреннего контроля включают в себя программы, предусмотренные статьей 11 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ, которые разрабатываются Субъектами самостоятельно в соответствии с Требованиями и являются внутренними документами Субъектов либо совокупностью таких документов, утвержденных органами управления или исполнительными органами Субъектов.

Глава 2. Программа организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ

5. В порядке, установленном внутренними документами Субъекта, из числа работников Субъекта назначается лицо, ответственное за реализацию и соблюдение правил внутреннего контроля (далее – ответственный работник) и (или) определяется подразделения Субъекта (далее – ответственное подразделение), в компетенцию которых входят вопросы ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – ответственное подразделение), ответственные за реализацию и соблюдение правил внутреннего контроля.

Требованиями к ответственному работнику, работникам, ответственным за реализацию и соблюдение правил внутреннего контроля либо работникам подразделения по ПОД/ФТ/ФРОМУ, являются:

1) высшее образование;

2) опыт работы не менее 1 года в области ПОД/ФТ/ФРОМУ или в сфере предоставления (оказания) или регулирования финансовых услуг и услуг, связанных с цифровыми активами;

3) безупречная деловая репутация.

6. Программа организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ включает:

1) порядок фиксирования сведений, а также хранения документов и информации, полученных в ходе реализации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ;

2) порядок проверки клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в том числе с применением цифровых систем и программных обеспечений, для осуществления внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ, включая проверку на наличие в перечне организаций и лиц, связанных с финансированием терроризма и экстремизма, составленном в соответствии со статьей 12 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – Перечень) и перечне организаций и лиц, связанных с финансированием распространения оружия массового уничтожения, составленном в соответствии со статьей 12-1 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – Перечень ФРОМУ);

3) порядок применения целевых финансовых санкций, отказа клиентам в установлении деловых отношений и прекращения деловых отношений, отказа в проведении операции с деньгами и (или) иным имуществом, а также прекращения действия санкций при исключении сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике из Перечня и Перечня ФРОМУ;

4) порядок информирования работниками Субъекта, в том числе ответственным работником, работниками органов управления и исполнительных органов Субъекта о ставших им известными фактах нарушения Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также правил внутреннего контроля, допущенных работниками Субъекта;

5) описание требований по ПОД/ФТ/ФРОМУ, установленных юридическими лицами, которые имеют контроль над Субъектами (при наличии);

6) порядок подготовки и представления органам управления и исполнительным органам Субъекта управленческой отчетности по результатам оценки эффективности внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ службами внутреннего аудита Субъекта либо органом, уполномоченным на проведение внутреннего аудита, а также проведения независимого аудита;

7) процедуру оценки, определения, документального фиксирования и обновления результатов оценки рисков ОД/ФТ/ФРОМУ;

8) описание функций подразделения по ПОД/ФТ/ФРОМУ, в том числе процедуру взаимодействия с другими подразделениями Субъекта, филиалами, дочерними организациями при осуществлении внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также функций, полномочий ответственного работника, процедуру взаимодействия ответственного работника с органами управления и исполнительными органами Субъекта;

9) порядок соблюдения и реализации правил внутреннего контроля, в том числе порядок применения дополнительных мер контроля с учетом размера, характера и сложности организации Субъекта и процедуры по управлению рисками ОД/ФТ/ФРОМУ и их снижения, филиалами, представительствами, дочерними организациями Субъекта, расположенными как в Республике Казахстан, так и за ее пределами, если это не противоречит законодательству государства их места нахождения.

7. Функции ответственного работника и ответственного подразделения в соответствии с Программой организации внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ включают:

1) обеспечение наличия разработанных и согласованных с органами управления или исполнительными органами Субъекта правил внутреннего контроля и (или) изменений (дополнений) к ним, а также мониторинг за их соблюдением Субъектами;

2) организацию представления и контроль за представлением сообщений в уполномоченный орган по финансовому мониторингу в соответствии с Законом о ПОД/ФТ/ФРОМУ;

3) информирование органов управления и (или) исполнительных органов Субъекта о выявленных клиентах, состоящих в Перечне, Перечне ФРОМУ, и принятых мерах по применению целевых финансовых санкций;

4) принятие решений о признании операций клиентов в качестве подозрительных и необходимости направления сообщений в уполномоченный орган по финансовому мониторингу в порядке, предусмотренном внутренними документами Субъектов;

5) принятие либо согласование с органами управления и (или) исполнительными органами Субъекта решений о приостановлении, либо отказе от проведения операций клиентов в случаях, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ/ФРОМУ и (или) договорами с клиентами, и в порядке, предусмотренном внутренними документами Субъекта;

6) направление запросов органам управления и (или) исполнительным органам Субъекта для принятия решения об установлении, продолжении либо прекращении деловых отношений с клиентами в случаях и порядке, предусмотренных Законом о ПОД/ФТ/ФРОМУ и (или) внутренними документами Субъекта;

7) информирование органов управления и должностных лиц Субъекта о выявленных нарушениях правил внутреннего контроля в порядке, предусмотренном внутренними документами Субъекта;

8) подготовку и согласование с органами управления и (или) исполнительными органами Субъекта информации о результатах реализации правил внутреннего контроля и рекомендуемых мерах по улучшению систем управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ и внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ для формирования отчетов органам управления Субъекта и (или) исполнительным органам Субъекта;

9) координация по сбору количественных и качественных показателей для оценки риска вовлеченности Субъекта в процессы ОД/ФТ/ФРОМУ;

10) документальное фиксирование решений, принятых в отношении операции клиента (его представителя) и бенефициарного собственника;

11) формирование досье клиента на основании данных, полученных в результате реализации правил внутреннего контроля;

12) обеспечение конфиденциальности сведений, полученных при осуществлении своих функций;

13) предоставление информации в уполномоченный орган по финансовому мониторингу для осуществления контроля за исполнением законодательства о ПОД/ФТ/ФРОМУ.

8. Для выполнения возложенных функций ответственный работник и ответственное подразделение наделяются следующими полномочиями:

1) получение доступа ко всем помещениям Субъекта, цифровым системам, средствам телекоммуникаций, документам и файлам, в пределах, позволяющих осуществлять свои функции в полном объеме, и в порядке, предусмотренном внутренними документами Субъекта;

2) дача подразделениям Субъекта указаний, касающихся проведения операции;

3) обеспечение сохранности получаемых от подразделений Субъекта документов и файлов.

9. При наличии в филиалах Субъекта работников, на которых полностью или частично возложены функции и полномочия, предусмотренные пунктами 7 и 8 Требований, координацию деятельности таких работников осуществляет ответственный работник или ответственное подразделение.

10. Функции ответственного работника, и ответственного подразделения, на которых возложены функции, предусмотренные пунктами 7 и 8 Требований, не совмещаются с функциями службы внутреннего аудита либо органа, уполномоченного на проведение внутреннего аудита, а также функциями подразделений, осуществляющих операционную (текущую) деятельность Субъекта.

Глава 3. Программа управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ

11. Организация для автоматизации процессов по вопросам внутреннего контроля в целях ПОД/ФТ/ФРОМУ использует цифровые системы, соответствующие требованиям внутреннего контроля организации.

12. В целях организации управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ Субъект разрабатывает программу управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ, учитывающую риски клиентов и риски использования услуг в преступных целях, включая риск использования технологических достижений.

Программа управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ включает:

1) порядок организации управления рисками ОД/ФТ/ФРОМУ Субъекта в разрезе его структурных подразделений;

2) методику оценки рисков ОД/ФТ/ ФРОМУ с учетом основных категорий рисков (по типу клиента, страновому риску и риску услуг/продуктов) в отношении уровня риска клиента, а также степени подверженности услуг (продуктов) Субъекта рискам ОД/ФТ/ ФРОМУ;

3) порядок осуществления регулярного мониторинга, анализа и контроля за рисками клиентов и степенью подверженности продуктов (услуг) Субъекта рискам ОД/ФТ/ФРОМУ, предусматривающий перечень предупредительных мероприятий, порядок и сроки их проведения, контроль за результатами в соответствии с принятыми мерами;

4) порядок присвоения, сроки и основания для пересмотра уровней рисков клиентов;

5) порядок взаимодействия с независимым аудитом;

6) порядок принятия мер по классификации клиентов с учетом категорий и факторов риска, а также иных категорий рисков, устанавливаемых Субъектом;

7) порядок определения и оценки рисков ОД/ФТ/ФРОМУ, возникающих до разработки (запуска) новых продуктов и новой деловой практики, включая новые механизмы передачи, а также использовании новых или развивающихся технологий как для новых, так и для уже существующих продуктов.

13. Типы клиентов, чей статус и (или) чья деятельность повышают риск ОД/ФТ/ФРОМУ, включают следующие факторы:

1) иностранцы;

2) публичные должностные лица, их супруги, близкие родственники и представители;

3) иностранные финансовые организации;

4) юридические лица и индивидуальные предприниматели, деятельность которых связана с интенсивным оборотом наличных денег, в том числе:

организаторы игорного бизнеса, а также лица, предоставляющие услуги либо получающие доходы от деятельности онлайн-казино за пределами Республики Казахстан;

лица, предоставляющие туристские услуги, а также иные услуги, связанные с интенсивным оборотом наличных денег;

5) страховые (перестраховочные) организации, страховые брокеры, осуществляющие деятельность по отрасли "страхование жизни";

6) лица, осуществляющие деятельность в качестве страховых агентов;

7) лица, осуществляющие посредническую деятельность по купле-продаже недвижимости;

8) некоммерческие организации, в организационно-правовой форме фондов, религиозных объединений;

9) лица, расположенные (зарегистрированные) в иностранных государствах, указанных в пункте 15 Требований, а также расположенные в Республике Казахстан филиалы и представительства таких лиц;

10) определенные Субъектом дополнительные типы (при наличии) клиентов, чей статус и (или) чья деятельность повышают риск ОД/ФТ/ФРОМУ.

14. Типы клиентов, чей статус и (или) чья деятельность понижают риск ОД/ФТ/ФРОМУ, включают следующие факторы:

1) государственные органы Республики Казахстан, а также юридические лица, контроль над которыми осуществляется государственными органами;

2) организации, акции которых включены в официальный список фондовой биржи Республики Казахстан и (или) фондовой биржи иностранного государства;

3) международные организации, расположенные на территории Республики Казахстан либо участником которых является Республика Казахстан;

4) банки второго уровня, страховые (перестраховочные) организации - резиденты Республики Казахстан, профессиональные участники рынка ценных бумаг - резиденты Республики Казахстан.

15. Субъект осуществляет оценку странового (географического) риска, связанного с предоставлением услуг (продуктов) клиентам из иностранных государств, указанных в настоящем пункте, и осуществлением операций с деньгами и (или) иным имуществом с участием таких иностранных государств.

Иностранными государствами, операции с которыми повышают риск ОД/ФТ/ФРОМУ, являются:

1) иностранные государства (территории), включенные в перечень государств (территорий), не выполняющих либо недостаточно выполняющих рекомендации Группы разработки финансовых мер борьбы с отмыванием денег (ФАТФ), составляемый уполномоченным органом по финансовому мониторингу;

2) иностранные государства (территории), в отношении которых применяются международные санкции (эмбарго), принятые резолюциями Совета Безопасности Организаций Объединенных Наций;

3) иностранные государства, характеризующиеся как офшорные зоны, указанные в перечне офшорных зон, утвержденном в соответствии с подпунктом 12) части второй пункта 1 статьи 4 Закона Республики Казахстан "О цифровых активах в Республике Казахстан";

4) иностранные государства (территории), определенные Субъектом в качестве представляющих высокий риск ОД/ФТ/ФРОМУ на основе других факторов (сведения об уровне коррупции, незаконного производства, оборота и (или) транзита наркотиков, сведения о поддержке международного терроризма и другое).

16. Услуги Субъекта, а также способы их предоставления, повышающие риск ОД/ФТ/ФРОМУ, включают:

1) услуги с кошельками цифровых активов клиентов, имеющим высокий риск ОД/ФТ/ФРОМУ по итогам проведения проверки кошельков цифровых активов;

2) услуги с кошельками цифровых активов клиентов, имеющими признаки использования клиентом сервисов по анонимизации транзакции, усложняющие отслеживание транзакции (миксеров), в том числе в сочетании с иными факторами повышенного риска;

3) услуги и операции с кошельками цифровых активов, не обслуживаемых провайдерами услуг цифровых активов.

17. При оценке степени подверженности услуг (продуктов) Субъекта рискам ОД/ФТ/ФРОМУ в соответствии с категориями и факторами рисков, указанными в пунктах 13, 14, 15 и 16 Требований, Субъектом учитываются дополнительно следующие сведения, влияющие на итоговую степень риска:

1) количество направленных Субъектом в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о подозрительных операциях клиентов;

2) количество направленных Субъектом в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых операциях клиентов.

18. В рамках реализации программы управления рисками (оценки рисков) ОД/ФТ/ФРОМУ Субъектом принимаются меры по классификации клиентов с учетом категорий и факторов рисков, указанных в пунктах 13, 14, 15 и 16 Требований, а также иных категорий и факторов рисков, устанавливаемых Субъектом.

Уровень риска клиента (группы клиентов) устанавливается Субъектом по результатам анализа сведений о клиенте (клиентах), полученных в рамках процедур по идентификации и мониторингу операций клиентов, и оценивается по шкале определения уровня риска, которая не может состоять менее чем из двух уровней (низкий, высокий).

Пересмотр уровня риска клиента (группы клиентов) осуществляется Субъектом по мере обновления сведений о клиенте (группе клиентов).

По клиентам (группам клиентов), в отношении которых оценка риска ранее не проводилась и (или) с которыми деловые отношения ранее не устанавливались, Субъектом на основе данных, полученных до установления деловых отношений, проводится первоначальная оценка риска.

Глава 4. Программа идентификации клиентов

19. В целях реализации требований Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ по надлежащей проверке клиента Субъект разрабатывает программу идентификации клиентов (их представителей) и бенефициарных собственников.

Идентификация клиента (его представителя) и бенефициарного собственника заключается в проведении Субъектом мероприятий по фиксированию и проверке достоверности сведений о клиенте (его представителе), выявлению бенефициарного собственника и фиксированию сведений о нем, установлению и фиксированию предполагаемой цели деловых отношений или разовой операции (сделки), а также получению и фиксированию иных предусмотренных Требованиями сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике.

В зависимости от степени риска легализации ОД/ФТ/ФРОМУ степень проводимых Субъектом мероприятий выражается в применении упрощенных либо усиленных мер надлежащей проверки клиентов (их представителей) и бенефициарных собственников путем проведения упрощенной, либо усиленной идентификации клиентов (их представителей), бенефициарных собственников, в соответствии с пунктом 7 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ.

Идентификация бенефициарного собственника осуществляется путем принятия надлежащих (разумных) мер для проверки личности бенефициарного собственника клиента, в том числе путем запроса у клиента дополнительных сведений и (или) документов о конечном бенефициаром собственнике клиента.

Если в результате принятия мер по надлежащей проверке, бенефициарный собственник клиента-юридического лица не выявлен, допускается признание бенефициарным собственником единоличного исполнительного органа либо руководителя коллегиального исполнительного органа клиента-юридического лица.

В случае отсутствия либо неполного предоставления информации, указанной в части четвертой настоящего пункта, Субъект приостанавливает проведение операции на срок не менее 48 (сорока восьми) часов до предоставления требуемой информации клиентом.

В случае непредставления клиентом информации, необходимой для идентификации отправителя и (или) получателя цифровых активов, по истечении установленного срока Субъект отказывает в проведении операции.

20. Мероприятия по выявлению бенефициарного собственника клиента, установлению структуры его собственности и управления проводятся на основании учредительных документов и реестра держателей акций (реестра участников) такого клиента, Реестра бенефициарных собственников юридических лиц (далее – Реестр БС), размещенного на интернет-ресурсе уполномоченного органа по финансовому мониторингу либо сведений, полученных из других источников.

21. Сведения о выявленных бенефициарных собственниках вносятся в Реестр БС.

22. С учетом требований пунктов 2 и 3 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ Субъект проводит идентификацию клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, а также устанавливает предполагаемую цель деловых отношений или разовой операции (сделки) в случаях:

1) установления деловых отношений с клиентом;

2) совершения клиентом разовой операции (сделки);

3) совершения клиентом пороговой операции (сделки);

4) выявления подозрительной операции (сделки) клиента;

5) наличия оснований для сомнения в достоверности ранее полученных данных о физических и юридических лицах.

23. Сведения, полученные в соответствии с пунктом 19 Требований, а также информации о кошельках цифровых активов клиентов, включая адрес кошелька цифрового актива, названия блокчейна, на котором открыт кошелек цифрового актива, вида кошелька (аппаратный/программный) вносятся (включаются) Субъектом в досье клиента, которое хранится у Субъекта на протяжении всего периода деловых отношений с клиентом и не менее пяти лет со дня их окончания либо совершения разовой операции (сделки).

Документы и сведения об операциях с деньгами и (или) иным имуществом, в том числе подлежащих финансовому мониторингу, подозрительных операциях, а также результаты изучения сложных, необычно крупных и других необычных операций подлежат хранению Субъектами не менее пяти лет после совершения операции.

24. Упрощенная идентификация проводится участником с учетом требований пункта 7 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ при:

1) установлении деловых отношений с провайдерами услуг цифровых активов, эмитентами цифровых финансовых активов, цифровыми майнерами, цифровыми майнинговыми пулами, банками второго уровня Республики Казахстан, организациями, осуществляющими отдельные виды банковских операций, страховыми (перестраховочными) организациями, профессиональными участниками рынка ценных бумаг - резидентами Республики Казахстан;

2) присвоении клиенту пониженного уровня риска ОД/ФТ/ФРОМУ.

25. Усиленная идентификация проводится Субъектом:

1) при присвоении клиенту высокого уровня риска ОД/ФТ/ФРОМУ;

2) при выявлении в процессе мониторинга и изучения операций клиента подозрительной операции (сделки) либо попытки ее совершения;

3) при проведении операций на сумму, превышающую порог, установленный пунктом 1 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ;

4) при наличии сомнений в достоверности представленных клиентом сведений;

5) при наличии сомнений в происхождении цифровых активов, а также средств для покупки необеспеченного цифрового актива;

6) при наличии среднего и высокого уровня риска ОД/ФТ/ФРОМУ по итогам проверки кошелька цифровых активов клиента с помощью системы анализа и контроля операций;

7) при наличии признаков использования клиентом сервисов по анонимизации операции, усложняющие отслеживание цепочки держателей цифрового актива;

8) в случаях, установленных внутренними документами Субъекта, в том числе по решению ответственного работника.

26. Субъекты обеспечивают соблюдение требований к системе анализа и контроля операций, установленных нормативным правовым актом Национального Банка Республики Казахстан.

27. В процессе идентификации клиента (выявления бенефициарного собственника) Субъектом проводится проверка на наличие такого клиента (бенефициарного собственника) в Перечне и Перечне ФРОМУ.

28. Документы, представляемые клиентом (его представителем) в целях подтверждения сведений (за исключением сведений о получателе цифровых активов) о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике, проверяются на их действительность.

Проверка достоверности представленных сведений (за исключением сведений о получателе цифровых активов) осуществляется путем сверки с данными оригиналов или нотариально удостоверенных копий соответствующих документов, представленных клиентом (его представителем), либо сверки с данными из доступных источников (базами данных), либо проверки сведений другими способами.

29. Программа идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника включает:

1) процедуру принятия клиентов на обслуживание, включая процедуру и основания для отказа в установлении деловых отношений и (или) в проведении операции, а также прекращения деловых отношений;

2) процедуру идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в том числе особенности процедур применения упрощенных и усиленных мер надлежащей проверки клиента;

3) описание мер, направленных на выявление среди физических лиц, находящихся на обслуживании или принимаемых на обслуживание, публичных должностных лиц, их супругов и близких родственников, и принятие таких клиентов на обслуживание (с письменного разрешения должностных лиц Субъекта), последующего пересмотра и обновления сведений о них с повышенной периодичностью, установленной внутренними документами Субъекта;

4) процедуру проверки клиента (его представителя) и бенефициарного собственника на наличие в Перечне и Перечне ФРОМУ;

5) особенности идентификации при дистанционном установлении деловых отношений (без личного присутствия клиента или его представителя);

6) особенности обмена сведениями, полученными в процессе идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, в рамках выполнения требований по ПОД/ФТ/ФРОМУ, установленных юридическим лицом, которое имеет контроль над Субъектом (при наличии);

7) описание дополнительных источников информации, в том числе предоставляемых государственными органами, в целях идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника;

8) процедуру проверки достоверности сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике;

9) требования к форме, содержанию и порядку ведения досье клиента, обновления сведений, содержащихся в досье, с указанием периодичности обновления сведений;

10) процедуру обеспечения доступа работников Субъекта к информации, полученной при проведении идентификации;

11) процедуру оценки уровня риска клиента, основания оценки такого риска;

12) перечень мер (процедур), направленных на выявление и идентификацию Субъектом бенефициарного собственника клиентов, включая перечень запрашиваемых у клиента документов и информации, порядок принятия Субъектом решения о признании физического лица бенефициарным собственником;

13) процедуру обеспечения прозрачности переводов цифровых активов, включая порядок получения, передачи и хранения сведений об отправителе и получателе цифровых активов при осуществлении операций с цифровыми активами, а также порядок действий работников Субъекта при отсутствии, неполноте либо противоречивости таких сведений.

В рамках указанной процедуры Субъект обеспечивает получение и фиксирование следующих сведений об отправителе и получателе цифровых:

сведения об операции, включая вид цифрового актива, сумму, дату и время совершения операции, используемый блокчейн (распределенный реестр) и иные сведения, предусмотренные внутренними документами Субъекта.

об отправителе цифровых активов:

фамилия, имя, отчество (при его наличии) либо наименование юридического лица;

сведения, позволяющие идентифицировать клиента;

адрес кошелька цифровых активов либо иной уникальный идентификатор, используемый для осуществления операции;

при наличии – сведения о провайдере услуг цифровых активов, обслуживающем отправителя;

о получателе цифровых активов:

фамилия, имя, отчество (при его наличии) либо наименование юридического лица;

адрес кошелька цифровых активов либо иной уникальный идентификатор получателя;

при наличии – сведения о провайдере услуг цифровых активов, обслуживающем получателя;

14) особенности применения мер надлежащей проверки при переводе цифровых активов на адреса кошельков цифровых активов, не обслуживаемых провайдерами услуг цифровых активов, либо при получении цифровых активов с таких адресов, включая риск-ориентированные меры по установлению и проверке сведений о владельце (бенефициарном собственнике) такого кошелька цифрового актива, проведение усиленной идентификации и усиленного мониторинга операций в случаях, предусмотренных внутренними документами Субъекта;

15) дополнительные меры (при наличии) по идентификации клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, включенные в программу Субъектом.

30. С учетом требований статьи 6 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ Субъект проводит идентификацию клиента (его представителя) и бенефициарного собственника до установления деловых отношений.

Глава 5. Программа мониторинга и изучения операций клиентов

31. В целях реализации требований Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ по надлежащей проверке клиента, а также по выявлению и направлению в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых и подозрительных операциях Субъект разрабатывает программу мониторинга и изучения операций клиентов.

32. В рамках программы мониторинга и изучения операций клиентов Субъектом проводятся мероприятия по обновлению и (или) получению дополнительных сведений о клиентах (их представителях) и бенефициарных собственниках, а также по изучению операций клиентов и выявлению пороговых и подозрительных операций.

Частота, глубина и интенсивность изучения операций клиента определяются с учетом уровня риска клиента, на основе анализа сведений о размере, значимости, характере, масштабе и сложности деятельности клиента, а также сведений об источнике финансирования совершаемых клиентом операций и (или) степени подверженности услуг, которыми пользуется клиент, рискам ОД/ФТ/ФРОМУ, совершения (попытка совершения) клиентом операций (операции), подлежащих финансовому мониторингу, а также с учетом имеющихся у Субъекта сценариев (схем) ОД/ФТ/ФРОМУ и (или) признаков необычных и подозрительных операций.

Результаты мониторинга и изучения операций клиентов используются Субъектом для ежегодной оценки степени подверженности услуг Субъекта рискам ОД/ФТ/ФРОМУ, а также для пересмотра уровней рисков клиентов.

Полученные в рамках реализации программы мониторинга и изучения операций клиента, включая изучение сложных, необычно крупных и других необычных операций клиентов, сведения вносятся в досье клиента и хранятся у Субъекта на протяжении всего периода деловых отношений с клиентом и не менее пяти лет со дня их окончания либо совершения разовой операции (сделки).

33. Периодичность обновления и (или) необходимость получения дополнительных сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике устанавливаются Субъектом с учетом уровня риска клиента (группы клиентов) и (или) степени подверженности услуг Субъекта, которыми пользуется клиент, рисков ОД/ФТ/ФРОМУ.

Обновление сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике с высоким уровнем риска осуществляется не реже одного раза в год.

Проверка наличия клиента (бенефициарного собственника) в Перечне и Перечне ФРОМУ (включения в Перечень и Перечень ФРОМУ) не зависит от уровня риска клиента и осуществляется по мере внесения изменений в Перечнях и Перечнях ФРОМУ (обновления Перечня и Перечня ФРОМУ).

34. Программа мониторинга и изучения операций клиентов включает:

1) перечень признаков необычных и подозрительных операций, составляемый на основе признаков определения подозрительной операции, утвержденных уполномоченным органом по финансовому мониторингу в соответствии с пунктом 2 статьи 10 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также разработанных Субъектом самостоятельно;

2) процедуру выявления операции клиента, имеющей характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма, утвержденным уполномоченным органом по финансовому мониторингу в соответствии с пунктом 5 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ;

3) распределение обязанностей между работниками Субъекта по обновлению ранее полученных и (или) получению дополнительных сведений о клиенте (его представителе) и бенефициарном собственнике в случаях, предусмотренных Требованиями;

4) распределение обязанностей между работниками Субъекта по выявлению и передаче между работниками сведений о пороговых, необычных и подозрительных операциях, а также операциях, имеющих характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма;

5) описание механизма взаимодействия подразделений при выявлении пороговых, необычных и подозрительных операций, а также операций, имеющих характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма;

6) процедуру, основания и срок принятия ответственным работником решения о квалификации операции клиента;

7) процедуру взаимодействия работников по принятию решения об отказе в проведении операции клиента (за исключением отказа в связи с нахождением клиента, бенефициарного собственника в Перечне и Перечне ФРОМУ), а также о прекращении деловых отношений с клиентом;

8) процедуру взаимодействия подразделений (работников) Субъекта по выявлению клиентов и бенефициарных собственников, находящихся в Перечне и Перечне ФРОМУ, а также по незамедлительному замораживанию операций с деньгами и (или) иным имуществом таких клиентов;

9) процедуру фиксирования (в том числе способы фиксирования) и хранения сведений о результатах изучения необычных операций, а также сведений о пороговых и подозрительных операциях (в том числе суммы операции, валюты операции) и операциях, имеющих характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма;

10) процедуру представления в уполномоченный орган по финансовому мониторингу сообщений о пороговых и подозрительных операциях;

11) процедуру информирования (при необходимости) уполномоченных органов и должностных лиц Субъекта о выявлении пороговой и подозрительной операции;

12) процедуру принятия и описание мер, принимаемых в отношении клиента и его операций в случае осуществления клиентом систематически и (или) в значительных объемах необычных и (или) подозрительных операций;

13) дополнительные меры (при наличии) по мониторингу и изучению операций клиентов, включенные в программу Субъектом.

35. При возникновении сомнений в части правомерности квалификации операции в качестве пороговой, а также при выявлении необычной или подозрительной операции и операции, имеющей характеристики, соответствующие типологиям, схемам и способам легализации (отмывания) преступных доходов и финансирования терроризма, работник Субъекта, выявивший указанную операцию, направляет сообщение о такой операции ответственному работнику (в подразделение по ПОД/ФТ/ФРОМУ) в порядке, в форме и в сроки, установленные внутренними документами Субъекта.

Информация о нескольких операциях направляется как в одном сообщении или несколькими сообщениями.

Сообщения об операциях, указанные в части первой настоящего пункта, а также результаты их изучения, хранятся Субъектом не менее пяти лет со дня прекращения деловых отношений с клиентом либо совершения разовой операции (сделки).

36. В соответствии с подпунктом 2) пункта 2 статьи 5 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ все операции клиента подлежат изучению:

1) по основаниям, указанным в пункте 4 статьи 4 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ;

2) если они имеют характеристики признаков подозрительной операции.

Операции клиента признаются подозрительными в случае, если по результатам изучения операций, указанных в части первой настоящего пункта, у Субъекта возникают подозрения, что деньги и (или) иное имущество, используемые для ее совершения, являются доходом от преступной деятельности, либо сама операция направлена на легализацию ОД/ФТ/ФРОМУ либо иную преступную деятельность.

Решение о признании (непризнании) операции клиента в качестве подозрительной операции Субъектом принимается самостоятельно на основании имеющейся в ее распоряжении информации и документов, характеризующих статус и деятельность клиента (его представителя) и бенефициарного собственника, осуществляющего операцию, а также информации о финансово-хозяйственной деятельности, финансовом положении и деловой репутации клиента.

Разница между временем совершения операции и временем признания такой операции подозрительной, не превышает промежуток времени, определяющий частоту изучения операции клиента в соответствии с правилами внутреннего контроля Субъекта.

Субъекты финансового мониторинга в целях предупреждения фактов легализации (отмывания) доходов, полученных преступным путем, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения обязаны при признании операции в качестве подозрительной незамедлительно сообщить в уполномоченный орган о такой операции до ее проведения.

Сообщения о совершенных операциях с деньгами и (или) иным имуществом, которые не были признаны подозрительными до их проведения, представляются субъектами финансового мониторинга в уполномоченный орган не позднее двадцати четырех часов после признания операции подозрительной.

Глава 6. Программа подготовки и обучения работников Субъекта по вопросам ПОД/ФТ/ФРОМУ

37. Целью Программы подготовки и обучения работников в сфере ПОД/ФТ/ФРОМУ (далее – Программа обучения) является получение работниками Субъекта знаний и формирование навыков, необходимых для исполнения ими требований законодательства в сфере ПОД/ФТ/ФРОМУ, а также правил внутреннего контроля и иных внутренних документов субъекта в сфере ПОД/ФТ/ФРОМУ.

38. Программа обучения в сфере ПОД/ФТ/ФРОМУ включает:

1) порядок непрерывного обучения работников, включающий в себя тематику обучения, методы, сроки проведения и подразделение (лицо), ответственное за проведение обучения;

2) перечень подразделений (работников) Субъекта, работники которых проходят обучение;

3) порядок и формы хранения результатов обучения;

4) порядок и формы проверки знаний работников по вопросам ПОД/ФТ/ФРОМУ.

39. Программа обучения разрабатывается в соответствии с требованиями по подготовке и обучению работников Субъекта, утверждаемыми уполномоченным органом по финансовому мониторингу в соответствии с пунктом 8 статьи 11 Закона о ПОД/ФТ/ФРОМУ.

Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторлары, цифрлық қаржы активтері платформасының операторлары және цифрлық активтердің сауда платформасының операторлары үшін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 33 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 13 сәуірде № 38408 тіркелді.

ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы қаулының қолданысқа енгізілу тәртібін 4-т. қараңыз.

"Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ережесін және құрылымын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі үшінші абзацының 7) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Ескерту. Кіріспе жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

1. Қоса беріліп отырған Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторлары, цифрлық қаржы активтері платформасының операторлары және цифрлық активтердің сауда платформасының операторлары үшін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар (бұдан әрі – Талаптар) бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төлем жүйелері және цифрлық қаржы технологиялары департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулыны ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы 2026 жылғы 1 мамырдан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс.

Бұл ретте 2026 жылғы 12 шілдеге дейін:

Талаптардың 6-тармағының 2) тармақшасы қолданысы тоқтатыла тұрсын, осы тармақша тоқтата тұру кезеңінде мынадай редакцияда қолданыста болады деп белгіленсін:

"2) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін, оның ішінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 12-бабына сәйкес жасалған терроризмді және экстремизмді қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесінде (бұдан әрі – Тізбе) және КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 12-1-бабына сәйкес жасалған жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесінде (бұдан әрі – ЖҚҚТҚ тізбесі) болуын тексеруді қоса, КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды жүзеге асыру үшін автоматтандырылған ақпараттық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз етулерді қолдана отырып тексеру тәртібі;";

Талаптардың 8-тармағының 1) тармақшасы қолданысы тоқтатыла тұрсын, осы тармақша тоқтата тұру кезеңінде мынадай редакцияда қолданыста болады деп белгіленсін:

"1) Субъектінің барлық үй-жайларына, ақпараттық жүйелеріне, телекоммуникация құралдарына, құжаттар мен файлдарға өз функцияларын толық көлемде жүзеге асыруға мүмкіндік беретін шекте және Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен қол жеткізу;";

Талаптардың 11-тармағы қолданысы тоқтатыла тұрсын, осы тармақ тоқтата тұру кезеңінде мынадай редакцияда қолданыста болады деп белгіленсін:

"11. Ұйым ішкі бақылау мәселелері бойынша процестерді автоматтандыру үшін КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ мақсатында ұйымның ішкі бақылау талаптарына сәйкес келетін автоматтандырылған ақпараттық жүйелерді пайдаланады.";

Талаптардың 16-тармағының 2) тармақшасы қолданысы тоқтатыла тұрсын, осы тармақша тоқтата тұру кезеңінде мынадай редакцияда қолданыста болады деп белгіленсін:

"2) клиенттің транзакцияны (миксерлерді) қадағалауды қиындататын, оның ішінде өзге де жоғары тәуекел факторларымен ұштастыра отырып, клиенттің транзакцияны иесіздендіру бойынша сервистерді пайдалану белгілері бар клиенттердің цифрлық активтерінің әмияндары бар қызметтер;".

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы

Т. Сулейменов

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасының

Қаржылық мониторинг агенттігі

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Төрағасы 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 33 Қаулымен бекітілді

Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторлары, цифрлық қаржы активтері платформасының операторлары және цифрлық активтердің сауда платформасының операторлары үшін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар

1-тарау. Жалпы талаптар

1. Осы Қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторлары, цифрлық қаржы активтері платформасының операторлары және цифрлық активтердің сауда платформасының операторлары үшін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жасау мақсатында ішкі бақылау қағидаларына қойылатын талаптар (бұдан әрі – Талаптар) "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ережесін және құрылымын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі үшінші абзацының 7) тармақшасына сәйкес әзірленді.

Талаптар қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастау операторларына, цифрлық қаржы активтері платформасының операторларына және цифрлық активтердің сауда платформасының операторларына (бұдан әрі – Субъект, Субъектілер) қолданылады.

Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

2. Талаптарда пайдаланылатын ұғымдар "Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңында (бұдан әрі – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заң) және "Қазақстан Республикасындағы цифрлық активтер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көрсетілген мәндерде қолданылады.

Талаптардың мақсаттары үшін мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) ерекше операция (мәміле) – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 10-бабының 2-тармағына сәйкес қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға, жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл бойынша қаржылық мониторингті жүзеге асыратын және өзге де шараларды қабылдайтын уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) айқындаған, сондай-ақ Субъект дербес әзірлеген күдікті операцияларды айқындау белгілерін ескере отырып, КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 4-бабының 4-тармағына сәйкес міндетті зерделенуге жататын клиенттің операциясы (мәмілесі);

2) қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру (бұдан әрі – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ) тәуекелдері – қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға (бұдан әрі – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ) әдейі немесе абайсызда тарту тәуекелдері;

3) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін анықтау, бағалау, мониторингтеу, сондай-ақ оларды барынша азайту бойынша Субъектілер қабылданатын шаралардың жиынтығы (көрсетілетін қызметтерге, клиенттерге, сондай-ақ клиенттер жасайтын операцияларға қатысты);

4) шекті операция – клиенттің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 4-бабының 1-тармағына сәйкес қаржылық мониторинг жүргізілуге жататын ақшамен және (немесе) өзге мүлікпен жасалатын операциясы.

Ескерту. 2-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

3. Субъектілер қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы іс-қимыл (бұдан әрі – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ) мақсатындағы ішкі бақылауды мына:

1) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның талаптарын орындауды қамтамасыз ету;

2) Субъектілердің ішкі бақылау жүйесінің тиімділігін қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату), терроризмді қаржыландыру және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру (бұдан әрі – КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ) тәуекелдерін және бірге жүретін тәуекелдерді (операциялық, мәнсап, құқықтық) басқару үшін жеткілікті деңгейде қолдау;

3) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін барынша азайту;

4) Субъектілердің, олардың лауазымды адамдарының және қызметкерлерінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ процестеріне тартылуын болдырмау мақсатында жүзеге асырады.

4. Ішкі бақылауды ұйымдастыру шеңберінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ іс-қимыл жасау мақсатында Субъектінің басқару органы немесе атқарушы органы ішкі бақылау қағидаларын әзірлейді және бекітеді. Аталған қағидалар Субъектінің ішкі аудит қызметі немесе ішкі аудит жүргізуге уәкілетті өзге орган (тұлға) тарапынан КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ іс-қимыл жасау мақсатындағы ішкі бақылаудың тиімділігін бағалау және ішкі аудит жүргізу арқылы, сондай-ақ Субъектінің басқару органы немесе атқарушы органы тәуелсіз аудит жүргізу туралы шешім қабылдаған жағдайда тәуелсіз аудиттен өтуі тиіс.

Ішкі бақылау қағидаларында Субъектілер Талаптарға сәйкес дербес әзірлейтін КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 11-бабында көзделген бағдарламалар қамтылады және олар Субъектілердің ішкі құжаттары не Субъектілердің басқару органдары немесе атқарушы органдары бекіткен осындай құжаттардың жиынтығы болып табылады.

2-тарау. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасы

5. Субъектінің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіпте Субъектінің қызметкерлері арасынан ішкі бақылау қағидаларын іске асыруға және сақтауға жауапты қызметкер (бұдан әрі – жауапты қызметкер) тағайындалады және (немесе) құзыретіне КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мәселелері кіретін, ішкі бақылау қағидаларын іске асыруға және сақтауға жауапты Субъектінің бөлімшелері (бұдан әрі – жауапты бөлімше) айқындалады.

Жауапты қызметкерге, ішкі бақылау қағидаларын іске асыруға және сақтауға жауапты қызметкерлерге не КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ бойынша бөлімше қызметкерлеріне қойылатын талаптар:

1) жоғары білім;

2) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласында немесе цифрлық активтерге байланысты қаржылық қызметтер мен көрсетілетін қызметтерді ұсыну (көрсету) немесе реттеу саласында кемінде 1 жыл жұмыс тәжірибесі;

3) мінсіз іскерлік беделі.

6. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасында мыналар:

1) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды іске асыру барысында алынған мәліметтерді тіркеу, сондай-ақ құжаттар мен ақпаратты сақтау тәртібі;

2) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін, оның ішінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 12-бабына сәйкес жасалған терроризмді және экстремизмді қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесінде (бұдан әрі – Тізбе) және КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 12-1-бабына сәйкес жасалған жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға байланысты ұйымдар мен тұлғалардың тізбесінде (бұдан әрі – ЖҚҚТҚ тізбесі) болуын тексеруді қоса, КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды жүзеге асыру үшін цифрлық жүйелер мен бағдарламалық қамтамасыз етулерді қолдана отырып тексеру тәртібі;

3) нысаналы қаржылық санкцияларды қолдану, клиенттерге іскерлік қатынастарды орнатудан бас тарту және іскерлік қатынастарды тоқтату, ақша және (немесе) өзге мүлікпен операция жүргізуден бас тарту, сондай-ақ клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтерді Тiзбеден және ЖҚҚТҚ тізбесінен алып тастаған кезде санкцияларды қолдануды тоқтату тәртібі;

4) Субъект қызметкерлерінің, оның ішінде жауапты қызметкердің, Субъектінің басқару органдары мен атқарушы органдары қызметкерлерінің өздеріне белгілі болған Субъект қызметкерлерінің жол берген КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңды, сондай-ақ ішкі бақылау қағидаларын бұзу фактілері туралы хабарлау тәртібі;

5) Субъектіні бақылайтын заңды тұлғалар белгілеген КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ бойынша талаптардың сипатта (бар болған кезде);

6) Субъектінің ішкі аудит қызметтерінің не ішкі аудит жүргізуге уәкілетті органның КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ нысаны мақсатында ішкі бақылаудың тиімділігін бағалау нәтижелері бойынша басқару органдарына және атқарушы органдарға басқарушылық есептілікті дайындау және ұсыну, сондай-ақ тәуелсіз аудит жүргізу тәртібі;

7) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін бағалау нәтижелерін бағалау, айқындау, құжаттамалық тіркеу және жаңарту рәсімі;

8) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ жөніндегі бөлімшенің функцияларын, оның ішінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды жүзеге асыру кезінде Субъектінің басқа бөлімшелерімен, филиалдарымен, еншілес ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасау рәсімін, сондай-ақ жауапты қызметкердің функцияларын, өкілеттіктерін, жауапты қызметкердің Субъектінің басқару органдарымен және атқарушы органдармен өзара іс-қимыл жасау рәсімін сипаттау;

9) егер бұл орналасқан мемлекеттің заңнамасына қайшы келмесе, Субъектінің Қазақстан Республикасында сияқты одан тысқары жерлерде де орналасқан филиалдарының, өкілдіктерінің, еншілес ұйымдарының ішкі бақылау қағидаларын сақтау және іске асыру тәртібі, оның ішінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқарудың және оларды төмендетудің Субъект ұйымының көлемін, сипатын және күрделілігін ескере отырып қосымша бақылау шаралары мен рәсімдерін қолдану тәртібі қамтылады.

7. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылауды ұйымдастыру бағдарламасына сәйкес жауапты қызметкердің және жауапты бөлімшенің функцияларында мыналар:

1) әзірленген және Субъектінің басқару органдарымен немесе атқарушы органдарымен келісілген ішкі бақылау қағидаларының және (немесе) оларға өзгерістердің (толықтырулардың) болуын қамтамасыз ету, сондай-ақ Субъектілердің оларды сақтауына мониторинг жүргізу;

2) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңға сәйкес қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға хабар ұсынуды ұйымдастыру және олардың ұсынылуын бақылау;

3) Субъектінің басқару органдарын және (немесе) атқарушы органдарын Тізбеде, ЖҚҚТҚ тізбесінде тұрған анықталған клиенттер және нысаналы қаржылық санкцияларды қолдану жөнінде қабылданған шаралар туралы хабардар ету;

4) клиенттердің операцияларын күдікті деп тану және қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға Субъектілердің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен хабарды жолдау қажеттілігі туралы шешімдер қабылдау;

5) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңда және (немесе) клиенттермен жасалған шарттарда көзделген жағдайларда және Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен клиенттердің операцияларын жүргізуді тоқтата тұру не одан бас тарту туралы шешімдер қабылдау не Субъектінің басқару органдарымен және (немесе) атқарушы органдарымен оларды келісу;

6) Субъектінің басқару органдарына және (немесе) атқарушы органдарына КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңда және (немесе) Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген жағдайларда және тәртіппен клиенттермен іскерлік қарым-қатынастарды орнату, жалғастыру не тоқтату туралы шешім қабылдау үшін сұратулар жіберу;

7) Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен анықталған ішкі бақылау қағидаларын бұзушылықтар туралы Субъектінің басқару органдары мен лауазымды тұлғаларын хабардар ету;

8) Субъектінің басқару органдарына және (немесе) субъектінің атқарушы органдарына есептерді қалыптастыру үшін КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мақсатында ішкі бақылау қағидаларын іске асыру нәтижелері және КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару және ішкі бақылау жүйелерін жақсарту жөніндегі ұсынылып отырған шаралар туралы ақпаратты дайындау және оларды Субъектінің басқару органдарымен және (немесе) атқарушы органдарымен келісу;

9) Субъектінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ процестеріне қатысу тәуекелін бағалау үшін сандық және сапалық көрсеткіштерді жинау процесін үйлестіру;

10) клиенттің (оның өкілінің) және бенефициарлық меншік иесінің операциясына қатысты қабылданған шешімдерді құжаттамалық тіркеу;

11) ішкі бақылау қағидаларын іске асыру нәтижесінде алынған деректер негізінде клиенттің досьесін қалыптастыру;

12) өз функцияларын жүзеге асыру кезінде алынған мәліметтердің жасырындылығын қамтамасыз ету;

13) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңнаманың орындалуын бақылау үшін қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға ақпарат беру қамтылады.

8. Жауапты қызметкермен және жауапты бөлімшеге жүктелген функцияларын орындау үшін:

1) Субъектінің барлық үй-жайларына, цифрлық жүйелеріне, телекоммуникация құралдарына, құжаттар мен файлдарға өз функцияларын толық көлемде жүзеге асыруға мүмкіндік беретін шекте және Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен қол жеткізу;

2) Cубъектінің бөлімшелеріне операция жүргізуге қатысты нұсқаулар беру;

3) Cубъект бөлімшелерінен алынатын құжаттар мен файлдардың сақталуын қамтамасыз ету қамтылатын мынадай өкілеттіктер беріледі.

9. Субъектінің филиалдарында Талаптардың 7 және 8-тармақтарында көзделген функциялар мен өкілеттіктер толық немесе ішінара жүктелген қызметкерлер болған кезде мұндай қызметкерлердің қызметін жауапты қызметкер немесе жауапты бөлімше үйлестіреді.

10. Талаптардың 7 және 8-тармақтарында көзделген функциялар жүктелген жауапты қызметкердің және жауапты бөлімшенің функциялары ішкі аудит қызметінің не ішкі аудит жүргізуге уәкілетті органның функцияларымен, сондай-ақ Субъектінің операциялық (ағымдағы) қызметін жүзеге асыратын бөлімшелердің функцияларымен үйлеспейді.

3-тарау. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасы

11. Ұйым ішкі бақылау мәселелері бойынша процестерді автоматтандыру үшін КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ мақсатында ұйымның ішкі бақылау талаптарына сәйкес келетін цифрлық жүйелерді пайдаланады.

12. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқаруды ұйымдастыру мақсатында Субъект КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасын әзірлейді, онда технологиялық жетістіктерді пайдалану тәуекелін қоса алғанда, клиенттердің тәуекелдері және қызметтерді қылмыстық мақсаттарда пайдалану тәуекелдері ескеріледі.

КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару бағдарламасында мыналар:

1) Субъектінің құрылымдық бөлімшелері бөлінісінде оның КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқаруды ұйымдастыру тәртібі;

2) клиент тәуекелінің деңгейіне қатысты тәуекелдердің негізгі санаттарын (клиенттің типі, елдік тәуекел және қызметтер/өнімдер тәуекелі бойынша), сондай-ақ Субъект қызметтерінің (өнімдерінің) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесін ескере отырып, КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін бағалау әдістемесі;

3) алдын алу іс-шараларының тізбесі, оларды өткізу тәртібі мен мерзімдері, қабылданған шараларға сәйкес нәтижелердің бақылануы көзделетін клиенттердің тәуекелдеріне және Субъект өнімдерінің (қызметтерінің) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесіне тұрақты мониторинг жүргізу, оларды талдау және бақылау тәртібі;

4) клиенттерге тәуекел деңгейлерін беру тәртібі, оларды қайта қарау мерзімдері мен негіздері;

5) тәуелсіз аудитпен өзара іс-қимыл жасау тәртібі;

6) тәуекел санаттары мен факторларын, сондай-ақ Субъект белгілейтін тәуекелдердің өзге де санаттарын ескере отырып, клиенттерді жіктеу шараларын қабылдау тәртібі;

7) жаңа жіберу тетіктерін қоса алғанда, жаңа өнімдерді және жаңа іскерлік тәжірибені әзірлеуге (қолдануға), сондай-ақ жаңа және бұрыннан бар өнімдер үшін жаңа немесе дамып келе жатқан технологияларды пайдалануға дейін орын алатын КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін айқындау және бағалау тәртібі қамтылады.

13. Мәртебесі және (немесе) қызметі КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін арттыратын клиенттердің түрлерінде мынадай факторлар:

1) шетел азаматтары;

2) жария лауазымды адамдар, олардың жұбайлары (зайыптары), жақын туыстары және өкілдері;

3) шетелдік қаржы ұйымдары;

4) қызметі қолма-қол ақшаның қарқынды айналымына байланысты заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлер, оның ішінде:

ойын бизнесін ұйымдастырушылар, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде онлайн-казино қызметтерін ұсынатын не онлайн-казино қызметінен кіріс алатын тұлғалар;

туристік қызметтерді, сондай-ақ қолма-қол ақшаның қарқынды айналымына байланысты өзге де қызметтерді ұсынатын тұлғалар;

5) "өмірді сақтандыру" саласы бойынша қызметті жүзеге асыратын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, сақтандыру брокерлері;

6) қызметін сақтандыру агенттері ретінде жүзеге асыратын тұлғалар;

7) жылжымайтын мүлікті сатып алу-сату бойынша делдалдық қызметті жүзеге асыратын тұлғалар;

8) қорлардың, діни бірлестіктердің ұйымдық-құқықтық нысанындағы коммерциялық емес ұйымдар;

9) Талаптардың 15-тармағында көрсетілген шет мемлекеттерде орналасқан (тіркелген) тұлғалар, сондай-ақ осындай тұлғалардың Қазақстан Республикасында орналасқан филиалдары мен өкілдіктері;

10) мәртебесі және (немесе) қызметі КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін арттыратын клиенттердің Субъект айқындаған қосымша түрлері (болған жағдайда) қамтылады.

Ескерту. 13-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

14. Мәртебесі және (немесе) қызметі КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін төмендететін клиенттердің түрлерінде мынадай факторлар:

1) Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары, сондай-ақ мемлекеттік органдар бақылайтын заңды тұлғалар;

2) акциялары Қазақстан Республикасы қор биржасының және (немесе) шет мемлекеттің қор биржасының ресми тізіміне енгізілген ұйымдар;

3) Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан не Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық ұйымдар;

4) екінші деңгейдегі банктер, Қазақстан Республикасының резидент-сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, Қазақстан Республикасының резидент-бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылары қамтылады.

15. Субъект осы тармақта көрсетілген шет мемлекеттердің клиенттеріне қызметтер (өнімдер) ұсынуға және осындай шет мемлекеттердің қатысуымен ақшамен және (немесе) өзге де мүлікпен операцияларды жүзеге асыруға байланысты елдер бойынша (географиялық) тәуекелді бағалайды.

Жасалатын операциялары КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелін арттыратын шет мемлекеттер мыналар:

1) қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті орган жасайтын, ақшаны жылыстатуға қарсы күрестің қаржылық шараларын әзірлеу тобының (ФАТФ) ұсынымдарын орындамайтын не жеткілікті түрде орындамайтын мемлекеттердің (аумақтардың) тізбесіне енгізілген шет мемлекеттер (аумақтар);

2) Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларымен қабылданған халықаралық санкциялар (эмбарго) қолданылатын шет мемлекеттер (аумақтар);

3) "Оффшорлық аймақтар тізбесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 34 қаулысымен бекітілген оффшорлық аймақтар тізбесінде көрсетілген оффшорлық аймақтар ретінде сипатталатын шет мемлекеттер;

4) Субъект басқа да факторлар (сыбайлас жемқорлық, есірткінің заңсыз өндірілуінің, айналымының және (немесе) транзитінің деңгейі туралы мәліметтер, халықаралық терроризмді қолдау туралы мәліметтер және т.б.) негізінде КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ-ның жоғары тәуекелі ретінде айқындаған шет мемлекеттер (аумақтар).

Ескерту. 15-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

16. Субъектінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелін арттыратын қызметтерінде, сондай-ақ оларды ұсыну тәсілдерінде мына:

1) цифрлық активтердің әмияндарына тексеру жүргізу қорытындылары бойынша КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелі жоғары клиенттердің цифрлық активтерінің әмияндары бар қызметтер;

2) клиенттің транзакцияны анонимизациялау (миксерлерді) жөніндегі сервистерді пайдалану белгілері бар, транзакцияны қадағалауды қиындататын, оның ішінде өзге де жоғары тәуекел факторларымен ұштастыра отырып, клиенттердің цифрлық активтерінің әмияндары бар қызметтер;

3) цифрлық активтер қызметтері провайдерлері қызмет көрсетпейтін цифрлық активтер әмияндарымен қызметтер және операциялар.

17. Субъект қызметтерінің (өнімдерінің) Талаптардың 13, 14, 15 және 16-тармақтарында көрсетілген тәуекел санаттары мен факторларына сәйкес КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесін бағалау кезінде субъект тәуекелдің қорытынды дәрежесіне әсер ететін қосымша мынадай мәліметтерді ескереді:

1) Субъектінің қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға жіберген клиенттердің күдікті операциялары туралы хабарламаларының саны;

2) Субъектінің қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға жіберген клиенттердің шекті операциялары туралы хабарламаларының саны.

18. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдерін басқару (тәуекелдерді бағалау) бағдарламасын іске асыру шеңберінде Субъект Талаптардың 13, 14, 15 және 16-тармақтарында көрсетілген тәуекел санаттары мен факторларын, сондай-ақ Субъект белгілейтін өзге де тәуекел санаттары мен факторларын ескере отырып, клиенттерді жіктеу шараларын қабылдайды.

Субъект клиенттердің операцияларын сәйкестендіру және оларға мониторинг жүргізу рәсімдері шеңберінде алынған клиент (клиенттер) туралы мәліметтерді талдау нәтижелері бойынша Клиенттің (клиенттер тобының) тәуекел деңгейін белгілейді және екі деңгейден (төмен, жоғары) кем болмайтын тәуекел деңгейін айқындау шкаласы бойынша бағалайды.

Субъект клиент (клиенттер тобы) туралы мәліметтердің жаңартылуына қарай клиенттің (клиенттер тобының) тәуекел деңгейін қайта қарайды.

Бұдан бұрын оларға қатысты тәуекелді бағалау жүргізілмеген және (немесе) бұрын іскерлік қатынастар орнатылмаған клиенттер (клиенттер топтары) бойынша Субъект іскерлік қатынастар орнатылғанға дейін алынған деректер негізінде тәуекелді бастапқы бағалауды жүргізеді.

4-тарау. Клиенттерді сәйкестендіру бағдарламасы

19. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның клиентті тиісінше тексеру жөніндегі талаптарын іске асыру мақсатында Субъект клиенттерді (олардың өкілдерін) және бенефициарлық меншік иелерін сәйкестендіру бағдарламасын әзірлейді.

Клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру Субъектінің клиент (оның өкілі) туралы мәліметтерді тіркеу және олардың дұрыстығын тексеру, бенефициарлық меншік иесін анықтау және ол туралы мәліметтерді тіркеу, іскерлік қатынастардың немесе біржолғы операцияның (мәміленің) болжамды мақсатын белгілеу және тіркеу, сондай-ақ клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы Талаптарда көзделген өзге де мәліметтерді алу және тіркеу жөніндегі іс-шараларды өткізуін білдіреді.

КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ заңдастыру тәуекелінің дәрежесіне байланысты Субъект өткізетін іс-шаралардың дәрежесі КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 5-бабының 7-тармағына сәйкес клиенттерді (олардың өкілдерін), бенефициарлық меншік иелерін жеңілдетілген не күшейтілген сәйкестендіруді жүргізу арқылы клиенттерді (олардың өкілдерін) және бенефициарлық меншік иелерін тиісінше тексерудің күшейтілген және жеңілдетілген шараларын қолдануда көрінеді.

Бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру клиенттің бенефициарлық меншік иесінің жеке басын тексеру үшін тиісті (ақылға қонымды) шараларды қабылдау арқылы, оның ішінде клиенттің соңғы бенефициарының меншік иесі туралы қосымша мәліметтерді және (немесе) құжаттарды клиенттен сұрату арқылы жүзеге асырылады.

Егер тиісінше тексеру шараларын қабылдау нәтижесінде клиент-заңды тұлғаның бенефициарлық меншік иесі анықталмаса, жеке-дара атқарушы органды не клиент-заңды тұлғаның алқалы атқарушы органының басшысын бенефициарлық меншік иесі деп тануға жол беріледі.

Осы тармақтың төртінші бөлігінде көрсетілген ақпарат болмаған не толық ұсынылмаған жағдайда, Субъект операцияның жүргізілуін клиент талап етілген ақпаратты ұсынғанға дейін кемінде 48 (қырық сегіз) сағат мерзімге тоқтата тұрады.

Клиент цифрлық активтерді жөнелтушіні және (немесе) алушыны сәйкестендіру үшін қажетті ақпаратты ұсынбаған жағдайда, белгіленген мерзім өткеннен кейін Субъект операцияны жүргізуден бас тартады.

20. Клиенттің бенефициарлық меншік иесін анықтау, оның меншігі мен басқару құрылымын белгілеу жөніндегі іс – шаралар құрылтай құжаттары және осындай клиенттің акцияларын ұстаушылар тізілімі (қатысушылар тізілімі), қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органның интернет-ресурсында орналастырылған заңды тұлғалардың бенефициарлық меншік иелерінің тізілімі (бұдан әрі – БМИ тізілімі) не басқа көздерден алынған мәліметтер негізінде жүргізіледі.

21. Анықталған бенефициарлық меншік иелері туралы мәліметтер БМИ тізіліміне енгізіледі.

22. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 5-бабы 2 және 3-тармақтарының талаптарын ескере отырып, Субъект клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіреді, сондай-ақ мына:

1) клиентпен іскерлік қатынастар орнатылған;

2) клиент біржолғы операция (мәміле) жасаған;

3) клиент шекті операция (мәміле) жасаған;

4) клиенттің күдікті операциясы (мәмілесі) анықталған;

5) бұрын алынған жеке және заңды тұлғалар туралы деректердің дұрыстығына күмән келтіруге негіздер болған жағдайларда, іскерлік қатынастардың немесе біржолғы операцияның (мәміленің) болжамды мақсатын белгілейді.

23. Талаптардың 19-тармағына сәйкес алынған мәліметтерді, сондай-ақ клиенттердің цифрлық активтерінің әмияндары туралы ақпаратты (цифрлық актив әмиянының мекенжайын, цифрлық активтің әмияны ашылған блокчейннің атауын, әмиянның түрін (аппараттық/бағдарламалық) қоса алғанда, Субъект аталған мәліметтерді клиентпен іскерлік қатынастардың бүкіл кезеңінде және олар аяқталған не біржолғы операция (мәміле) жасалған күннен бастап кемінде бес жыл бойы Субъектіде сақталатын клиенттің досьесіне енгізеді (қосады).

Субъектілер ақшамен және (немесе) өзге мүлікпен жасалатын, оның ішінде қаржылық мониторинг жүргізуге жататын операциялар, күдікті операциялар туралы құжаттар мен мәліметтерді, сондай-ақ күрделі, ерекше ірі және басқа да ерекше операцияларды зерделеу нәтижелерін операция жасалғаннан кейін кемінде бес жыл сақтауға тиіс.

24. Қатысушы КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 5-бабы 7-тармағының талаптарын ескере отырып, мынадай жағдайларда:

1) цифрлық активтер қызметтерінің провайдерлерімен, цифрлық қаржы активтерінің эмитенттерімен, цифрлық майнерлермен, цифрлық майнинг пулдарымен, Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерімен, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдармен, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарымен, Қазақстан Республикасының резидент-бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушыларымен іскерлік қатынастар орнату;

2) клиентке КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелінің төмендетілген деңгейін беру кезінде жеңілдетілген сәйкестендіруді жүргізеді.

25. Субъект:

1) клиентке КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелінің жоғары деңгейі берілген кезде;

2) клиенттің операцияларына мониторинг жүргізу және оларды зерделеу барысында күдікті операция (мәміле) не оны жасау әрекеті анықталған кезде;

3) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 4-бабының 1-тармағында белгіленген шектен асатын сомаға операциялар жүргізілген кезде;

4) клиент ұсынған мәліметтердің дұрыстығына күмән болған кезде;

5) цифрлық активтердің, сондай-ақ қамтамасыз етілмеген цифрлық активті сатып алуға арналған қаражаттың туындауына күмән болған кезде;

6) операцияларды талдау және бақылау жүйесі арқылы клиенттің цифрлық активтерінің әмиянын тексеру қорытындылары бойынша КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелінің орташа және жоғары деңгейі болған кезде;

7) клиенттің цифрлық активті ұстаушылар тізбегін қадағалауды қиындататын операцияларды анонимдеу сервистерін пайдалану белгілері болған кезде;

8) Субъектінің ішкі құжаттарында белгіленген жағдайларда, оның ішінде жауапты қызметкердің шешімі бойынша күшейтілген сәйкестендіруді жүргізеді.

26. Субъектілер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген операцияларды талдау және бақылау жүйесіне қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді.

27. Клиентті сәйкестендіру (бенефициарлық меншік иесін анықтау) процесінде Субъект осындай клиенттің (бенефициарлық меншік иесінің) Тізбеде және ЖҚҚТҚ тізбесінде болуына тексеру жүргізеді.

28. Клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтерді (цифрлық активтерді алушы туралы мәліметтерді қоспағанда) растау мақсатында клиент (оның өкілі) ұсынатын құжаттар олардың жарамдылығына тексеріледі.

Ұсынылған мәліметтердің дұрыстығын тексеру (цифрлық активтерді алушы туралы мәліметтерді қоспағанда) клиент (оның өкілі) ұсынған тиісті құжаттардың түпнұсқаларын немесе нотариалды куәландырылған көшірмелерін деректермен салыстыру не қолжетімді дереккөздерден (дерекқорлардан) алынған деректермен салыстыру не мәліметтерді басқа тәсілдермен тексеру жолымен жүзеге асырылады.

29. Клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру бағдарламасында мыналар:

1) іскерлік қатынастарды орнатудан және (немесе) операцияны жүргізуден бас тарту, сондай-ақ іскерлік қатынастарды тоқтату үшін рәсім мен негіздерді қоса алғанда, клиенттерді қызмет көрсетуге қабылдау рәсімі;

2) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру рәсімін, оның ішінде клиентті тиісінше тексерудің оңайлатылған және күшейтілген шараларын қолдану рәсімдерінің ерекшеліктері;

3) қызмет көрсетудегі немесе қызмет көрсетуге қабылданатын жеке тұлғалар, жария лауазымды тұлғалар, олардың жұбайлары мен жақын туыстарын анықтауға және қызмет көрсетуге осындай клиенттерді қабылдауға бағытталған шараларды сипаттау (Субъектінің лауазымды адамдарының жазбаша рұқсатымен), олар туралы мәліметтерді кейіннен жоғары кезеңділікпен қайта қарау және жаңарту;

4) клиенттің (оның өкілінің) және бенефициарлық меншік иесінің Тізбеде және ЖҚКТҚ тізбесінде бар болуын тексеру рәсімі;

5) іскерлік қатынастарды қашықтан орнату кезінде сәйкестендіру ерекшеліктері (клиенттің немесе оның өкілінің жеке қатысуынсыз);

6) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру процесінде, Субъектіге бақылауы бар заңды тұлға белгілеген КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ бойынша талаптарды орындау шеңберінде алынған мәліметтермен алмасу ерекшеліктері (бар болса);

7) клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіру мақсатында қосымша ақпарат көздерін, оның ішінде мемлекеттік органдар ұсынатын ақпарат көздерін сипаттау;

8) клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтердің дұрыстығын тексеру рәсімі;

9) клиенттің досьесін жүргізу нысанына, мазмұнына және тәртібіне, мәліметтерді жаңарту кезеңділігін көрсете отырып, досьеде қамтылған мәліметтерді жаңартуға қойылатын талаптар;

10) сәйкестендіруді жүргізу кезінде алынған ақпаратқа Субъект қызметкерлерінің қол жеткізуін қамтамасыз ету рәсімі;

11) клиенттің тәуекел деңгейін бағалау рәсімі, осындай тәуекелді бағалау негіздері;

12) клиенттен сұратылатын құжаттар мен ақпараттардың тізбесін қоса алғанда, бенефициарлық меншік иесін Субъектінің клиенттерді анықтауға және сәйкестендіруге бағытталған шараларының (рәсімдерінің) тізбесі, Субъектінің жеке тұлғаны бенефициарлық меншік иесі деп тану туралы шешім қабылдау тәртібі;

13) цифрлық активтерді аудару ашықтығын қамтамасыз ету тәртібі, оның ішінде цифрлық активтермен операциялар жүргізу кезінде жөнелтуші мен алушы туралы мәліметтерді алу, беру және сақтау тәртібі, сондай-ақ мұндай мәліметтер болмаған, толық емес не бір-біріне қайшы келген жағдайларда Субъект қызметкерлерінің іс-қимыл тәртібі айқындалады;

Аталған рәсім шеңберінде Субъект цифрлық активтерді жөнелтуші мен алушы туралы мынадай мәліметтерді:

операция туралы мәліметтер, оның ішінде цифрлық активтің түрі, сомсы, операция жасалған күні мен уақыты, пайдаланылған блокчейн (таратыған тізілім) және Субъектінің ішкі құжаттарында көзделген өзге де мәліметтер.

цифрлық активтерді жөнелтуші туралы:

тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) немесе заңды тұлғаның атауы;

клиентті сәйкестендіруге мүмкіндік беретін мәліметтер;

цифрлық активтер әмиянының мекенжайы не операцияны жүзеге асыру үшін пайдаланылатын өзге бірегей идентификатор;

бар болған жағдайда – жөнелтушіге қызмет көрсететін цифрлық активтер қызметтерін көрсетуші провайдер туралы мәліметтер.

цифрлық активтерді алушы туралы:

тегі, аты, әкесінің аты (ол болған жағдайда) немесе заңды тұлғаның атауы;

алушының цифрлық активтер әмиянының мекенжайы не өзге бірегей идентификаторы;

бар болған жағдайда – алушыға қызмет көрсететін цифрлық активтер қызметтерін көрсетуші провайдер туралы мәліметтерді алуды және тіркеуді қамтамасыз етеді;

14) цифрлық активтер қызметтерін провайдерлер қызмет көрсетпейтін цифрлық активтер әмияндарының мекенжайларына цифрлық активтерді аудару кезінде не цифрлық активтердің осындай әмиянының иесі (бенефициарлық меншік иесі) туралы мәліметтерді белгілеу және тексеру жөніндегі тәуекелге бағдарланған шараларды қоса алғанда, осындай мекенжайлардан цифрлық активтерді алу кезінде тиісті тексеру шараларын қолдану ерекшеліктері субъектінің ішкі құжаттарында көзделген жағдайларда;

15) Субъект бағдарламасына енгізген клиенттің (оның өкілінің) және бенефициарлық меншік иесінің сәйкестендіру бойынша қосымша шаралар (бар болса) қамтылады.

Ескерту. 29-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.08.2026 № 109 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

30. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 6-бабының талаптарын ескере отырып, Субъект іскерлік қатынастар орнатылғанға дейін клиентті (оның өкілін) және бенефициарлық меншік иесін сәйкестендіруді жүргізеді.

5-тарау. Клиенттердің операцияларын бақылау және зерттеу бағдарламасы

31. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заң талаптарын іске асыру мақсатында клиентті тиісінше тексеру, сондай-ақ шекті және күдікті операциялар туралы хабарламаларды анықтау және қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға жіберу бойынша Субъект клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасын әзірлейді.

32. Клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу бағдарламасы шеңберінде Субъект клиенттер (олардың өкілдері) және бенефициарлық меншік иелері туралы қосымша мәліметтерді жаңарту және (немесе) алу, сондай-ақ клиенттердің операцияларын зерделеу және шекті және күдікті операцияларды анықтау іс-шараларын жүргізеді.

Клиент операцияларын зерттеудің жиілігі, тереңдігі және қарқындылығы клиенттің тәуекел деңгейі ескеріле отырып, клиенттің қызметінің мөлшері, маңыздылығы, сипаты, ауқымы және күрделілігі туралы мәліметтердің, сондай-ақ клиент орындайтын операцияларды қаржыландыру көзі және (немесе) клиент пайдаланатын қызметтердің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне, клиенттің қаржылық мониторингке жататын операцияларды (операцияларды) жасау (орындауға әрекет ету) дәрежесі туралы мәліметтердің, сондай-ақ Субъектіде бар КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ сценарийлерін (схемаларын) және (немесе) ерекше және күдікті операциялардың белгілерін ескере отырып, талдау негізінде айқындалады.

Субъект клиенттер операцияларының мониторингі мен зерттелу нәтижелерін Субъект қызметтерінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесін жыл сайын бағалау үшін, сондай-ақ клиенттердің тәуекел деңгейлерін қайта қарау үшін пайдаланады.

Клиенттердің күрделі, ерекше ірі және басқа да ерекше операцияларын зерттеуді қоса алғанда, клиенттің операцияларын мониторингтеу және зерттеу бағдарламасын іске асыру шеңберінде алынған мәліметтер клиенттің досьеге енгізіледі және Субъектіде клиентпен іскерлік қатынастардың бүкіл кезеңі ішінде және олар аяқталған не бір реттік операция (мәміле) жасалған күннен бастап кемінде бес жыл бойы сақталады.

33. Клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы қосымша мәліметтерді жаңартудың мерзімділігін және (немесе) алу қажеттілігін клиент (клиенттер тобы) тәуекелінің деңгейін және (немесе) клиент пайдаланатын Субъект қызметтерінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ тәуекелдеріне ұшырау дәрежесін ескере отырып, Субъект белгілейді.

Тәуекел деңгейі жоғары клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы мәліметтерді жаңарту жылына кемінде бір рет жүзеге асырылады.

Клиенттің (бенефициарлық меншік иесінің) Тізбе мен ЖҚҚТҚ тізбесінде (Тізбе мен ЖҚҚТҚ тізбесіне енгізу) бар болуын тексеру клиенттің тәуекел деңгейіне тәуелді емес және Тізбелер мен ЖҚҚТҚ тізбелеріне өзгерістер енгізілген кезде (Тізбе мен ЖҚҚТҚ тізбесі жаңартылған кезде) жүзеге асырылады.

34. Клиенттердің операцияларын бақылау және зерттеу бағдарламасында мыналар:

1) қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті орган КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 10-бабының 2-тармағына сәйкес бекіткен, сондай-ақ субъекті өз бетінше әзірлеген күдікті операцияның ұйғарым белгілері негізінде жасалатын, ерекше және күдікті операциялар белгілерінің тізбесі;

2) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 4-бабының 5-тармағына сәйкес қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті орган бекіткен қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемалары мен тәсілдеріне сәйкес сипаттамалары бар клиенттің операциясын анықтау рәсімі;

3) талаптарда көзделген жағдайларда бұрын алынған және (немесе) клиент (оның өкілі) және бенефициарлық меншік иесі туралы қосымша мәліметтерді жаңарту жөніндегі міндеттерді Субъект қызметкерлері арасында бөлу;

4) Субъект қызметкерлері арасында шекті, ерекше және күдікті операциялар, сондай-ақ қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемалары мен тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамалары бар операциялар туралы мәліметтерді анықтау және қызметкерлер арасында беру жөніндегі міндеттерді бөлу;

5) шекті, ерекше және күдікті операцияларды, сондай-ақ қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемалары мен тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамалары бар операцияларды анықтау кезінде бөлімшелердің өзара іс-қимыл механизмін сипаттау;

6) жауапты қызметкердің клиенттің операциясын саралау туралы шешім қабылдау рәсімі, негіздері және мерзімі;

7) клиенттің операциясын жүргізуден бас тарту туралы (клиенттің, бенефициарлық меншік иесінің тізбеде және ЖҚҚТҚ тізбесінде болуына байланысты бас тартуды қоспағанда), сондай-ақ клиентпен іскерлік қатынастарды тоқтату туралы шешім қабылдау бойынша қызметкерлердің өзара іс-қимыл жасау рәсімі;

8) Субъект бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) ЖҚҚТҚ тізбесі мен тізбесіндегі клиенттерді және бенефициарлық меншік иелерін анықтау бойынша, сондай-ақ осындай клиенттердің ақшасымен және (немесе) өзге мүлкімен операцияларды дереу тоқтату жөніндегі өзара іс-қимыл рәсімі;

9) ерекше операцияларды зерделеу нәтижелері туралы мәліметтерді, сондай-ақ шекті және күдікті операциялар (оның ішінде операция сомасы, операция валютасы) және қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемалары мен тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамалары бар операциялар туралы мәліметтерді тіркеу (оның ішінде тіркеу тәсілдері) және сақтау рәсімі;

10) қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті органға шекті және күдікті операциялар туралы хабарламаларды ұсыну рәсімі;

11) Субъектінің уәкілетті органдары мен лауазымды адамдарын (қажет болған жағдайда) шекті және күдікті операцияның анықталғаны туралы хабардар ету рәсімі;

12) клиент жүйелі және (немесе) елеулі көлемде ерекше және (немесе) күдікті операцияларды жүзеге асырған жағдайда клиентке және оның операцияларына қатысты қабылданатын шараларды қабылдау рәсімі мен сипаттау;

13) Субъект бағдарламаға енгізген клиенттердің операцияларын мониторингтеу және зерделеу жөніндегі қосымша шаралар (бар болса) қамтылады.

35. Операцияны шекті кезең ретінде саралаудың заңдылығына қатысты күмән туындаған кезде, сондай-ақ қылмыстық кірістерді заңдастырудың (жылыстатудың) және терроризмді қаржыландырудың типологияларына, схемалары мен тәсілдеріне сәйкес келетін сипаттамалары бар ерекше немесе күдікті операция мен операция анықталған кезде көрсетілген операцияны анықтаған Субъектінің қызметкері осындай операция туралы хабарламаны жауапты қызметкерге (КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ бойынша бөлімшеге) Субъектінің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен, нысанда және мерзімдерде жібереді.

Бірнеше операция туралы ақпарат бір хабарламада немесе бірнеше хабарламада жіберіледі.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген операциялар туралы хабарламаларды, сондай-ақ оларды зерттеу нәтижелерін Субъект клиентпен іскерлік қатынастар тоқтатылған не бір реттік операция (мәміле) жасалған күннен бастап кемінде бес жыл сақтайды.

36. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 5-бабы 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес клиенттің барлық операциялары:

1) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 4-бабының 4-тармағында көрсетілген негіздер бойынша;

2) егер оларда күдікті операция белгілерінің сипаттамалары болса, зерделенуге жатады.

Егер осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген операцияларды зерттеу нәтижелері бойынша Субъектіде ақша және (немесе) оны жасау үшін пайдаланылатын өзге де мүлік қылмыстық қызметтен кіріс болып табылатынына күдік туындаса не операцияның өзі КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚ-ны не өзге де қылмыстық қызметті заңдастыруға бағытталған болса, клиент операциялары күдікті деп танылады.

Клиенттің операциясын күдікті операция ретінде тану (тануы) туралы шешімді Субъект клиенттің (оның өкілінің) және операцияны жүзеге асыратын бенефициарлық меншік иесінің мәртебесі мен қызметін сипаттайтын өз иелігіндегі ақпарат пен құжаттар, сондай-ақ клиенттің қаржылық-шаруашылық қызметі, қаржылық жағдайы және іскерлік беделі туралы ақпарат негізінде дербес қабылдайды.

Операцияны жасау уақыты мен осындай операция күдікті деп танылған уақыт арасындағы айырмашылық Субъектінің ішкі бақылау қағидаларына сәйкес клиенттің операциясын зерттеу жиілігін айқындайтын уақыт аралығынан аспайды.

Қаржылық мониторинг субъектілері қылмыстық жолмен алынған кірісті заңдастыру (жылыстату), терроризмді қаржыландыру және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру фактілерінің алдын алу мақсатында операция күдікті деп танылған кезде уәкілетті органға осындай операция туралы ол жүргізілгенге дейін дереу хабарлауға міндетті.

Ақша және (немесе) өзге де мүлікке жасалған, олар жүргізілгенге дейін күдікті деп танылмаған операциялар туралы хабарламаларды қаржылық мониторинг субъектілері операция күдікті деп танылғаннан кейін жиырма төрт сағаттан кешіктірмей уәкілетті органға ұсынады.

6-тарау. Субъект қызметкерлерін КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мәселелері бойынша даярлау және оқыту бағдарламасы

37. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласы бойынша қызметкерлерді даярлау және оқыту бағдарламасының (бұдан әрі – Оқыту бағдарламасы) мақсаты Субъект қызметкерлерінің КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласы бойынша заңнаманың талаптарын, сондай-ақ КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласы бойынша субъектінің ішкі бақылау қағидалары мен өзге де ішкі құжаттарын орындау үшін қажетті білім алуы және дағдыларды қалыптастыруы болып табылады.

38. КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ саласындағы оқыту бағдарламасында мыналар:

1) оқыту тақырыбын, жүргізу әдістерін, мерзімдерін және оқытуды жүргізуге жауапты бөлімшені (адамды) қамтитын қызметкерлерді оқытудың үзіліссіз тәртібі;

2) қызметкерлері оқытудан өтетін субъекті бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) тізбесі;

3) оқыту нәтижелерін сақтау тәртібі мен нысандары;

4) КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ мәселелері бойынша қызметкерлердің білімін тексеру тәртібі мен нысандары қамтылады.

39. Оқыту бағдарламасы КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңның 11-бабының 8-тармағына сәйкес қаржылық мониторинг жөніндегі уәкілетті орган бекітетін Cубъект қызметкерлерін даярлау және оқыту талаптарына сәйкес әзірленеді.