ИПС "Әділет"

О внесении изменений и дополнений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 августа 2025 года № 52 "Об установлении макропруденциальных нормативов и лимитов, их нормативных значений и методики расчетов"

Постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 июля 2026 года № 92. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 3 августа 2026 года № 39477

Правление Национального Банка Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Внести в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 25 августа 2025 года № 52 "Об установлении макропруденциальных нормативов и лимитов, их нормативных значений и методики расчетов" (зарегистрировано в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 36722) следующие изменения и дополнения:

в Макропруденциальных нормативах и лимитах, их нормативных значениях и методике расчетов, утвержденных указанным постановлением:

дополнить пунктом 1-1 следующего содержания:

"1-1. В Нормативах используются понятия, предусмотренные Законом о банках, а также следующие понятия:

1) кредитная линия – обязательство банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан кредитовать заемщика на условиях, позволяющих заемщику самому определять время получения займа, но в пределах суммы и времени, определенных кредитной политикой банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан для такой формы кредитования и договором банковского займа;

2) кредитный лимит (в том числе по кредитной карточке) – предельная сумма кредитной линии;

3) заемщик – физическое лицо-резидент Республики Казахстан, намеревающееся воспользоваться или пользующееся услугами банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан по осуществлению банковских заемных операций.";

пункт 20 изложить в следующей редакции:

"20. Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан осуществляет расчет коэффициента долговой нагрузки заемщика до принятия решений о (об):

выдаче заемщику займа, в том числе выдаче займа (части займа) в рамках открытой кредитной линии, за исключением выдачи займа (части займа) в рамках кредитного лимита кредитной карточки, условиями которой предусмотрено кредитование заемщика в рамках кредитного лимита;

открытии кредитной линии заемщику (установлении кредитного лимита);

выдаче заемщику дополнительного займа в рамках заключенного (заключенных) договора (договоров) банковского займа;

изменении условий открытой кредитной линии и (или) займа заемщика, влекущем увеличение размера периодических платежей по данному займу, согласно графику погашения займа.

Требования части первой настоящего пункта распространяются на займы, предоставленные заемщикам на приобретение товаров, работ и услуг, не связанных с осуществлением предпринимательской деятельности, а также на займы, предоставленные физическим лицам, не являющимися индивидуальными предпринимателями, на цели, связанные с осуществлением предпринимательской деятельности, за исключением случаев предоставления заемщиком документов и (или) иных сведений, подтверждающих его предпринимательскую деятельность, с последующим хранением результата анализа таких документов и сведений в программном обеспечении и (или) кредитном досье заемщика банка.

Требование по соблюдению максимального уровня коэффициента долговой нагрузки заемщика не распространяется:

на займы, выдаваемые в рамках программы рефинансирования ипотечных жилищных займов (ипотечных займов) Национального Банка;

на займы, выдаваемые в рамках Государственной образовательной накопительной системы;

на займы, обязательства по которым перешли к наследнику в порядке наследования.

Требование по соблюдению максимального уровня коэффициента долговой нагрузки заемщика не распространяется при предоставлении займа в период с 1 января 2025 года по 31 декабря 2026 года включительно:

для целей приобретения нового автотранспортного средства, не бывшего в эксплуатации и впервые регистрируемого на территории Республики Казахстан и являющегося залоговым обеспечением по займу;

для целей приобретения автотранспортного средства, бывшего в эксплуатации и являющегося залоговым обеспечением по займу, с первоначальным взносом не менее 50 (пятидесяти) процентов от стоимости данного автотранспортного средства;

для целей приобретения автотранспортного средства, бывшего в эксплуатации до 3 (трех) лет и являющегося залоговым обеспечением по займу, с первоначальным взносом не менее 30 (тридцати) процентов от стоимости данного автотранспортного средства;

в рамках системы жилищных строительных сбережений.

Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан осуществляет расчет коэффициента долговой нагрузки заемщика по займам, указанным в части третьей и четвертой настоящего пункта, в целях мониторинга кредитных рисков.";

в пункте 22:

абзац первый части второй изложить в следующей редакции:

"Доход заемщика определяется на основании одного или нескольких из следующих критериев:";

часть третью изложить в следующей редакции:

"Информация, указанная в подпунктах 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) и 8) части второй настоящего пункта, подтверждается заемщиком с предоставлением соответствующих документов и (или) проверяется в цифровой системе банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан и (или) запрашивается банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан на основании согласия заемщика, данного в письменной форме либо посредством идентификационного средства заемщика.";

часть шестую изложить в следующей редакции:

"Для целей Нормативов под заемщиком, имеющим признаки лица, активно вовлеченного в игорный бизнес, понимается физическое лицо, совершившее за последние 6 (шесть) завершенных месяцев 6 (шесть) и более платежей в пользу организатора игорного бизнеса на общую сумму более 300 000 (триста тысяч) теңге.";

в пункте 24:

абзац первый части второй изложить в следующей редакции:

"Периодический платеж по непогашенному займу, приведенный к месячному выражению, рассчитывается как произведение периодического платежа по непогашенному займу согласно графику погашения займа, на отношение количества периодических платежей по непогашенному займу в годовом выражении к 12 (двенадцати) месяцам:";

части третью и четвертую изложить в следующей редакции:

"Количество периодических платежей по непогашенному займу в годовом выражении рассчитывается как отношение 360 (трехсот шестидесяти) к количеству дней, характеризующих периодичность осуществления платежей по займу согласно графику погашения.

Количество дней в месяце для целей расчета части третьей настоящего пункта принимается равным 30 (тридцати).";

часть седьмую изложить в следующей редакции:

"Оценка размера ежемесячного платежа по погашению использованной части кредитного лимита определяется на основании данных из кредитного бюро, цифровых систем банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан или рассчитывается как отношение размера использованной части кредитного лимита к оставшемуся сроку данного лимита, определенному договором, выраженному в месяцах.";

часть девятую изложить в следующей редакции:

"Ежемесячный платеж по кредитной карточке, условиями которой предусмотрено кредитование заемщика в рамках кредитного лимита, рассчитывается как произведение использованного кредитного лимита по такой карточке на 10 (десять) процентов.";

часть тринадцатую изложить в следующей редакции:

"Информация о периодическом платеже согласно графику погашения займа, остатке основного долга, остатке вознаграждения по непогашенным займам, кредитном лимите, использованной части кредитного лимита, суммах просроченных платежей по непогашенным займам заемщика запрашивается банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан в кредитном бюро в соответствии с Правилами и условиями предоставления кредитного отчета, утвержденными постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 марта 2017 года № 53 "Об утверждении условий и минимальных требований к порядку предоставления информации поставщиками информации в кредитные бюро, Правил оформления согласия субъектов кредитных историй на предоставление информации о них в кредитные бюро (за исключением кредитного бюро с государственным участием), оформления согласия на выдачу кредитного отчета о нем другим лицам из кредитного бюро, а также Правил и условий предоставления кредитного отчета" (зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 15115) (далее – Правила и условия предоставления кредитного отчета).";

часть пятнадцатую изложить в следующей редакции:

"Непогашенные займы заемщика включают займы, указанные в части второй пункта 20 Нормативов, а также имеющиеся у заемщика непогашенные банковские займы, микрокредиты, не указанные в части второй пункта 20 Нормативов.";

часть первую пункта 25 изложить в следующей редакции:

"25. Средний ежемесячный платеж по новой задолженности заемщика рассчитывается как отношение суммы платежей по основному долгу и вознаграждению, рассчитанной в соответствии с графиком погашения, а также иных платежей, связанных с выдачей и обслуживанием займа, указанных в пункте 14 Правил исчисления ставок вознаграждения в достоверном, годовом, эффективном, сопоставимом исчислении (реальной стоимости) по займам и вкладам, утвержденных постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и развитию финансового рынка от 3 апреля 2026 года № 44 "Об утверждении Правил исчисления ставок вознаграждения в достоверном, годовом, эффективном, сопоставимом исчислении (реальной стоимости) по займам и вкладам" (зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 38333), к сроку данного займа, выраженному в месяцах.";

пункт 26 изложить в следующей редакции:

"26. Средний ежемесячный доход заемщика рассчитывается как отношение размера дохода, определенного на основании одного или нескольких критериев, указанных в подпунктах 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) и 8) части второй пункта 22 Нормативов, за 6 (шесть) последовательных месяцев, предшествующих дате обращения заемщика, к 6 (шести).

При определении дохода заемщика на основании критерия, указанного в абзаце седьмом подпункта 1) части второй пункта 22 Нормативов, средний ежемесячный доход заемщика рассчитывается как отношение размера дохода, отраженного в налоговой отчетности, предоставленной в налоговые органы, в соответствии со статьей 727 Налогового кодекса в течение 6 месяцев, предшествующих дате обращения заемщика, к 6 (шести).

При определении дохода заемщика на основании критериев, указанных в подпунктах 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) и 8) части второй пункта 22 Нормативов, банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан проводит валидацию доходов, используемых для расчета коэффициента долговой нагрузки заемщика, на предмет отсутствия завышения дохода за счет:

дублирования одного и того же источника дохода в двух и более критериях доходов заемщика;

пополнения дебетной карточки, текущих счетов, депозитов заемщика за счет транзакций между счетами за счет собственных и (или) заемных средств одного и того же заемщика.

Виды доходов, принимаемых банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан в расчет среднего ежемесячного дохода заемщика, должны быть получены не менее чем в двух любых месяцах в течение 6 (шести) последовательных месяцев, предшествующих дате обращения заемщика, за исключением дохода, определенного на основании критерия, указанного в абзаце седьмом подпункта 1) части второй пункта 22 Нормативов.

Банки, филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан осуществляют расчет среднего ежемесячного дохода заемщика получателя адресной социальной помощи и (или) заемщика, имеющего признаки лица, активно вовлеченного в игорный бизнес, на основании официального дохода заемщика, указанного в подпункте 1) части второй пункта 22 Нормативов.

Банки, филиалы банков-нерезидентов Республики Казахстан осуществляют расчет среднего ежемесячного дохода заемщика, не достигшего двадцатиоднолетнего возраста, на основании доходов заемщика, указанных в подпунктах 1), 7) и 8) части второй пункта 22 Нормативов.";

абзац первый пункта 28 изложить в следующей редакции:

"28. Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан не принимает положительные решения о (об) выдаче заемщику займа, в том числе выдаче займа (части займа) в рамках открытой заемщику кредитной линии, открытии кредитной линии заемщику (установлении кредитного лимита), выдаче дополнительного займа в рамках заключенного (заключенных) договора (договоров) банковского займа, изменении условий открытой кредитной линии и (или) займа заемщика, влекущем увеличение размера периодических платежей по данному займу, согласно графику погашения займа, в случае если:";

пункт 30 изложить в следующей редакции:

"30. Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан осуществляет расчет коэффициента долга к доходу заемщика до принятия решений о (об):

выдаче заемщику займа, за исключением выдачи займа (части займа) в рамках открытой кредитной линии;

открытии кредитной линии заемщику (установлении кредитного лимита);

изменении условий открытой кредитной линии и (или) займа заемщика, влекущем увеличение суммы задолженности по данному займу, согласно графику погашения займа.

Требование по соблюдению максимального уровня коэффициента долга к доходу заемщика не распространяется:

на займы, выдаваемые в рамках Государственной образовательной накопительной системы;

на займы, обязательства по которым перешли к наследнику в порядке наследования.

Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан осуществляет расчет коэффициента долга к доходу заемщика по займам, указанным в части третьей настоящего пункта, в целях мониторинга кредитных рисков.";

дополнить пунктами 30-1 и 30-2 следующего содержания:

"30-1. Расчет коэффициента долга к доходу заемщика проводится банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан в три этапа:

первый этап – оценка платежеспособности заемщика, которая осуществляется в соответствии с пунктом 22 Нормативов;

второй этап – расчет коэффициента долга к доходу заемщика осуществляется до принятия решения о выдаче займа по соответствующему виду займа, на который подана заявка, отдельно по каждому из следующих видов займов:

беззалоговому потребительскому займу и открытию кредитной линии заемщика (установлению кредитного лимита) (далее – беззалоговый потребительский займ);

ипотечному жилищному займу;

займу, обеспечением по которому выступает приобретаемое автотранспортное средство и (или) иное обеспечение.

Расчет на втором этапе осуществляется исключительно по тому виду займа, на который заемщиком подана заявка;

третий этап – расчет коэффициента долга к доходу заемщика по совокупной задолженности заемщика.

30-2. Коэффициент долга к доходу заемщика рассчитывается отдельно по каждому займу, перечисленному в пункте 30-1 Нормативов следующим образом:

где:

КДДi – коэффициент долга к доходу заемщика по займу i, где i обозначает один из следующих видов займов:

беззалоговый потребительский займ,

ипотечный жилищный займ,

займ, обеспечением по которому выступает приобретаемое автотранспортное средство и (или) иное обеспечение;

СЗНЗi – сумма задолженности по всем непогашенным займам вида i, которая рассчитывается как совокупная сумма задолженности по займу вида i, включая микрокредиты вида i, выданные микрофинансовыми организациями, включая суммы просроченных платежей по указанным займам и микрокредитам;

Сумма задолженности по непогашенному беззалоговому потребительскому займу включает остаток долга по займу (траншу), полученному заемщиком в рамках открытой кредитной линии, а также использованный кредитный лимит по кредитной карточке, условиями которых предусмотрено кредитование заемщика в рамках кредитного лимита.

СНЗi – сумма новой задолженности заемщика по займу вида i, возникающей в случаях, предусмотренных пунктом 30 Нормативов;

СГДЗ – совокупный годовой доход заемщика, который рассчитывается как средний ежемесячный доход заемщика, рассчитываемый в соответствии с пунктом 26 Нормативов, умноженный на 12 (двенадцать).";

часть первую пункта 31 изложить в следующей редакции:

"31. Расчет коэффициента долга к доходу заемщика по совокупной задолженности заемщика осуществляется следующим образом:

где:

КДД – коэффициент долга к доходу заемщика;

СЗНЗ – сумма задолженности по всем непогашенным займам и микрокредитам заемщика, которая рассчитывается как совокупная сумма задолженности по всем непогашенным займам и микрокредитам заемщика, включая суммы просроченных платежей по всем непогашенным займам и микрокредитам, остаток долга по займу (траншу), полученному заемщиком в рамках открытой кредитной линии, а также использованный кредитный лимит по кредитной карточке, условиями которых предусмотрено кредитование заемщика в рамках кредитного лимита;

СНЗ – сумма новой задолженности заемщика, возникающей в случаях, предусмотренных пунктом 30 Нормативов;

СГДЗ – совокупный годовой доход заемщика, который рассчитывается как средний ежемесячный доход заемщика, рассчитываемый в соответствии с пунктом 22 Нормативов, умноженный на 12 (двенадцать).";

дополнить пунктом 31-1 следующего содержания:

"31-1. Сумма просроченных платежей по непогашенному займу заемщика включает сумму просроченного основного долга, просроченного вознаграждения и сумму задолженности, списанной за баланс банка, филиала банка-нерезидента Республики Казахстан, организации, осуществляющей отдельные виды банковских операций, микрофинансовой организации, а также поставщиков информации.

В случае осуществления выдачи банковского займа заемщику в целях рефинансирования ранее заключенного (заключенных) договора (договоров) банковского займа и (или) предоставления микрокредита сумма задолженности по непогашенному займу и (или) микрокредиту, подлежащая рефинансированию, не учитывается в расчете суммы задолженности по всем непогашенным займам и микрокредитам заемщика.

В случае изменения условий открытой кредитной линии и (или) банковского займа заемщика в целях реструктуризации ранее заключенного (заключенных) договора (договоров) банковского займа, влекущего увеличение размера периодических платежей по данному займу согласно графику (графикам) погашения займа и не предполагающего увеличение кредитного лимита открытой кредитной линии и (или) размера банковского займа, сумма просроченных платежей по реструктуризируемой непогашенной кредитной линии и (или) займу заемщика принимается равной 0 (нулю).

Информация о займе, остатке основного долга, остатке вознаграждения по непогашенным займам, кредитном лимите, использованной части кредитного лимита, суммах просроченных платежей по непогашенным займам заемщика запрашивается банком, филиалом банка-нерезидента Республики Казахстан в кредитном бюро в соответствии с Правилами и условиями предоставления кредитного отчета.

В расчет суммы задолженности по всем непогашенным займам и микрокредитам заемщика, остатка основного долга, остатка вознаграждения по непогашенным займам, остатка долга по займу (траншу), полученному заемщиком в рамках открытой кредитной линии, а также использованный кредитный лимит по кредитной карточке, условиями которых предусмотрено кредитование заемщика в рамках кредитного лимита, и суммы просроченных платежей по непогашенным займам заемщика включаются сведения, предоставляемые в кредитное бюро всеми поставщиками информации.

Непогашенные займы заемщика включают займы, указанные в части второй пункта 30 Нормативов, а также имеющиеся у заемщика непогашенные банковские займы, микрокредиты, не указанные в части второй пункта 30 Нормативов.";

пункт 32 изложить в следующей редакции:

"32. Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан в целях мониторинга кредитных рисков осуществляет расчет коэффициента долга к доходу заемщика в соответствии с пунктами 30-2 и 31 Нормативов с 1 июля 2026 года по:

совокупной задолженности заемщика;

беззалоговому потребительскому займу;

ипотечному жилищному займу;

займу, обеспечением по которому выступает приобретаемое автотранспортное средство и (или) иное обеспечение.";

дополнить пунктом 32-1 следующего содержания:

"32-1. Банк, филиал банка-нерезидента Республики Казахстан самостоятельно определяет коэффициент долга к доходу заемщика в соответствии с требованиями пунктов 30, 30-1, 30-2, 31, 31-1 и 32 Нормативов.".

2. Департаменту финансовой стабильности и исследований Национального Банка Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) совместно с Юридическим департаментом Национального Банка Республики Казахстан государственную регистрацию настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего постановления на официальном интернет-ресурсе Национального Банка Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего постановления представление в Юридический департамент Национального Банка Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятия, предусмотренного подпунктом 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на курирующего заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан.

4. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Исполняющий обязанности Председателя
Национального Банка Республики Казахстан

А. Баймагамбетов

"Макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді, олардың нормативтік мәндерін және есептеу әдістемесін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2025 жылғы 25 тамыздағы № 52 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2026 жылғы 31 шілдедегі № 92 қаулысы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 3 тамызда № 39477 болып тіркелді

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. "Макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді, олардың нормативтік мәндерін және есептеу әдістемесін белгілеу туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2025 жылғы 25 тамыздағы № 52 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 36722 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

көрсетілген қаулымен бекітілген Макропруденциялық нормативтер мен лимиттерде, олардың нормативтік мәндерінде және есептеу әдістемесінде:

мынадай мазмұндағы 1-1-тармақпен толықтырылсын:

"1-1. Нормативтерде Банктер туралы заңда көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар пайдаланылады:

1) кредиттік желі – банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының қарыз алушыға қарыз алу уақытын өзі айқындауға мүмкіндік беретін талаптарда, бірақ банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының осындай кредит беру нысанына арналған кредиттік саясатында және банктік қарыз шартында айқындалған сома мен уақыт шегінде қарыз алушыға кредит беру міндеттемесі;

2) кредиттік лимит (оның ішінде кредиттік карточка бойынша) – кредиттік желінің шекті сомасы;

3) қарыз алушы – банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының банктік қарыз операцияларын жүзеге асыру қызметтерін пайдалануға ниет білдірген немесе пайдаланатын Қазақстан Республикасының резидент-жеке тұлғасы.";

20-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"20. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы қарыз алушының борыштық жүктемесінің коэффициентін:

талаптарында қарыз алушыға кредиттік лимит шеңберінде кредит беру көзделген кредиттік карточканың кредиттік лимиті шеңберінде қарыз (қарыздың бөлігін) беруді қоспағанда, қарыз алушыға қарыз беру, оның ішінде ашық кредиттік желі шеңберінде қарыз (қарыздың бөлігін) беру;

қарыз алушыға кредит желісін ашу (кредиттік лимитті белгілеу);

қарыз алушыға жасалған банктік қарыз шарты (шарттары) шеңберінде қосымша қарыз беру;

қарызды өтеу кестесіне сәйкес осы қарыз бойынша мерзімді төлемдер мөлшерінің ұлғаюына алып келетін қарыз алушының ашық кредит желісінің және (немесе) қарызының талаптарын өзгерту туралы шешімдерді қабылдағанға дейін есептеуді жүзеге асырады.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің талаптары қарыз алушыларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты емес тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға берілген қарыздарға, сондай-ақ қарыз алушының кәсіпкерлік қызметін растайтын құжаттарды және (немесе) өзге де мәліметтерді ұсыну жағдайларын қоспағанда, мұндай құжаттар мен мәліметтерді банктің қарыз алушысының бағдарламалық қамтылымында және (немесе) кредиттік досьесінде сақтай отырып, дара кәсіпкерлер болып табылмайтын жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты мақсаттарға берілген қарыздарға қолданылады.

Қарыз алушының борыштық жүктемесі коэффициентінің ең жоғарғы деңгейін сақтау жөніндегі талап:

Ұлттық Банктің ипотекалық тұрғын үй қарыздарын (ипотекалық қарыздарын) қайта қаржыландыру бағдарламасы шеңберінде берілетін қарыздарға;

Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарға;

міндеттемелері мұрагерлік тәртібімен мұрагерге өткен қарыздарға қолданылмайды.

Қарыз алушының борыштық жүктемесі коэффициентінің ең жоғары деңгейін сақтау талабы қарыз 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап 2026 жылғы 31 желтоқсан аралығын қоса алғандағы кезеңде:

пайдалануда болмаған және Қазақстан Республикасының аумағында алғаш рет тіркелетін және қарыз бойынша кепілді қамтамасыз ету болып табылатын жаңа автокөлік құралын сатып алу мақсаты үшін;

пайдалануда болған және осы автокөлік құралы құнының 50 (елу) пайызынан кем емес бастапқы жарнасы бар қарыз бойынша кепілді қамтамасыз ету болып табылатын автокөлік құралын сатып алу мақсаты үшін;

3 (үш) жылға дейін пайдалануда болған және осы автокөлік құралы құнының 30 (отыз) пайызынан кем емес бастапқы жарнасы бар қарыз бойынша кепілді қамтамасыз ету болып табылатын автокөлік құралын сатып алу мақсаты үшін;

тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі шеңберінде берілген кезде қолданылмайды.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы осы тармақтың үшінші және төртінші бөліктерінде көрсетілген қарыздар бойынша қарыз алушының борыштық жүктемесінің коэффициентін кредиттік тәуекелдерді мониторингтеу мақсатында есептеуді жүзеге асырады.";

22-тармақта:

екінші бөліктің бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:

"Қарыз алушының кірісі мынадай бір немесе бірнеше өлшемшарттар:";

үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Қарыз алушы осы тармақтың екінші бөлігінің 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген ақпаратты тиісті құжаттарды ұсына отырып растайды және (немесе) банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының цифрлық жүйесінде тексеріледі және (немесе) банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы қарыз алушының жазбаша нысанда не қарыз алушының сәйкестендіру құралы арқылы берілген келісімі негізінде сұратады.";

алтыншы бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Нормативтердің мақсаты үшін ойын бизнесіне белсенді қатысқан адамның белгісі бар қарыз алушы деп соңғы аяқталған 6 (алты) ай ішінде ойын бизнесін ұйымдастырушының пайдасына жалпы сомада 300 000 (үш жүз мың) теңгеден астам 6 (алты) және одан көп төлем жасаған жеке тұлға түсініледі.";

24-тармақта:

екінші бөліктің бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:

"Өтелмеген қарыз бойынша айлық көрсеткішке келтірілген мерзімді төлем қарызды өтеу кестесіне сәйкес өтелмеген қарыз бойынша мерзімді төлемнің жылдық мәнде өтелмеген қарыз бойынша мерзімді төлемдер санының 12 (он екі) айға қатынасының көбейтіндісі ретінде есептеледі:";

үшінші және төртінші бөліктер мынадай редакцияда жазылсын:

"Жылдық мәнде өтелмеген қарыз бойынша мерзімді төлемдердің саны өтеу кестесіне сәйкес 360-тың (үш жүз алпыстың) қарыз бойынша төлемдерді жүзеге асыру кезеңділігін сипаттайтын күн санына қатынасы ретінде есептеледі.

Осы тармақтың үшінші бөлігін есептеу мақсаты үшін бір айдағы күн саны 30-ға (отызға) тең болып алынады.";

жетінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Кредиттік лимиттің пайдаланылған бөлігін өтеу бойынша ай сайынғы төлем мөлшерін бағалау кредиттік бюроның, банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының цифрлық жүйелерінің деректері негізінде айқындалады немесе кредиттік лимиттің пайдаланылған бөлігі мөлшерінің шартта айқындалған, айлармен көрсетілген осы лимиттің қалған мерзіміне қатынасы ретінде есептеледі.";

тоғызыншы бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Талаптарында қарыз алушыға кредиттік лимит шеңберінде кредиттеу көзделген кредиттік карточка бойынша ай сайынғы төлем осындай карточка бойынша пайдаланылған кредиттік лимиттің 10 (он) пайызға көбейтіндісі ретінде есептеледі.";

он үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Қарызды өтеу кестесіне сәйкес мерзімді төлем, негізгі борыш қалдығы, өтелмеген қарыздар бойынша сыйақы қалдығы, кредиттік лимит, кредиттік лимиттің пайдаланылған бөлігі, қарыз алушының өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлем сомасы туралы ақпаратты банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы "Ақпарат берушiлердiң кредиттiк бюроларға ақпарат беру тәртiбiнiң шарттары мен ең төмен талаптарын, Кредиттiк тарих субъектiлерiнiң өздерi туралы ақпаратты кредиттiк бюроларға (мемлекет қатысатын кредиттік бюроны қоспағанда) беруге келiсiмiн ресiмдеу, кредиттік бюродан басқа адамдарға ол туралы кредиттiк есептi беруге келiсiмiн ресімдеу қағидаларын, сондай-ақ Кредиттiк есептi берудiң қағидалары мен шарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 27 наурыздағы № 53 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15115 болып тіркелген) бекітілген Кредиттiк есептi берудiң қағидалары мен шарттарына (бұдан әрі – Кредиттiк есептi берудiң қағидалары мен шарттары) сәйкес кредиттік бюродан сұратып алады.";

он бесінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын:

"Қарыз алушының өтелмеген қарыздарына Нормативтердің 20-тармағының екінші бөлігінде көрсетілген қарыздар, сондай-ақ Нормативтердің 20-тармағының екінші бөлігінде көрсетілмеген қарыз алушының өтелмеген банктік қарыздары, микрокредиттері кіреді.";

25-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"25. Қарыз алушының жаңа берешегі бойынша ай сайынғы орташа төлемі өтеу кестесіне сәйкес есептелген негізгі борыш бойынша төлемдері мен сыйақысының, сондай-ақ "Қарыздар мен салымдар бойынша анық, жылдық, тиімді, салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемелерін (нақты құнды) есептеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2026 жылғы 3 сәуірдегі № 44 қаулысымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 38333 болып тіркелген) бекітілген Қарыздар мен салымдар бойынша шынайы, жылдық, тиімді, салыстырмалы есептеудегі сыйақы мөлшерлемелерін (нақты құнын) есептеу қағидаларының 14-тармағында көрсетілген қарызды берумен және оған қызмет көрсетумен байланысты өзге де төлемдерінің сомасы осы қарыздың айлармен көрсетілген мерзіміне қатынасы ретінде есептеледі.";

26-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"26. Қарыз алушының ай сайынғы орташа кірісі Нормативтердің 22-тармағы екінші бөлігінің 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген бір немесе бірнеше өлшемшарттар негізінде айқындалған қарыз алушы өтініш берген күннің алдындағы қатарынан 6 (алты) айдағы кірісі мөлшерінің 6-ға (алтыға) қатынасы ретінде есептеледі.

Нормативтердің 22-тармағының екінші бөлігі 1) тармақшасының жетінші абзацында көрсетілген өлшемшарт негізінде қарыз алушының кірісін айқындау кезінде қарыз алушының ай сайынғы орташа кірісі қарыз алушы өтініш берген күннің алдындағы 6 ай ішінде Салық кодексінінің 727-бабына сәйкес салық органдарына берілген салық есептілігінде көрсетілген кіріс мөлшерінің 6-ға (алтыға) қатынасы ретінде есептеледі.

Нормативтердің 22-тармағы екінші бөлігінің 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген өлшемшарттар негізінде қарыз алушының кірісін айқындау кезінде банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы:

қарыз алушы кірісінің екі және одан да көп өлшемшарттарында кірістің бір ғана көзін қайталау;

қарыз алушының дебеттік карточкасын, ағымдағы шоттарын, депозиттерін бір қарыз алушының меншікті және (немесе) қарыз қаражаты есебінен шоттар арасындағы транзакциялардан толықтыру есебінен артқан кірістің болмауы тұрғысынан қарыз алушының борыштық жүктемесінің коэффициентін есептеу үшін пайдаланылатын кірістің валидациясын жүргізеді.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы қарыз алушының ай сайынғы орташа кірісін есептеуге қабылдайтын кіріс түрлері Нормативтердің 22-тармағының екінші бөлігі 1) тармақшасының жетінші абзацында көрсетілген өлшемшарт негізінде айқындалған кірісті қоспағанда, қарыз алушы өтініш берген күннің алдындағы қатарынан 6 (алты) ай ішінде кемінде кез келген екі айда алынуға тиіс.

Банктер, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалдары Нормативтердің 22-тармағы екінші бөлігінің 1) тармақшасында көрсетілген қарыз алушының ресми кірісінің негізінде атаулы әлеуметтік көмек алушы қарыз алушының және (немесе) ойын бизнесіне белсенді қатысқан адамның белгілері бар қарыз алушының орташа айлық кірісін есептеуді жүзеге асырады.

Банктер, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалдары Нормативтердің 22-тармағы екінші бөлігінің 1), 7) және 8) тармақшаларында көрсетілген қарыз алушының кірісі негізінде жиырма бір жасқа толмаған қарыз алушының орташа айлық кірісін есептеуді жүзеге асырады.";

28-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын:

"28. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы мына:";

30-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"30. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы:

қарыз алушыға ашылған кредит желісі шеңберінде қарыз (қарыздың бір бөлігін) беруді қоспағанда, қарыз алушыға қарыз беру;

қарыз алушыға кредит желісін ашу (кредиттік лимитті белгілеу);

қарыз алушыға жасалған банктік қарыз шарты (шарттары) шеңберінде қосымша қарыз беру;

қарызды өтеу кестесіне сәйкес осы қарыз бойынша берешек сомасының ұлғаюына алып келетін қарыз алушының ашық кредиттік желісі және (немесе) қарызы талаптарының өзгеруі туралы шешімдерді қабылдағанға дейін қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін есептеуді жүзеге асырады.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің талаптары қарыз алушыларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты емес тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуға берілген қарыздарға, сондай-ақ қарыз алушының кәсіпкерлік қызметін растайтын құжаттарды және (немесе) өзге де мәліметтерді ұсыну жағдайларын қоспағанда, мұндай құжаттар мен мәліметтерді банктің қарыз алушысының бағдарламалық қамтылымында және (немесе) кредиттік досьесінде сақтай отырып, дара кәсіпкерлер болып табылмайтын жеке тұлғаларға кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға байланысты мақсаттарға берілген қарыздарға қолданылады.

Қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентінің ең жоғары деңгейін сақтау талабы:

Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі шеңберінде берілетін қарыздарға;

міндеттемелері мұрагерлік тәртібімен мұрагерге өткен қарыздарға қолданылмайды.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы кредиттік тәуекелдерді мониторингтеу мақсатында осы тармақтың үшінші бөлігінде көрсетілген қарыздар бойынша қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін есептеуді жүзеге асырады.";

мынадай мазмұндағы 30-1 және 30-2-тармақтармен толықтырылсын:

"30-1. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін мынадай үш кезеңмен есептейді:

бірінші кезең – қарыз алушының Нормативтердің 22-тармағына сәйкес жүзеге асырылатын төлем қабілеттілігі бағаланады;

екінші кезең – қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін есептеу қарыздың:

кепілсіз тұтынушылық қарыз және қарыз алушының кредит желісін ашу (кредиттік лимитті белгілеу) (бұдан әрі – кепілсіз тұтынушылық қарыз);

ипотекалық тұрғын үй қарызы;

сатып алынатын автокөлік құралымен қамтамасыз етілетін және (немесе) өзгеше қамтамасыз етілетін түрлерінің әрқайсысы бойынша өтінім берілген тиісті қарыз түрі бойынша жеке-жеке қарыз беру туралы шешім қабылданғанға дейін жүзеге асырылады.

Екінші кезеңде тек қарыз алушы өтінім берген қарыздың түрі бойынша ғана есептеу жүзеге асырылады;

үшінші кезең – қарыз алушының жиынтық берешегі бойынша қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициенті есептеледі.

30-2. Қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициенті Нормативтердің 30-1-тармағында санамаланған әрбір қарыз бойынша жеке-жеке есептеледі:

мұнда:

КБКі – қарыз алушының і қарызы бойынша кірісіне қатысты борыш коэффициенті, мұндағы і:

кепілсіз тұтынушылық қарыз,

ипотекалық тұрғын үй қарызы,

сатып алынатын автокөлік құралымен қамтамасыз етілетін және (немесе) өзгеше қамтамасыз етілетін қарыз түрлерінің бірін білдіреді;

ӨҚБСі – көрсетілген қарыздар мен микрокредиттер бойынша мерзімі өткен төлемдер сомаларымен бірге микроқаржы ұйымдары берген і түрінің микрокредиттерін қоса алғанда, і түрінің қарызы бойынша берешектің жиынтық сомасы ретінде есептелетін і түрінің барлық өтелмеген қарызы бойынша берешек сомасы;

Өтелмеген кепілсіз тұтынушылық қарыз бойынша берешек сомасы қарыз алушы ашық кредиттік желі шеңберінде алған қарыз (транш) бойынша борыштың қалдығын, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделген кредиттік карточка бойынша пайдаланылған кредиттік лимитті қамтиды.

ЖБСі – Нормативтердің 31-тармағында көзделген жағдайларда туындайтын і түрінің қарызы бойынша қарыз алушының жаңа берешегінің сомасы;

ҚЖЖК – Нормативтердің 26-тармағына сәйкес 12-ге (он екіге) көбейтіліп есептелетін, қарыз алушының орташа айлық кірісі ретінде есептелетін қарыз алушының жиынтық жылдық кірісі.";

31-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын:

"31. Қарыз алушының жиынтық берешегі бойынша қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициенті мынадай түрде есептеледі:

мұнда:

КБК – қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициенті;

ӨҚБС – қарыз алушының барлық өтелмеген қарыздары мен микрокредиттері бойынша берешек сомасы, ол барлық өтелмеген қарыздар мен микрокредиттер бойынша мерзімі өткен төлемдердің сомаларын, қарыз алушы ашық кредиттік желі шеңберінде алған қарыз (транш) бойынша борыш қалдығын, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделген кредиттік карточка бойынша пайдаланылған кредиттік лимитті қоса алғанда, қарыз алушының барлық өтелмеген қарыздары мен микрокредиттері бойынша берешектің жиынтық сомасы ретінде есептеледі;

ЖБС – Нормативтердің 30-тармағында көзделген жағдайларда туындайтын қарыз алушының жаңа берешек сомасы;

мынадай мазмұндағы 31-1-тармақпен толықтырылсын:

"31-1. Қарыз алушының өтелмеген қарызы бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасына мерзімі өткен негізгі борыштың, мерзімі өткен сыйақының сомасы және банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкі филиалының, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымның, микроқаржы ұйымының, сондай-ақ ақпарат берушілердің балансы үшін есептен шығарылған берешек сомасы кіреді.

Бұрын жасалған банктік қарыз шартын (шарттарын) қайта қаржыландыру және (немесе) микрокредит беру мақсатында қарыз алушыға банктік қарыз беру жүзеге асырылған жағдайда, қайта қаржыландыруға тиіс өтелмеген қарыз және (немесе) микрокредит бойынша берешек сомасы қарыз алушының барлық өтелмеген қарыздары мен микрокредиттері бойынша берешек сомасының есебінде есепке алынбайды.

Қарызды өтеу кестесіне (кестелеріне) сәйкес осы қарыз бойынша мерзімдік төлемдер мөлшерін ұлғайтуға алып келетін және ашық кредиттік желінің кредиттік лимитін және (немесе) банктік қарыз мөлшерін ұлғайтуды көздемейтін бұрын жасалған банктік қарыз шартын (шарттарын) қайта құрылымдау мақсатында қарыз алушының ашық кредиттік желісінің және (немесе) банктік қарызының талаптары өзгерген жағдайда, қайта құрылымдалатын өтелмеген кредиттік желі және (немесе) қарыз алушы қарызы бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасы 0-ге (нөлге) тең болып қабылданады.

Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы қарыз алушының қарызы, негізгі борышының қалдығы, өтелмеген қарыздар бойынша сыйақы қалдығы, кредиттік лимиті, кредиттік лимиттің пайдаланылған бөлігі, өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлемдер сомалары туралы ақпаратты Кредиттiк есептi берудiң қағидалары мен шарттарына сәйкес кредиттік бюродан сұратып алады.

Қарыз алушының барлық өтелмеген қарыздары мен микрокредиттері бойынша берешек сомасын, негізгі борыш қалдығын, өтелмеген қарыздар бойынша сыйақы қалдығын, қарыз алушы ашық кредиттік желі шеңберінде алған қарыз (транш) бойынша борыш қалдығын, сондай-ақ талаптарында кредиттік лимит шеңберінде қарыз алушыға кредит беру көзделген кредиттік карточка бойынша пайдаланылған кредиттік лимитті және қарыз алушының өтелмеген қарыздары бойынша мерзімі өткен төлемдер сомасын есептеуге барлық ақпарат берушілердің кредиттік бюроға ұсынатын мәліметтері қамтылады.

Қарыз алушының өтелмеген қарыздары Нормативтердің 30-тармағының екінші бөлігінде көрсетілген қарыздарды, сондай-ақ Нормативтердің 30-тармағының екінші бөлігінде көрсетілмеген қарыз алушының өтелмеген банктік қарыздарын, микрокредиттерін қамтиды.";

32-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"32. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы кредиттік тәуекелдерге мониторинг жүргізу мақсатында қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Нормативтердің 30-2 және 31-тармақтарына сәйкес:

қарыз алушының жиынтық берешегі;

кепілсіз тұтынушылық қарыз;

ипотекалық тұрғын үй қарызы;

сатып алынатын автокөлік құралымен қамтамасыз етілетін және (немесе) өзгеше қамтамасыз етілетін қарыз бойынша есептеуді жүзеге асырады.";

мынадай мазмұндағы 32-1-тармақпен толықтырылсын:

"32-1. Банк, Қазақстан Республикасының бейрезидент-банкінің филиалы Нормативтердің 30, 30-1, 30-2, 31, 31-1 және 32-тармақтарының талаптарына сәйкес қарыз алушының кірісіне қатысты борыш коэффициентін өз бетінше айқындайды.".

2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржылық тұрақтылық және зерттеулер департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;

3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Заң департаментіне осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген іс-шараның орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банк Төрағасының міндетін атқарушы

А. Баймагамбетов