On the Radioactive waste management

Law of the Republic of Kazakhstan dated July 7, 2026 № 335-VIII

      Unofficial translation

Chapter 1. GENERAL PROVISIONS

      Article 1. Basic Concepts Used in This Law

      The following basic concepts are used in this Law:

      1) safety barrier – packaging of radioactive waste, an engineered structure of radioactive waste storage points, radioactive waste disposal points, radioactive waste storage facilities, radioactive waste tailings ponds, or an element of a natural geological formation that prevents the spread of radionuclides and (or) ionizing radiation into the environment;

      2) radioactive waste – materials and substances, articles and equipment, as well as rocks, ores and waste extracted from the subsoil and stockpiled in dumps and tailings ponds, containing radionuclides above the exemption level established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, the further use of which is not envisaged;

      3) conditioning of radioactive waste – technological operations to bring radioactive waste into a physical form and condition that meet the acceptance criteria for the disposal of radioactive waste;

      4) disposal of radioactive waste (hereinafter – disposal) – safe emplacement of radioactive waste in a radioactive waste disposal point without the intention of its subsequent retrieval;

      5) radioactive waste disposal point (hereinafter – disposal point) – a radioactive waste management facility intended for the emplacement of radioactive waste without the intention of its subsequent retrieval;

      6) acceptance criteria for the disposal of radioactive waste (hereinafter – acceptance criteria) – requirements for the physical and chemical properties of radioactive waste established for its disposal;

      7) processing of radioactive waste – technological operations for decontamination (extraction of removable radionuclides) and (or) minimization of volume, and (or) alteration of the characteristics of radioactive waste for subsequent safe management;

      8) storage of radioactive waste (hereinafter – storage) – safe emplacement of radioactive waste in a radioactive waste storage point, radioactive waste storage facility or tailings pond, providing for the possibility of its subsequent retrieval for further management;

      9) radioactive waste storage facility (hereinafter – storage facility) – a radioactive waste management facility (including a designated site) intended for interim storage for a period established by the design documentation, providing for the subsequent retrieval of the waste for further management;

      10) radioactive waste storage point (hereinafter – storage point) – a radioactive waste management facility intended for the temporary emplacement of radioactive waste for a period established by the design documentation, with the provision of the possibility of its subsequent retrieval for further management;

      11) radioactive waste generators – individuals or legal entities whose activities generate radioactive waste;

      12) radioactive waste tailings pond (hereinafter – tailings pond) – a radioactive waste management facility intended for the long-term emplacement of radioactive waste generated during the processing of mineral raw materials and mining operations (tailings and dumps), with the possibility of its subsequent retrieval for further management;

      13) potential hazard period of radioactive waste – the period of time during which the specific activity of the radioactive waste decreases to levels at which radiation control is not required;

      14) radioactive waste management – types of activities related to the collection, processing, conditioning, transportation, storage and disposal of radioactive waste;

      15) national operator for radioactive waste management (hereinafter – national operator) – a legal entity vested with authority for the disposal of radioactive waste, as well as performing other functions in accordance with this Law;

      16) physical protection in the field of radioactive waste management (hereinafter – physical protection) – a set of organizational, engineering and technical measures implemented to prevent unauthorized actions in relation to radioactive waste and radioactive waste management facilities;

      17) radioactive waste management facilities – special installations (or complexes) and other engineered structures intended for the processing, conditioning, transportation, storage and (or) disposal of radioactive waste;

      18) decommissioning of a radioactive waste management facility – a stage in the life cycle of a radioactive waste management facility, with the exception of storage facilities and disposal points, aimed at bringing the facility into a condition that does not require the establishment of radiation safety restrictions and ensures the protection of the public and the environment;

      19) life cycle of a radioactive waste management facility – the sequence of stages in the existence of a radioactive waste management facility, including its siting, engineering surveys, design, construction, commissioning, operation, decommissioning (closure), as well as post-operation monitoring and control, carried out to ensure nuclear, radiation, nuclear physical and environmental safety;

      20) authorized body in the field of radioactive waste management (hereinafter – the authorized body) – the central state body exercising governance in the field of radioactive waste management;

      21) historical radioactive waste – radioactive waste attributable to the nuclear legacy, generated before 1992 and having no owner.

      Article 2. Legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management

      1. The legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management is based on the Constitution of the Republic of Kazakhstan and consists of the Environmental Code of the Republic of Kazakhstan, the Law of the Republic of Kazakhstan "On the Use of Atomic Energy", this Law and other regulatory legal acts, and international treaty obligations of the Republic of Kazakhstan.

      2. The procedure for the operation of international treaties on the territory of the Republic of Kazakhstan shall be determined by laws.

      Article 3. Objects and subjects in the field of radioactive waste management

      1. The objects in the field of radioactive waste management are:

      1) radioactive waste;

      2) storage facilities;

      3) tailings ponds;

      4) storage points;

      5) disposal points;

      6) installations for the processing and (or) conditioning of radioactive waste;

      7) other objects used in the process of radioactive waste management.

      2. The subjects in the field of radioactive waste management are:

      1) individuals and legal entities engaged in radioactive waste management;

      2) central state bodies and local state government bodies.

      Article 4. Types of activities in the field of radioactive waste management

      This Law applies to the following types of activities in the field of radioactive waste management:

      1) stages of the life cycle of radioactive waste management facilities, including their siting, construction, commissioning, operation, decommissioning and closure, as well as post-operation monitoring and control carried out to ensure nuclear, radiation and environmental safety;

      2) radioactive waste management, as well as the transfer and acceptance of radioactive waste;

      3) performance of works and provision of services in the field of radioactive waste management, including the conduct of scientific research, design, development, engineering and expert works, manufacturing, supply and maintenance of equipment, implementation of radiation control, ensuring physical protection, maintaining the inventory and control of radioactive waste, training, instruction and certification of personnel, as well as other works and services affecting nuclear and radiation safety;

      4) other types of activities in the field of radioactive waste management.

Chapter 2. STATE REGULATION IN THE FIELD OF RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

      Article 5. Main goal, objectives and principles of the state regulation the field of radioactive waste management

      1. The main goal of state regulation in the field of radioactive waste management shall be to ensure nuclear, radiation, nuclear physical and environmental safety, to protect the life and health of present and future generations from radiation exposure and to protect the environment from radioactive contamination during radioactive waste management.

      2. The main objectives of state regulation in the field of radioactive waste management shall be:

      1) establishment of an effective system of state administration in the field of radioactive waste management;

      2) fulfillment of the state's obligations to ensure radiation safety;

      3) organisation of effective management and control in the field of radioactive waste management;

      4) organisation of an effective system for the management of all types of radioactive waste;

      5) optimisation of areas used for radioactive waste management;

      6) ensuring access to information related to ensuring radiation safety;

      7) ensuring timely placement of radioactive waste for safe storage and disposal;

      8) ensuring fulfillment of the international obligations of the Republic of Kazakhstan in the field of nuclear and radiation safety guarantees and radioactive waste management.

      3. The main principles of state regulation in the field of radioactive waste management shall be:

      1) the principle of safety – priority of protecting the life and health of personnel, the public and the environment over all other aspects of activities related to radioactive waste management;

      2) the principle of responsibility – responsibility of entities engaged in radioactive waste management for ensuring safety during radioactive waste management;

      3) the principle of minimisation – limiting the generation and accumulation of radioactive waste to the minimum practically achievable level;

      4) the principle of optimisation – reducing the impact of radioactive waste during its management to a level as low as reasonably achievable, taking into account economic and social factors;

      5) the principle of intergenerational equity – protecting future generations from the unjustified shifting by the present generation of the burden associated with the need to ensure safety during radioactive waste management in the future;

      6) the principle of responsibility of the radioactive waste generator – the obligation of the radioactive waste generator to ensure financing of works on safe management, storage and disposal in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 6. The competence of the Government of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management

      The Government of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management shall:

      1) develop the main directions of state policy in the field of radioactive waste management and organise their implementation;

      2) adopt a decision on the siting area for disposal facilities and their construction;

      3) adopt a decision on the reclassification of a storage facility for legacy radioactive waste into a disposal facility;

      4) adopt a decision on the early closure or closure of disposal facilities;

      5) approve the rules for selecting the siting area for disposal facilities;

      6) perform other functions assigned to it by the Constitution of the Republic of Kazakhstan, this Law, other laws of the Republic of Kazakhstan and acts of the President of the Republic of Kazakhstan.

      Article 7. The competence of state bodies in the field of radioactive waste management

      1. The authorised body, within its competence, in the field of radioactive waste management shall:

      1) exercise strategic, regulatory, implementation and control-and-supervision functions;

      2) on the basis of and in execution of the main directions of the domestic and foreign policy of the state determined by the President of the Republic of Kazakhstan, and the main directions of the socio-economic policy of the state, its defence capability, security, and ensuring public order, developed by the Government of the Republic of Kazakhstan, formulate state policy in the field of radioactive waste management in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      3) develop and approve regulatory legal acts, technical regulations, and normative-technical documents in the field of radioactive waste management in accordance with the main goal, objectives and principles established by this Law;

      4) designate the national operator and approve the regulation thereon;

      5) determine the procedure, mechanism and sources of financing for the activities of the national operator;

      6) carry out international cooperation in the field of radioactive waste management;

      7) submit to the Government of the Republic of Kazakhstan proposals on:

      the siting area for disposal facilities and their construction;

      the reclassification of a storage facility for legacy radioactive waste into a disposal facility;

      the early closure or closure of disposal facilities;

      8) carry out intersectoral coordination in the field of radioactive waste management;

      9) develop and approve acceptance criteria;

      10) develop and approve rules for the accounting for and control of radioactive waste;

      11) develop and approve rules for ensuring safety during the siting, construction, operation, decommissioning or closure of tailings impoundments, storage facilities or disposal facilities;

      12) develop and approve rules for the collection, transportation, storage and disposal;

      13) develop and approve rules for the preparation and submission of safety analysis reports for storage facilities and disposal facilities;

      14) develop and approve rules for the physical protection of radioactive waste and radioactive waste management facilities, including their transportation;

      15) develop and approve rules for the transfer of radioactive waste for disposal and rules for disposal;

      16) develop rules for selecting the siting area for disposal facilities;

      17) develop and approve rules for the monitoring of closed disposal facilities;

      18) exercise state control and supervision over activities related to radioactive waste management;

      19) maintain the cadastre of radioactive waste management facilities;

      20) conduct certification of the personnel of organisations carrying out radioactive waste management activities, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      21) exercise other powers provided for by this Law and other regulatory legal acts of the Republic of Kazakhstan.

      2. The authorised body in the field of environmental protection, within the competence established by the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan, shall:

      1) organise and conduct the state environmental expert review and environmental assessment of radioactive waste management facilities in the cases and in accordance with the procedure provided for by the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan;

      2) issue environmental permits in respect of radioactive waste management facilities;

      3) exercise other powers provided for by this Law, other laws of the Republic of Kazakhstan, acts of the President of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Kazakhstan.

      3. The state body in the sphere of sanitary-epidemiological welfare of the population, within the competence established by the legislation of the Republic of Kazakhstan, shall:

      1) organise and exercise state sanitary-epidemiological control and supervision over compliance with the requirements of sanitary rules and hygienic standards in the field of radioactive waste management;

      2) exercise other powers provided for by this Law and other legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 8. The competence of local executive bodies in the field of radioactive waste management

      Local executive bodies, within the competence established by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management shall:

      1) carry out, with the involvement of state bodies and (or) their subordinate organizations, the monitoring of closed disposal sites in accordance with the rules for monitoring closed disposal sites;

      2) participate in the implementation of measures to ensure radiation safety and environmental protection at radioactive waste management facilities;

      3) organize public discussions and public awareness-raising on issues of siting, construction, operation, and closure of radioactive waste management facilities;

      4) organize work on the management of historical radioactive waste, the elimination of radioactive contamination, and also the ensuring of safety and rehabilitation of nuclear legacy facilities;

      5) organize work on the management of historical radioactive waste, the elimination of radioactive contamination, and also the ensuring of safety and rehabilitation of nuclear legacy facilities.

      Article 9. Licensing of the activities in the field of radioactive waste management

      1. Licensing of activities in the field of radioactive waste management shall be carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use, as well as the legislation of the Republic of Kazakhstan on permits and notifications.

      2. Licensing of activities in the field of radioactive waste management shall be carried out by the authorized body in the field of atomic energy use.

      Article 10. State control and supervision of activities related to radioactive waste management

      State control and supervision in the field of radioactive waste management shall be carried out in accordance with the Entrepreneur Code of the Republic of Kazakhstan and the Law of the Republic of Kazakhstan "On the Use of Atomic Energy.

      Article 11. State registration and control of radioactive waste

      1. Radioactive waste shall be subject to state registration and control in accordance with this Law and the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use.

      2. State registration and control of radioactive waste shall be maintained for the purpose of ensuring systematic and reliable recording of its generation, accumulation, storage, processing, transportation, and disposal, preventing its uncontrolled handling, as well as ensuring nuclear, radiation, nuclear physical, and environmental safety.

      3. State registration and control of radioactive waste shall include:

      1) maintenance of the register of radioactive waste;

      2) maintenance of the cadastre of radioactive waste management facilities.

      4. The organization and support of the functioning of the system of state registration and control of radioactive waste shall be carried out by the authorized body.

      5. Maintenance of the register of radioactive waste shall be carried out by the authorized body.

      6. The procedure for maintaining the register of radioactive waste and the procedure for maintaining the cadastre of radioactive waste management facilities shall be determined by the authorized body.

      7. Primary registration of radioactive waste shall be carried out by the generators of radioactive waste.

      In the event that it is impossible to identify the generator of radioactive waste, primary registration shall be carried out by local executive bodies at the location of such waste.

      Article 12. Classification of radioactive waste

      1. Classification of radioactive waste shall be carried out on the basis of its origin, physical state, specific activity (concentration), half-life of the radionuclides contained in the radioactive waste, as well as nuclear materials contained therein.

      2. According to physical state, radioactive waste shall be subdivided into solid, liquid, and gaseous radioactive waste.

      3. According to the level of specific activity (concentration), radioactive waste shall be subdivided into very low-level, low-level, intermediate-level, and high-level radioactive waste.

      4. According to the half-life of the radionuclides contained in the radioactive waste, it shall be subdivided into very short-lived, short-lived, and long-lived radioactive waste.

      5. According to the content of nuclear materials, radioactive waste shall be subdivided into radioactive waste containing nuclear materials and radioactive waste not containing nuclear materials.

      6. The criteria and procedure for the classification of radioactive waste shall be approved by the authorized body. The classification of radioactive waste shall be used in determining the procedure for its management, the selection of technologies for processing, storage and (or) disposal.

      Article 13. Reclassification of nuclear materials and radioactive substances into the category of radioactive waste

      1. Reclassification of nuclear materials and (or) radioactive substances into the category of radioactive waste shall be carried out by their owners in coordination with the authorized body.

      2. Reclassification of nuclear materials and (or) radioactive substances into the category of radioactive waste shall be carried out subject to the cumulative fulfillment of the following conditions:

      1) exclusion of the subsequent return of radioactive waste transferred for storage, processing, and conditioning of radioactive waste into the technological process for the purpose of extracting nuclear materials and radioactive substances without conducting special organizational and technical measures;

      2) conduct of measurements and calculations confirming the impossibility or inexpediency of their further use for their intended purpose;

      3) fulfillment of the criteria for placing radioactive waste under state registration in accordance with the rules for the registration and control of radioactive waste.

      3. The procedure for the reclassification of nuclear materials and (or) radioactive substances into the category of radioactive waste shall be determined by the authorized body.

      Article 14. Categorization of radioactive waste management facilities

      1. Categorization of radioactive waste management facilities shall be carried out according to the level of their potential radiation hazard to the population, personnel, and the environment in the event of a maximum possible radiation accident, taking into account the characteristics of radioactive waste determined in accordance with the classification established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. According to the level of potential radiation hazard, radioactive waste management facilities shall be subdivided into the following categories:

      1) Category 1 – facilities at which, in the event of an accident, radiation impact on the population and the environment beyond their sanitary protection zone is possible;

      2) Category 2 – facilities at which, in the event of an accident, radiation impact is limited to the territory of the sanitary protection zone;

      3) Category 3 – facilities at which, in the event of an accident, radiation impact is limited to the site where the facility is located;

      4) Category 4 – facilities at which, in the event of an accident, radiation impact is limited to the premises or the working zone where radioactive waste management operations are carried out, without the impact extending beyond their boundaries.

      3. For existing facilities, the categories shall be established by the owner of the facility and shall be coordinated with the authorized body and the territorial subdivisions of the authorized state body in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population.

      4. Categories for new radioactive waste management facilities shall be established at the design stage in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use and sanitary and epidemiological requirements for ensuring radiation safety, based on an analysis of the design documentation that includes scenarios of maximum radiation accidents.

Chapter 3. CONDITIONS AND PROCEDURE FOR CARRYING OUT ACTIVITIES IN THE FIELD OF RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

      Article 15. General conditions for carrying out activities in the field of radioactive waste management

      1. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall be obliged to hold a license for the relevant type of activity in the sphere of atomic energy use.

      2. Individuals and legal entities operating radioactive waste management facilities or carrying out operations with radioactive waste shall be obliged to:

      1) ensure nuclear, radiation, nuclear physical, and environmental safety when handling radioactive waste and at radioactive waste management facilities;

      2) develop, implement, and maintain quality assurance programs at all stages of the creation, operation, and decommissioning (closure) of radioactive waste management facilities;

      3) conduct safety assessments of radioactive waste management facilities;

      4) develop and implement measures for the prevention of accidents and mitigation of their consequences for personnel, the population, and the environment;

      5) develop and implement measures for the localization and elimination of the consequences of accidents at radioactive waste management facilities;

      6) carry out registration and control of radioactive waste in accordance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management;

      7) ensure the training, maintenance, and enhancement of personnel qualifications;

      8) ensure the formation and availability of financial resources necessary for the decommissioning (closure) of radioactive waste management facilities and the elimination of the consequences of accidents.

      Article 16. Generators of radioactive waste

      1. Generators of radioactive waste shall be obliged to:

      1) carry out an assessment of the possibility of further use of materials, substances, equipment, and articles containing radionuclides, and in the event that their further use is impossible, classify such materials as radioactive waste in accordance with the criteria for classification as radioactive waste;

      2) ensure safe handling of radioactive waste prior to its transfer to the national operator for disposal;

      3) ensure that radioactive waste is brought into a condition acceptable for disposal in accordance with the acceptability criteria approved by the authorized body;

      4) finance works on the management of radioactive waste, as well as on its transfer to the national operator for disposal;

      5) transfer radioactive waste to the national operator, providing complete information necessary for its identification, registration, and confirmation of compliance with the acceptability criteria.

      2. Generators of radioactive waste shall bear responsibility for ensuring the safe handling of radioactive waste prior to its transfer to the national operator.

      3. Upon the termination of activities, generators of radioactive waste shall be obliged to:

      1) notify the authorized body of the intention to terminate activities;

      2) transfer all existing radioactive waste to storage and (or) disposal sites in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management;

      3) carry out works on the decontamination of equipment, buildings, structures, and communications, the remediation of the territory, and the restoration of the environment.

      Article 17. National operator for radioactive waste management

      1. The National Operator shall have the exclusive right to:

      1) carry out activities related to all stages of the life cycle of disposal sites and perform disposal operations on the territory of the Republic of Kazakhstan, except for cases provided for by the Law of the Republic of Kazakhstan “On the Semipalatinsk Nuclear Safety Zone” and this Law;

      2) perform work on the elimination and (or) conservation [bringing into a safe, stable, and contained state for long-term management] of nuclear legacy facilities that are in state ownership or subject to transfer to state ownership in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      3) perform work on the elimination of the consequences of uranium mining and processing, as well as the conservation of facilities and structures contaminated with radioactive materials as a result of such activities, in cases provided for by the Code of the Republic of Kazakhstan “On Subsoil and Subsoil Use”, this Law, and other laws of the Republic of Kazakhstan.

      2. When performing the works specified in subparagraph 2) and 3) of paragraph 1 of this article, remediation measures aimed at restoring the environment, reducing radiation risks, and ensuring the radiation safety of the population and territories shall be carried out in accordance with the design documentation.

      3. The National Operator shall perform the following functions:

      1) ensure the safe management of radioactive waste accepted for storage and (or) disposal;

      2) determine the conformity of radioactive waste transferred to it for storage and (or) disposal with the declared data and acceptance criteria;

      3) ensure the safe operation of radioactive waste management facilities under its jurisdiction;

      4) carry out the operation, maintenance, reconstruction, closure, and post-closure monitoring of disposal sites under its jurisdiction;

      5) develop and implement quality assurance programmes for radioactive waste management within the scope of its activities;

      6) submit proposals to the authorized body on the development of infrastructure for radioactive waste management;

      7) conduct research and development work related to the safety of siting and operation of radioactive waste management facilities;

      8) accept radioactive waste for storage and (or) disposal on a reimbursable basis in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      9) ensure radiation monitoring and monitoring of the territory where disposal sites are located;

      10) ensure the informing of state bodies and the population about the radiation situation on the territories where disposal sites under its jurisdiction are located, in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      11) carry out work on the elimination of the consequences of the activities of nuclear legacy facilities, including the conduct of remediation measures aimed at restoring the environment and ensuring the radiation safety of the population and territories;

      12) carry out other types of activities in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      4. The National Operator shall have the right to:

      1) request and receive from radioactive waste generators and organizations performing work in the field of radioactive waste management information to the extent necessary and sufficient for the performance of the functions assigned to it;

      2) submit proposals to the authorized body on improving regulatory legal acts on safety in the field of radioactive waste management;

      3) conclude contracts for the performance of work and provision of services on radioactive waste management within its competence;

      4) refuse to accept radioactive waste for disposal in the event of revealing their non-compliance with the waste acceptance criteria;

      5) engage specialized organizations holding appropriate licences in the field of atomic energy use to perform individual works;

      6) exercise other rights necessary for achieving the main goals and objectives established by this Law, in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 18. The transfer of radioactive waste to the National Operator for disposal

      1. The transfer of radioactive waste to the National Operator shall be carried out in accordance with the procedure established by the authorized body.

      2. Radioactive waste shall become the property of the National Operator after confirmation of its compliance with the waste acceptance criteria and from the moment of signing the radioactive waste acceptance-transfer act.

      3. Prior to the transfer of radioactive waste to the National Operator, the radioactive waste generator or a specialized organization engaged by it and holding an appropriate licence in the field of atomic energy use shall carry out the conditioning of the radioactive waste.

      4. The transfer of ownerless radioactive waste shall be carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      5. The placement of ownerless radioactive waste for disposal shall be carried out at the expense of budgetary funds in the cases and in accordance with the procedure provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 19. Financing of the activities in radioactive waste management

      1. Financing of radioactive waste management activities shall be carried out by the radioactive waste generators or their legal successors at their own expense.

      2. Financing of the activities of the National Operator shall be carried out at the expense of:

      1) remuneration for services rendered and works performed in the field of radioactive waste management;

      2) funds allocated by subsoil users as financing of research, development work and (or) elimination of the consequences of subsoil use;

      3) budgetary funds in accordance with the budget legislation of the Republic of Kazakhstan;

      4) other sources not prohibited by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      3. Financing of radioactive waste management activities shall be carried out at the expense of budgetary funds in the following cases concerning:

      1) management of radioactive waste generated and (or) accumulated in organizations that are in republican or communal ownership;

      2) management of ownerless spent sealed radionuclide sources and (or) ownerless accumulated radioactive waste;

      3) management of historical radioactive waste and historical radioactive contamination sites that are in republican or communal ownership and (or) the owner of which has not been established;

      4) decommissioning of radioactive waste management facilities that are in republican or communal ownership;

      5) carrying out other radioactive waste management activities in cases provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 20. Emergency preparedness and response

      1. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall be obliged to develop, approve, and maintain up-to-date emergency preparedness and response plans in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use and the legislation of the Republic of Kazakhstan on civil protection.

      Emergency preparedness and response plans shall take into account the radiation hazard category of the radioactive waste management facility and contain the procedure for actions in the event of incidents and accidents, measures to eliminate their consequences, and measures to minimize radiation exposure to personnel, the population, and the environment.

      2. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall be obliged to ensure the implementation of emergency preparedness and response measures during radioactive waste management.

      3. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall be obliged to conduct personnel training, drills, and training exercises aimed at practising actions under emergency preparedness and response plans in accordance with the procedure determined by the authorized body.

      4. In the event of an accident, individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall be obliged to immediately take measures to localize it, notify the authorized body and civil protection authorities, and also perform other actions in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 21. Physical protection of radioactive waste and radioactive waste facilities

      1. Individuals and legal entities, when managing radioactive waste, shall ensure its physical protection.

      2. Ensuring the physical protection of radioactive waste and radioactive waste management facilities shall be carried out at all stages of the life cycle of such facilities, as well as during the management of radioactive waste, including its transportation.

      3. For the purposes of ensuring the physical protection of radioactive waste and radioactive waste management facilities, the establishment of an organizational structure, the development of internal documents, the equipping with engineering and technical means of physical protection shall be carried out, and the availability of guard and response forces for protection against unauthorized actions shall be ensured.

      Article 22. Conditions for the import into and export from the country of radioactive waste

      1. The import into the Republic of Kazakhstan of radioactive waste for its storage, processing, conditioning, or disposal shall be prohibited, except for cases of the return of radioactive waste generated as a result of the processing or conditioning of radioactive waste generated in the Republic of Kazakhstan and sent outside the Republic of Kazakhstan for processing.

      2. The import into the territory of the Republic of Kazakhstan of radioactive waste generated during the reprocessing of spent nuclear fuel sent from the Republic of Kazakhstan abroad shall be permitted, if this is provided for by an international treaty of the Republic of Kazakhstan.

      3. The export of radioactive waste from the Republic of Kazakhstan shall be allowed only in the cases and in accordance with the procedure provided for by international treaties of the Republic of Kazakhstan.

      4. The procedure for the import and export of radioactive waste shall be determined by the legislation of the Republic of Kazakhstan and international treaties of the Republic of Kazakhstan.

      Article 23. Transboundary movements of radioactive waste

      1. Transboundary movements of radioactive waste shall be carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan and international treaties of the Republic of Kazakhstan.

      2. Transboundary movement of radioactive waste shall be permitted subject to compliance with the following conditions:

      1) the existence of prior written notification and receipt of consent from the State of destination;

      2) receipt of consent from the States of transit when moving through their territories;

      3) implementation of the movement in coordination with the authorized body;

      4) compliance with the requirements of international treaties for the safe transport of radioactive waste, including requirements for packages, means of transport, routes, and conditions of transportation.

      3. The dispatch of spent nuclear fuel or radioactive waste for storage or disposal to a destination south of 60 degrees south latitude shall be prohibited.

      4. The procedure for transboundary movement of radioactive waste shall be determined by the authorized body.

      Article 24. Registration of radioactive waste, as well as radioactive waste management facilities

      1. Registration of radioactive waste and radioactive waste management facilities shall include the entry and updating of documented information in the Register of Radioactive Waste and the Cadastre of Radioactive Waste Management Facilities.

      2. Registration of radioactive waste and radioactive waste management facilities shall be carried out for the purposes of the formation, maintenance, and functioning of the state system for the accounting of radioactive waste.

      3. The Register of Radioactive Waste shall contain documented information on radioactive waste, including its characteristics, quantity, location, as well as information on subjects of radioactive waste management, based on primary accounting data.

      4. The Cadastre of Radioactive Waste Management Facilities shall contain documented information on disposal sites, storage facilities, tailings storage facilities, storage points, and installations for the processing and (or) conditioning of radioactive waste, in accordance with the procedure for its maintenance.

      5. A radioactive waste passport shall be drawn up for radioactive waste that has been brought into compliance with the acceptance criteria.

      A radioactive waste passport shall be drawn up for each package of radioactive waste by the organization that carried out its conditioning, except for cases provided for by this Law.

      Requirements for the content, form, and procedure for drawing up a radioactive waste passport shall be approved by the authorized body.

      6. The storage of the Register of Radioactive Waste, the Cadastre of Radioactive Waste Management Facilities, and the radioactive waste passport shall be carried out in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan on the National Archive Fund and Archives.

Chapter 4. RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

      Article 25. Collection, processing, and conditioning of radioactive waste

      1. The collection, processing, and conditioning of radioactive waste shall be carried out for the purposes of bringing it into a form and condition that meet the established waste acceptance criteria for transportation, storage, and (or) disposal.

      Radioactive waste shall be subject to collection from the moment of its generation in a manner ensuring the exclusion of its uncontrolled accumulation and dissemination.

      2. The collection, processing, and conditioning of radioactive waste shall be carried out taking into account its classification and characteristics, using technologies and methods that ensure radiation protection of the population and the environment.

      3. During the collection, processing, and conditioning of radioactive waste, the following shall be ensured:

      1) radiation control;

      2) accounting for and control of radioactive waste;

      3) prevention of the dissemination of radionuclides into the environment;

      4) minimization of the generation of secondary radioactive waste and its volume;

      5) measures for the prevention and elimination of emergency situations;

      6) physical protection.

      4. Packages of radioactive waste intended for transportation, storage, and (or) disposal must comply with the safety and long-term stability requirements established by the authorized body and shall be subject to mandatory passportization.

      5. Technological operations for the collection, processing, and conditioning of radioactive waste shall be carried out in accordance with quality assurance programmes.

      Article 26. Storage of radioactive waste

      1. Storage of radioactive waste shall be carried out for the purposes of its technological holding for the reduction of the level of radioactivity, as well as accumulation for subsequent processing, conditioning, transportation, or disposal.

      2. Storage shall be carried out as temporary or long-term depending on the characteristics of the radioactive waste and design solutions.

      3. The periods and conditions of storage shall be determined by the design documentation with due regard to their classification and must ensure the safety of personnel, the population, and the environment throughout the entire storage period. Extension of the said periods shall be permitted only where there is a safety justification agreed upon with the authorized body, and corresponding amendments have been made to the design documentation and (or) the terms of the licence.

      4. Storage shall be permitted only in storage facilities, storage points, and tailings storage facilities.

      5. Radioactive waste brought into a form and condition ensuring its safe storage and the possibility of its subsequent management shall be subject to storage.

      6. During storage, the following shall be ensured:

      1) continuous radiation monitoring;

      2) control over the condition of safety systems;

      3) accounting for and control of radioactive waste;

      4) measures for the prevention and elimination of emergency situations;

      5) physical protection;

      6) exclusion of the possibility of spontaneous nuclear chain reactions and prevention of excessive heat generation;

      7) consideration and assessment of biological, chemical, and other risks.

      7. Storage must ensure the technical possibility of subsequent retrieval, processing, transportation, or disposal of radioactive waste.

      8. Responsibility for ensuring the safety of storage shall be borne by individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management.

      9. Storage shall not be used as a substitute for the disposal of radioactive waste.

      Article 27. Transportation of radioactive waste

      1. Transportation of radioactive waste may be carried out by individuals or legal entities holding the appropriate licences issued by the authorized body in the field of atomic energy use.

      2. Transportation of radioactive waste shall be carried out in compliance with the requirements of the regulatory legal acts of the authorized body, including requirements for packages (transport containers), marking, vehicles, routes, and the ensuring of physical protection and radiation safety.

      3. The conditions and regime for the transportation of radioactive waste by air, rail, water, or road transport shall be coordinated with the relevant services of the Republic of Kazakhstan.

      4. The consignor, carrier, and consignee, when transporting radioactive waste, shall be obliged to ensure nuclear and radiation safety and physical protection, as well as to carry out measures for the prevention of incidents and accidents, their localization, and the minimization of consequences.

      5. In the event of a radiation accident resulting from a road traffic accident during the transportation of radioactive waste, responsibility for its elimination, as well as the protection of personnel, the population, the natural environment, and material assets, shall be imposed on the consignor, unless otherwise provided for by the transportation agreement.

      Article 28. Disposal of radioactive waste

      1. Disposal shall be carried out for the purpose of ensuring the long-term isolation of radioactive waste, preventing its impact on the population and the environment, without the intention of subsequent retrieval..

      2. Disposal shall be permitted only at disposal sites.

      3. Disposal sites must ensure the isolation of radioactive waste on the basis of a system of safety barriers ensuring the isolation of radioactive waste for the entire period of its potential hazard.

      4. Radioactive waste brought into a form and condition conforming to the established waste acceptance criteria shall be subject to disposal.

      5. During disposal, the following shall be ensured:

      1) radiation monitoring;

      2) control over the condition of safety barriers;

      3) accounting for and control of radioactive waste;;

      4) measures for the prevention and elimination of emergency situations;

      5) physical protection of disposal sites;

      6) exclusion of the possibility of spontaneous nuclear chain reactions and excessive heat generation;

      7) keeping and preservation of documentation on the location, design, and composition of the disposed radioactive waste.

      6. After the closure of a disposal site, measures shall be ensured for the long-term control and monitoring of its condition within the scope established by the design documentation and the terms of the licence.

      7. Disposal shall be carried out with due regard to the need to minimize the generation of radioactive waste and the volume thereof subject to disposal.

      Article 29. Management of historical radioactive waste and nuclear legacy facilities

      1. Owners and other legal possessors of nuclear legacy facilities, as well as of land plots and other facilities within the boundaries of which nuclear legacy facilities have been identified, shall be obliged, within the limits of their rights and obligations, to take measures to ensure radiation safety, to prevent unauthorized access to such facilities, to provide necessary information, and to ensure access for the conduct of inspection, condition assessment, accounting, rehabilitation, elimination, and (or) conservation of such facilities.

      2. The identification, accounting, assessment, and elimination of nuclear legacy facilities shall be carried out with due regard to the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      3. The rules for the management of historical radioactive waste, as well as for the identification, inspection, condition assessment, accounting, rehabilitation, elimination, and (or) conservation of nuclear legacy facilities, shall be approved by the authorized body.

      Article 30. Management of radioactive waste generated during uranium mining and processing

      1. The National Company in the field of uranium shall have the right to carry out the disposal of very low-level radioactive waste in the form of radioactively contaminated soils generated during uranium mining and processing by the method of in-situ leaching and during the elimination of the consequences of such activity, at near-surface disposal sites, as well as to carry out activities related to the stages of the life cycle of such sites.

      2. he works specified in paragraph 1 of this Article may be performed by a legal entity, ninety or more percent of the shares or participation interests in which directly or indirectly belong to the National Company in the field of uranium, where such legal entity holds the appropriate licence issued by the authorized body in the field of atomic energy use.

      3. Responsibility for the safety of the near-surface disposal sites specified in paragraph 1 of this Article, when performing works related to the stages of their life cycle, including the period after their closure, shall be borne by the National Company in the field of uranium or the legal entity specified in paragraph 2 of this Article.

Chapter 5. LIFE CYCLE OF RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT FACILITIES

      Article 31. Decisions on the siting area and on the construction of radioactive waste management facilities

      1. The decision on the siting area of disposal sites and the decision on the construction of disposal sites shall be adopted by the Government of the Republic of Kazakhstan with the consent of the local representative bodies on whose territory the construction of disposal sites is planned, taking into account:

      1) the need to ensure the safe management of radioactive waste;

      2) the availability of the necessary conditions for the siting of disposal sites that meet the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management;

      3) the absence of a safety threat to disposal sites from civilian and military facilities located nearby;

      4) the requirements established by the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan;

      5) the possible social and economic consequences of the siting of the said sites for the industrial, agricultural, and social development of the region.

      2. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall adopt decisions on the siting and (or) construction of storage points, tailings ponds, and installations for the processing of radioactive waste in coordination with the authorized body and local executive bodies.

      3. Decisions on the siting of radioactive waste storage facilities that form part of atomic energy use facilities within the industrial sites of organizations (enterprises) shall be adopted in accordance with the regulatory legal acts of the authorized body.

      4. Decisions on the siting and on the construction of radioactive waste management facilities shall be adopted in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use, on architectural, urban planning, and construction activities of the Republic of Kazakhstan, and the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 32. Siting of radioactive waste management facilities

      1. The selection of a site for radioactive waste management facilities shall be carried out within the siting area for radioactive waste management facilities determined in accordance with this Law.

      2. The siting of radioactive waste management facilities shall be carried out in accordance with the land legislation of the Republic of Kazakhstan, the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan, and the legislation of the Republic of Kazakhstan on architectural, urban planning, and construction activities.

      3. The siting of radioactive waste management facilities shall not be permitted:

      1) within the boundaries of residential development territories;

      2) in specially protected natural areas;

      3) in sanitary protection zones of water supply sources;

      4) in zones of hazardous geological and hydrogeological processes and in other territories that do not ensure the safety of siting;

      5) at testing ranges and in places where tests of armaments, military equipment, and other means of destruction are conducted.

      4. When siting radioactive waste management facilities, the following shall be taken into account:

      1) the impact of external natural phenomena and processes on the radioactive waste management facility;

      2) the impact of external technogenic processes on the radioactive waste management facility;

      3) the impact of the radioactive waste management facility on the population and the environment.

      5. When selecting a land plot for the siting of radioactive waste management facilities, the characteristics of the geological environment shall be taken into account, including:

      1) hydrogeological conditions;

      2) the depth of groundwater occurrence;

      3) the sorption properties of rocks;

      4) the absence of active tectonic disturbances and other factors contributing to the migration of radionuclides.

      6. The authorized body shall carry out an assessment of the conformity of the selected siting location for the radioactive waste management facility with nuclear and radiation safety requirements, conduct an expert review of the safety justification materials for the siting of the facility, and issue a conclusion. The siting of radioactive waste management facilities shall not be permitted in the absence of a positive conclusion of the authorized body.

      7. In order to justify the selection of a site for a disposal facility, alternative options for the siting of the disposal facility shall be subject to mandatory consideration, with a comparative analysis of its safety being conducted.

      8. Prior to the adoption of a decision on the site for a disposal facility, the reservation of land for conducting engineering surveys, environmental impact assessment, and other studies shall be permitted in accordance with the procedure established by the land legislation of the Republic of Kazakhstan

      9. The results of the site selection for radioactive waste management facilities shall be formalized in the form of a report on the safety justification for the siting of the facility and shall be subject to agreement with the authorized body.

      Article 33. Design and construction of radioactive waste management facilities

      1. The design and construction of radioactive waste management facilities shall be carried out in accordance with the requirements of the environmental legislation of the Republic of Kazakhstan, the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of atomic energy use, health care, on architectural, urban planning and construction activities, and this Law, taking into account the characteristics of the radioactive waste for the management of which the radioactive waste management facility is being constructed.

      2. The design documentation shall contain:

      1) solutions confirming safety justifications;

      2) information on the sources of radioactive waste generation and other sources of radiation exposure, their quantitative and qualitative characteristics;

      3) a description of the organizational structure of the facility and the system of operational radiation control;

      4) calculations of dose loads on the population, including an assessment of the impact on critical groups of the population.

      3. The design documentation shall determine:

      1) methods and terms of storage and (or) disposal;

      2) permissible volumes and characteristics of radioactive waste accepted by the facility;

      3) requirements for safety barriers.

      4. The design of radioactive waste management facilities shall be carried out taking into account their subsequent decommissioning, and for disposal sites – taking into account their subsequent closure, post-closure monitoring, and control.

      5. The design documentation for tailings ponds, storage facilities, and disposal sites shall provide for measures for the restoration of disturbed lands.

      6. The design documentation shall be subject to state environmental and sanitary-epidemiological expert reviews in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      7. The design of installations for the processing of radioactive waste shall be carried out taking into account the ensuring of nuclear, radiation, fire, and industrial safety, the minimization of radioactive waste generation, and the prevention of the uncontrolled spread of radioactive substances.

      8. Design solutions shall provide for a system of safety barriers ensuring the isolation of radioactive waste and the prevention of its impact on the population and the environment.

      9. Design solutions shall ensure the prevention of radionuclide migration beyond the boundaries of the radioactive waste management facility.

      10. In the event of the identification of factors capable of affecting the safety of the facility, engineering and technical measures aimed at their compensation and risk reduction shall be provided for.

      11. The construction of radioactive waste management facilities shall include the performance of construction and installation works and commissioning works, the implementation of design solutions, and the verification of the conformity of engineered safety barriers and safety systems with the design documentation.

      12. A sanitary protection zone shall be established around radioactive waste management facilities, the boundaries of which shall be determined in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of health care.

      13. The construction of radioactive waste management facilities shall be carried out by organizations holding appropriate licences, in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      14. During the construction of radioactive waste management facilities, the following shall be ensured:

      1) the performance of works in accordance with the approved design documentation;

      2) compliance with quality assurance programmes;

      3) the maintenance of as-built documentation and the recording of all changes to design solutions;

      4) quality control of engineered safety barriers, materials, and structural elements.

      15. he authorized body shall exercise state control and supervision over compliance with nuclear and radiation safety requirements during the construction of radioactive waste management facilities.

      16. The construction of radioactive waste management facilities shall be completed by the conduct of acceptance measures with the formalization of a conclusion on the conformity of the constructed radioactive waste management facility with the design documentation and the requirements of regulatory legal acts.

      17. Changes to design solutions affecting the safety of a radioactive waste management facility shall be subject to mandatory approval by the authorized body.

      18. The design documentation for a disposal site shall contain preliminary solutions for its closure, post-closure monitoring, and control, which shall be subject to refinement during operation, taking into account the results of safety assessments, monitoring, and changes in the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      Article 34. Commissioning and operation of radioactive waste management facilities

      1. Commissioning and operation of radioactive waste management facilities shall be carried out subject to the availability of an appropriate licence and documents provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      2. Prior to the commissioning of a radioactive waste management facility, the following shall be ensured:

      1) testing of safety systems, engineered safety barriers, and process equipment;

      2) trial run of the radioactive waste management facility;

      3) measures to confirm the readiness of the radioactive waste management facility for safe operation to the extent established by the regulatory legal acts of the authorized body.

      3. Commissioning of a radioactive waste management facility shall be permitted subject to the availability of:

      1) a positive conclusion of the authorized body on the readiness of the radioactive waste management facility for operation;

      2) approved operational regulations, quality assurance programmes, and documents on radiation, nuclear, technical, and environmental safety;

      3) trained and certified personnel admitted to work in accordance with the procedure established by the legislation in the field of atomic energy use;

      4) eliminated observations identified as a result of inspections and acceptance tests.

      4. Operation of radioactive waste management facilities shall be carried out in accordance with the approved operational regulations, quality assurance programmes, and documents on radiation, nuclear, technical, and environmental safety.

      5. During the operation of radioactive waste management facilities, the following shall be ensured:

      1) radiation control;

      2) control over the condition of engineered safety barriers;

      3) prevention of leaks and releases of radioactive substances;

      4) accounting for and monitoring of the condition of the facility;

      5) conduct of periodic safety assessment.

      6. At the operation stage of radioactive waste management facilities, a periodic safety assessment and environmental assessment shall be conducted for the purpose of confirming the compliance of the radioactive waste management facility with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan, regulatory legal acts, and design documentation.

      7. For storage facilities, tailings ponds, and disposal sites for radioactive waste designed for a long service life, a long-term safety assessment shall be performed to the extent and with the periodicity established by the regulatory legal acts of the authorized body.

      8. Based on the results of the periodic safety assessment and environmental assessment, measures aimed at eliminating the identified non-compliances and ensuring the further safe operation of the radioactive waste management facility shall be developed and implemented.

      9. In the event of a radiation or other accident during the operation of a radioactive waste management facility, natural and legal persons carrying out activities in the field of radioactive waste management shall immediately take measures to localize and eliminate its consequences and notify state bodies in accordance with the procedure established by the legislation of the Republic of Kazakhstan.

      10. Individuals and legal entities carrying out activities in the field of radioactive waste management shall ensure the documenting of the commissioning of a radioactive waste management facility, including acceptance test materials, safety system readiness reports, and documents on the admission of the facility to operation, in accordance with the procedure established by the authorized body.

      11. Operation of radioactive waste management facilities shall be carried out within the parameters and limits established by the design documentation and licence conditions.

      Article 35. Decommissioning of radioactive waste management facilities and closure of radioactive waste disposal sites

      1. The decision to decommission a radioactive waste management facility, with the exception of disposal sites, shall be taken by the natural and legal persons carrying out activities in the field of radioactive waste management, with notification of the authorized body.

      2. The decommissioning of radioactive waste management facilities shall be carried out by natural and legal persons holding the appropriate license issued by the authorized body in the field of atomic energy use.

      3. During the decommissioning of radioactive waste management facilities, work shall be carried out to eliminate the impact of the generated radioactive waste on the population and the environment.

      4. The decommissioning of radioactive waste management facilities shall be carried out on the basis of a decommissioning plan developed in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management and agreed upon with the authorized body.

      5. Upon completion of the decommissioning of a radioactive waste management facility, the person that carried out the decommissioning shall draw up a statement on the completion of decommissioning works.

      The said document shall contain information on the works carried out, management of the generated radioactive waste, results of radiation monitoring, the achieved final state of the radioactive waste management facility and its siting area, as well as confirmation of the compliance of such state with radiation safety requirements.

      The statement on the completion of works shall be sent to the authorized body for obtaining a conclusion on the completion of decommissioning of the radioactive waste management facility.

      6. The decision to close a disposal site shall be taken by the Government of the Republic of Kazakhstan upon the recommendation of the authorized body, agreed upon with the authorized bodies in the field of sanitary and epidemiological welfare of the population and environmental protection.

      7. A preliminary plan for the closure of a disposal site shall be developed at the design stage of the facility and shall be updated during operation taking into account the results of monitoring, changes in safety requirements, technological solutions, and cost estimates of the works.

      8. The plan for the closure of a disposal site shall be developed in accordance with the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management and shall be subject to agreement with the authorized body.

      9. After the closure of a disposal site, the legal entities or the national operator responsible for the disposal site shall carry out its post-operational radiation monitoring and take measures to prevent unauthorized access in accordance with the closure plan.

      10. Upon completion of the post-operational monitoring phase, responsibility for ensuring the long-term safety of the closed disposal site shall be transferred to the local executive body on whose territory the facility is located.

      11. The legal entities or the national operator responsible for the disposal site shall ensure the preservation of documentation characterizing the disposal site, including information on the composition and volumes of disposed waste, engineered safety barriers, closure reports, and materials of post-operational monitoring.

      12. Documentation characterizing a decommissioned radioactive waste management facility or a closed disposal site, including information on its final state and that of its siting area, the composition and volume of radioactive waste, safety barriers, results of radiation monitoring, closure, and post-operational monitoring, shall be subject to storage and transfer in accordance with the procedure determined by the authorized body.

Chapter 6. RIGHTS OF INDIVIDUALS AND LEGAL ENTITIES IN THE FIELD OF RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

      Article 36. Rights of individuals and legal entities in the field of radioactive waste management

      Individuals and legal entities in the field of radioactive waste management shall have the right to:

      1) receive complete and reliable information on the radiation situation in the area where radioactive waste is stored or disposed of, or where management thereof is carried out, including information on radiation accidents, in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan;

      2) apply to a court to challenge the legality of actions (inaction) and decisions of state bodies, local self-government bodies, officials, and civil servants, as well as to protect property and non-property benefits and rights violated as a result of non-compliance with the requirements of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management;

      3) exercise other rights in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan.

      Article 37. Rights of public associations and other non-profit organizations in resolving issues related to radioactive waste management

      Public associations and other non-profit organizations, in addition to the rights provided for in Article 36 of this Law, shall also have the right to:

      1) participate in public hearings and discussions when decisions are made on the construction of disposal sites in cases provided for by the legislation of the Republic of Kazakhstan;

      2) nform and consult the public on possible radiation risks associated with radioactive waste management facilities.

Chapter 7. INTERNATIONAL COOPERATIONIN THE FIELD OF RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

      Article 38. Purpose and legal basis for the implementation of international cooperation in the field of radioactive wast

      1. The Republic of Kazakhstan shall carry out international cooperation in the field of radioactive waste management for the purpose of mutual assistance and exchange of experience with other states, international organizations, and scientific institutions carrying out activities in the field of radioactive waste management.

      2. The legal basis for international cooperation in the field of radioactive waste management shall be the norms of international treaties of the Republic of Kazakhstan.

      Article 39. International cooperation in the field of radioactive waste management

      International cooperation in the field of radioactive waste management shall be carried out in the following areas:

      1) utilization of international experience in the creation and development of an effective national radioactive waste management system;

      2) conduct of joint scientific research and experimental development works in the field of radioactive waste management, as well as the development of technologies aimed at reducing the volumes of their generation and enhancing the safety of their management;

      3) participation in the creation and activities of international scientific information centers for radioecological monitoring, underground laboratories for studying the conditions for the disposal of high-level radioactive waste in deep geological formations, as well as other international projects in the said field;

      4) exchange of information on incidents during radioactive waste management, including cases of possible transboundary transfer of radioactive substances, in accordance with the international treaty obligations of the Republic of Kazakhstan;

      5) provision and receipt of international assistance to prevent, localize, or minimize the consequences of radioactive contamination resulting from incidents during radioactive waste management, in accordance with international treaties of the Republic of Kazakhstan and the legislation of the Republic of Kazakhstan.

Chapter 8. FINAL PROVISIONS

      Article 40. Liability for violation of legislation in the field of radioactive waste management

      Violation of the legislation of the Republic of Kazakhstan in the field of radioactive waste management shall entail liability established by the laws of the Republic of Kazakhstan.

      Article 41. Procedure for the enactment of this Law

      This Law shall enter into force upon the expiry of sixty calendar days after the day of its first official publication.

      President
of the Republic of Kazakhstan
K. TOKAYEV

Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы

Қазақстан Республикасының Заңы 2026 жылғы 7 шiлдедегi № 335-VIII ҚРЗ

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 41-баптан қараңыз.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

      Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

      1) қауіпсіздік тосқауылы – радионуклидтердің және (немесе) иондандырушы сәулеленудің қоршаған ортаға таралуына кедергі келтіретін радиоактивті қалдықтардың қаптамасы, радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттерінің, радиоактивті қалдықтарды көму пункттерінің, радиоактивті қалдықтар қоймаларының, радиоактивті қалдықтардың қалдық қоймаларының инженерлік конструкциясы немесе табиғи геологиялық түзілім элементі;

      2) радиоактивті қалдықтар – құрамында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген алып қою деңгейінен жоғары радионуклидтер бар, жер қойнауынан алынған және үйінділер мен қалдық қоймаларына жинап қойылатын, одан әрі пайдаланылуы көзделмейтін материалдар мен заттар, бұйымдар мен жабдықтар, сондай-ақ тау жыныстары, кендер мен қалдықтар;

      3) радиоактивті қалдықтарды кондиционерлеу – радиоактивті қалдықтарды көму үшін оларды қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес келетін физикалық пішін мен күйге келтіру жөніндегі технологиялық операциялар;

      4) радиоактивті қалдықтарды көму (бұдан әрі – көму) – радиоактивті қалдықтарды кейіннен алу ниетінсіз радиоактивті қалдықтарды көму пунктіне қауіпсіз орналастыру;

      5) радиоактивті қалдықтарды көму пункті (бұдан әрі – көму пункті) – радиоактивті қалдықтарды кейіннен алу ниетінсіз оларды орналастыруға арналған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісі;

      6) радиоактивті қалдықтарды көму үшін олардың қолайлылық өлшемшарттары (бұдан әрі – қолайлылық өлшемшарттары) – радиоактивті қалдықтарды көму үшін белгіленетін, олардың физикалық-химиялық қасиеттеріне қойылатын талаптар;

      7) радиоактивті қалдықтарды қайта өңдеу – кейіннен қауіпсіз жұмыс істеу үшін радиоактивті қалдықтарды дезактивациялау (жойылатын радионуклидтерді бөлу) және (немесе) олардың көлемін барынша азайту және (немесе) сипаттамаларын өзгерту жөніндегі технологиялық операциялар;

      8) радиоактивті қалдықтарды сақтау (бұдан әрі – сақтау) – радиоактивті қалдықтармен одан әрі жұмыс істеу үшін оларды кейіннен алу мүмкіндігін көздейтін, оларды сақтау пунктіне, сақтау қоймасына немесе қалдық қоймасына қауіпсіз орналастыру;

      9) радиоактивті қалдықтарды сақтау қоймасы (бұдан әрі – сақтау қоймасы) – жобалау құжаттамасында белгіленген мерзім ішінде аралық сақтауға арналған, радиоактивті қалдықтармен одан әрі жұмыс істеу үшін оларды кейіннен алуды көздейтін радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісі (оның ішінде бөлінген алаң);

      10) радиоактивті қалдықтарды сақтау пункті (бұдан әрі – сақтау пункті) – радиоактивті қалдықтармен одан әрі жұмыс істеу үшін оларды кейіннен алу мүмкіндігін қамтамасыз ете отырып, жобалау құжаттамасында белгіленген мерзім ішінде оларды уақытша орналастыруға арналған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісі;

      11) радиоактивті қалдықтарды түзушілер – қызметінің нәтижесінде радиоактивті қалдықтар түзілетін жеке немесе заңды тұлғалар;

      12) радиоактивті қалдықтардың қалдық қоймасы (бұдан әрі – қалдық қоймасы) – минералдық шикізатты және тау-кен жұмыстарын (қалдықтар мен үйінділерді) қайта өңдеу кезінде пайда болатын радиоактивті қалдықтармен одан әрі жұмыс істеу үшін оларды кейіннен алу мүмкіндігімен ұзақ уақыт орналастыруға арналған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісі;

      13) радиоактивті қалдықтардың ықтимал қауіптілік кезеңі – радиоактивті қалдықтардың үлестік активтілігі радиациялық бақылау талап етілмейтін көрсеткіштерге дейін төмендейтін уақыт кезеңі;

      14) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу – радиоактивті қалдықтарды жинауға, қайта өңдеуге, кондиционерлеуге, тасымалдауға, сақтауға және көмуге байланысты қызмет түрлері;

      15) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор (бұдан әрі – ұлттық оператор) – радиоактивті қалдықтарды көму жөніндегі өкілеттіктер берілген, сондай-ақ осы Заңға сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асыратын заңды тұлға;

      16) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы физикалық тұрғыдан қорғау (бұдан әрі – физикалық тұрғыдан қорғау) – радиоактивті қалдықтарға және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілеріне қатысты рұқсат етілмеген әрекеттерді болғызбау мақсатында жүзеге асырылатын ұйымдастырушылық, инженерлік және техникалық шаралар жиынтығы;

      17) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілері – радиоактивті қалдықтарды қайта өңдеуге, кондиционерлеуге, тасымалдауға, сақтауға және (немесе) көмуге арналған арнаулы құрылысжайлар (немесе кешендер) және өзге де инженерлік конструкциялар;

      18) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдаланудан шығару – сақтау қоймалары мен көму пункттерін қоспағанда, объектіні радиациялық қауіпсіздік бойынша шектеулер белгілеуді талап етпейтін және халық пен қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ететін жағдайға келтіруге бағытталған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің өмірлік цикл кезеңі;

      19) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің өмірлік циклі – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін орналастыруды, инженерлік ізденістерді, жобалауды, салуды, пайдалануға беруді, пайдалануды, пайдаланудан шығаруды (жабуды), сондай-ақ ядролық, радиациялық, ядролық физикалық және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылатын пайдаланудан кейінгі мониторингтеу мен бақылауды қамтитын оның өмір сүру кезеңдерінің дәйектілігі;

      20) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы басшылықты жүзеге асыратын орталық мемлекеттік орган;

      21) тарихи радиоактивті қалдықтар – ядролық мұраға жататын, 1992 жылға дейін түзілген және меншік иесі жоқ радиоактивті қалдықтар.

2-бап. Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу

саласындағы заңнамасы

      1. Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, Қазақстан Республикасының Экология кодексінен, "Атом энергиясын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңынан, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен, халықаралық шарттық міндеттемелерінен тұрады.

      2. Қазақстан Республикасының аумағында халықаралық шарттардың қолданылу тәртібі заңдарда айқындалады.

3-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы объектілер мен

субъектілер

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы объектілер:

      1) радиоактивті қалдықтар;

      2) сақтау қоймалары;

      3) қалдық қоймалары;

      4) сақтау пункттері;

      5) көму пункттері;

      6) радиоактивті қалдықтарды қайта өңдеу және (немесе) кондиционерлеу қондырғылары;

      7) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу процесінде пайдаланылатын өзге де объектілер.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы субъектілер:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеуді жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар;

      2) орталық мемлекеттік органдар және жергілікті мемлекеттік басқару органдары.

4-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызмет түрлері

      1. Осы Заң радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мынадай қызмет түрлеріне қолданылады:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыруды, салуды, пайдалануға беруді, пайдалануды, пайдаланудан шығаруды және жабуды, сондай-ақ ядролық, радиациялық және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылатын пайдаланудан кейінгі мониторингтеу мен бақылауды қоса алғанда, олардың өмірлік циклінің кезеңдері;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу, сондай-ақ радиоактивті қалдықтарды беру және қабылдау;

      3) ғылыми-зерттеу, жобалау, тәжірибелік-конструкторлық, инженерлік және сараптамалық жұмыстар жүргізуді, жабдықтарды дайындауды, жеткізуді және оларға техникалық қызмет көрсетуді, радиациялық бақылауды жүзеге асыруды, радиоактивті қалдықтарды физикалық тұрғыдан қорғауды қамтамасыз етуді, есепке алу мен бақылау жүргізуді, персоналды даярлауды, оқытуды және аттестаттауды қоса алғанда, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету, сондай-ақ ядролық және радиациялық қауіпсіздікке әсер ететін өзге де жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер;

      4) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы өзге де қызмет түрлері.

2-тарау. РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ

5-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік

реттеудің негізгі мақсаты, міндеттері мен қағидаттары

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі мақсаты – ядролық, радиациялық, ядролық физикалық және экологиялық қауіпсіздікті, қазіргі және болашақ ұрпақтың өмірі мен денсаулығын радиациялық әсерден қорғауды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде қоршаған ортаны радиоактивті ластанудан қорғауды қамтамасыз ету.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыру;

      2) мемлекеттің радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі міндеттемелерін орындау;

      3) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында тиімді басқару мен бақылауды ұйымдастыру;

      4) радиоактивті қалдықтардың барлық түрлерімен жұмыс істеудің тиімді жүйесін ұйымдастыру;

      5) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу үшін пайдаланылатын алаңдарды оңтайландыру;

      6) радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге байланысты ақпаратқа қолжетімділікті қамтамасыз ету;

      7) радиоактивті қалдықтарды қауіпсіз сақтау мен көмуге уақтылы орналастыруды қамтамасыз ету;

      8) Қазақстан Республикасының ядролық және радиациялық қауіпсіздік кепілдіктері және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз ету.

      3. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі қағидаттары:

      1) қауіпсіздік қағидаты – персоналдың, халықтың өмірі мен денсаулығын және қоршаған ортаны қорғаудың радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеуге байланысты қызметтің барлық өзге аспектілерінен басымдығы;

      2) жауаптылық қағидаты – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу субъектілерінің радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жауаптылығы;

      3) барынша азайту қағидаты – радиоактивті қалдықтардың түзілуін және жинақталуын іс жүзінде қол жеткізуге болатын ең төмен деңгейде шектеу;

      4) оңтайландыру қағидаты – экономикалық және әлеуметтік факторларды ескере отырып, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде олардың әсерін ақылға қонымды, қол жеткізуге болатын төмен деңгейге дейін азайту;

      5) ұрпақтардың өзара байланысы қағидаты – қазіргі ұрпақтың радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажеттілігіне байланысты болашақта ауыртпалықты болашақ ұрпаққа негізсіз жүктеуден оларды қорғау;

      6) радиоактивті қалдықтарды түзушінің жауаптылық қағидаты – радиоактивті қалдықтарды түзушінің Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес радиоактивті қалдықтармен қауіпсіз жұмыс істеу, оларды сақтау және көму жөніндегі жұмыстарды қаржыландыруды қамтамасыз ету міндеті.

6-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің радиоактивті қалдықтармен жұмыс

істеу саласындағы құзыреті

      Қазақстан Республикасының Үкіметі радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады;

      2) радиоактивті қалдықтарды көму пункттерін орналастыру ауданы және оларды салу туралы шешім қабылдайды;

      3) тарихи радиоактивті қалдықтарды сақтау пунктін көму пунктіне ауыстыру туралы шешім қабылдайды;

      4) көму пункттерін мерзімінен бұрын жабу немесе жабу туралы шешім қабылдайды;

      5) көму пункттерін орналастыру алаңын таңдау қағидаларын бекітеді;

      6) өзіне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, осы Заңмен, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды.

7-бап. Мемлекеттік органдардың радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу

саласындағы құзыреті

      1. Уәкілетті орган радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы өз құзыреті шегінде:

      1) стратегиялық, реттеушілік, іске асыру және бақылап-қадағалау функцияларын жүзеге асырады;

      2)  мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының Қазақстан Республикасының Президенті айқындаған негізгі бағыттары және мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, оның қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің Қазақстан Республикасының Үкіметі әзірлеген негізгі бағыттары негізінде және оларды орындау үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады;

      3) осы Заңда белгіленген негізгі мақсатқа, міндеттер мен қағидаттарға сәйкес радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, техникалық регламенттерді, нормативтік-техникалық құжаттарды әзірлейді және бекітеді;

      4)  ұлттық операторды айқындайды және ол туралы ережені бекітеді;

      5) ұлттық оператордың қызметін қаржыландыру тәртібін, тетігі мен көздерін айқындайды;

      6) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;

      7) Қазақстан Республикасының Үкіметіне:

      көму пункттерін орналастыру ауданы және оларды салу;

      тарихи радиоактивті қалдықтарды сақтау пунктін көму пунктіне ауыстыру;

      көму пункттерін мерзімінен бұрын жабу немесе жабу туралы ұсыныстар енгізеді;

      8) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асырады;

      9)  қолайлылық өлшемшарттарын әзірлейді және бекітеді;

      10) радиоактивті қалдықтарды есепке алу мен бақылау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      11) қалдық қоймаларын, сақтау пункттерін немесе көму пункттерін орналастыру, салу, пайдалану, пайдаланудан шығару немесе жабу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі қағидаларды әзірлейді және бекітеді;

      12)  жинау, тасымалдау, сақтау және көму қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      13) сақтау пункттерінің және көму пункттерінің қауіпсіздігін талдау жөніндегі есептерді дайындау мен ұсыну қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      14) радиоактивті қалдықтарды тасымалдауды қоса алғанда, радиоактивті қалдықтарды және олармен жұмыс істеу объектілерін физикалық тұрғыдан қорғау қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      15) радиоактивті қалдықтарды көмуге беру қағидалары мен көму қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      16) көму пункттерін орналастыру алаңын таңдау қағидаларын әзірлейді;

      17) жабылған көму пункттерін мониторингтеу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;

      18) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеуге байланысты қызметті мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады;

      19) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрын жүргізеді;

      20) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың персоналын аттестаттаудан өткізеді;

      21) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге нормативтік құқықтық актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      2.  Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган Қазақстан Республикасының экология заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін Қазақстан Республикасының экология заңнамасында көзделген жағдайларда және тәртіппен мемлекеттік экологиялық сараптау мен экологиялық бағалауды ұйымдастырады және жүргізеді;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілеріне қатысты экологиялық рұқсаттар береді;

      3) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

      3. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы санитариялық қағидалар талаптарының, гигиеналық нормативтердің сақталуын мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық бақылау мен қадағалауды ұйымдастырады және жүзеге асырады;

      2) осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

8-бап. Жергілікті атқарушы органдардың радиоактивті қалдықтармен жұмыс

істеу саласындағы құзыреті

      Жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде:

      1) мемлекеттік органдарды және (немесе) олардың ведомстволық бағынысты ұйымдарын тарта отырып, жабылған көму пункттерін мониторингтеу қағидаларына сәйкес жабылған көму пункттерінің мониторингін жүргізуді жүзеге асырады;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінде радиациялық қауіпсіздікті және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды іске асыруға қатысады;

      3) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру, салу, пайдалану және жабу мәселелері бойынша қоғамдық талқылауларды және халықты хабардар етуді ұйымдастырады;

      4) тарихи радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу, радиациялық ластануды жою, сондай-ақ ядролық мұра объектілерінің қауіпсіздігін және оларды оңалтуды қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;

      5) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңдарымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

9-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті

лицензиялау

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті лицензиялау Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының рұқсаттар және хабарламалар туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті лицензиялауды атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.

10-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеуге байланысты қызметті

мемлекеттік бақылау мен қадағалау

      Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және "Атом энергиясын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады.

11-бап. Радиоактивті қалдықтарды мемлекеттік есепке алу және бақылау

      1. Радиоактивті қалдықтар осы Заңға, Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына сәйкес мемлекеттік есепке алынуы және бақылануы тиіс.

      2. Радиоактивті қалдықтарды мемлекеттік есепке алу және бақылау олардың түзілуін, жинақталуын, сақталуын, қайта өңделуін, тасымалдануы мен көмілуін жүйелі және анық есепке алуды қамтамасыз ету, олардың бақылаусыз айналымының алдын алу, сондай-ақ ядролық, радиациялық, ядролық физикалық және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында жүргізіледі.

      3. Радиоактивті қалдықтарды мемлекеттік есепке алу және бақылау:

      1) радиоактивті қалдықтар тізілімін жүргізуді;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрын жүргізуді қамтиды.

      4. Радиоактивті қалдықтарды мемлекеттік есепке алу және бақылау жүйесінің қызметін ұйымдастыруды және қамтамасыз етуді уәкілетті орган жүзеге асырады.

      5. Радиоактивті қалдықтар тізілімін жүргізуді уәкілетті орган жүзеге асырады.

      6. Радиоактивті қалдықтар тізілімін жүргізудің тәртібін және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрын жүргізудің тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

      7. Радиоактивті қалдықтарды бастапқы есепке алуды радиоактивті қалдықтарды түзушілер жүзеге асырады.

      Радиоактивті қалдықтарды түзушіні айқындау мүмкін болмаған жағдайда, жергілікті атқарушы органдар бастапқы есепке алуды олардың орналасқан жері бойынша жүзеге асырады.

12-бап. Радиоактивті қалдықтарды сыныптау

      1. Радиоактивті қалдықтарды сыныптау олардың шығу тегі, агрегаттық күйі, үлестік активтілігі (концентрациясы), радиоактивті қалдықтардағы радионуклидтердің, сондай-ақ олардағы ядролық материалдардың жартылай ыдырау кезеңі негізінде жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтар агрегаттық күйі бойынша қатты, сұйық және газ тәрізді радиоактивті қалдықтар болып бөлінеді.

      3. Радиоактивті қалдықтар үлестік активтілігінің (концентрациясының) деңгейі бойынша активтілігі өте төмен, активтілігі төмен, активтілігі орташа және активтілігі жоғары радиоактивті қалдықтар болып бөлінеді.

      4. Радиоактивті қалдықтардағы радионуклидтердің жартылай ыдырау кезеңі бойынша олар өте қысқа өмір сүретін, қысқа өмір сүретін және ұзақ өмір сүретін радиоактивті қалдықтар болып бөлінеді.

      5. Құрамында ядролық материалдардың болуына қарай радиоактивті қалдықтар құрамында ядролық материалдар бар және құрамында ядролық материалдар жоқ радиоактивті қалдықтар болып бөлінеді.

      6. Радиоактивті қалдықтарды сыныптау өлшемшарттары мен тәртібін уәкілетті орган бекітеді. Радиоактивті қалдықтарды сыныптау олармен жұмыс істеу тәртібін анықтау, қайта өңдеу, сақтау және (немесе) көму технологияларын таңдау кезінде пайдаланылады.

13-бап. Ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды радиоактивті

қалдықтар санатына ауыстыру

      1. Ядролық материалдарды және (немесе) радиоактивті заттарды радиоактивті қалдықтар санатына ауыстыруды уәкілетті органмен келісу бойынша олардың меншік иелері жүзеге асырады.

      2. Ядролық материалдарды және (немесе) радиоактивті заттарды радиоактивті қалдықтар санатына ауыстыру:

      1) арнаулы ұйымдастыру-техникалық іс-шараларын жүргізбей, ядролық материалдарды, радиоактивті заттарды алу мақсатында радиоактивті қалдықтарды сақтауға, қайта өңдеуге және кондиционерлеуге берілген радиоактивті қалдықтарды технологиялық процеске кейіннен қайтаруды болдырмау;

      2)  оларды одан әрі мақсатына қарай пайдаланудың мүмкін еместігін немесе орынсыздығын растайтын өлшеулер мен есептеулер жүргізу;

      3) радиоактивті қалдықтарды есепке алу және бақылау қағидаларына сәйкес радиоактивті қалдықтарды мемлекеттік есепке қою өлшемшарттарын орындау шарттарының жиынтығы орындалған кезде жүзеге асырылады.

      3. Ядролық материалдарды және (немесе) радиоактивті заттарды радиоактивті қалдықтар санатына ауыстыру тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

14-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін санаттарға бөлу

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін санаттарға бөлу Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген сыныптамаға сәйкес айқындалатын радиоактивті қалдықтардың сипаттамаларын ескере отырып, барынша ықтимал радиациялық авария кезінде олардың халық, персонал және қоршаған орта үшін ықтимал радиациялық қауіптілік деңгейі бойынша жүзеге асырылады.

      2. Ықтимал радиациялық қауіптілік деңгейі бойынша радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілері:

      1) 1-санаттағы объектілер – авария болған жағдайда санитариялық-қорғау аймағынан тыс жерде халыққа және қоршаған ортаға радиациялық әсері болуы мүмкін;

      2) 2-санаттағы объектілер – авария болған жағдайда радиациялық әсері санитариялық-қорғау аймағының аумағымен шектелетін;

      3) 3-санаттағы объектілер – авария болған жағдайда радиациялық әсері объектінің орналасқан алаңымен шектелетін;

      4) 4-санаттағы объектілер – авария болған жағдайда радиациялық әсері радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі жұмыстар жүзеге асырылатын үй-жайлармен немесе жұмыс аймағымен шектелетін, әсері олардың шегінен шықпайтын объектілер болып бөлінеді.

      3. Жұмыс істеп тұрған объектілер үшін санаттарды объектінің меншік иесі белгілейді және уәкілетті органмен және халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелерімен келісіледі.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істейтін жаңа объектілер үшін санаттар Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына және барынша жоғары радиациялық авариялар сценарийін қамтитын жобалау құжаттамасын талдау негізінде радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес жобалау кезеңінде белгіленеді.

3-тарау. РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЗМЕТТІ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ШАРТТАРЫ МЕН ТӘРТІБІ

15-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге

асырудың жалпы шарттары

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалардың атом энергиясын пайдалану саласындағы тиісті қызмет түріне арналған лицензиясы болуға міндетті.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланатын не радиоактивті қалдықтармен операцияларды жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінде ядролық, радиациялық, ядролық физикалық, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін құрудың, пайдаланудың және пайдаланудан шығарудың (жабудың) барлық кезеңінде сапаны қамтамасыз ету бағдарламаларын әзірлеуге, енгізуге және қолдауға;

      3) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің қауіпсіздігіне бағалау жүргізуге;

      4) авариялардың алдын алу және олардың персонал, халық және қоршаған орта үшін салдарын азайту жөніндегі шараларды әзірлеуге және іске асыруға;

      5) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінде аварияларды оқшаулау және олардың салдарын жою жөніндегі шараларды әзірлеуге және іске асыруға;

      6) Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкес радиоактивті қалдықтарды есепке алуды және бақылауды жүзеге асыруға;

      7) персоналды оқытуды, қолдауды және олардың біліктілігін арттыруды қамтамасыз етуге;

      8) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан шығару (жабу) және авариялардың салдарын жою үшін қажетті қаржы қаражатының қалыптастырылуын және болуын қамтамасыз етуге міндетті.

16-бап. Радиоактивті қалдықтарды түзушілер

      1. Радиоактивті қалдықтарды түзушілер:

      1) құрамында радионуклидтер бар материалдарды, заттарды, жабдықтар мен бұйымдарды одан әрі пайдалану мүмкіндігін бағалауды жүзеге асыруға және оларды одан әрі пайдалану мүмкін болмаған жағдайда радиоактивті қалдықтарға жатқызу өлшемшарттарына сәйкес мұндай материалдарды радиоактивті қалдықтарға жатқызуға;

      2) радиоактивті қалдықтарды көму үшін ұлттық операторға бергенге дейін олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етуге;

      3) уәкілетті орган бекітетін қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес радиоактивті қалдықтарды көму үшін қолайлы күйге келтіруді қамтамасыз етуге;

      4) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі, сондай-ақ оларды көму үшін ұлттық операторға беру жөніндегі жұмыстарды қаржыландыруға;

      5) радиоактивті қалдықтарды сәйкестендіру, есепке алу және қолайлылық өлшемшарттарына сәйкестігін растау үшін қажетті толық ақпаратты бере отырып, оларды ұлттық операторға беруге міндетті.

      2. Радиоактивті қалдықтарды түзушілер радиоактивті қалдықтарды ұлттық операторға бергенге дейін олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етуге жауапты болады.

      3. Қызметін тоқтатқан кезде радиоактивті қалдықтарды түзушілер:

      1) қызметін тоқтату ниеті туралы уәкілетті органды хабардар етуге;

      2) барлық қолда бар радиоактивті қалдықтарды Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіппен сақтау және (немесе) көму пункттеріне беруге;

      3) жабдықтарды, ғимараттарды, құрылысжайлар мен коммуникацияларды дезактивациялау, аумақты рекультивациялау және қоршаған ортаны қалпына келтіру жөніндегі жұмыстарды жүргізуге міндетті.

17-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор

      1. Ұлттық оператордың:

      1) "Семей ядролық қауіпсіздік аймағы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, көму пункттерінің өмірлік циклінің барлық кезеңіне байланысты қызметті жүзеге асыруға және Қазақстан Республикасының аумағында көму жөніндегі жұмыстарды орындауға;

      2)  мемлекеттік меншіктегі не Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік меншікке беруге жататын ядролық мұра объектілерін жою және (немесе) консервациялау жөніндегі жұмыстарды орындауға;

      3) "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінде, осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген жағдайларда уранды өндіру мен қайта өңдеу салдарын жою, сондай-ақ осындай қызметтің нәтижесінде радиоактивті материалдармен ластанған объектілер мен құрылысжайларды консервациялау жөніндегі жұмыстарды орындауға айрықша құқығы бар.

      2. Осы баптың 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген жұмыстарды орындау кезінде жобалау құжаттамасына сәйкес қоршаған ортаны қалпына келтіруге, радиациялық қатерді азайтуға және халық пен аумақтардың радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған рекультивациялық іс-шаралар жүргізіледі.

      3. Ұлттық оператор мынадай функцияларды жүзеге асырады:

      1) сақтауға және (немесе) көмуге қабылданған радиоактивті қалдықтармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етеді;

      2) өзіне сақтауға және (немесе) көмуге берілетін радиоактивті қалдықтардың мәлімделген деректерге және қолайлылық өлшемшарттарына сәйкестігін айқындайды;

      3) өзінің қарамағындағы радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етеді;

      4) өзінің қарамағындағы көму пункттерін пайдалануды, оларға техникалық қызмет көрсетуді, оларды реконструкциялауды, жабуды және пайдаланудан кейінгі мониторингтеуді жүзеге асырады;

      5) өз қызметі шегінде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу сапасын қамтамасыз ету бағдарламаларын әзірлейді және іске асырады;

      6)  инфрақұрылымды дамыту жөніндегі уәкілетті органға радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу бойынша ұсыныстар енгізеді;

      7) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру және пайдалану қауіпсіздігіне байланысты ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүргізеді;

      8) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен радиоактивті қалдықтарды өтеулі негізде сақтауға және (немесе) көмуге қабылдайды;

      9) көму пункттері орналасқан аумақты радиациялық бақылауды және мониторингтеуді қамтамасыз етеді;

      10) өзінің қарамағындағы көму пункттері орналасқан аумақтардағы радиациялық ахуал туралы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік органдар мен халықтың хабардар болуын қамтамасыз етеді;

      11) қоршаған ортаны қалпына келтіруге және халық пен аумақтардың радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған рекультивациялық іс-шаралар жүргізуді қоса алғанда, ядролық мұра объектілері қызметінің салдарын жою жөніндегі жұмыстарды жүзеге асырады;

      12) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де қызмет түрлерін жүзеге асырады.

      4. Ұлттық оператордың:

      1) радиоактивті қалдықтарды түзушілерден және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы жұмыстарды орындайтын ұйымдардан өзіне жүктелген функцияларды орындау үшін қажетті және жеткілікті көлемде ақпарат сұратуға және алуға;

      2) уәкілетті органға радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қауіпсіздік жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізуге;

      3) өз құзыреті шегінде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі жұмыстарды орындауға және қызметтер көрсетуге шарттар жасасуға;

      4) радиоактивті қалдықтардың қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес келмейтіні анықталған жағдайда оларды көмуге қабылдаудан бас тартуға;

      5) атом энергиясын пайдалану саласында тиісті лицензиялары бар мамандандырылған ұйымдарды жекелеген жұмыстарды орындауға тартуға;

      6) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес осы Заңда белгіленген мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу үшін қажетті өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.

18-бап. Радиоактивті қалдықтарды ұлттық операторға көму үшін беру тәртібі

      1. Радиоактивті қалдықтарды ұлттық операторға беру уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтар қолайлылық өлшемшарттарына сәйкестігі расталғаннан кейін және радиоактивті қалдықтарды қабылдап алу-беру актісіне қол қойылған кезден бастап ұлттық оператордың меншігіне өтеді.

      3. Радиоактивті қалдықтарды ұлттық операторға берер алдында радиоактивті қалдықтарды түзуші не ол іске тартатын, атом энергиясын пайдалану саласында тиісті лицензиясы бар мамандандырылған ұйым радиоактивті қалдықтарды кондиционерлеуді жүзеге асырады.

      4.  Иесіз радиоактивті қалдықтарды беру Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      5.  Иесіз радиоактивті қалдықтарды көмуге орналастыру Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда және тәртіппен бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

19-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі қызметті

қаржыландыру

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі қызметті қаржыландыруды радиоактивті қалдықтарды түзушілер не олардың құқықтық мирасқорлары өз қаражаты есебінен жүзеге асырады.

      2. Ұлттық оператордың қызметін қаржыландыру:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу бойынша көрсетілетін қызметтер, орындалатын жұмыстар үшін сыйақылар;

      2) жер қойнауын пайдаланушылар ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды және (немесе) жер қойнауын пайдаланудың салдарын жоюды қаржыландыру ретінде бөлетін қаражат;

      3) Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына сәйкес бюджет қаражаты;

      4) Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған өзге де көздер есебінен жүзеге асырылады.

      3.  Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі қызметті қаржыландыру мынадай жағдайларда:

      1) республикалық немесе коммуналдық меншіктегі ұйымдарда түзілетін және (немесе) жинақталған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу;

      2) иесіз, пайдаланылып болған, жабылған радионуклидті көздермен және (немесе) иесіз, жинақталған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу;

      3) республикалық немесе коммуналдық меншіктегі және (немесе) меншік иесі белгіленбеген тарихи радиоактивті қалдықтармен және тарихи радиациялық ластану объектілерімен жұмыс істеу;

      4) республикалық немесе коммуналдық меншіктегі радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан шығару;

      5) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі өзге де қызметті жүзеге асыру кезінде бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

20-бап. Авариялық әзірлік және ден қою

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамасына және Қазақстан Республикасының азаматтық қорғау туралы заңнамасына сәйкес авариялық әзірлік және ден қою жоспарларын әзірлеуге, бекітуге және жаңартылған күйде ұстауға міндетті.

      Авариялық әзірлік және ден қою жоспарлары радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің радиациялық қауіптілік санатын ескеруге, оқыс оқиғалар мен авариялар кезіндегі іс-қимыл тәртібін, олардың салдарын жою және персоналға, халыққа және қоршаған ортаға радиациялық әсерді барынша азайту жөніндегі шараларды қамтуға тиіс.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде авариялық әзірлік және ден қою жөніндегі іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз етуге міндетті.

      3. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар уәкілетті орган айқындаған тәртіппен авариялық әзірлік және ден қою жоспарлары бойынша іс-қимылдарды пысықтауға бағытталған персоналды оқытуды, жаттығулар мен оқу-жаттығу сабақтарын өткізуге міндетті.

      4. Авария жағдайында радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар оны оқшаулау жөніндегі шараларды дереу қабылдауға, уәкілетті орган мен азаматтық қорғау органдарын хабардар етуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де іс-қимылдарды орындауға міндетті.

21-бап. Радиоактивті қалдықтарды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс

істеу объектілерін физикалық тұрғыдан қорғау

      1. Жеке және заңды тұлғалар радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеген кезде оларды физикалық тұрғыдан қорғауды қамтамасыз етеді.

      2. Радиоактивті қалдықтарды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін физикалық тұрғыдан қорғауды қамтамасыз ету осындай объектілердің өмірлік циклінің барлық кезеңінде, сондай-ақ оларды тасымалдауды қоса алғанда, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезінде жүзеге асырылады.

      3. Радиоактивті қалдықтарды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін физикалық тұрғыдан қорғауды қамтамасыз ету мақсатында ұйымдық құрылым құру, ішкі құжаттарды әзірлеу, физикалық тұрғыдан қорғаудың инженерлік және техникалық құралдарымен жарақтандыру жүзеге асырылады, сондай-ақ рұқсатсыз әрекеттерден қорғау үшін күзет және ден қою күштерінің болуы қамтамасыз етіледі.

22-бап. Радиоактивті қалдықтарды елге әкелу және елден әкету шарттары

      1. Қазақстан Республикасында түзілген және қайта өңдеу үшін Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге жіберілген радиоактивті қалдықтарды қайта өңдеу немесе кондиционерлеу нәтижесінде түзілген радиоактивті қалдықтарды қайтару жағдайларын қоспағанда, радиоактивті қалдықтарды сақтау, қайта өңдеу, кондиционерлеу немесе көму үшін Қазақстан Республикасына әкелуге тыйым салынады.

      2. Егер Қазақстан Республикасының халықаралық шартында көзделген болса, Қазақстан Республикасынан шетелге жіберілген, пайдаланылып болған ядролық отынды қайта өңдеу кезінде түзілген радиоактивті қалдықтарды Қазақстан Республикасының аумағына әкелуге рұқсат етіледі.

      3.  Радиоактивті қалдықтарды Қазақстан Республикасынан әкетуге Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген жағдайларда және тәртіппен ғана жол беріледі.

      4. Радиоактивті қалдықтарды әкелу және әкету тәртібі Қазақстан Республикасының заңнамасында және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында айқындалады.

23-бап. Радиоактивті қалдықтардың трансшекаралық орнын ауыстыру

      1. Радиоактивті қалдықтардың трансшекаралық орнын ауыстыру Қазақстан Республикасының заңнамасына және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтардың трансшекаралық орнын ауыстыруға мынадай шарттар сақталған:

      1) алдын ала жазбаша хабарламаның болуы және межелі мемлекеттің келісімі алынған;

      2) транзит мемлекеттерінің аумағы арқылы орнын ауыстыру кезінде олардың келісімі алынған;

      3) уәкілетті органмен келісу бойынша орнын ауыстыру жүзеге асырылған;

      4) қаптамаларға, көлік құралдарына, маршруттарға және тасымалдау шарттарына қойылатын талаптарды қоса алғанда, радиоактивті қалдықтарды қауіпсіз тасымалдауға арналған халықаралық шарттардың талаптары сақталған кезде жол беріледі.

      3. Пайдаланылып болған ядролық отынды немесе радиоактивті қалдықтарды сақтау немесе көму үшін оңтүстік ендіктің 60 градусынан оңтүстікке қарай межелі жерге жөнелтуге тыйым салынады.

      4. Радиоактивті қалдықтардың трансшекаралық орын ауыстыру тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

24-бап. Радиоактивті қалдықтарды, сондай-ақ радиоактивті қалдықтармен

жұмыс істеу объектілерін тіркеу

      1. Радиоактивті қалдықтарды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін тіркеу радиоактивті қалдықтар тізіліміне және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрына құжатталған ақпаратты енгізуді және жаңартуды қамтиды.

      2. Радиоактивті қалдықтарды және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін тіркеу радиоактивті қалдықтарды есепке алудың мемлекеттік жүйесін қалыптастыру, жүргізу және оның жұмыс істеуі мақсатында жүзеге асырылады.

      3. Радиоактивті қалдықтар тізіліміне радиоактивті қалдықтардың сипаттамаларын, санын, орналастыру орнын қоса алғанда, олар туралы құжатталған мәліметтер, сондай-ақ бастапқы есепке алу деректері негізінде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу субъектілері туралы мәліметтер енгізіледі.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрына оны жүргізу тәртібіне сәйкес радиоактивті қалдықтарды көму пункттері, сақтау қоймалары, қалдық қоймалары, сақтау пункттері, қайта өңдеу және (немесе) кондиционерлеу қондырғылары туралы құжатталған мәліметтер енгізіледі.

      5. Қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес келтірілген радиоактивті қалдықтарға радиоактивті қалдықтардың паспорты жасалады.

      Осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, радиоактивті қалдықтардың әрбір қаптамасына радиоактивті қалдықтардың паспортын оларды кондиционерлеуді жүзеге асырған ұйым жасайды.

      Радиоактивті қалдықтар паспортының мазмұнына, нысанына және оны жасау тәртібіне қойылатын талаптарды уәкілетті орган бекітеді.

      6. Радиоактивті қалдықтардың тізілімін, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің кадастрын және радиоактивті қалдықтардың паспортын сақтау Қазақстан Республикасының Ұлттық архив қоры және мұрағаттар туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

4-тарау. РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ

25-бап. Радиоактивті қалдықтарды жинау, қайта өңдеу, кондиционерлеу

      1. Радиоактивті қалдықтарды жинау, қайта өңдеу және кондиционерлеу оларды тасымалдау, сақтау және (немесе) көму үшін белгіленген қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес келетін пішін мен күйге келтіру мақсатында жүзеге асырылады.

      Радиоактивті қалдықтар түзілген сәттен бастап олардың бақылаусыз жинақталуын және таралуын болдырмауды қамтамасыз ететін тәртіппен жиналуға жатады.

      2. Радиоактивті қалдықтарды жинау, қайта өңдеу және кондиционерлеу халық пен қоршаған ортаны радиациялық қорғауды қамтамасыз ететін технологиялар мен әдістер қолданыла отырып, олардың сыныпталуы мен сипаттамалары ескеріле отырып жүзеге асырылады.

      3. Радиоактивті қалдықтарды жинау, өңдеу және кондиционерлеу кезінде:

      1) радиациялық бақылау;

      2) радиоактивті қалдықтарды есепке алу және бақылау;

      3) радионуклидтердің қоршаған ортаға таралуын болғызбау;

      4) қайталама радиоактивті қалдықтардың түзілуін және олардың көлемін барынша азайту;

      5) авариялық жағдайлардың алдын алу және оларды жою жөніндегі шаралар;

      6) радиоактивті қалдықтарды физикалық тұрғыдан қорғау қамтамасыз етіледі.

      4. Радиоактивті қалдықтардың тасымалдауға, сақтауға және (немесе) көмуге арналған қаптамалары уәкілетті орган белгілеген қауіпсіздік және ұзақ мерзімді орнықтылық талаптарына сәйкес келуге тиіс және міндетті түрде паспорттауға жатады.

      5. Радиоактивті қалдықтарды жинау, қайта өңдеу және кондиционерлеу жөніндегі технологиялық операциялар сапаны қамтамасыз ету бағдарламаларына сәйкес жүзеге асырылады.

26-бап. Радиоактивті қалдықтарды сақтау

      1. Радиоактивті қалдықтарды сақтау радиоактивтілік деңгейін төмендету үшін оларды технологиялық ұстау, сондай-ақ кейіннен қайта өңдеу, кондиционерлеу, тасымалдау немесе көму үшін жинақтау мақсатында жүзеге асырылады.

      2. Сақтау радиоактивті қалдықтардың сипаттамаларына және жобалық шешімдерге байланысты уақытша немесе ұзақ сақтау түрінде жүзеге асырылуы мүмкін.

      3. Сақтау мерзімі мен шарттары олардың сыныпталуы ескеріле отырып, жобалау құжаттамасында айқындалады және бүкіл сақтау кезеңі ішінде персоналдың, халықтың және қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тиіс. Көрсетілген мерзімді ұзартуға уәкілетті органмен келісілген қауіпсіздік негіздемесі болған және жобалау құжаттамасына және (немесе) лицензияның қолданылу шарттарына тиісті өзгерістер енгізілген кезде ғана жол беріледі.

      4.  Қоймаларда, сақтау пункттерінде және қалдық қоймаларында ғана сақтауға жол беріледі.

      5.  Қауіпсіз сақталуын және кейіннен олармен жұмыс істеу мүмкіндігін қамтамасыз ететін пішін мен күйге келтірілген радиоактивті қалдықтар сақтауға жатады.

      6. Сақтау кезінде:

      1) тұрақты радиациялық мониторинг;

      2) қауіпсіздік жүйелерінің жай-күйін бақылау;

      3) радиоактивті қалдықтарды есепке алу және бақылау;

      4) авариялық жағдайлардың алдын алу және оларды жою жөніндегі шаралар;

      5) физикалық тұрғыдан қорғау;

      6) өздігінен болатын тізбекті ядролық реакциялардың орын алу мүмкіндігін болдырмау және шамадан тыс жылу бөлінуін болғызбау;

      7) биологиялық, химиялық және өзге де қатерлерді есепке алу және бағалау қамтамасыз етіледі.

      7. Сақтау радиоактивті қалдықтарды кейіннен алудың, қайта өңдеудің, тасымалдаудың немесе көмудің техникалық мүмкіндігін қамтамасыз етуге тиіс.

      8. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар сақтау қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жауапты болады.

      9. Сақтау радиоактивті қалдықтарды көмуді алмастыру ретінде пайдаланылмауға тиіс.

27-бап. Радиоактивті қалдықтарды тасымалдау

      1. Радиоактивті қалдықтарды тасымалдауды атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті орган берген тиісті лицензиялары бар жеке немесе заңды тұлғалар жүзеге асыра алады.

      2. Радиоактивті қалдықтарды тасымалдау қаптамаларға (көлік контейнерлеріне), таңбалауға, көлік құралдарына, маршруттарға, физикалық тұрғыдан қорғауды және радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын талаптарды қоса алғанда, уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінің талаптарын сақтай отырып жүргізіледі.

      3. Радиоактивті қалдықтарды әуе, теміржол, су немесе автомобиль көлігімен тасымалдау шарттары мен режимі Қазақстан Республикасының тиісті қызметтерімен келісіледі.

      4. Жүк жөнелтуші, тасымалдаушы және жүк алушы радиоактивті қалдықтарды тасымалдау кезінде ядролық, радиациялық қауіпсіздікті және физикалық тұрғыдан қорғауды қамтамасыз етуге, сондай-ақ оқыс оқиғалар мен аварияларды болғызбау, оқшаулау және олардың салдарын барынша азайту жөніндегі шараларды орындауға міндетті.

      5. Радиоактивті қалдықтарды тасымалдау кезінде жол-көлік оқиғасы салдарынан радиациялық авария туындаған жағдайда, егер тасымалдау туралы келісімде өзгеше көзделмесе, оны жою үшін жауапкершілік, сондай-ақ персоналды, халықты, қоршаған табиғи ортаны және материалдық құндылықтарды қорғау жүк жөнелтушіге жүктеледі.

28-бап. Радиоактивті қалдықтарды көму

      1.  Көму радиоактивті қалдықтарды кейіннен алу ниетінсіз олардың халыққа және қоршаған ортаға әсерін болдырмайтын ұзақ мерзімді оқшаулауды қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырылады.

      2. Көму пункттерінде ғана көмуге жол беріледі.

      3. Көму пункттері радиоактивті қалдықтардың ықтимал қауіптілігінің бүкіл кезеңіне оларды оқшаулауды қамтамасыз ететін қауіпсіздік тосқауылдарының жүйесі негізінде радиоактивті қалдықтарды оқшаулауды қамтамасыз етуге тиіс.

      4. Белгіленген қолайлылық өлшемшарттарына сәйкес келетін пішін мен күйге келтірілген радиоактивті қалдықтар көмуге жатады.

      5. Көму кезінде мыналар:

      1) радиациялық мониторинг;

      2) қауіпсіздік тосқауылдарының жай-күйін бақылау;

      3) радиоактивті қалдықтарды есепке алу және бақылау;

      4) авариялық жағдайлардың алдын алу және оларды жою жөніндегі шаралар;

      5) көму пункттерін физикалық тұрғыдан қорғау;

      6) өздігінен болатын тізбекті ядролық реакциялардың орын алуын және шамадан тыс жылу бөлінуін болдырмау;

      7) көмілген радиоактивті қалдықтардың орны, конструкциясы мен құрамы туралы құжаттаманы жүргізу және сақтау қамтамасыз етіледі.

      6. Көму пункті жабылғаннан кейін оның жай-күйін жобалау құжаттамасында және лицензияның қолданылу шарттарында белгіленген көлемде ұзақ мерзімді бақылау және мониторингтеу жөніндегі шаралар қамтамасыз етіледі.

      7. Көму радиоактивті қалдықтардың түзілуін және олардың көмуге жататын көлемін барынша азайту қажеттігі ескеріле отырып жүзеге асырылады.

29-бап. Тарихи радиоактивті қалдықтармен және ядролық мұра объектілерімен

жұмыс істеу

      1. Ядролық мұра объектілерінің, сондай-ақ шекараларында ядролық мұра объектілері анықталған жер учаскелерінің және өзге де объектілердің меншік иелері мен өзге де заңды иеленушілері өз құқықтары мен міндеттері шегінде радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, мұндай объектілерге рұқсатсыз кіруге жол бермеу жөнінде шаралар қабылдауға, қажетті ақпарат беруге және осындай объектілерді зерттеп-қарауды, жай-күйін бағалауды, есепке алуды, оңалтуды, жоюды және (немесе) консервациялауды жүргізу үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге міндетті.

      2. Ядролық мұра объектілерін анықтау, есепке алу, бағалау және жою Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптары ескеріле отырып жүзеге асырылады.

      3. Тарихи радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу, сондай-ақ ядролық мұра объектілерін анықтау, зерттеп-қарау, олардың жай-күйін бағалау, есепке алу, оңалту, жою және (немесе) консервациялау қағидаларын уәкілетті орган бекітеді.

30-бап. Уранды өндіру және қайта өңдеу кезінде түзілетін радиоактивті

қалдықтармен жұмыс істеу

      1. Уран саласындағы ұлттық компания жерасты ұңғымалық сілтісіздендіру тәсілімен уранды өндіру және қайта өңдеу кезінде және осындай қызметтің салдарын жою кезінде түзілетін радиоактивті ластанған топырақ түріндегі активтілігі төмен радиоактивті қалдықтарды жер бетіне жақын көму пункттерінде көмуді жүзеге асыруға, сондай-ақ осындай пункттердің өмірлік циклінің кезеңдеріне байланысты қызметті жүзеге асыруға құқылы.

      2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген жұмыстарды акцияларының немесе қатысу үлестерінің тоқсан және одан да көп пайызы уран саласындағы ұлттық компанияға тікелей немесе жанама түрде тиесілі заңды тұлға осындай заңды тұлғада атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті орган берген тиісті лицензиясы болған кезде орындай алады.

      3. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген жер бетіне жақын көму пункттерінің қауіпсіздігі үшін олар жабылғаннан кейінгі кезеңді қоса алғанда, олардың өмірлік циклінің кезеңдеріне байланысты жұмыстарды орындау кезінде уран саласындағы ұлттық компания не осы баптың 2-тармағында көрсетілген заңды тұлға жауапты болады.

5-тарау. РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ ОБЪЕКТІЛЕРІНІҢ ӨМІРЛІК ЦИКЛІ

31-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру

ауданы және оларды салу туралы шешімдер

      1. Көму пункттерін орналастыру ауданы туралы шешімді, көму пункттерін салу туралы шешімді аумағында көму пункттерін салу жоспарланып отырған жергілікті өкілді органдар келіскен кезде Қазақстан Республикасының Үкіметі мыналарды:

      1) радиоактивті қалдықтармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етудің қажеттілігін;

      2) Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасының талаптарына жауап беретін көму пункттерін орналастыру үшін қажетті жағдайлардың бар-жоғын;

      3) жақын орналасқан азаматтық және әскери объектілер тарапынан көму пункттері үшін қауіпсіздікке төнетін қатердің жоқтығын;

      4) Қазақстан Республикасының экология заңнамасында белгіленген талаптарды;

      5) өңірдің өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және әлеуметтік дамуы үшін көрсетілген пункттерді орналастырудың ықтимал әлеуметтік және экономикалық салдарын ескере отырып қабылдайды.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттерін, қалдық қоймаларын және қайта өңдеу қондырғыларын орналастыру және (немесе) салу туралы шешімді уәкілетті органмен және жергілікті атқарушы органдармен келісу бойынша қабылдайды.

      3. Атом энергиясын пайдалану объектілерінің құрамына кіретін радиоактивті қалдықтар қоймаларын ұйымдардың (кәсіпорындардың) өнеркәсіптік алаңдары шегінде орналастыру туралы шешімдер уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес қабылданады.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру және салу туралы шешімдер Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану саласындағы, Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына және Қазақстан Республикасының экология заңнамасына сәйкес қабылданады.

32-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру орнын таңдау осы Заңға сәйкес айқындалған, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру ауданы шегінде жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру Қазақстан Республикасының жер заңнамасына, Қазақстан Республикасының экология заңнамасына және Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      3. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін:

      1) тұрғын үй құрылысы аумақтары шегінде;

      2) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда;

      3) сумен жабдықтау көздерін санитариялық қорғау аймақтарында;

      4) қауіпті геологиялық және гидрогеологиялық процестер аймақтарында және орналастыру қауіпсіздігін қамтамасыз етпейтін өзге де аумақтарда;

      5) сынақ полигондарында және қару-жараққа, әскери техникаға және өзге де зақымдау құралдарына сынақтар жүргізу орындарында орналастыруға жол берілмейді.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру кезінде мыналар:

      1) сыртқы табиғи құбылыстар мен процестердің радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісіне әсері;

      2) сыртқы техногендік процестердің радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісіне әсері;

      3) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің халыққа және қоршаған ортаға әсері ескеріледі.

      5. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру үшін жер учаскесін таңдау кезінде геологиялық ортаның сипаттамалары, оның ішінде:

      1) гидрогеологиялық жағдайлар;

      2) жерасты суларының жинақталу тереңдігі;

      3) тау жыныстарының сорбциялық қасиеттері;

      4) радионуклидтердің таралуына ықпал ететін белсенді тектоникалық бұзылулардың және өзге де факторлардың болмауы ескеріледі.

      6. Уәкілетті орган радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін орналастыру үшін таңдалған орынның ядролық және радиациялық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін бағалайды, объектіні орналастыру қауіпсіздігі негіздемесінің материалдарына сараптама жүргізеді және қорытынды береді. Уәкілетті органның оң қорытындысы болмаған кезде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыруға жол берілмейді.

      7. Көму пунктін орналастыру орнын таңдауды негіздеу үшін оның қауіпсіздігіне салыстырмалы талдау жүргізе отырып, көму пункттерін орналастыру орындарының баламалы нұсқалары міндетті түрде қаралуға тиіс.

      8. Көму пунктін орналастыру орны туралы шешім қабылданғанға дейін Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тәртіппен инженерлік іздестірулерді, қоршаған ортаға әсерді бағалауды және өзге де зерттеулерді жүргізу үшін жерді резервке қоюға жол беріледі.

      9. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін орналастыру орнын таңдау нәтижелері объектіні орналастыру қауіпсіздігінің негіздемесі туралы есеп түрінде ресімделеді және ол уәкілетті органмен келісілуге тиіс.

33-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін жобалау және салу

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін жобалау және салу Қазақстан Республикасының экология заңнамасының, Қазақстан Республикасының атом энергиясын пайдалану, денсаулық сақтау саласындағы, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасының және осы Заңның талаптарына сәйкес олармен жұмыс істеу үшін радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісі салынатын радиоактивті қалдықтардың сипаттамалары ескеріле отырып жүзеге асырылады.

      2. Жобалау құжаттамасында мыналар қамтылуға тиіс:

      1) қауіпсіздік негіздемелерін растайтын шешімдер;

      2) радиоактивті қалдықтардың түзілу көздері және радиациялық әсердің өзге де көздері туралы мәліметтер, олардың сандық және сапалық сипаттамалары;

      3) объектінің ұйымдық құрылымының және өндірістік радиациялық бақылау жүйесінің сипаттамалары;

      4) халықтың маңызды топтарына әсерін бағалауды қоса алғанда, халыққа дозалық жүктемелердің есептемелері.

      3. Жобалау құжаттамасында мыналар айқындалады:

      1) сақтау және (немесе) көму тәсілдері мен мерзімдері;

      2) объект қабылдайтын радиоактивті қалдықтардың рұқсат етілген көлемдері мен сипаттамалары;

      3)  қауіпсіздік тосқауылдарына қойылатын талаптар.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін жобалау олардың кейіннен пайдаланудан шығарылуы ескеріле отырып, ал көму пункттері үшін оларды кейіннен жабу, пайдаланудан кейінгі мониторингтеу және бақылау ескеріле отырып жүзеге асырылады.

      5. Қалдық қоймаларының, сақтау пункттерінің және көму пункттерінің жобалау құжаттамасында бүлінген жерлерді қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар көзделуге тиіс.

      6. Жобалау құжаттамасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік экологиялық және санитариялық-эпидемиологиялық сараптамалар жасалуға тиіс.

      7. Радиоактивті қалдықтарды қайта өңдеу қондырғыларын жобалау ядролық, радиациялық, өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздіктің қамтамасыз етілуі, радиоактивті қалдықтардың түзілуінің барынша азайтылуы және радиоактивті заттардың бақылаусыз таралуын болғызбау ескеріле отырып жүзеге асырылады.

      8. Жобалық шешімдер радиоактивті қалдықтарды оқшаулауды және олардың халық пен қоршаған ортаға әсерін болғызбауды қамтамасыз ететін қауіпсіздік тосқауылдары жүйесін көздеуге тиіс.

      9. Жобалық шешімдер радионуклидтердің радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінен тысқары таралуын болғызбауды қамтамасыз етуге тиіс.

      10. Объектінің қауіпсіздігіне әсер етуге қабілетті факторлар анықталған жағдайда оларды өтеуге және қатерлерді азайтуға бағытталған инженерлік және техникалық шаралар көзделуге тиіс.

      11. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салу құрылыс-монтаждау және іске қосу-баптау жұмыстарын орындауды, жобалық шешімдерді іске асыруды, инженерлік қауіпсіздік тосқауылдары мен қауіпсіздік жүйелерінің жобалау құжаттамасына сәйкестігін тексеруді қамтиды.

      12. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерінің айналасында шекаралары Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласындағы заңнамасына сәйкес айқындалатын санитариялық-қорғау аймағы белгіленеді.

      13. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салуды тиісті лицензиялары бар ұйымдар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асырады.

      14. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салу кезінде:

      1) бекітілген жобалау құжаттамасына сәйкес жұмыстардың орындалуы;

      2) сапаны қамтамасыз ету бағдарламаларының сақталуы;

      3) атқарушылық құжаттаманы жүргізу және жобалық шешімдердің барлық өзгерістерін тіркеп-белгілеу;

      4) инженерлік қауіпсіздік тосқауылдарының, материалдар мен конструктивтік элементтердің сапасын бақылау қамтамасыз етіледі.

      15. Уәкілетті орган радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салу кезінде ядролық және радиациялық қауіпсіздік талаптарының сақталуын мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асырады.

      16. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін салу салынған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің жобалау құжаттамасына және нормативтік құқықтық актілердің талаптарына сәйкестігі туралы қорытындыны ресімдей отырып, қабылдап алу іс-шараларын жүргізумен аяқталады.

      17. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің қауіпсіздігіне әсер ететін жобалау шешімдеріндегі өзгерістер уәкілетті органмен міндетті түрде келісілуге жатады.

      18. Көму пунктінің жобалау құжаттамасында қауіпсіздікті бағалау, мониторингтеу нәтижелері және Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының өзгерістері ескеріле отырып, пайдалану барысында нақтылануы тиіс көму пунктін жабу, пайдаланудан кейінгі мониторингтеу және бақылау жөніндегі алдын ала шешімдер болуға тиіс.

34-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалануға беру

және пайдалану

      1. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалануға беру және пайдалану тиісті лицензия және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген құжаттар болған кезде жүзеге асырылады.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдалануға беру алдында мыналарды:

      1) қауіпсіздік жүйелеріне, инженерлік қауіпсіздік тосқауылдарына және технологиялық жабдықтарға сынақтар;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін бақылау мақсатында сынамалау;

      3) уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген көлемде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің қауіпсіз пайдалануға дайындығын растау жөніндегі іс-шараларды жүргізу қамтамасыз етіледі.

      3. Мыналар болған кезде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдалануға беруге жол беріледі:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің пайдалануға дайындығы туралы уәкілетті органның оң қорытындысы;

      2) бекітілген пайдалану регламенттері, сапаны қамтамасыз ету бағдарламалары және радиациялық, ядролық, техникалық және экологиялық қауіпсіздік жөніндегі құжаттар;

      3) атом энергиясын пайдалану саласындағы заңнамада белгіленген тәртіппен жұмысқа жіберілген, даярланған және аттестатталған персонал;

      4) инспекциялар мен қабылдау сынақтарының нәтижелері бойынша анықталған, жойылған ескертулер.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалану бекітілген пайдалану регламенттеріне, сапаны қамтамасыз ету бағдарламаларына және радиациялық, ядролық, техникалық және экологиялық қауіпсіздік жөніндегі құжаттарға сәйкес жүзеге асырылады.

      5. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалану кезінде:

      1) радиациялық бақылау;

      2) инженерлік қауіпсіздік тосқауылдарының жай-күйін бақылау;

      3) радиоактивті заттардың ағып кетуін және шығарылуын болғызбау;

      4) объектінің жай-күйін есепке алу және мониторингтеу;

      5) қауіпсіздікті мерзімді бағалауды жүргізу қамтамасыз етіледі.

      6. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалану кезеңінде радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің Қазақстан Республикасы заңнамасының, нормативтік құқықтық актілердің және жобалау құжаттамасының талаптарына сәйкестігін растау мақсатында қауіпсіздікті мерзімді бағалау және экологиялық бағалау жүргізіледі.

      7. Пайдалану мерзімі ұзақ мерзімге есептелген радиоактивті қалдықтарды сақтау пункттері, қалдық қоймалары және көму пункттері үшін уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген көлемде және кезеңділікпен ұзақ мерзімді қауіпсіздікті бағалау орындалады.

      8. Қауіпсіздікті мерзімді бағалау және экологиялық бағалау нәтижелері бойынша анықталған сәйкессіздіктерді жоюға және радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін одан әрі қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар әзірленеді және іске асырылады.

      9. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдалану кезінде радиациялық немесе өзге де авария туындаған жағдайда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар оның салдарын оқшаулау және жою жөніндегі шараларды дереу қабылдайды және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік органдарды хабардар етеді.

      10. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар қабылдау сынақтарының материалдарын, қауіпсіздік жүйелерінің дайындығы туралы есептерді және объектіні пайдалануға рұқсат беру туралы құжаттарды қоса алғанда, уәкілетті орган белгілеген тәртіппен радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдалануға беруді құжаттамалық ресімдеуді қамтамасыз етеді.

      11. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдалану жобалау құжаттамасында және лицензия шарттарында белгіленген параметрлер мен шектеулер шегінде жүзеге асырылады.

35-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан

шығару және радиоактивті қалдықтарды көму пункттерін жабу

      1. Көму пункттерін қоспағанда, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдаланудан шығару туралы шешімді уәкілетті органды хабардар ете отырып, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар қабылдайды.

      2. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан шығаруды атом энергиясын пайдалану саласындағы уәкілетті орган берген тиісті лицензиясы бар жеке және заңды тұлғалар жүзеге асырады.

      3. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан шығару кезінде түзілген радиоактивті қалдықтардың халыққа және қоршаған ортаға әсерін болдырмау бойынша жұмыстар жүргізіледі.

      4. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілерін пайдаланудан шығару Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасына сәйкес әзірленген және уәкілетті органмен келісілген пайдаланудан шығару жоспары негізінде жүзеге асырылады.

      5. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдаланудан шығару аяқталған соң пайдаланудан шығаруды жүзеге асырған тұлға пайдаланудан шығару жөніндегі жұмыстардың аяқталғаны туралы актіні ресімдейді.

      Көрсетілген құжатта орындалған жұмыстар, түзілген радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу, радиациялық бақылау нәтижелері, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісінің және оны орналастыру алаңының қол жеткізілген түпкілікті жай-күйі туралы мәліметтер, сондай-ақ осындай жай-күйдің радиациялық қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін растау қамтылуға тиіс.

      Жұмыстардың аяқталғаны туралы акт радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін пайдаланудан шығарудың аяқталғаны туралы қорытынды алу үшін уәкілетті органға жіберіледі.

      6. Көму пунктін жабу туралы шешімді халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы және қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органдармен келісілген уәкілетті органның ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі қабылдайды.

      7. Көму пунктін жабудың алдын ала жоспары объектіні жобалау сатысында әзірленеді және мониторинг нәтижелері, қауіпсіздік талаптарының өзгерістері, технологиялық шешімдер және жұмыстардың құнын бағалау ескеріле отырып, пайдалану барысында нақтыланады.

      8. Көму пунктін жабу жоспары Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасына сәйкес әзірленеді және уәкілетті органмен келісуге жатады.

      9. Көму пункті жабылғаннан кейін көму пунктіне жауапты заңды тұлғалар немесе ұлттық оператор оны пайдаланудан кейінгі радиациялық мониторингтеуді жүзеге асырады және жабу жоспарына сәйкес рұқсатсыз кіруді болғызбау жөніндегі шараларды қабылдайды.

      10. Пайдаланудан кейінгі мониторингтеу кезеңі аяқталған соң, жабылған көму пунктінің ұзақ мерзімді қауіпсіздігін қамтамасыз ету жауапкершілігі аумағында объект орналасқан жергілікті атқарушы органға өтеді.

      11. Көму пунктіне жауапты заңды тұлғалар немесе ұлттық оператор көмілген қалдықтардың құрамы мен көлемі, инженерлік қауіпсіздік тосқауылдары туралы мәліметтерді, жабу туралы есептерді және пайдаланудан кейінгі мониторингтеу материалдарын қоса алғанда, көму пунктін сипаттайтын құжаттаманың сақталуын қамтамасыз етеді.

      12. Пайдаланудан шығарылған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектісін не жабылған көму пунктін сипаттайтын құжаттама, оның ішінде оның түпкілікті жай-күйі және оны орналастыру алаңы, радиоактивті қалдықтардың құрамы мен көлемі, қауіпсіздік тосқауылдары, радиациялық бақылау, жабу және пайдаланудан кейінгі мониторингтеу нәтижелері туралы мәліметтер уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен сақтауға және беруге жатады.

6-тарау. ЖЕКЕ ЖӘНЕ ЗАҢДЫ ТҰЛҒАЛАРДЫҢ РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТАРЫ

36-бап. Жеке және заңды тұлғалардың радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу

саласындағы құқықтары

      Жеке және заңды тұлғалардың радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында:

      1) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес радиоактивті қалдықтар сақталатын не көмілген немесе олармен жұмыс істеу жүзеге асырылатын аудандағы радиациялық жағдай туралы толық және анық ақпарат, оның ішінде радиациялық авариялар туралы ақпарат алуға;

      2) мемлекеттік органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, лауазымды адамдар мен мемлекеттік қызметшілердің әрекеттерінің (әрекетсіздігінің) және шешімдерінің заңдылығына дау айту үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасы талаптарының сақталмауы салдарынан бұзылған мүліктік және мүліктік емес игіліктер мен құқықтарды қорғау үшін сотқа жүгінуге;

      3) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.

37-бап. Қоғамдық бірлестіктердің және өзге де коммерциялық емес ұйымдардың

радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеуге байланысты мәселелерді шешу

кезіндегі құқықтары

      Қоғамдық бірлестіктер мен өзге де коммерциялық емес ұйымдардың осы Заңның 36-бабында көзделген құқықтардан басқа, мыналарға:

      1) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда көму пункттерін салу туралы шешімдер қабылдау кезінде қоғамдық тыңдауларға, талқылауларға қатысуға;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу объектілеріне байланысты ықтимал радиациялық қатерлер туралы жұртшылықты хабардар етуге және оларға консультация беруге де құқығы бар.

7-тарау. РАДИОАКТИВТІ ҚАЛДЫҚТАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУ САЛАСЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

38-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық

ынтымақтастықты жүзеге асырудың мақсаты мен құқықтық негізі

      1. Қазақстан Республикасы радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы қызметті жүзеге асыратын басқа мемлекеттермен, халықаралық ұйымдармен және ғылыми мекемелермен өзара көмек көрсету және тәжірибе алмасу мақсатында радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады.

      2. Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының нормалары радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың құқықтық негізі болады.

39-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық

ынтымақтастық

      Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы халықаралық ынтымақтастық:

      1) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеудің тиімді ұлттық жүйесін құру және дамыту кезінде халықаралық тәжірибені пайдалану;

      2) радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласында бірлескен ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізу, сондай-ақ олардың түзілу көлемін азайтуға және олармен жұмыс істеу қауіпсіздігін арттыруға бағытталған технологияларды әзірлеу;

      3) терең геологиялық формацияларда активтілігі жоғары радиоактивті қалдықтарды көму жағдайларын зерделеу үшін радиоэкологиялық мониторингтің халықаралық ғылыми-ақпараттық орталықтарын, жерасты зертханаларын, сондай-ақ көрсетілген саладағы өзге де халықаралық жобаларды құруға және олардың қызметіне қатысу;

      4) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына сәйкес радиоактивті заттардың ықтимал трансшекаралық тасымалдануы жағдайларын қоса алғанда, радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезіндегі оқыс оқиғалар туралы ақпарат алмасу;

      5) Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарына және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу кезіндегі оқыс оқиғалар салдарынан туындаған радиоактивті ластанудың салдарын болғызбау, оқшаулау немесе барынша азайту үшін халықаралық көмек көрсету және алу бағыттары бойынша жүзеге асырылады.

8-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

40-бап. Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнаманы

бұзғаны үшін жауаптылық

      Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

41-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі

      Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасының
Президенті
Қ. ТОҚАЕВ