ИПС "Әділет"

"Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 18-бабының 2-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының Құрылтайы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Қазақстан Республикасы Құрылтайының Регламенті осы Қаулыға қосымшаға сәйкес бекітілсін.

2. Осы Қаулы қолданысқа енгізілген күннен бастап:

1) Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 1996 жылғы 8 ақпандағы Қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Регламентінің;

2) Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының 1996 жылғы 8 ақпандағы Қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Регламентінің;

3) Қазақстан Республикасы Парламентiнiң 1996 жылғы 20 мамырдағы Қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасы Парламентiнің Регламентiнің күші жойылды деп танылсын.

3. Осы Қаулы қабылданған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы
Құрылтайының Төрағасы

А. ДӘДЕБАЙ

Қазақстан Республикасы
Құрылтайының
2026 жылғы 10 қыркүйектегі
№ 30-I ҚРҚ Қаулысына
қосымша

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚҰРЫЛТАЙЫНЫҢ РЕГЛАМЕНТІ

1-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ НЕГІЗДЕРІ

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1. Осы Регламент:

1) Қазақстан Республикасының Құрылтайы (бұдан әрі – Құрылтай) қызметінің ұйымдастырылуын;

2) Құрылтайдың үйлестіру, жұмыс және консультативтік-кеңесші органдарын қалыптастыру тәртібін және олардың қызметінің ұйымдастырылуын;

3) Құрылтайдағы депутаттық бірлестіктерді, оның ішінде саяси партиялар фракцияларын, сондай-ақ көпшілік пен оппозицияны құру тәртібін және олардың қызметінің ұйымдастырылуын;

4) Құрылтай отырыстарын өткізу шарттары мен тәртібін;

5) тыңдаулар мен үкімет сағаттарын өткізу тәртібін;

6) заң шығару бастамасы құқығын іске асыру тәртібін;

7) Құрылтайдағы заң шығару процесінің қағидаларын және Құрылтайдың жұмыс органдарында заң жобаларын талқылау тәртібін;

8) Құрылтайдың депутаттары мен лауазымды адамдарының өз өкілеттіктерін жүзеге асыру тәртібін;

9) Құрылтайдың, оның органдары мен депутаттарының қызметін ұйымдастырудың өзге де мәселелерін белгілейді.

2. Құрылтай Регламенті, Құрылтай Регламентіне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар Құрылтай отырысында Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады және Құрылтай қаулысымен бекітіледі.

3. Құрылтайдың конституциялық өкілеттіктерін жүзеге асыру мақсаты көзделіп, Құрылтай Регламенті сақталмай өткізілетін Құрылтай депутаттарының кез келген жиналысы заңсыз болып саналады. Мұндай жиналыс қабылдаған актiлер жарамсыз болады.

4. Құрылтай өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына, "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына, сондай-ақ осы Регламентке сәйкес жүзеге асырады.

5. Құрылтай "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген тәртіппен сайланатын бір жүз қырық бес депутаттан тұрады.

6. Кезекті шақырылған Құрылтайдың өкілеттігі оның бірінші сессиясы ашылған кезден басталады және жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші сессиясының жұмысы басталған кезде аяқталады.

Құрылтайдың өкілеттігі Қазақстан Республикасының Конституциясында және "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында көзделген жағдайларда және тәртіппен мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін.

7. Құрылтайдың өкілеттік мерзімі кезекті шақырылған Құрылтай депутаттарының өкілеттік мерзімі бойынша айқындалады.

Құрылтай депутаттарының өкілеттік мерзімі – бес жыл.

8. Құрылтай өз қызметін Құрылтай сессияларында, оның органдары мен депутаттарының жұмысы арқылы іске асырады.

Құрылтай отырыстары, әдетте, сәрсенбі және (немесе) бейсенбі күндері, тыңдаулар – жұма күндері, үкімет сағаттары дүйсенбі күндері өткізіледі.

Көрсетілген күндердегі Құрылтай отырыстары Регламенттің осы тармағының талаптарына орай шақырылған болып есептеледі.

Құрылтай отырыстары арасындағы кезеңде депутаттар өз өкілеттіктерін оның жұмыс органдарында жүзеге асырады.

Өз сайлаушыларымен өзара қарым-қатынас жасау үшін депутаттарға Қазақстан Республикасының өңірлері мен елді мекендеріне сапарға шығу үшін күнтізбелік он күнге дейін уақыт беріледі. Сапарға шығу Құрылтай Бюросының шешімі бойынша, бірақ сессия ішінде кемінде екі рет жүзеге асырылады.

Құрылтайдың, Құрылтай Төрағасының не Құрылтай Бюросының шешімі бойынша отырыстарды, тыңдауларды және үкімет сағаттарын өткізудің өзге күні белгіленуі мүмкін.

Құрылтай отырысын өткізу күні туралы ақпаратты Құрылтай Аппараты депутаттардың назарына күні бұрын жеткізеді.

9. Қазақстан Республикасының Конституциясына және "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес Құрылтай жұмысы мемлекеттік тілде жүзеге асырылады, қазақ тілімен қатар орыс тілі ресми түрде қолданылады.

Уәкілеттік берілген адам қол қойған, осы Регламентте көзделген құжаттар қағаз жеткізгіште және (немесе) электрондық құжат нысанында, оның ішінде цифрлық объектілер арқылы енгізіледі, жіберіледі немесе ұсынылады. Қағаз жеткізгіштегі құжаттарға уәкілеттік берілген адамның өзі қол қояды.

Электрондық құжат оған қол қоюға өкілеттігі бар адамның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылады және ол өзінің сипатын өзгертпестен, өзі құрылған цифрлық жүйеден тыс айналымда болу және сақталу мүмкіндігін қамтамасыз етуге тиіс.

Қолжетімділігі шектеулі ақпарат қамтылған құжаттармен жұмыс істеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалады.

Құрылтай Аппараты Құрылтайдың, оның үйлестіру, жұмыс және консультативтік-кеңесші органдары отырыстарының, тыңдаулардың, үкімет сағаттарының аудармасын, сондай-ақ Құрылтай актілері мен олардың жобаларының қазақ және орыс тілдеріндегі мәтіндерінің теңтүпнұсқалығын қамтамасыз етеді.

10. Құрылтайдың тұрақты орналасқан жері: Қазақстан Республикасының елордасы – Астана қаласы.

2-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЗАҢ ШЫҒАРУ ҚЫЗМЕТІ

2-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ СЕССИЯСЫ

11. Құрылтай сессиясы отырыс түрінде өткізіледі.

Жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші сессиясының ашылуы осы Регламенттің 3-тарауында белгіленген тәртіппен жүргізіледі.

Құрылтайдың кезекті сессиялары жылына бір рет, қыркүйектің бірінші жұмыс күні мен маусымның соңғы жұмыс күні аралығында өткізіледі.

Кезекті сессиялар арасындағы кезеңде депутаттар заң шығару бастамасы құқығын іске асыру, заң жобаларына түзетулер дайындау, сайлаушылармен өзара қарым-қатынас жасау бойынша өз өкілеттіктерін жүзеге асырады, сондай-ақ Құрылтайдың, оның Бюросының және жұмыс органдарының лауазымды адамдарының өзге де тапсырмаларын орындайды.

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес демалыс немесе мереке (ұлттық және мемлекеттік мерекелер) күндері болып саналмайтын күндер жұмыс күндері деп түсініледі.

12. Құрылтай сессиясы Құрылтай отырысында ашылады және жабылады.

Құрылтай сессиясын, әдетте, Қазақстан Республикасының Президенті ашады, ал ол болмаған кезде Қазақстан Республикасы Құрылтайының Төрағасы ашады.

Құрылтай сессиясы ашылған және жабылған кезде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны орындалады.

13. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтай сессиясында Қазақстан халқына Жолдау жасау туралы шешім қабылдаған жағдайда, Жолдауды жария ету осы мәселені Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізбестен жүзеге асырылады.

Жолдау талқыланбайды және ол бойынша сұрақ қойылмайды.

14. Құрылтайдың кезекті сессиялары арасындағы кезеңде Қазақстан Республикасының Президенті өз бастамасымен, Құрылтай Төрағасының немесе Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен бірінің ұсынысымен Құрылтайдың кезектен тыс сессиясын шақыра алады. Онда сессияны шақыруға негіз болған мәселелер ғана қаралуы мүмкін.

15. Құрылтай сессиясының ашылатын күні, уақыты мен орны туралы мәліметтер бұқаралық ақпарат құралдары арқылы таратылады.

3-тарау. ЖАҢАДАН ШАҚЫРЫЛҒАН ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ БІРІНШІ СЕССИЯСЫНЫҢ АШЫЛУЫ

16. Жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші сессиясын Қазақстан Республикасының Президенті сайлау қорытындысы жарияланған күннен бастап отыз күннен кешіктірмей шақырады және ол Құрылтай отырысында ашылады.

Құрылтайдың бірінші сессиясын, әдетте, Қазақстан Республикасының Президенті ашады.

17. Құрылтайдың Төрағасы сайланғанға дейiн жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші отырысына Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы төрағалық етеді.

18. Жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші отырысында төрағалық етушінің ұсынысы бойынша Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізілетін мынадай мәселелер қаралады:

1) Қазақстан Республикасының Президенті өзгеше тәртіпті көздемесе, Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының ант беруі туралы;

2) Қазақстан Республикасы Құрылтайының Төрағасын сайлау туралы;

3) Қазақстан Республикасы Құрылтайы Төрағасының орынбасарларын сайлау туралы;

4) Қазақстан Республикасы Құрылтайы тұрақты комитеттерінің саны мен атаулары туралы;

5) Қазақстан Республикасы Құрылтайы тұрақты комитеттерінің төрағаларын сайлау туралы;

6) Қазақстан Республикасы Құрылтайы тұрақты комитеттерінің мүшелерін сайлау туралы.

19. Қазақстан Республикасы Конституциясының 69-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің жаңадан сайланған Құрылтай алдында өз өкілеттігін доғаруы туралы ақпаратты Құрылтай Төрағасы жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші отырысында осы мәселені Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізбестен, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің тиісті өтінішінің мәтінін жария ету арқылы депутаттардың назарына жеткізеді.

20. Егер жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші сессиясы ашылған күні Қазақстан Республикасының Президенті Премьер-Министрді лауазымға тағайындауға Құрылтайдың келісімін алу үшін жазбаша ұсыну енгізсе, осы мәселе Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізіліп, әдетте, Құрылтай Төрағасы сайланғаннан кейін қаралады.

21. Жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші отырысының күн тәртібіндегі мәселелер осы Регламентте белгіленген тәртіппен қаралады.

22. Жаңадан шақырылған Құрылтайдың бірінші сессиясының ашылуын дайындау мен өткізуді ұйымдастырушылық-құқықтық және өзге де жағынан Құрылтай Аппараты қамтамасыз етеді.

4-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ОТЫРЫСТАРЫН ӨТКІЗУ ШАРТТАРЫ МЕН ТӘРТІБІ

23. Құрылтай отырыстарын Құрылтай Төрағасы шақырады.

24. Құрылтай отырыстары сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін, сағат 13:00-ден 14:30-ға дейінгі үзіліспен өткізіледі.

Құрылтай немесе оның Бюросы отырысты өткізудің өзге уақыты туралы шешім қабылдай алады.

Құрылтай Төрағасының тапсырмаларын орындау жағдайларын қоспағанда, Құрылтай отырыстарын өткізу уақытында оның тұрақты комитеттерінің, комиссияларының, жұмыс топтарының, саяси партиялар фракцияларының және депутаттық топтардың отырыстарын, сондай-ақ тыңдауларды, үкімет сағаттарын және сайлаушылармен жұмыс жөніндегі іс-шараларды өткізуге жол берілмейді.

25. Құрылтай отырысы Құрылтай депутаттарының жалпы санының кемінде үштен екісі (кемінде тоқсан жеті депутат) қатысқан жағдайда заңды болады.

Отырыстың заңдылығын айқындау үшін отырыс басталар алдында, сондай-ақ әрбір үзілістен кейін депутаттар аты-жөні бойынша тіркеледі. Дауыс беру алдында депутаттарды аты-жөні бойынша қосымша тіркеу өткізілуі мүмкін. Рәсімдік мәселелер бойынша дауыс беру алдында аты-жөні бойынша қосымша тіркеу өткізілмейді.

26. Құрылтай отырыстары ашық түрде өтеді.

27. Құрылтай жабық отырыстарды, егер оған қатысып отырған депутаттар санының көпшілігі қолдап дауыс берсе, Құрылтай Төрағасының, Құрылтай Бюросының не Құрылтай депутатының ұсынысы бойынша өткізуге құқылы.

Жабық отырыстар өткізу және қолжетімділігі шектеулі ақпаратты, соның ішінде таратылуы шектеулі қызметтік ақпаратты немесе мемлекеттік құпияларды қамтитын мәселелерді талқылау құпиялылық режимі қамтамасыз етіліп және отырыстарға кіргізу шектеле отырып жүзеге асырылады.

28. Қазақстан Республикасы Президентінің, Вице-Президенттің, Премьер-Министрдің және Үкімет мүшелерінің, Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының, Ұлттық Банк Төрағасының, Бас Прокурордың, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының Құрылтайдың кез келген ашық, сондай-ақ жабық отырыстарына қатысуға және сөз сөйлеуге құқығы бар.

29. Мемлекеттiк органдардың және жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының лауазымды адамдарының отырысқа қатысу қажеттiлігi туралы Құрылтай шешiмi қабылданса, олар Құрылтай отырысына келуге және өздерінің құзыретiне кiретiн мәселелер бойынша қажеттi түсiнiк беруге мiндеттi.

Құрылтайдың Қазақстан Республикасының Президентіне және Вице-Президентіне қатысты осындай шешiмдер қабылдауға құқығы жоқ.

30. Құрылтайда ашық отырыстардың трансляциясы қамтамасыз етіледі.

Ашық отырыстар Құрылтайдың интернет-ресурсында онлайн режимде де трансляциялануы мүмкін.

31. Құрылтай отырыстары стенограммаға түсiрiледi және олардың бейнежазбасы жүргізіледі.

Ашық отырыстардың стенограммалары Құрылтайдың интернет-ресурсында орналастырылады.

32. Құрылтай отырысы барысында ақпараттық қамтамасыз ету үшін –автоматтандырылған жүйе, ал отырыстарды жүргізу процесін ұйымдастыру үшін тіркеудің және дауыстарды санаудың электрондық жүйесі пайдаланылады.

33. Құрылтай отырысына шақырылған адамдар құрамын талқыланатын тақырыпқа қарай Құрылтай отырысы күн тәртібінің тиісті мәселелері бойынша бас (жауапты) комитет болып табылатын комитеттер қалыптастырады.

Шақырылған адамдардың Құрылтай қызметіне араласуға құқығы жоқ, олар оның жұмысын мақұлдайтынын немесе мақұлдамайтынын білдірмеуге, белгіленген тәртіпті сақтауға және төрағалық етушінің нұсқауларын орындауға міндетті.

Құрылтай Аппараты шақырылған адамдарға Құрылтай отырысының өткізілетін күні, уақыты, орны және қаралатын мәселелер туралы күні бұрын хабарлайды.

Шақырылған адамдарды Құрылтайдың отырыс залына кiргiзу тәртібін Құрылтай Аппаратының Басшысы айқындайды.

Құрылтай Аппаратының мемлекеттік қызметшілері Құрылтай отырыстарына Құрылтай Аппаратының Басшысы айқындайтын тәртіппен қатысады.

34. Құрылтай отырыстарында Құрылтай Төрағасы, ал ол орнында болмаған немесе өз міндеттерін жүзеге асыруы мүмкін емес жағдайда Құрылтай Төрағасы орынбасарларының біреуі олардың арасында міндеттерді бөлуге сәйкес төрағалық етеді.

35. Құрылтай отырысында төрағалық етуші:

1) отырысты ашады, жүргізеді және жабады;

2) үзіліс жариялайды;

3) тіркеудің және дауыстарды санаудың электрондық жүйесінің деректеріне сәйкес, депутаттарға кезектілік ретімен сөз береді;

4) рәсімдік мәселелер бойынша депутаттарға кезектен тыс сөз береді;

5) дауыс беру рәсімінің басталғанын хабарлайды және оның нәтижелерін жария етеді;

6) отырысты өткізудің осы Регламентте белгіленген шарттары мен тәртібін қамтамасыз етеді.

Төрағалық етуші мынадай жағдайларда:

1) сөз сөйлеу үшін белгіленген уақыт өткенде;

2) талқыланып отырған тақырыптан ауытқу орын алғанда;

3) сөйлеуші осы Регламенттің ережелерін бұзса, өз сөзінде депутаттардың, шақырылғандардың және өзге де адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін дөрекi, қорлайтын сөздерді пайдаланса, сондай-ақ заңсыз әрекеттерге және күш қолдану әрекеттеріне шақырса, оны сөз сөйлеуден айырады.

Төрағалық етушінің депутаттардың сөйлеген сөздеріне комментарий жасауға және баға беруге құқығы жоқ.

36. Осы Регламентте өзгеше белгіленбесе, Құрылтай отырысының күн тәртібін және талқыланатын мәселелерді қарау тәртібін Құрылтай Бюросы енгізеді және олар Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен ашық дауыс беру арқылы бекітіледі.

Күн тәртібі мен мәселелерді қарау тәртібі бойынша депутаттардың ұсыныстары мен ескертулері әрбір ұсыныс бойынша депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен ашық дауыс беру арқылы қабылданады.

37. Құрылтай отырыстарында сөз сөйлеу ұзақтығы:

1) баяндама үшін – егер осы Регламентте өзгеше белгіленбесе, он бес минутқа дейін;

2) қосымша баяндама үшін – он минутқа дейін;

3) жарыссөзде сөз сөйлеу үшін (екі реттен көп емес) – жеті минутқа дейін және қайтадан сөз сөйлеу үшін – бес минутқа дейін;

4) сұрақ қою үшін (екі реттен көп емес) – екі минутқа дейін;

5) сұраққа жауап беру үшін – бес минутқа дейін;

6) рәсімдік мәселе бойынша сөз сөйлеу үшін – екі минутқа дейін белгіленеді.

Белгіленген уақыттан асып кеткен кезде сөйлеушінің микрофоны автоматты түрде өшіріледі. Қажет болған жағдайда төрағалық етуші қосымша уақыт бере алады, бірақ ол екі минуттан аспауға тиіс.

Осы Регламентте өзгеше белгіленбесе, Құрылтай отырысының күн тәртібіндегі бір мәселе бойынша сұрақ қою және оған жауап беру уақытының жалпы ұзақтығы бір сағаттан, ал жарыссөздер үшін бір жарым сағаттан аспауға тиіс.

Жарыссөздер аяқталғаннан кейін баяндамашы мен қосымша баяндамашының әрқайсысы ұзақтығы он минутқа дейінгі қорытынды сөз сөйлеуге құқығы бар.

Құрылтай қатысып отырған депутаттар санының көпшілік дауысымен әрбір сөз сөйлеу үшін де, сұрақтар мен оларға жауаптардың, сондай-ақ жарыссөздердің жалпы ұзақтығы үшін де өзге уақыт белгілей алады.

Қазақстан Республикасының Президенті мен Вице-Президентіне олардың өтініші бойынша кез келген уақытта сөз беріледі.

Құрылтай Төрағасының, Премьер-Министрдің және Үкімет мүшелерінің, Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының, Ұлттық Банк Төрағасының, Бас Прокурордың, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Басшысының өтінішімен күн тәртібіндегі мәселе бойынша сөйлеу үшін кезектен тыс сөз беріледі.

Құрылтай отырысында төрағалық етушінің рұқсатынсыз ешкімнің сөз сөйлеуге құқығы жоқ.

38. Жарыссөз барысында төрағалық етуші талқыланатын мәселе бойынша пікірлердің әртүрлі болуын анықтайды.

Жарыссөз белгіленген уақыт өткеннен кейін не қатысып отырған депутаттар санының көпшілік дауысымен ашық дауыс беру арқылы қабылданатын Құрылтай шешімі бойынша тоқтатылады.

Жарыссөзді тоқтату туралы шешім қабылданғаннан кейін төрағалық етуші депутаттарды сөз сөйлеуге жазылған және сөз сөйлеген адамдардың саны туралы хабардар етеді, сөз сөйлеуге жазылғандар ішінен кімнің сөз беруді талап етіп отырғанын анықтайды және қатысып отырған депутаттардың көпшілігі келіссе, оларға сөз береді.

Саяси партия фракциясының, депутаттық топтың талап етуі бойынша олардың атынан сөз сөйлеу үшін міндетті түрде сөз беріледі.

Жарыссөздің тоқтатылуына байланысты сөз сөйлей алмаған депутаттар өз сөздерінің қол қойылған мәтіндерін жазбаша түрде Құрылтай отырысының стенограммасына қосуға құқылы.

5-тарау. ДАУЫС БЕРУ ЖӘНЕ ШЕШIМДЕР ҚАБЫЛДАУ ТӘРТIБI

39. Құрылтайдың және оның органдарының шешімдері дауыс беру арқылы қабылданады.

Дауыс беру ашық немесе жасырын түрде өткізілуі мүмкін.

Ашық дауыс беру тіркеудің және дауыстарды санаудың электрондық жүйесін пайдалану не қол көтеру арқылы жүргізіледі.

Жасырын дауыс беру бюллетеньдерді пайдалану арқылы жүргізіледі.

Дауыс беруді өткізу үшін кворум болмаған жағдайда Құрылтай Аппараты кворумды қамтамасыз ету шараларын қабылдайды. Кворумды қамтамасыз ету мүмкін болмаған жағдайда төрағалық етуші дауыс беруді басқа уақытқа ауыстырады не Құрылтайдың немесе оның органдарының келесі отырысына қалдырады.

Өткізілген дауыс беру рәсімінде немесе техникасында қателер анықталған жағдайда Құрылтайдың немесе оның органдарының шешімімен қайта дауыс беру өткізіледі.

Дауыс беру нәтижелері және әрбір мәселе бойынша қабылданған шешімдер тиісті отырыстың стенограммасына енгізіледі.

40. Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген Құрылтайдың жалпы саны бір жүз қырық бес депутатының осы Регламентте көзделген дауыс саны:

1) Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшiлiк дауысы – депутаттардың кемінде жетпіс үш дауысын;

2) Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен екісінің дауысы – депутаттардың кемінде тоқсан жеті дауысын;

3) Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде төрттен үшінің дауысы – депутаттардың кемінде бір жүз тоғыз дауысын;

4) Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен бірінің дауысы – депутаттардың кемінде қырық тоғыз дауысын;

5) Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде бестен бірінің дауысы – депутаттардың кемінде жиырма тоғыз дауысын құрайды.

Депутаттардың осы тармақтың бірінші бөлігінде белгіленген қажетті саны тиісті шешімге дауыс берсе, ол қабылданды деп есептеледі.

41. Құрылтайдың рәсiмдiк мәселе жөнiндегi шешiмi отырысқа қатысып отырған депутаттардың көпшiлiк дауысымен ашық дауыс беру арқылы қабылданады және Құрылтай отырысының стенограммасына түсiрiледi.

Рәсiмдiк мәселелерге:

1) отырыстың үзiлiсi туралы;

2) мәселелердi қарау кезектiлiгi туралы;

3) жарыссөздi тоқтату не жалғастыру туралы;

4) сұрақ қою және оған жауап беру уақытын тоқтату немесе ұзарту туралы;

5) сөз сөйлеу уақытын шектеу немесе ұзарту туралы;

6) дауыс беруді өткізу тәсiлi туралы;

7) аты-жөні бойынша қосымша тіркеу және дауыстарды қайта санау туралы;

8) қайта дауыс берудi өткiзуге қайтып оралу туралы;

9) депутаттық сауалдарды жария ету тәртібі туралы мәселелер жатады.

42. Дауыс беру басталар алдында төрағалық етушi дауысқа қойылатын ұсыныстардың санын жария етеді, олардың тұжырымдамаларын нақтылайды, авторлардың қайсысы өз ұсыныстарын алып тастайтынын анықтайды, шешiмдi қандай көпшiлiк дауыспен қабылдауға болатынын еске салады.

Қаралып жатқан мәселе бойынша бiрнеше ұсыныс енгiзiлген жағдайда төрағалық етушi енгiзiлген барлық ұсынысты келiп түсу ретiмен дауысқа салады.

Төрағалық етушi дауыс берудiң басталғаны туралы хабарлағаннан кейiн ешкiмнің дауыс берудi бұзуға құқығы жоқ.

Төрағалық етушi дауыс беру аяқталғаннан кейiн оның нәтижелерiн және қабылданған шешiмдi жариялайды.

43. Дауыс беру кезiнде депутат әрбір мәселе бойынша бiр дауысқа ие болады, ол "жақтап" немесе "қарсы" дауыс береді не "қалыс қалады".

Дауыс беру кезiнде болмаған депутаттың кейiннен дауыс беруге құқығы жоқ.

44. Бюллетеньдердi пайдалану арқылы жасырын дауыс беруді өткiзген кезде Құрылтай депутаттардың арасынан Санақ комиссиясын сайлайды. Кандидатуралары сайланбалы органдардың құрамына немесе лауазымды адамдар қызметiне ұсынылған депутаттар Санақ комиссиясына кiрмейдi. Санақ комиссиясының сайланғаны туралы Құрылтай қаулы қабылдайды.

Санақ комиссиясы өз құрамынан комиссияның төрағасы мен хатшысын сайлайды. Санақ комиссиясының шешiмi оның мүшелерiнiң көпшiлiк дауысымен қабылданады. Дауыстар тең бөлінген жағдайда комиссия төрағасының дауысы шешушi болады.

Дауыс беруге арналған қажеттi ақпараты бар бюллетеньдер Санақ комиссиясының бақылауымен ол белгiлеген нысан бойынша және белгiлi бiр мөлшерде әзiрленедi.

Құрылтай кандидаттарды жасырын дауыс беруге арналған бюллетеньге қосу туралы қаулы қабылдайды.

Дауыс беру күнін, уақыты мен орнын, оны өткiзу тәртiбiн Санақ комиссиясы белгiлеп, оның төрағасы жариялайды.

Әрбір депутатқа Санақ комиссиясының төрағасы қол қойған бiр бюллетень берiледi. Бюллетеньдердiң жалпы саны Құрылтай депутаттарының тiзiмдiк құрамының санынан аспауға тиiс.

Бюллетеньдер Құрылтай депутаттарына депутаттық куәліктерін көрсеткеннен кейін беріледі.

Депутат бюллетеньдi жасырын дауыс беруге арналған кабинада бюллетеньдегi өзi жақтап дауыс беретiн кандидаттың тегiнiң оң жағына белгi қою, ал шешiмнiң жобасы бойынша бюллетеньде – ұсынылатын шешiмдер нұсқаларының бiрiнiң оң жағындағы "жақтаймын" не "қарсымын" деген сөздердiң бiреуiн белгiлеу арқылы толтырады.

Мүгедектігі бар депутат үшін Санақ комиссиясы дауыс беру құпиясын сақтауға мүмкіндік беретін қолжетімді форматты және (немесе) ассистив құралдарды қолдана отырып, бюллетеньді өз бетінше толтыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бюллетеньге депутаттың ерік білдіруін нақты айқындауға мүмкіндік беретін тәсілмен белгі қойылады.

Белгiленбеген нысандағы бюллетеньдер, ал лауазымды адамдарды сайлаған кезде – бiр лауазымға бiр кандидатурадан артық белгiленген бюллетеньдер де жарамсыз деп саналады. Бюллетеньге қосымша жазылған кандидатуралардың тегі дауыстарды санаған кезде есепке алынбайды. Бiреуден көп шешiм жобасы белгiленген бюллетеньдер де жарамсыз деп саналады.

Толтырылмаған бюллетеньдер және барлық кандидаттың тегі белгiленбеген бюллетеньдер жарамды деп танылады, алайда дауыстарды санаған кезде есепке алынбайды.

Санақ комиссиясы дауыс беруге арналған жәшiктi дауыс беру аяқталғаннан кейiн ашады. Жәшiктi дауыс беру аяқталғанға дейiн ашуға тыйым салынады.

Дауыс беруге арналған жәшiктi ашар алдында Санақ комиссиясы пайдаланылмаған барлық бюллетеньдi санайды және жояды.

Дауыс беруге арналған жәшiктi ашу Санақ комиссиясы мүшелерiнiң барлығының қатысуымен жүзеге асырылады. Санақ комиссиясы жасырын дауыс беру нәтижелерi туралы хаттама жасайды, оған Санақ комиссиясының барлық мүшесi қол қояды. Құрылтай Санақ комиссиясының баяндамасы бойынша Санақ комиссиясының жасырын дауыс беру нәтижелерi туралы хаттамасын депутаттардың жалпы санының көпшiлiк дауысымен ашық дауыс беру арқылы бекiтедi.

Өткiзiлген дауыс беру рәсiмiнде немесе техникасында қателер анықталған жағдайда Құрылтайдың шешiмiмен қайта дауыс беру өткiзiледi.

Жасырын дауыс беру кезiнде болмаған депутаттың кейiннен дауыс беруге құқығы жоқ.

6-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ АКТІЛЕРІ. ЗАҢ ШЫҒАРУ БАСТАМАСЫ ҚҰҚЫҒЫН ІСКЕ АСЫРУ ТӘРТІБІ

45. Құрылтай Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген аса маңызды қоғамдық қатынастарды реттейтін, негіз құраушы қағидаттар мен нормаларды белгілейтін заңдарды, оның ішінде конституциялық заңдарды қабылдайды.

Қазақстан Республикасының Конституциясында өзгеше көзделмесе, Конституциялық заңдар Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген мәселелер бойынша Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен екісінің дауысымен қабылданады.

Қазақстан Республикасының Конституциясында өзгеше көзделмесе, заңдар Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады.

Құрылтайдың заңды, оның ішінде конституциялық заңды қабылдау туралы шешімі тиісті қаулымен ресімделеді.

46. Заңдар, оның ішінде конституциялық заңдар Қазақстан Республикасының Президенті оларға қол қойғаннан кейін күшіне енеді.

47. Егер заңның өзінде немесе оны қолданысқа енгізу туралы заңда "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өзге мерзім көрсетілмесе, заңдар алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

48. Құрылтай өз құзыретіндегі өзге мәселелер бойынша қаулы шығарады.

Қазақстан Республикасының Конституциясында өзгеше көзделмесе, Құрылтай қаулылары оның депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады.

49. Құрылтай қаулылары, егер қаулының өзінде өзге мерзім көрсетілмесе, қабылданған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

50. Осы Регламентте көзделмеген заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу, ұсыну, талқылау, қолданысқа енгізу және жариялау тәртібі "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында реттеледі.

51. Құрылтайдың заңнамалық сипаты жоқ өтініштері, декларациялары мен мәлімдемелері осы Регламентте белгіленген тәртіппен қабылданады.

52. Заң шығаруға бастама жасау құқығы заң жобасының мәтінін қағаз жеткізгіште және электрондық құжат нысанында, оның ішінде цифрлық объектілер арқылы қазақ және орыс тілдерінде қажетті материалдармен бірге заң шығаруға бастама жасау құқығы субъектісінің Құрылтайға ресми түрде енгізуі арқылы іске асырылады.

Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес заң шығаруға бастама жасау құқығы:

1) заң жобасын арнаулы жолдау арқылы енгізетін Қазақстан Республикасының Президентіне;

2) заң жобасын ұсыну арқылы енгізетін Құрылтай депутаттарына;

3) заң жобасын қаулы арқылы енгізетін Үкіметке;

4) заң жобасын шешім арқылы енгізетін Қазақстан Халық Кеңесіне тиесілі.

53. Құрылтай депутаттары немесе Қазақстан Халық Кеңесі бастамашы болатын және Қазақстан Республикасы Конституциясының 60-бабының 6-тармағына сәйкес Үкіметтің оң қорытындысын талап ететін заң жобаларын депутаттар немесе Қазақстан Халық Кеңесі олар Құрылтайға ресми енгізілгенге дейін Үкімет қорытындысын алуға жібереді.

54. Құрылтайға ұсынылатын заң жобасы бойынша материалдар мыналарды:

1) заң жобасының мәтінін;

2) заң шығаруға бастама жасау құқығы субъектісінің заң жобасын Құрылтайға енгізу туралы шешімін;

3) "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген, оның ішінде республикалық бюджет туралы немесе республикалық бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасы бойынша қосымшаларды – Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде көзделген материалдарды қамтуға тиіс.

Халықаралық шартты ратификациялау немесе денонсациялау туралы заң жобасы бойынша материалдарда Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі не халықаралық шарттың депозитарийі оны жасасу тілдерінде ресми куәландырған халықаралық шарттың көшірмесі де, егер қазақ және орыс тілдері халықаралық шартты жасасу тілдері болмаса, халықаралық шартты жасасуға жауапты орталық мемлекеттік орган ресми куәландырған оның қазақ және орыс тілдеріне теңтүпнұсқалы аудармалары, ғылыми сараптама қорытындысы да қамтылуға тиіс;

4) Құрылтай депутаттары немесе Қазақстан Халық Кеңесі бастамашы болған, мемлекеттік кірісті қысқартуды немесе мемлекеттік шығысты ұлғайтуды көздейтін заң жобасы бойынша Үкіметтің оң қорытындысын қамтуға тиіс. Құрылтайға Қазақстан Республикасы Президентінің заң шығару бастамасымен енгізілетін заң жобалары үшін мұндай қорытындының болуы талап етілмейді.

Заңдарға өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу туралы заң жобасына – енгізілетін өзгерістердің және (немесе) толықтырулардың тиісті негіздемесі бар, заңның құрылымдық бөліктерінің қолданыстағы және ұсынылатын редакцияларының салыстырма кестесі қоса беріледі.

55. Қазақстан Республикасы Президентінің немесе халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Үкіметтің заң шығару бастамасымен енгізілген заң жобасын қоспағанда, Құрылтайға келіп түскен заң жобасы мен қажетті материалдар Құрылтай Аппаратында олардың толықтығы, ресімдеуге қойылатын белгіленген талаптарға сәйкестігі, сондай-ақ заң жобасы мен оның ажырамас бөліктерінің қазақ және орыс тілдеріндегі мәтіндерінің теңтүпнұсқалығы тұрғысынан алдын ала тексерілуге тиіс.

Егер заң жобасы мен қажетті материалдар "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және осы Регламентте белгіленген талаптарға сай келсе, Құрылтай Аппараты бес жұмыс күні ішінде заң жобасын тіркейді және оны Құрылтай Төрағасына ұсынады.

Заң жобасы немесе қажетті материалдар "Құқықтық актілер туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және осы Регламентте белгіленген талаптарға сай келмеген жағдайда, Құрылтай Аппараты бес жұмыс күнінен аспайтын мерзімде заң жобасын заң шығаруға бастама жасау құқығы субъектісіне не әзірлеуші органға ескертулерді жою үшін тіркемей қайтарады.

Қазақстан Республикасы Президентінің немесе халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Үкіметтің заң шығару бастамасымен енгізілген заң жобасы тіркеледі және Құрылтай Төрағасына дереу беріледі.

Сол бір мәселе бойынша заң жобалары балама заң жобалары болып саналады және осы Регламентте белгіленген тәртіппен қаралады.

56. Заң жобаларын Құрылтайдың қарау кезектілігі мен мерзімдерін –Құрылтай Бюросы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген жағдайларда Қазақстан Республикасының Президенті айқындайды.

57. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайға арнаулы жолдау арқылы заң жобаларын қарау басымдығын айқындауға құқылы, бұл тиісті заң жобалары екі ай ішінде бірінші кезекте қабылдануға тиіс дегенді білдіреді.

58. Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Үкіметтің заң шығару бастамасымен енгізілген заң жобаларын Құрылтай дереу қарайды.

Осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген заң жобалары Құрылтайға енгізілген жағдайда Үкімет өзіне жауапкершілік ала отырып, Қазақстан Республикасы Конституциясының 60-бабының 3-тармағында көрсетілген мәселелер бойынша заң күші бар уақытша нормативтік құқықтық акт қабылдауға құқылы. Мұндай акт Құрылтай қабылдаған заң күшіне енгенге дейін немесе Құрылтай заң жобаларын қабылдамай тастағанға дейін қолданыста болады.

7-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДА ЗАҢ ШЫҒАРУ ПРОЦЕСІ ҚАҒИДАЛАРЫ

59. Құрылтай Төрағасы заң жобасын Құрылтай Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына және заң жобасын одан әрі қарау тәртібі туралы Құрылтай Бюросы шешімінің жобасын әзірлеу үшін тиісті комитетке жібереді.

60. Құрылтай Бюросы өз қаулысымен заң жобасы бойынша қорытынды әзірлеу үшін бас комитетті, сондай-ақ Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару мерзімін белгілейді. Осы Регламентте өзгеше белгіленбесе, көрсетілген мерзім, Құрылтай сессиялары арасындағы уақытты есепке алмағанда, күнтізбелік тоқсан күннен аспауға тиіс.

Қазақстан Республикасының Президенті өзінің арнаулы жолдауы арқылы қарау басымдығын айқындаған заң жобасын Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару мерзімі күнтізбелік жиырма күннен аспайды.

Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Үкіметтің заң шығару бастамасымен енгізілген заң жобасын Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару мерзімі бес жұмыс күнінен аспайды.

Республикалық бюджет туралы немесе республикалық бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасын Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару мерзімі Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде белгіленген мерзімдер ескеріле отырып айқындалады.

61. Заң жобасын Құрылтайдың қарауына шығару мерзімін өзгерту бас комитеттің Құрылтай Төрағасының атына өтініші негізінде Құрылтай Бюросының шешімімен жүзеге асырылады.

Мерзімді ұзарту рәсімі Қазақстан Республикасының Президенті өзінің арнаулы жолдауы арқылы қарау басымдығын айқындаған заң жобаларына және халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында енгізілген заң жобаларына қатысты қолданылмайды.

62. Заң жобасының мәтіні бастамашысы ұсынған редакцияда қажетті материалдармен бірге Құрылтайдың автоматтандырылған жүйесінде және интернет-ресурсында орналастырылады.

63. Заң жобасы бойынша бас комитет болып саналмайтын Құрылтайдың тұрақты комитеттері бас комитет құратын жұмыс тобының құрамына кіретін комитетке мүше депутаттарды айқындайды, сондай-ақ бас комитетке жазбаша қорытынды ұсынады.

64. Осы Регламентте өзгеше көзделмесе, тұрақты комитеттер мен Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің қорытындыларын ұсыну мерзімін бас комитет осы Регламентке сәйкес белгіленген, Құрылтай сессиялары арасындағы уақытты есепке алмай есептелетін, бірақ бірінші және екінші оқылым үшін күнтізбелік жиырма күннен кем болмайтын, сондай-ақ үшінші (түпкілікті) оқылым үшін күнтізбелік жеті күннен кем болмайтын мерзім шегінде айқындайды.

Қазақстан Республикасының Президенті өзінің арнаулы жолдауы арқылы басымдығын айқындаған заң жобасы бойынша тұрақты комитеттер мен Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің қорытындылар ұсыну мерзімі күнтізбелік он күннен аспауға тиіс.

Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіптің сақталуына, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Үкіметтің заң шығаруға бастама жасау тәртібімен енгізілген заң жобасы бойынша тұрақты комитеттер мен Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің қорытынды ұсыну мерзімі үш жұмыс күнінен аспауға тиіс.

65. Бас комитет болып саналмайтын тұрақты комитеттің қорытындысында:

1) Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығарылатын заң жобасы бойынша – жобаның негізгі ережелері бойынша ескертулер мен ұсыныстар, оларды енгізу негіздемесі (олар болған кезде);

2) Құрылтайдың екінші және үшінші оқылымдарда қарауына шығарылатын заң жобасы бойынша – заң жобасына енгізілетін, белгіленген үлгідегі салыстырма кесте түріндегі түзетулер редакциясы, оларды енгізу негіздемесі (олар болған кезде) қамтылады.

Комитеттің заң жобасына қорытынды мен түзетулерді бірден ұсынуға құқығы бар.

66. Құрылтай депутаттары мен саяси партиялар фракцияларының заң жобасына өз түзетулерін тікелей жұмыс тобына немесе бас комитетке белгіленген үлгідегі салыстырма кесте түрінде жазбаша беруге құқығы бар.

Заң жобасына түзетулер Құрылтайдың екінші оқылымда қарауына шығарылғанға дейін күнтізбелік он күннен кешіктірілмей осы Регламентте белгіленген тәртіппен жұмыс тобына немесе бас комитетке ұсынылады.

67. Тұрақты комитеттер мен жұмыс топтарында заң жобасын талқылау ашық түрде жүргізіледі.

Тұрақты комитеттің немесе жұмыс тобының заң жобасын талқылау бойынша отырысының өткізілетін күні, уақыты және орны туралы ақпарат Құрылтай депутаттары мен мүдделі адамдардың назарына күні бұрын жеткізіледі.

Орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың лауазымды адамдарының, сондай-ақ қажет болған кезде қаралатын мәселелер құзыретіне қатысты болатын мемлекеттік органдардың өзге де басшы лауазымды адамдарының Құрылтайдың, тұрақты комитеттер мен жұмыс топтарының отырыстарына қатысуы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

68. Бас комитеттің заң жобасының негізгі ережелерін, ол қабылданған жағдайда болжанатын әлеуметтік-экономикалық және өзге де салдарды талқылау мақсатында Құрылтай депутаттарына оның таныстырылымын өткізуге құқығы бар.

Таныстырылымға Құрылтай депутаттары, заң жобасын әзірлеуші органның және тиісті жобаны келісуді жүзеге асырған өзге де мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары және қажет болған кезде жобаны әзірлеуге немесе келісуге қатысқан ұйымдардың өкілдері шақырылады.

Бас комитеттің заң жобасының таныстырылымына мүдделі мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің және өзге де коммерциялық емес ұйымдардың лауазымды адамдарын, кәсіпкерлік субъектілерін, ғалымдарды, сарапшыларды, мамандарды шақыруға құқығы бар.

Таныстырылым бейнеконференцбайланыс режимінде, сондай-ақ қатысу тәртібімен немесе аралас форматта өткізілуі мүмкін.

69. Жұмыс топтары мен тұрақты комитеттердің отырыстарында республикалық бюджет туралы, республикалық бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы, жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі туралы заң жобаларын талқылау Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде көзделген талаптар ескеріле отырып жүргізіледі.

70. Бас комитеттің заң жобасы бойынша қорытынды дайындау үшін жұмыс тобын құруға құқығы бар.

Бас комитеттің жұмысқа заң жобасының бастамашыларын, депутаттарды, әзірлеуші органның және өзге де мүдделі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, қоғамдық бірлестіктер мен өзге де коммерциялық емес ұйымдардың, кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң өкiлдерін, ғалымдарды, сарапшыларды, мамандарды, Құрылтай Аппаратының қызметкерлерін тартуға құқығы бар.

Жұмыс тобының жетекшісі болып бас комитетке мүше депутаттар арасынан Құрылтай депутаты айқындалады.

71. Жұмыс тобының отырыстары оның құрамына кіретін депутаттардың жалпы санының кемінде үштен екісі болған кезде заңды болады.

Жұмыс тобының отырыстарына оның құрамына кірмейтін Құрылтай депутатының дауыс беру құқығынсыз қатысуға құқығы бар.

Жұмыс тобы жетекшісінің шешімі бойынша отырыстарға өзге де шақырылған адамдар қатысуы мүмкін.

72. Бас комитеттің (жұмыс тобының) заң жобасын талқылауға жобаның ғылыми құқықтық және (немесе) өзге де сараптамасын жүргізген ғылыми құқықтық және (немесе) өзге де сарапшыны бұрын берген қорытындысын түсіндіру үшін тартуға құқығы бар.

Ғылыми құқықтық және (немесе) өзге де сарапшының қатысуы бейнеконференцбайланыс режимінде жүргізілуі мүмкін.

73. Осы Регламентте өзгеше көзделмесе, жұмыс тобы заң жобасын талқылау барысында:

1) заң жобасын Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару үшін заң жобасының негізгі ережелері бойынша тұрақты комитеттер мен депутаттардың ескертулері мен ұсыныстарын жинақтайды;

2) заң жобасын Құрылтайдың екінші және үшінші оқылымдарда қарауына шығару үшін тұрақты комитеттердің, депутаттардың, саяси партиялар фракцияларының және Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің түзетулерін (олар болған кезде) белгіленген үлгідегі салыстырма кестеге жинақтайды.

74. Жұмыс тобының отырыстарында шешімдер отырысқа қатысып отырған жұмыс тобына мүше депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады.

Дауыс беру кезінде депутат бір дауысқа ие болады, ол "жақтап" немесе "қарсы" дауыс береді не "қалыс қалады".

Дауыс беру кезінде болмаған депутаттың кейінірек дауыс беруге құқығы жоқ.

Дауыс беру кезiнде депутаттардың дауыстары тең бөлінген жағдайда жұмыс тобының жетекшісі шешушi дауыс құқығын пайдаланады.

75. Заң жобасын талқылау қорытындысы бойынша бас комитет:

1) заң жобасын Құрылтайдың бірінші оқылымда қарауына шығару үшін – қорытынды, сондай-ақ Құрылтай мен оның Бюросы шешімдерінің тиісті жобаларын;

2) заң жобасын Құрылтайдың екінші оқылымда қарауына шығару үшін – қорытынды, салыстырма кесте (түзетулер болған кезде), комитет қабылдаған түзетулерді ескере отырып заң жобасының мәтінін, сондай-ақ Құрылтай мен оның Бюросы шешімдерінің тиісті жобаларын;

3) заң жобасын Құрылтайдың үшінші оқылымда қарауына шығару үшін – қорытынды, жиынтық салыстырма кесте (түзетулер болған кезде), заң жобасының түпкілікті мәтінін, сондай-ақ Құрылтай мен оның Бюросының тиісті шешімдерінің жобаларын әзірлейді.

Екінші және (немесе) үшінші оқылымға шығарылатын салыстырма кесте мен заң жобасының мәтіні олардың қазақ және орыс тілдеріндегі мәтіндерінің теңтүпнұсқалығы ескеріле отырып дайындалуға тиіс.

Қорытындыда басқа тұрақты комитеттердiң заң жобасы бойынша ұстанымы, сондай-ақ заң жобасын бiрiншi және екiншi оқылымдарда мақұлдау, заңды қабылдау немесе заң жобасын қабылдамау туралы бас комитеттiң ұсынысы көрсетiледi.

Бас комитеттің қорытындысын, қорытынды салыстырма кестені бас комитет автоматтандырылған жүйеде және Құрылтайдың интернет-ресурсында орналастырады.

76. Салыстырма кесте, әдетте, заң жобасының екінші және үшінші оқылымдарына дайындалады.

Салыстырма кестеде мыналар қамтылуға тиіс:

1) заңның құрылымдық бөлігінің және түзету ұсынылатын заң жобасының мәтіні;

2) ұсынылып отырған түзетудің редакциясы;

3) түзету енгізудің негіздемесі;

4) түзетудің авторы туралы деректер;

5) бас комитеттің түзетуді қабылдау немесе қабылдамау туралы шешімі;

6) түзету қабылданбаған жағдайда бас комитеттің негіздемесі.

Түзету авторының жұмыс тобында немесе бас комитетте заң жобасын талқылау барысында оның редакциясын нақтылауға құқығы бар.

Салыстырма кестеге енгізілген түзетулерді олардың авторлары ғана қолын қою арқылы растай отырып алып тастауы мүмкін. Жұмыс тобының немесе бас комитеттің отырысын өткізу барысында автордың өз түзетуін стенограммада жазылған ауызша алып тастауы өз қолын қою арқылы алып тастаумен теңестіріледі. Түзетуді алып тастау жұмыс тобының немесе бас комитеттің таяудағы отырысында жұмыс тобы мүшелерінің назарына жеткізіледі.

77. Үкiметтің Қазақстан Республикасының Президентi мен Премьер-Министрдiң заңдарға дереу өзгерiстер енгiзудi талап ететiн тапсырмаларын орындау үшiн ғана Құрылтайдағы заң жобаларына түзетулері бар ұсыныстар енгiзуге құқығы бар.

Бұл ұсыныстар Құрылтай Төрағасының атына Премьер-Министрдің қолы қойылып жіберіледі.

Құрылтай Төрағасы келіп түскен ұсыныстарды Құрылтай Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына және екінші оқылымда қаралмаған заң жобасы шеңберінде талқылау үшін тиісті комитеттерге жібереді.

Комитет келіп түскен ұсыныстарды қарайды және оның талқылау қорытындысы бойынша оларды салыстырма кестеге түзетулер түрінде енгізуге құқығы бар.

78. Құрылтай Аппаратының тиiстi құрылымдық бөлiмшелерiнiң түзетулерi заң жобасының нормаларына байланысты болуға тиiс және оның мазмұнын тұжырымдамалық түрде өзгерте алмайды.

79. Құрылтай отырысында қарауға дайындалған заң жобасын, оған материалдарды бас комитет Құрылтай Бюросына оның отырысына дейін екі жұмыс күнінен кешіктірмей Құрылтайдың қарауына енгізу үшін жібереді.

80. Құрылтай Бюросы бас комитеттің қорытындысын ескере отырып, заң жобасын Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізеді.

Заң жобасы ол бойынша Құрылтайдың барлық тұрақты комитеттерінің қорытындылары болған кезде ғана Құрылтай отырысында қаралуы мүмкін.

Бас комитет материалдарын толық көлемде ұсынбаған заң жобасы Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізілмейді.

Отырыстың күн тәртібі және Құрылтайдың қарауына енгізілетін мәселелерге қатысты материалдар Құрылтайдың автоматтандырылған жүйесінде және интернет-ресурсында күні бұрын, бірақ Құрылтай отырысына дейін екі жұмыс күнінен кешіктірілмей орналастырылады.

81. Заң жобаларын Құрылтай отырыстарында қарау, екі оқылымда қаралатын халықаралық шартты ратификациялау немесе денонсациялау туралы заң жобаларын қоспағанда, үш оқылымда жүзеге асырылады.

Халықаралық шартты ратификациялау немесе денонсациялау туралы заң жобаларының екінші оқылымы түпкілікті болып саналады және өзге заң жобаларының үшінші оқылымы қағидалары бойынша өткізіледі.

82. Құрылтай бірінші оқылымда заң жобасының мақсаттарын, міндеттерін, негізгі ережелерін және жоба реттейтін салаларда жүргізілетін мемлекеттік саясатқа сәйкестігін, заң қабылданған жағдайда болжанатын әлеуметтік-экономикалық, құқықтық, экологиялық және өзге де салдарларды талқылайды.

Заң жобасын бірінші оқылымда қарау кезінде Құрылтай отырысында заң шығару бастамасы құқығы субъектісі немесе оның өкілі баяндама (баяндамалар) жасайды. Сөз сөйлеу мінберден жүргізіледі.

Республикалық бюджет туралы, республикалық бюджет туралы заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы, жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі туралы заң жобаларын қарау кезінде Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде айқындалған уәкілетті адамдар баяндама жасайды.

Баяндама (баяндамалар) аяқталғаннан кейін депутаттардың баяндамашыға (баяндамашыларға) және өзге де шақырылған адамдарға сұрақ қоюға құқығы бар.

Сұрақтар қойылып, оларға жауап берілгеннен кейін жұмыс тобының жетекшісі заң жобасы бойынша қосымша баяндама жасап, сөз сөйлейді, бас комитеттің қорытындысын жариялайды. Сөз сөйлеу отырған орнынан жүргізіледі.

Қосымша баяндама аяқталғаннан кейін жарыссөз болады.

Талқылау қорытындысы бойынша Құрылтай заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдау, бас комитетке пысықтауға қайтару туралы не оны қабылдамау туралы шешім қабылдайды.

Бас комитет заң жобасының негізгі ережелері бойынша оның мазмұнын тұжырымдамалық түрде өзгертетін ескертулер (ұсыныстар) енгізген кезде Құрылтай көрсетілген ескертулерді (ұсыныстарды) ескере отырып, заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдау туралы шешім қабылдайды.

Сол бір мәселе бойынша балама заң жобалары енгізілген кезде Құрылтай оларды бір мезгілде талқылайды және қаралып отырған заң жобаларының қайсысын бірінші оқылымда мақұлдау және қайсысын (қайсыларын) қабылдамау туралы шешім қабылдайды.

83. Бірінші оқылымнан кейін заң жобасының нормаларын талқылау жалғасады, тұрақты комитеттердің, депутаттардың, саяси партиялар фракцияларының және Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің түзетулері (олар болған кезде) салыстырма кестеге жинақталады.

84. Заң жобасына мемлекеттік кірісті қысқартуды немесе мемлекеттік шығысты ұлғайтуды көздейтін түзетулерді жұмыс тобының ұсынуы бойынша бас комитет қорытынды беру үшін Үкіметке жібереді. Мұндай түзетулер Үкіметтің оң қорытындысы болған кезде ғана салыстырма кестеге енгізілуі мүмкін.

Егер Үкіметтің қорытындысы бойынша қосымша түсініктемелер талап етілген жағдайда, бас комитет оларды Үкіметтен талап етуге құқылы.

85. Құрылтай екінші оқылымда жұмыс тобына немесе бас комитетке жазбаша түрде енгізілген және бас комитеттің салыстырма кестесіне енгізілген заң жобасына түзетулерді талқылайды.

Заң жобасын екінші оқылымда қарау кезінде Құрылтай отырысында жұмыс тобының жетекшісі баяндама жасап, бас комитеттің қорытындысын жариялайды. Сөз сөйлеу отырған орнынан жүргізіледі.

Баяндама аяқталғаннан кейін депутаттардың баяндамашыға, заң шығару бастамасы құқығы субъектісіне немесе оның өкіліне және өзге де шақырылған адамдарға сұрақ қоюға құқығы бар.

Осы тармақтың жетінші бөлігінде көзделген жағдайды қоспағанда, заң жобасы бойынша жарыссөз болмайды.

Талқылау қорытындысы бойынша Құрылтай заң жобасын екiншi оқылымда мақұлдау және оны Құрылтайдың үшiншi оқылымда қарауына шығару мерзiмi, бас комитетке пысықтауға қайтару туралы не оны қабылдамау туралы шешiм қабылдайды. Заң жобасы бойынша үшiншi оқылым Құрылтай сессиялары аралығындағы уақытты ескермегенде, әдетте он бес жұмыс күніне дейiнгi мерзiмде өткiзiледi.

Заң жобасы бойынша дауыс беру салыстырма кестеге енгiзiлген, бас комитет қабылдаған түзетулер ескерiле отырып, егер депутаттардың ешқайсысы мұндай тәртiпке қарсылық бiлдiрмесе, тұтастай өткiзiлуi мүмкiн.

Депутат өзі ұсынған түзетуді қабылдамау туралы Бас комитеттің шешімімен келіспеген жағдайда, түзетуді қабылдау қажеттігін негіздеп сөз сөйлеуге құқылы. Бұл жағдайда дауыс беру баптар бойынша немесе салыстырма кестенің позициялары бойынша хронологиялық тәртіппен жүргізіледі және көрсетілген түзету бірінші болып дауысқа қойылады.

86. Екінші оқылымнан кейін жұмыс тобы заң жобасының түпкілікті редакциясын дайындайды.

Жұмыс тобы заң жобасын Қазақстан Республикасының Конституциясы мен өзге де заңнамасына, заң техникасы қағидаларына сәйкес келтіруге, құқықтық олқылықтарды, ішкі қайшылықтар мен редакциялық сипаттағы ескертулерді жоюға, құқықтық нормалардың ішкі үйлесімділігі мен қазақ және орыс тілдеріндегі мәтіндердің теңтүпнұсқалығын қамтамасыз етуге бағытталған түзетулерді ғана талқылайды. Құрылтай екінші оқылымда мақұлдаған заң жобасының құқықтық мазмұнын өзгертетін өзге түзетулер қаралмайды және салыстырма кестеге енгізілмейді.

Заң жобасының мәтінін заң техникасы қағидаларына сәйкес келтіруге бағытталған түзетулер, сондай-ақ редакциялық сипаттағы түзетулер бас комитеттің салыстырма кестесіне енгізілмейді және заңның мәтінін ресімдеу кезінде ескеріледі.

87. Үшінші оқылымда Құрылтай жазбаша түрде енгізілген және бас комитеттің салыстырма кестесіне енгізілген түзетулерді ғана қарайды.

Заң жобасын үшінші оқылымда қарау кезінде Құрылтай отырысында жұмыс тобының жетекшісі баяндама жасап, бас комитеттің қорытындысын жариялайды. Сөз сөйлеу отырған орнынан жүргізіледі.

Баяндамашыға сұрақтар қойылмайды және заң жобасы бойынша жарыссөз болмайды.

Қарау қорытындысы бойынша Құрылтай заңды қабылдау, бас комитетке пысықтауға қайтару не заң жобасын қабылдамау туралы шешім қабылдайды.

88. Құрылтай қабылдаған заңға Құрылтай Төрағасы мен Премьер-Министр алдын ала қол қойып бекемдейді, оларға заңдардың Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкестігі үшін жауаптылық жүктеледі және заң он күн iшiнде Қазақстан Республикасының Президентiне қол қоюға ұсынылады.

Заңды Құрылтай Төрағасы мен Премьер-Министрдiң қолдарымен бекемдеуге дайындауды Үкiмет Аппаратының және Қазақстан Республикасы Президенті Әкiмшiлiгiнiң тиiстi құрылымдық бөлiмшелерiмен өзара iс-қимыл жасай отырып, Құрылтай Аппараты жүзеге асырады.

89. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтай ұсынған заңға бір ай ішінде қол қояды, заңды жария етеді не заңды немесе оның жекелеген баптарын қайта талқылау және дауыс беру үшін қайтарады.

90. Құрылтайға келіп түскен Қазақстан Республикасы Президентінің тұтастай заң бойынша немесе оның жекелеген баптары бойынша қарсылықтарын Құрылтай Аппараты дереу тіркейді және Құрылтай Төрағасына береді.

91. Құрылтай Төрағасы Қазақстан Республикасы Президентінің қарсылықтарын Құрылтай Төрағасының жетекшілік ететін орынбасарына және бұрын осы заң бойынша бас комитет болған комитетке Құрылтай Бюросының қарсылықтарды одан әрі қарау тәртібі туралы шешімінің жобасын дайындау үшін жібереді.

92. Құрылтай Бюросы өз қаулысымен тұтастай заң бойынша немесе оның жекелеген баптары бойынша Президенттің қарсылықтары келіп түскен заң бойынша бұрын бас комитет болған комитетке оларды Құрылтайдың қарауына шығару үшін күнтізбелік он бес күннен аспайтын мерзімде қорытынды әзірлеуді тапсырады.

93. Қазақстан Республикасының Президенті қарсылық білдірген заң немесе заңның жекелеген баптары бойынша қайта талқылау және дауыс беру қарсылықтар жіберілген күннен басталатын және келесі айдың тиісті күні аяқталатын бір ай мерзімде өткізіледі. Егер мерзімнің аяқталуы тиісті күні жоқ айға тура келсе, онда мерзім осы айдың соңғы күнінде аяқталады. Қазақстан Республикасы Конституциясының 58-бабының 4-тармағында және 60-бабының 2 және 4-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, егер бір ай мерзім уақыт жағынан Қазақстан Республикасы Конституциясының 58-бабының 3-тармағында белгіленген Құрылтай жұмысының сессиялық кезеңімен сәйкес келмесе, бұл мерзім үзіледі. Бұл мерзiмнiң сақталмауы Қазақстан Республикасы Президентiнiң қарсылықтарының қабылданғанын бiлдiредi.

94. Құрылтайда қарсылықты қарау барысында Қазақстан Республикасының Президенті депутаттардың ұсыныстарын ескере отырып, заңның тұтастай не оның жекелеген баптарының өз қарсылығында ұсынған редакциясын өзгертуге құқылы.

95. Заңды немесе оның жекелеген баптарын Құрылтай отырысында қайтадан талқылау және дауыс беру кезiнде, егер Қазақстан Республикасының Президентi тұтастай заңға қарсылық білдірсе, тұтастай заң бойынша не оның Президент қарсылық білдірген жекелеген баптары бойынша дауыс беру өткiзiледi.

96. Егер Құрылтай конституциялық заңдар немесе конституциялық заңның жекелеген баптары бойынша депутаттардың жалпы санының төрттен үшінің дауысымен, ал заң немесе заңның жекелеген баптары бойынша депутаттардың жалпы санының үштен екісінің дауысымен Қазақстан Республикасы Президентінің қарсылығын еңсерсе, Президент бір ай ішінде конституциялық заңға немесе заңға қол қояды.

97. Егер Қазақстан Республикасы Президентінің қарсылығы еңсерілмесе, конституциялық заң немесе заң қабылданбады немесе Президент ұсынған редакцияда қабылданды деп саналады.

98. Құрылтай заң жобасын депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен тұтастай қабылдамай тастауға құқылы. Заң жобасы оны қараудың кез келген сатысында қабылданбай тасталуы мүмкін. Қабылданбай тасталған заң жобасы қабылданбады деп саналады және бастамашыға қайтарылады.

Құрылтайдың заң жобасын қабылдамай тастау туралы шешімі қаулымен ресімделеді.

99. Қазақстан Республикасының Президенті, Құрылтай депутаттары, Үкімет және Қазақстан Халық Кеңесі өздері заң шығару бастамасымен енгізген заң жобасын Құрылтайдан оны қараудың кез келген сатысында кері қайтарып алуға құқылы.

Заң жобасын кері қайтарып алу туралы шешiм заң жобасы енгiзiлген тәртiппен ресiмделедi және Құрылтай Төрағасының атына жазбаша түрде енгiзiледi.

Заң жобасын кері қайтарып алу туралы ақпаратты Құрылтай Аппараты кері қайтарып алу туралы шешім тіркелген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде депутаттардың назарына жеткізеді.

100. Заң жобасының бастамашысы (бастамашылары) болған депутаттың (депутаттардың) өкілеттігі тоқтатылған жағдайда, осы заң жобасын жұмысқа қабылдау не оны қарау тәртібі туралы бұрын қабылданған шешімнің күші Құрылтай Бюросының шешімімен жойылды деп танылуы мүмкін. Егер заң жобасын жұмысқа қабылдау туралы не оны қарау тәртібі туралы шешім күшін жоймаса, бас комитеттің осы Регламентке сәйкес жұмысты жалғастыруға құқығы бар.

101. Үкiмет пен Жоғары аудиторлық палатаның республикалық бюджеттiң атқарылуы туралы есептерiн талқылау және бекiту Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде белгiленген тәртiппен жүзеге асырылады.

8-тарау. ЗАҢНАМАЛЫҚ СИПАТЫ ЖОҚ АКТІЛЕРДІ ҚАБЫЛДАУ ТӘРТІБІ

102. Құрылтай өз құзыретіндегі мәселелер бойынша заңнамалық сипаты жоқ өтініштер, декларациялар мен мәлімдемелер қабылдауға құқылы.

Көрсетілген актiлердi қабылдау туралы бастама Құрылтай депутаттарына, сондай-ақ депутаттық бiрлестiктерге тиесiлi, Құрылтай Төрағасының атына жазбаша өтiнiш түрiнде ресiмделедi және оған бастамашы депутаттар тегiн, атын және әкесiнiң атын (егер олар жеке басын куәландыратын құжаттарда көрсетiлсе) көрсете отырып, қол қояды. Өтініш, декларация немесе мәлімдеме мәтінінің жобасы өтінішке қоса беріледі.

103. Өтініште Қазақстан Республикасының азаматтарына, азаматтық қоғам институттарына, халықаралық не парламентаралық ұйымдарға жолданған шақыру немесе ұсыныс қамтылады.

Өтініш елдің әлеуметтік-экономикалық және мәдени-гуманитарлық дамуы мәселелері бойынша депутаттардың ынтымақтастығын білдіреді.

104. Декларация топтастырушы функция атқарады, қоғамдық диалог пен Қазақстан халқының бірлігін нығайтуға ықпал етеді, іргелі қоғамдық құндылықтарға, тарихи мұраға, жалпыұлттық еңбекқорлық, прогресс пен жасампаздық идеяларына адалдықты білдіреді.

Декларация неғұрлым маңызды қоғамдық-саяси оқиғалар, тарихи даталар мен маңызды мемлекеттік шешімдер бойынша қабылданады.

105. Мәлімдеме қоғамдық өмірдегі өзекті және кеңінен талқыланатын ағымдағы оқиғалар немесе құбылыстар бойынша депутаттардың ұстанымын білдіреді.

106. Өтініштер, декларациялар мен мәлімдемелер ұсынымдық сипатта болады және мемлекеттік органдар мен ұйымдарға, жеке және заңды тұлғаларға тапсырмаларды немесе орындалуы міндетті талаптарды қамтымайды.

107. Құрылтай Бюросы өтініш тіркелген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде бастамашылардың арасынан жұмыс тобын құрады, оның жетекшісін сайлайды және Құрылтай отырысында қарау күнін айқындайды.

108. Құрылтай отырысында жұмыс тобының жетекшісі баяндама жасайды. Баяндама жасауға ұзақтығы он минутқа дейін уақыт беріледі.

Депутаттар баяндамашыға сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге жалпы ұзақтығы – отыз минутқа дейін, ал жарыссөзге бір сағатқа дейін уақыт беріледі.

Саяси партия фракциясының, депутаттық топтың атынан сөйлеу үшін олардың талап етуі бойынша міндетті түрде сөз беріледі.

109. Өтініштер, декларациялар мен мәлімдемелер Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады және Құрылтайдың тиісті қаулысымен ресімделеді.

3-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КАДР МӘСЕЛЕЛЕРІН ҚАРАУ ТӘРТІБІ

9-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЛАУАЗЫМДЫ АДАМДАРЫН ТАҒАЙЫНДАУҒА КЕЛІСІМ БЕРУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІКТІ ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫ

110. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайдың келісімімен тағайындайтын Қазақстан Республикасы лауазымды адамдарының тізбесі Конституцияда айқындалады.

111. Қазақстан Республикасы Президенті Қазақстан Республикасының Вице-Президентін, Премьер-Министрін, Конституциялық Сотының судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палатасының мүшелерін тағайындауға Құрылтайдың келісімін алу үшін Құрылтайға жазбаша ұсынулар енгізеді.

112. Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынулары негізінде Вице-Президентті және Премьер-Министрді тағайындауға келісім алу үшін Құрылтай Төрағасының ұсынысы бойынша Құрылтай тиісті мәселені жақын уақыттағы отырыстың күн тәртібіне енгізу туралы шешім қабылдайды.

Премьер-Министрдің кандидатурасын Құрылтайда ұсынылған саяси партиялардың фракцияларымен консультациялардан кейін Қазақстан Республикасының Президенті енгізеді.

113. Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынулары негізінде Конституциялық Сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палата мүшелерін тағайындауға келісім алу үшін Құрылтай Бюросының ұсынысы бойынша тиісті мәселені жақын уақыттағы отырыстың күн тәртібіне енгізу туралы шешімді Құрылтай қабылдайды.

Көрсетілген кандидатуралар Құрылтай отырысында қаралғанға дейін Құрылтай Бюросының шешімімен айқындалатын Құрылтайдың тиісті тұрақты комитетінің отырысында талқылануға тиіс.

Тиісті тұрақты комитеттің отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстыратын адамға сұрақтар қойылады;

2) комитет мүшелері ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікірлер айта алады.

Талқылау қорытындысы бойынша комитет өз мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен қорытынды шығарады, оны комитет өкілі Құрылтай отырысында жария етеді.

114. Осы Регламенттің 111-тармағында көрсетілген Қазақстан Республикасының лауазымды адамдарын тағайындауға Құрылтайдың келісімі Құрылтай отырысында оның депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен беріледі.

Құрылтай отырысында лауазымға тағайындауға келісім беру туралы мәселені қарау кезінде кандидатураны Қазақстан Республикасының Президенті немесе ол уәкілеттік берген лауазымды адам ұсынады.

Құрылтай отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстыратын адамға сұрақтар қойылады;

2) депутаттар ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікірлер айта алады.

Егер депутаттар ұсынылған кандидатура бойынша жарыссөзді талап етпесе, жарыссөз болмауы мүмкін.

115. Құрылтай Қазақстан Республикасының Президенті ұсынған кандидатураларды тағайындауға келісім беруден бас тарту туралы шешім қабылдаған жағдайда Президент Құрылтайға сол адамдар немесе жаңа кандидатуралар бойынша жазбаша ұсынулар енгізеді.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 62-бабының 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, Вице-Президентті, Премьер-Министрді, Конституциялық Сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палатасының мүшелерін тағайындауға келісім беруден қайта бас тартылған жағдайда Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайды таратуға құқылы.

116. Құрылтайдың келісімімен Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын Қазақстан Республикасы лауазымды адамдарының кандидатуралары жөніндегі Құрылтайдың шешімі, егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, әр кандидатура бойынша ашық дауыс беру арқылы жеке қабылданады және қаулымен ресімделеді.

Қазақстан Республикасының Президенті ұсынған кандидатураларды тағайындауға келісім беруден бас тарту туралы Құрылтайдың шешімі қабылдамай тастау себептерінің толық уәждемесін қамтуға тиіс.

10-тарау. ЖОҒАРҒЫ СОТ СУДЬЯЛАРЫН САЙЛАУ ЖӘНЕ ЛАУАЗЫМЫНАН БОСАТУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІКТІ ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫ

117. Құрылтай Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымына негізделген Қазақстан Республикасы Президентінің жазбаша ұсынуымен Жоғарғы Сот судьяларын Құрылтай отырысында депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен сайлайды және лауазымынан босатады.

118. Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынулары негізінде Құрылтай Бюроның ұсынысы бойынша тиісті мәселені жақын уақыттағы отырыстың күн тәртібіне енгізу туралы шешім қабылдайды.

Тиісті тұрақты комитеттің отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстыратын адамға сұрақтар қойылады;

2) комитет мүшелері ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікірлер айта алады.

119. Құрылтай отырысында мәселені қарау кезінде кандидатураны Қазақстан Республикасының Президенті немесе ол уәкілеттік берген лауазымды адам ұсынады.

Құрылтай отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстыратын адамға сұрақтар қойылады;

2) депутаттар ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікірлер айта алады.

Егер депутаттар ұсынылған кандидатура бойынша жарыссөзді талап етпесе, жарыссөз болмауы мүмкін.

120. Құрылтай Жоғарғы Сот судьяларын сайлау туралы шешім қабылдамаған жағдайда, Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайға сол адамдар немесе жаңа кандидатуралар бойынша жазбаша ұсынулар енгізеді.

Құрылтай Жоғарғы Сот судьяларын лауазымынан босату туралы шешім қабылдамаған жағдайда, Қазақстан Республикасының Президенті осы мәселе бойынша Құрылтайға қайта ұсыну енгізуге құқылы.

121. Жоғарғы Сот судьяларын сайлау және лауазымынан босату жөніндегі Құрылтайдың шешімі, егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, әр кандидатура бойынша ашық дауыс беру арқылы жеке қабылданады және қаулымен ресімделеді.

Қазақстан Республикасының Президенті Жоғарғы Сот судьясы лауазымына кандидатураларды балама негізде енгізген кезде бас комитет сайлау жөнінде ұсыным берген кандидатура дауыс беруге бірінші қойылады.

Сайлауға немесе лауазымнан босатуға ұсынылған кандидатураларды қабылдамай тастау туралы шешім қабылдамай тастау себептерінің толық уәждемесін қамтуға тиіс.

122. Құрылтай Жоғарғы Сот судьяларының антын Құрылтай отырысында қабылдайды.

Анттың мәтіні "Қазақстан Республикасының сот жүйесі және судьяларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленеді.

Антты Жоғарғы Сот судьясы болып бірінші рет сайланған судьялар береді.

Мемлекеттік немесе орыс тілдерінде тиісті түрде ресімделіп, басылған ант мәтіні ант беретін судьяның таңдауы бойынша осы тілдердің бірінде айтылады.

Ант беру күні көрсетілген ант мәтіні бар бланк судьяға табыс етіледі.

11-тарау. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТ СУДЬЯЛАРЫ МЕН ЖОҒАРҒЫ СОТ СУДЬЯЛАРЫН ҚОЛ СҰҒЫЛМАУ КЕПІЛДІГІНЕН АЙЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІКТІ ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫ

123. Конституциялық Сот судьяларын, Жоғарғы Сот судьяларын қылмыс орнында немесе ауыр және аса ауыр қылмыс жасағанда ұстау жағдайларын қоспағанда, оларды өз өкілеттігі мерзімі ішінде Құрылтайдың келісімінсіз ұстауға, күзетпен ұстауға, үйқамаққа алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен қолданылатын әкімшілік жазалауға, қылмыстық жауаптылыққа тартуға болмайды.

124. Конституциялық Сот судьясын, Жоғарғы Сот судьясын ұстауға, күзетпен ұстауға, үйқамаққа алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен қолданылатын әкімшілік жазалау шараларын қолдануға, қылмыстық жауаптылыққа тартуға келісім алу үшін Бас Прокурор Құрылтайға ұсыну енгізеді. Ұсыну Конституциялық Сот судьясын, Жоғарғы Сот судьясын күдіктінің іс-әрекеттерін саралау туралы қаулымен таныстырудың, ұстаудың алдында, оны күзетпен ұстауға санкция беру туралы өтінішпен сотқа жүгінудің, үйқамаққа алудың, күштеп әкелудің, сондай-ақ әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі сотқа жіберудің алдында енгізіледі.

Бас Прокурордың ұсынуы келіп түскен күнінен бастап екі апта мерзімнен кешіктірілмей қаралады және Құрылтай тиісті лауазымды адамдардан қосымша ақпарат беруді талап етуге құқылы. Құрылтай уәжді шешім қабылдайды және оны Бас Прокурорға және анықтау мен алдын ала тергеп-тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік органның басшысына үш жұмыс күні ішінде жібереді. Конституциялық Сот судьясы, Жоғарғы Сот судьясы өзіне ешкімнің тиіспеуі туралы мәселені Құрылтай қараған кезде қатысуға құқылы.

125. Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің басталу себебі Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркелгеннен кейін сотқа дейінгі тергеп-тексеру Бас Прокурордың келісімімен ғана жалғастырылуы мүмкін. Конституциялық Сот судьясы, Жоғарғы Сот судьясы қылмыс орнында ұсталған не ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасауға дайындалу немесе оқталу фактісі анықталған не ол ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда, оған қатысты сотқа дейінгі тергеп-тексеру Бас Прокурордың келісімін алғанға дейін, бірақ бір тәулік ішінде оны міндетті түрде хабардар ете отырып жалғастырылуы мүмкін.

Істі тергеп-тексеру барысында заңдылықтың сақталуын қадағалауды Бас Прокурор жүзеге асырады.

4-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТПЕН, ҮКІМЕТПЕН, ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУЫ

12-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТПЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

126. Құрылтай өз отырысында Конституциялық Соттың Қазақстан Республикасындағы конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы жыл сайынғы жолдауын тыңдайды.

Конституциялық Соттың жолдауы талқыланбайды және ол бойынша сұрақтар қойылмайды. Тыңдау нәтижелері бойынша Құрылтай жолдауды назарға алу туралы қаулы қабылдайды.

127. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Құрылтай Төрағасы, Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде бестен бірін құрайтын депутаттар "Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген тәртіппен Конституциялық Сотқа жүгінуге құқылы.

128. Конституциялық Сотқа өтініш жазбаша түрде және (немесе) электрондық нысанда беріледі.

Өтінішке тиісінше Құрылтай Төрағасы не тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжаттарда көрсетілсе) көрсетіле отырып, өтініш субъектілері болатын Құрылтай депутаттары қол қояды. Электрондық құжат нысанында ресімделген өтініш электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылады.

Конституциялық Сотқа өтінішті Құрылтай Аппараты жібереді.

13-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ҮКІМЕТПЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

129. Мемлекеттік кірісті қысқартуды немесе мемлекеттік шығысты ұлғайтуды көздейтін, Құрылтай депутаттары бастамашы болған заң жобаларына және Құрылтайдың қарауындағы заң жобаларына түзетулерге Үкіметтің қорытынды беру мерзімі үш айдан аспауға тиіс.

130. Депутаттар осы Регламенттің 129-тармағында көзделгеннен өзге, өздері бастамашы болған заң жобаларын, сондай-ақ Құрылтайдың қарауындағы заң жобаларына түзетулерді іске асырудың келісілген тетіктерін әзірлеу үшін оларды Үкімет қорытындысын алуға жіберуге құқылы.

Депутаттар бастамашы болған заң жобалары бойынша, сондай-ақ Құрылтайдың қарауындағы заң жобаларына депутаттардың түзетулері бойынша Үкімет қорытындысы шеңберінде Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінде белгіленген негіздер бойынша реттеушілік әсерді талдау жүргізілуі мүмкін.

131. Құрылтай Премьер-Министрдің Үкімет қызметінің негізгі бағыттары және оның барлық маңызды шешімдері туралы баяндамасын Құрылтай отырысында тыңдайды.

Премьер-Министрдің баяндамасы талқыланбайды және ол бойынша сұрақтар қойылмайды. Тыңдау нәтижелері бойынша Құрылтай баяндаманы назарға алу туралы қаулы қабылдайды.

132. Үкімет мүшелерін тағайындау үшін Қазақстан Республикасының Президентіне Премьер-Министр ұсынатын кандидатуралар бойынша Құрылтаймен оның тиісті тұрақты комитеттерінде консультациялар өткізіледі.

133. Тұрақты комитеттің отырысында консультациялар өткізу кезінде лауазымға тағайындау үшін кандидатураларды Премьер-Министр немесе ол уәкілеттік берген лауазымды адам ұсынады.

Комитет отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстыратын адамға сұрақтар қойылады;

2) комитет мүшелері ұсынылған кандидатура бойынша өз пікірлерін айта алады.

134. Консультациялардың қорытындысы бойынша тұрақты комитет өз мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен талқыланатын әр кандидатура бойынша ұсынымдық сипаттағы қорытынды шығарады.

135. Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен бірінің бастамасымен Құрылтай Үкімет мүшелері қызметінің мәселелері бойынша олардың есептерін тыңдауға құқылы.

136. Депутаттардың Үкімет мүшесінің есебін тыңдау туралы бастамасы Құрылтай Төрағасының атына жазбаша өтініш түрінде ресімделеді және оған тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжаттарда көрсетілсе) көрсетіле отырып, бастамашы депутаттар қол қояды.

137. Құрылтай өз отырысында депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен Құрылтай Бюросының ұсынысы бойынша Үкімет мүшесінің есебін тыңдау туралы мәселені дайындау үшін уақытша комиссия құрады, оның төрағасын сайлайды, сондай-ақ Құрылтай отырысында есеп тыңдалатын күнді айқындайды.

Уақытша комиссия бастамашы депутаттардың, тұрақты комитеттер мен саяси партиялар фракциялары өкілдерінің арасынан құрылады.

Уақытша комиссияның қызметі Үкімет мүшесінің есебін алдын ала қарау мен оны тыңдауға дайындау мәселесімен шектеледі.

138. Уақытша комиссия есебі тыңдалуға тиіс Үкімет мүшесін отырыс өткізілерден күнтізбелік жеті күн бұрын отырыстың өткізілетін күні туралы хабардар етеді.

Үкімет мүшесі оның есебін тыңдауға бастамашылық жасауға негіз болған материалдармен танысуға құқылы.

139. Құрылтай отырысында Үкімет мүшесінің есебін тыңдау уақытша комиссия төрағасының баяндамасынан басталады. Уақытша комиссия төрағасының баяндамасы комиссия қызметі туралы есепті қамтиды. Баяндаманың ұзақтығы – жиырма минутқа дейін.

Баяндама аяқталғаннан кейін есеп беру үшін тыңдалатын Үкімет мүшесіне сөз беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – отыз минутқа дейін.

Есеп беру аяқталғаннан кейін депутаттар Үкімет мүшесіне сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірлерін айтуға құқылы.

Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге жалпы ұзақтығы – бір сағатқа дейін, ал жарыссөзге бір жарым сағатқа дейін уақыт беріледі.

140. Жарыссөз аяқталғаннан кейін Құрылтай отырысында төрағалық етуші Үкімет мүшесінің есебін назарға алу не Үкімет мүшесін лауазымынан босату туралы Қазақстан Республикасының Президентіне жүгіну туралы мәселені дауысқа салады.

Мәселелер олардың келіп түсу ретімен дауысқа салынады.

141. Үкімет мүшесінің есебін назарға алу туралы Құрылтайдың шешімі Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады және қаулымен ресімделеді.

Үкімет мүшесі Қазақстан Республикасының заңдарын орындамаған жағдайда, Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес Құрылтайдың Қазақстан Республикасы Президентіне оны лауазымынан босату туралы өтініші Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен екісінің дауысымен қабылданып, қаулымен ресімделеді және Үкімет мүшесін лауазымынан босату туралы шешім қабылдау үшін Қазақстан Республикасының Президентіне жіберіледі.

142. Құрылтай депутаттардың жалпы санының кемінде бестен бірінің бастамасы бойынша Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіруге құқылы.

143. Депутаттардың Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіру туралы бастамасы Құрылтай Төрағасының атына жазбаша өтініш түрінде ресімделеді және оған тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжаттарда көрсетілсе) көрсетіле отырып, бастамашы депутаттар қол қояды.

Құрылтай Бюросы өтініш тіркелген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде бастамашы депутаттардың, тұрақты комитеттер мен саяси партиялар фракциялары өкілдерінің арасынан мәселені алдын ала қарау және дайындау үшін жұмыс тобын құрады, оның жетекшісін сайлайды және мәселенің Құрылтай отырысына шығарылатын күнін айқындайды.

Жұмыс тобы Үкіметті отырыстың өткізілетін күні туралы белгіленген тәртіппен хабардар етеді және мәселеге бастамашылық жасауға негіз болған материалдардың көшірмелерін отырыс өткізілерден күнтізбелік жеті күн бұрын Премьер-Министрге жібереді.

Үкімет мүшелері жұмыс тобының отырыстарына қатысуға, материалдармен танысуға және ауызша немесе жазбаша түсінік беруге құқылы.

144. Мәселені Құрылтай отырысында қарау жұмыс тобы жетекшісінің баяндамасынан басталады. Баяндаманың ұзақтығы – жиырма минутқа дейін.

Депутаттар баяндамашыға сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірлерін айтуға құқылы.

Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге жалпы ұзақтығы отыз минутқа дейін, ал жарыссөзге бір сағатқа дейін уақыт беріледі.

Жарыссөз аяқталғаннан кейін Премьер-Министрге не ол уәкілеттік берген лауазымды адамға Құрылтайдың алдында сөз сөйлеу құқығы беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – жиырма минутқа дейін.

145. Егер Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіру туралы ұсыныс Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысын ала алмаса, ол қабылданбады деп есептеледі.

Егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, Құрылтай шешімі ашық дауыс беру арқылы қабылданады және қаулымен ресімделеді.

Үкіметке сенімсіздік вотумы туралы мәселеге сол бір негіздер бойынша қайта бастама жасауға алдыңғы вотум қабылданбай тасталған күннен бастап алты айдан кейін жол беріледі.

146. Құрылтайдың республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкімет есебін бекітпеуі Құрылтайдың Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіруі деп саналады.

147. Үкімет енгізген заң жобасы қабылданбаса, Премьер-Министр Құрылтай отырысында Үкіметке сенім білдіру мәселесін қоюға құқылы.

Бұл мәселе сенім білдіру туралы мәселесі қойылғаннан бастап қырық сегіз сағаттан кейін ғана дауысқа салынады. Егер сенімсіздік вотумы туралы ұсыныс Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысын алмаса, заң жобасы дауысқа салынбай қабылданды деп саналады. Алайда Үкімет бұл құқықты жылына екі реттен артық пайдалана алмайды.

"Жыл" деген уақыт кезеңін ағымдағы жыл (1 қаңтар мен 31 желтоқсан аралығы) деп түсіну қажет.

14-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

148. Қазақстан Халық Кеңесі Қазақстан Республикасының Конституциясына, "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы", "Қазақстан Халық Кеңесі туралы" Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарына және осы Регламентке сәйкес заң шығаруға бастама жасау құқығын іске асырады.

Заң жобаларын әзірлеу және Құрылтайға енгізу туралы шешімдер қабылдау тәртібі "Қазақстан Халық Кеңесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында және Қазақстан Халық Кеңесінің Регламентінде реттеледі.

149. Мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру кезінде қоғамдық мүдделерді білдіруді қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Халық Кеңесінің өкілдері өз өкілеттігіне жатқызылған мәселелер бойынша тыңдауларға, тұрақты комитеттер мен жұмыс топтарының, консультативтік-кеңесші органдардың отырыстарына қатысады.

150. Қазақстан Халық Кеңесінің қоғамдық талқылау нәтижесінде дайындалған қорытындылары мен ұсынымдары тұрақты комитеттер мен депутаттық бірлестіктерге жіберіледі.

151. Құрылтай Аппараты Қазақстан Халық Кеңесінің Хатшылығымен бірлесіп өз құзыреті шегінде Құрылтайдың Қазақстан Халық Кеңесімен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оның мақсаты мен міндеттерін іске асыруға жәрдемдеседі.

5-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЛАУАЗЫМДЫ АДАМДАРЫ ЖӘНЕ ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ НЫСАНДАРЫ

15-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ТӨРАҒАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ОРЫНБАСАРЛАРЫ

152. Құрылтай Төрағасы мемлекеттік тілді жетік меңгерген депутаттар арасынан Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Құрылтайдың отырысында жасырын дауыс беру арқылы сайланады.

153. Құрылтай Төрағасы лауазымына кандидатураны Қазақстан Республикасының Президенті ұсынады, ол Құрылтайға жазбаша ұсыну енгізеді.

154. Құрылтай Төрағасы лауазымына кандидатураны Қазақстан Республикасының Президенті немесе ол уәкілеттік берген лауазымды адам таныстырады.

Кандидатқа Құрылтай алдында сөз сөйлеу құқығы берiледi. Сөз сөйлеу ұзақтығы – жиырма минутқа дейiн.

Құрылтай отырысында:

1) кандидатқа және кандидатты таныстырушы адамға сұрақтар қойылуы;

2) депутаттар ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікір білдіруі мүмкін.

Егер депутаттар ұсынылған кандидатура бойынша жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

155. Құрылтай Төрағасын сайлау бойынша жасырын дауыс беру осы Регламентте белгіленген тәртіппен бюллетеньдерді пайдалану арқылы жүргізіледі.

156. Егер Құрылтай Қазақстан Республикасының Президенті ұсынған Құрылтай Төрағасы лауазымына кандидатураны сайлаудан бас тартса, Қазақстан Республикасының Президенті сол адамды не жаңа кандидатураны қайта ұсынады.

Құрылтай Төрағасын сайлаудан қайта бас тартылған жағдайда Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайды таратуға құқылы.

157. Құрылтай Төрағасын сайлау туралы қаулы қабылданады, оған отырысқа төрағалық етушi қол қояды.

158. Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілігі дауыс берген жағдайда Құрылтай Төрағасы лауазымынан кері шақырып алынуы, сондай-ақ орнынан түсуі мүмкін.

Құрылтай Төрағасын атқаратын лауазымынан босату туралы мәселені Қазақстан Республикасы Президентінің Құрылтай Төрағасына ұсынуы негізінде не Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде үштен екісінің бастамасы бойынша не Құрылтай Төрағасының жеке өтініші негізінде Құрылтай қарайды.

Мәселені Құрылтай отырысында қарау кезінде Құрылтай Төрағасының орынбасарлары арасында міндеттердің бөлінуіне сәйкес олардың бірі төрағалық етеді.

159. Қазақстан Республикасының Президенті Құрылтайға Құрылтай Төрағасы лауазымынан кері шақырып алу туралы жазбаша ұсыну енгізеді.

Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынуы негізінде Құрылтай тиісті мәселені таяудағы отырыстың күн тәртібіне енгізу туралы шешім қабылдайды.

Ұсынуды Қазақстан Республикасының Президенті немесе ол уәкілеттік берген лауазымды адам немесе отырысқа төрағалық етуші Құрылтай отырысында жария етеді.

Депутаттар баяндамашыға сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге жалпы ұзақтығы – жиырма минутқа дейін, ал жарыссөзге отыз минутқа дейін уақыт беріледі.

Саяси партия фракциясының, депутаттық топтың атынан сөз сөйлеу үшін олардың талап етуі бойынша міндетті түрде сөз беріледі.

Жарыссөз аяқталғаннан кейін Құрылтай Төрағасына Құрылтай алдында сөз сөйлеу құқығы беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – он бес минутқа дейін.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

160. Құрылтай Төрағасы лауазымынан кері шақырып алу туралы депутаттардың бастамасы жазбаша өтініш түрінде ресімделеді және оған тегі, аты және әкесінің аты (егер жеке басты куәландыратын құжаттарда көрсетілсе) көрсетіле отырып, бастамашы депутаттар қол қояды

Құрылтай Бюросы өтініш тіркелген күннен бастап үш жұмыс күні ішінде бастамашы депутаттардың, тұрақты комитеттер мен саяси партиялардың фракциялары өкілдерінің арасынан мәселені алдын ала қарау және дайындау үшін жұмыс тобын құрады, оның жетекшісін сайлайды және өтініш тіркелген күннен бастап күнтізбелік жеті күннен кейін мәселенің Құрылтай отырысына шығарылатын күнін айқындайды.

Құрылтай Төрағасының жұмыс тобы отырыстарына қатысуға, материалдармен танысуға және ауызша немесе жазбаша түсініктеме беруге құқығы бар.

Құрылтай отырысында мәселені қарау жұмыс тобы жетекшісінің баяндамасынан басталады. Баяндаманың ұзақтығы – он бес минутқа дейін.

Депутаттар баяндамашыға сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

161. Құрылтай Төрағасы орнынан түсуге құқылы.

Құрылтай Төрағасының орнынан түсуі туралы мәселе Құрылтайдың таяудағы отырысының күн тәртібіне оның жеке өтініші негізінде енгізіледі.

Мәселені қарау Құрылтай Төрағасының сөз сөйлеуінен басталады.

Депутаттар Құрылтай Төрағасына сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

162. Құрылтай Төрағасын атқаратын лауазымынан босату туралы қаулы қабылданады, оған Құрылтай Төрағасының отырысқа төрағалық етуші орынбасары қол қояды.

163. Құрылтай Төрағасы:

1) Қазақстан Республикасының Конституциясында өзгеше көзделмесе, Құрылтай сессиясын ашады;

2) Құрылтай отырысын шақырады және оған төрағалық етеді;

3) Құрылтайдың қарауына енгізілетін мәселелерді дайындауға жалпы басшылық етеді;

4) Құрылтай Төрағасының орынбасарларын лауазымға сайлау үшін Құрылтайға кандидатуралар ұсынады;

5) Құрылтайдың қызметінде регламенттің сақталуын қамтамасыз етеді;

6) Құрылтай Бюросының қызметіне басшылық етеді;

7) Құрылтай шығаратын актілерге қол қояды;

8) "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңымен және осы Регламентпен жүктелетін басқа да міндеттерді атқарады.

164. Құрылтайда дауыс беру кезінде депутаттардың дауыстары тең бөлінген жағдайда Құрылтай Төрағасы шешуші дауыс құқығын пайдаланады.

165. Құрылтай Төрағасы өз құзыретiндегi мәселелер бойынша өкiм шығарады.

166. Құрылтай Төрағасының үш орынбасары болады, олар Құрылтай депутаттарының арасынан Құрылтай отырысында Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен сайланады.

167. Орынбасарлар лауазымына сайлауға кандидатураларды Құрылтай Төрағасы ұсынады.

Егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, шешім ашық дауыс беру арқылы әрбір кандидатура бойынша жеке қабылданады және қаулымен ресімделеді.

168. Кандидатқа Құрылтай алдында сөз сөйлеу құқығы берiледi. Сөз сөйлеу ұзақтығы – он минутқа дейiн.

Құрылтай отырысында:

1) кандидатқа және Құрылтайдың Төрағасына сұрақтар қойылуы;

2) депутаттар ұсынылған кандидатураны "жақтап" немесе "қарсы" пікір білдіруі мүмкін.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, ұсынылған кандидатура бойынша жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

169. Егер Құрылтай Төрағасының орынбасарлары лауазымына кандидаттар белгіленген дауыс санын ала алмаса, Құрылтай Төрағасы жаңа кандидатураларды ұсынады.

170. Құрылтай Төрағасының ұсынысы бойынша Құрылтай Төрағасының орынбасары, егер бұл үшін Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілігі дауыс берсе, лауазымынан кері шақырып алынуы мүмкін.

Құрылтай Төрағасы Құрылтайға Құрылтай Төрағасының орынбасары лауазымынан кері шақырып алу туралы жазбаша ұсыну енгізеді.

Құрылтай Төрағасының орынбасары лауазымынан босату туралы мәселе Құрылтай Төрағасының ұсынысы бойынша Құрылтайдың таяудағы отырысының күн тәртібіне енгізіледі.

Мәселені қарау Құрылтай Төрағасының сөз сөйлеуімен басталады.

Депутаттар лауазымынан кері шақырылып алынатын Құрылтай Төрағасының орынбасарына сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Жарыссөз аяқталғаннан кейін лауазымынан кері шақырылып алынатын Құрылтай Төрағасының орынбасарына Құрылтай алдында сөз сөйлеу құқығы беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – он бес минутқа дейін.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

171. Құрылтай Төрағасының орынбасары, егер бұл үшін Құрылтай депутаттарының жалпы санының көпшілігі дауыс берсе, Құрылтай Төрағасының атына лауазымынан босату туралы өтініш беруге құқылы.

Құрылтай Төрағасының орынбасарын лауазымынан босату туралы мәселе Құрылтай Төрағасының ұсынысы бойынша Құрылтайдың таяудағы отырысының күн тәртібіне енгізіледі.

Мәселені қарау Құрылтай Төрағасының сөз сөйлеуімен басталады.

Депутаттар Құрылтай Төрағасына және өтініш берген оның орынбасарына сұрақтар қоюға, сондай-ақ жарыссөз барысында өз пікірін білдіруге құқылы.

Егер депутаттар жарыссөз ашуды талап етпесе, жарыссөз ашылмауы мүмкiн.

172. Құрылтай Төрағасының орынбасарын атқаратын лауазымынан босату туралы қаулы қабылданады.

173. Құрылтай Төрағасының орынбасарлары Құрылтай Төрағасының уәкілеттік беруімен оның жекелеген функцияларын орындайды, сондай-ақ Құрылтай Төрағасы орнында болмаған немесе өз міндеттерін жүзеге асыруы мүмкін болмаған жағдайда оның міндеттерін атқарады.

174. Құрылтай Төрағасының орынбасарлары өз құзыретiндегi мәселелер бойынша өкiмдер шығарады.

16-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ БЮРОСЫ

175. Құрылтай Бюросы – Құрылтай Төрағасы жанынан құрылатын, Құрылтайдың үйлестiру органы.

Бюроның құрамына Құрылтай Төрағасының орынбасарлары, тұрақты комитеттердiң төрағалары, Құрылтайда өкілдігі бар саяси партиялар фракцияларының жетекшілері кiредi.

176. Құрылтай Бюросы:

1) Құрылтайдың тұрақты комитеттерi мен комиссияларының жұмысын үйлестiредi;

2) Құрылтайға Құрылтай отырыстарының күн тәртібі және оларда мәселелерді қарау тәртібі жөнінде ұсыныстар дайындайды;

3) бірнеше комитеттің құзыретіне жататын мәселелер бойынша тұрақты комитеттердің бірлескен жұмысын ұйымдастыруға жәрдем көрсетеді;

4) осы Регламентте белгіленген не "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында және осы Регламентте Құрылтайдың басқа органдары мен лауазымды адамдарының құзыретіне жатқызылмаған Құрылтай жұмысын ұйымдастырудың өзге де мәселелерін шешеді.

177. Құрылтай Төрағасы Құрылтай Бюросының отырыстарын қажеттілігіне қарай шақырады және олар Бюро мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екісі қатысқан кезде заңды болады.

Бюроның құрамына кірмейтін Құрылтай депутаттары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президентi мен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң өкiлдерi Құрылтай Бюросының отырыстарына кеңесшi дауыс құқығымен қатысуға құқылы.

Құрылтай Төрағасы Құрылтай Бюросының отырыстарына мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың, қоғамдық бiрлестiктердiң және өзге де коммерциялық емес ұйымдардың өкiлдерiн, ғалымдарды, сарапшылар мен мамандарды шақыруға құқылы.

178. Құрылтай Бюросының отырыстары стенограммаға түсiрiледi және олардың бейнежазбасы жүргізіледі.

179. Құрылтай Бюросының отырысы Құрылтай Төрағасының шешімімен сырттай өткізілуі мүмкін.

Құрылтай Бюросының мүшелері жеке өздері сырттай дауыс береді.

Сырттай дауыс берудің қорытындылары хаттамамен ресімделеді, оған Құрылтай Төрағасы қол қояды және Құрылтай Аппаратының Басшысы бұрыштама қояды.

180. Құрылтай Бюросы өз құзыретіндегі мәселелер бойынша қаулылар шығарады, оларға Құрылтай Төрағасы қол қояды.

Құрылтай Бюросының қаулылары оның мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады. Дауыстар тең бөлiнген жағдайда Құрылтай Төрағасының дауысы шешушi болып саналады.

17-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ТҰРАҚТЫ КОМИТЕТТЕРІ МЕН КОМИССИЯЛАРЫ

181. Тұрақты комитеттер мен комиссиялар – Құрылтайдың жұмыс органдары.

182. Комитеттер заң жобалау жұмыстарын жүргiзу, Құрылтайдың құзыретіне кіретін мәселелердi алдын ала қарау және дайындау үшiн құрылады.

183. Комитеттер депутаттар арасынан Құрылтай отырысында құрылады.

Комитеттердің саны мен атауы депутаттардың ұсынысы бойынша айқындалады. Комитеттер саны сегізден аспауға тиіс.

184. Құрылтай депутаты бір ғана комитеттің мүшесі бола алады.

Құрылтай төрағасы мен оның орынбасарлары Құрылтайдың тұрақты комитеттерінің құрамына кіре алмайды.

Комитеттер саяси партиялар фракцияларының өкілдігі ескеріліп құрылады.

185. Тұрақты комитеттің жұмысына оның төрағасы басшылық етеді.

Тұрақты комитеттердің төрағалары, егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Құрылтай отырысында ашық дауыс беру арқылы сайланады. Шешім әр кандидатура бойынша жеке қабылданады және қаулымен ресімделеді.

Комитеттер төрағаларының лауазымдарына кандидатураларды депутаттар ұсынады.

Құрылтайдағы оппозиция өз депутаттарының арасынан комитеттер төрағаларының лауазымдарына кандидатуралар ұсынуға құқылы.

Құрылтай комитеттерінің бірінің төрағасы Құрылтайдағы оппозициядан ұсынылған депутаттар арасынан сайланады.

186. Комитет төрағасы комитет мүшелерi жалпы санының кемiнде үштен екiсiнiң бастамасы бойынша Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшiлiк дауысымен лауазымынан керi шақырып алынуы мүмкiн.

Комитет төрағасы Құрылтай Төрағасының атына лауазымынан босату туралы өтініш беруге құқылы, егер Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілігі қолдап дауыс берсе, өтініш қабылданды деп саналады.

187. Комитет төрағасының бір орынбасары болады, ол комитет мүшелерінің арасынан комитет мүшелері жалпы санының көпшілік дауысымен комитет отырысында ашық дауыс беру арқылы сайланады.

Комитет төрағасының орынбасары лауазымына кандидатураны комитет мүшелері ұсынады.

Құрылтайдағы оппозиция өз депутаттарының арасынан комитет төрағаларының орынбасарлары лауазымдарына кандидатуралар ұсынуға құқылы.

Құрылтайдың екі комитетінің төрағасының орынбасары Құрылтайдағы оппозициядан ұсынылған депутаттар арасынан сайланады.

Комитет төрағасының орынбасары комитет жұмысын ішкі ұйымдастыру мәселелерін шешеді, комитет төрағасының уәкілеттік беруімен комитет отырыстарын жүргізеді, сондай-ақ комитет төрағасы орнында болмаған немесе өз міндеттерін жүзеге асыруы мүмкін болмаған жағдайда оның міндеттерін атқарады.

188. Комитет төрағасының орынбасары комитет төрағасының немесе комитет мүшелерiнiң ұсынысы бойынша комитет мүшелерi жалпы санының көпшiлiк дауысымен лауазымынан кері шақырып алынуы мүмкiн.

Комитет төрағасының орынбасары комитет төрағасының атына лауазымынан босату туралы өтініш беруге құқылы, егер комитет мүшелерінің көпшілігі қолдап дауыс берсе, өтініш қабылданды деп саналады.

189. Құрылтайдағы оппозициядан ұсынылған депутаттар арасынан сайланған комитеттердің төрағасы мен төраға орынбасарлары Құрылтайдың әртүрлі комитеттеріне сайланады.

190. Заң жобалау жұмысын жүргізу жөніндегі өкілеттіктерді іске асыру үшін Құрылтайдың тұрақты комитеті:

1) заң жобаларына қорытынды береді;

2) Құрылтай Бюросының тапсырмасымен заң жобасы бойынша бас комитет болады, тұрақты комитеттердің, депутаттардың, саяси партиялар фракцияларының және Құрылтай Аппаратының тиісті құрылымдық бөлімшелерінің түзетулерін (бар болса) жинақтайды;

3) өзі бас комитет болатын заң жобасын қарау үшін жұмыс тобын құруға және оның құрамына заң жобасының бастамашыларын, депутаттарды, мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, қоғамдық бірлестіктер мен өзге де коммерциялық емес ұйымдардың, кәсіпкерлік субъектілерінің өкілдерін, ғалымдарды, сарапшыларды, мамандарды, Құрылтай Аппаратының жұмыскерлерін тартуға құқылы;

4) заң жобасын Құрылтай отырысында қарау туралы Құрылтай Бюросына ұсыныс енгізеді;

5) "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына және осы Регламентке сәйкес өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

191. Құрылтай Бюросының шешімі бойынша комитет тыңдау дайындайды және өткізеді, сондай-ақ үкімет сағатын өткізеді.

192. Құрылтай немесе оның Бюросы Құрылтайдың құзыретіне жатқызылған өзге де мәселелерді алдын ала қарау және дайындау үшін комитетті бас комитет ретінде айқындай алады.

193. Құрылтай Бюросы тұрақты комитеттер қызметінің бағыттарын айқындайды.

Комитеттердің заң шығару қызметіндегі құзыреті және өздері жетекшілік ететін орталық мемлекеттік органдар мен ұйымдардың тізбесі Қазақстан Республикасы заңнамасы салаларының ресми сыныптауышы ескеріліп белгіленеді.

Комитеттер Құрылтайдың немесе оның Бюросының шешімімен, сондай-ақ Құрылтай Төрағасының тапсырмасымен осы тармақтың екінші бөлігінде көзделмеген өзге де бағыттар бойынша мәселелер мен заң жобаларын қарай алады.

194. Тұрақты комитеттер өз құзыретiндегі мәселелер бойынша қызмет нысаны мен әдiсін еркiн таңдай алады.

195. Комитеттiң отырыстары қажеттілігіне қарай, бiрақ айына кемiнде екi рет өткiзiледi.

Комитет отырыстарында комитет төрағасы немесе комитет төрағасының орынбасары төрағалық етеді.

Комитеттердiң отырыстары мүшелерiнің жалпы санының кемiнде үштен екiсi қатысқан кезде заңды болады.

Комитеттер отырыстарын комитет төрағасы өз бастамасы бойынша немесе комитет мүшелерінің ұсынысы бойынша шақырады.

196. Тұрақты комитеттердің отырыстары ашық түрде өтеді. Осы Регламентте көзделген жағдайларда жабық отырыстар өткізілуі мүмкін.

Қазақстан Республикасы Президентінің, Вице-Президенттің, Премьер-Министр мен Үкімет мүшелерінің, Қазақстан Халық Кеңесі Төрағасының, Ұлттық Банк Төрағасының, Бас Прокурордың, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының, Жоғары аудиторлық палата Төрағасы мен мүшелерінің, Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі және Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты басшыларының, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің және Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының Құрылтайдағы өкілдерінің комитеттердің кез келген ашық, сондай-ақ жабық отырыстарына қатысуға және сөз сөйлеуге құқығы бар.

Бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері Құрылтайда аккредиттелген жағдайда комитеттердің ашық отырыстарына қатыса алады.

197. Тұрақты комитеттер өз құзыретіндегі мәселелер бойынша қаулылар шығарып, осы Регламентте көзделген өзге де шешімдер қабылдайды.

Комитеттердің шешімдері олардың мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады.

Дауыс беру кезінде депутат бір дауысқа ие болады, ол "жақтап" немесе "қарсы" дауыс береді не "қалыс қалады".

Дауыс беру кезінде болмаған депутаттың кейіннен дауыс беруге құқығы жоқ.

Дауыс беру кезінде депутаттардың дауыстары тең бөлінген жағдайда, Комитет төрағасы шешуші дауыс құқығын пайдаланады.

198. Комиссиялар Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген жағдайларда құрылады.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 50-бабының 2 және 3-тармақтарында көзделген Құрылтай өкілеттігін жүзеге асыру мақсатында Құрылтай арнаулы комиссиялар құрады.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 56-бабының 17) және 18) тармақшаларында көзделген Құрылтай өкілеттігін жүзеге асыру мақсатында Құрылтай уақытша комиссиялар құрады.

199. Құрылтай комиссиялары Құрылтай отырысында құрылады.

Комиссиялардың қызметі уақытша сипатта болады және олардың қарауына шығарылған мәселелермен шектеледі.

Құрылтайдың комиссия құру туралы қаулысында оның міндеттері, құрамы және қызмет ету мерзімі айқындалады.

200. Комиссияның жұмысына, егер Құрылтай дауыс берудің өзге тәртібін айқындамаса, ашық дауыс беру арқылы Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Құрылтай отырысында сайланатын оның төрағасы басшылық етеді.

201. Комиссиялар өз құзыретіндегі мәселелер бойынша қаулылар шығарады.

Комиссиялардың қаулылары өз мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады.

18-тарау. КОНСУЛЬТАТИВТІК-КЕҢЕСШІ ОРГАНДАР

202. Құрылтайдың құзыретіне жатқызылған мәселелер бойынша ұсыныстарды тұжырымдау үшін оның жанынан консультативтік-кеңесші органдар құрылуы мүмкін.

Консультативтік-кеңесші органдар Құрылтай отырысында депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен құрылады, қайта ұйымдастырылады және таратылады.

203. Құрылтай бюросы:

1) консультативтік-кеңесші органдар туралы ережелерді бекітеді;

2) консультативтік-кеңесші органдардың құрамын айқындайды;

3) консультативтік-кеңесші органдардың басшы лауазымды адамдарын тағайындайды;

4) басшы лауазымды адамдардың консультативтік-кеңесші органдардың қызметі туралы ақпаратын тыңдайды.

Құрылтай Аппараты консультативтік-кеңесші органдардың жұмыс органы болып саналады.

204. Консультативтік-кеңесші органдардың құрамы саяси партиялар, азаматтық қоғам, бизнес, сараптама қоғамдастығы өкілдері, Құрылтай депутаттары, танымал мемлекет және қоғам қайраткерлері арасынан қалыптастырылады.

205. Консультативтік-кеңесші органдардың шешімдері ұсынымдық сипатта болады, олар Құрылтай Төрағасына мәлімет үшін жіберіледі, сондай-ақ комитеттер оларды заң жобаларымен жұмыс істеу, тыңдаулар мен үкімет сағаттарын дайындау кезінде ескереді.

19-тарау. ТЫҢДАУ

206. Құрылтай өз құзыретіндегі мәселелер бойынша тыңдау өткізеді.

Тыңдау – Құрылтай қызметін ұйымдастыру нысаны, оның мақсаты – өз құзыретіне жататын аса маңызды мәселелерді алдын ала талқылау.

207. Тыңдау Құрылтай Бюросының шешімі бойынша өткізіледі, ол тыңдау өткізуді дайындауға жауапты бас комитетті (комитеттерді) айқындайды.

208. Тыңдау ашық және жабық түрде өткізілуі мүмкін.

Ашық тыңдау Құрылтайдың интернет-ресурсында онлайн режимде трансляциялануы мүмкін.

Егер мемлекеттік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтер қозғалатын болса, Құрылтай Бюросының шешімі бойынша жабық тыңдау өткізіледі.

Жабық тыңдау құпиялылық режимі қамтамасыз етіліп және (немесе) тыңдауға кіргізу шектеле отырып өткізіледі.

209. Тыңдау Құрылтай отырыстары кезінде өткізілмейді.

Тыңдауда талқыланатын мәселенің тақырыбы, оның өткізілетін күні, уақыты мен орны туралы ақпарат тыңдау басталғанға дейін жеті жұмыс күнінен кешіктірілмей бұқаралық ақпарат құралдарына беріледі.

Тыңдау өткізу үшін қарауға енгізілетін мәселелерге қатысты материалдарды жауапты мемлекеттік орган Құрылтай Аппаратына оның отырысы өткізілетін күнге дейін бес күннен кешіктірмей жібереді.

210. Құрылтайдағы оппозиция бір сессия ішінде кемінде бір рет тыңдау өткізуге бастама жасауға құқылы.

Бұл жағдайда тыңдауда талқыланатын мәселенің тақырыбын депутаттар ұсынады және ол Құрылтайдағы оппозиция болып саналатын саяси партиялар фракцияларының әрқайсысында алдын ала бөлек талқыланады.

Талқылау қорытындысы бойынша тыңдаудың тақырыбы Құрылтайдағы оппозиция болып саналатын саяси партиялар фракцияларының бірлескен отырысының қарауына шығарылады, содан кейін тыңдаудың келісілген тақырыбы Құрылтай Бюросының қарауына жіберіледі.

Құрылтайдағы оппозиция өкілдері тыңдау өткізу жөніндегі уақытша комиссияның жұмысына қатысады.

211. Құрылтай өз отырысында депутаттардың жалпы санының көпшілік дауысымен Құрылтай Бюросының ұсынысы бойынша тыңдау өткізу жөніндегі уақытша комиссияны құрып, оның төрағасын сайлайды.

Уақытша комиссия тұрақты комитеттер мен саяси партиялар фракциялары өкілдерінің арасынан қалыптастырылады.

Уақытша комиссияның қызметі тыңдау өткізумен шектеледі.

212. Тыңдауға шақырылған адамдардың құрамын уақытша комиссия айқындайды.

Шақырылған адамдардың тыңдау өткізу барысына араласуға және залда белгіленген тәртіпті бұзуға құқығы жоқ. Төрағалық етуші мұндай адамды залдан шығаруға құқылы.

213. Тыңдауды Құрылтай Төрағасы немесе Құрылтай Төрағасының орынбасары не тыңдау өткізуді дайындауға жауапты бас комитеттің төрағасы жүргізеді.

Тыңдау төрағалық етушінің қысқаша кіріспе сөзімен басталады, ол тыңдауда талқыланатын мәселенің тақырыбы, оның маңыздылығы, тыңдау өткізу тәртібі, шақырылған адамдардың құрамы туралы хабардар етеді.

Кіріспе сөзден кейін тыңдау өткізу жөніндегі уақытша комиссияның төрағасы баяндама жасайды. Баяндаманың ұзақтығы – жиырма минутқа дейін.

Уақытша комиссия төрағасының баяндамасынан кейін тыңдауға қатысушы депутаттар мен шақырылған адамдар сөз сөйлейді.

Депутаттар, сондай-ақ шақырылған адамдар төрағалық етушінің рұқсатымен сөз сөйлейді. Әр сөз сөйлеу ұзақтығы – жеті минутқа дейін.

Сөз сөйлеу аяқталғаннан кейін депутаттар мен шақырылған адамдар баяндамашыға және тыңдауға қатысушы өзге де адамдарға ауызша немесе жазбаша сұрақтар қоюға құқылы.

Депутаттар мен шақырылған адамдардың сөз сөйлеуі үшін берілетін уақыттың жалпы ұзақтығы – бір жарым сағаттан, ал сұрақтар қою және оларға жауап беру үшін бір сағаттан аспауға тиіс.

214. Тыңдау қорытындысы бойынша ұсынымдар тыңдауға қатысқан депутаттар санының көпшілік дауысының мақұлдауы арқылы қабылданады.

Ұсынымдар Құрылтайдың тұрақты комитеттерінің, тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, қоғамдық бірлестіктердің және өзге де шақырылған адамдардың назарына жеткізіледі.

215. Тыңдау стенограммаға түсіріледі және оның бейнежазбасы жүргізіледі.

216. Тыңдау өткізуді дайындауға жауапты бас комитет (комитеттер) ашық тыңдау материалдарын автоматтандырылған жүйеде және Құрылтайдың интернет-ресурсында орналастырады.

20-тарау. ҮКІМЕТ САҒАТЫ

217. Құрылтайда мемлекеттік органдар мен ұйымдардың құзыретіне кіретін мәселелер бойынша үкімет сағаттары өткізілуі мүмкін.

218. Үкімет сағатын Құрылтай Бюросының шешімі бойынша тұрақты комитеттер өткізеді әрі ол ашық және жабық түрде өткізілуі мүмкін. Үкімет сағатын Құрылтай Төрағасының орынбасары не Үкімет сағатын өткізуге жауапты бас комитеттің төрағасы жүргізеді.

Ашық үкімет сағаты Құрылтайдың интернет-ресурсында онлайн режимде трансляциялануы мүмкін.

Егер мемлекеттік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтер қозғалатын болса, Құрылтай Бюросының шешімі бойынша жабық үкімет сағаты өткізіледі.

Жабық үкімет сағаты құпиялылық режимі қамтамасыз етіліп және (немесе) үкімет сағатына кіргізу шектеле отырып өткізіледі.

219. Үкімет сағаты Құрылтай отырыстары мен тыңдауы кезінде өткізілмейді.

Үкімет сағатының күн тәртібіндегі мәселелер, оның өткізілетін күні, уақыты мен орны туралы ақпарат үкімет сағаты басталғанға дейін кемінде үш жұмыс күні бұрын бұқаралық ақпарат құралдарына беріледі.

Үкімет сағатын өткізу үшін қарауға енгізілетін мәселелерге қатысты материалдарды жауапты мемлекеттік орган Құрылтай Аппаратына оның отырысы өткізілетін күнге дейін бес күннен кешіктірмей жібереді.

220. Үкімет сағатының күн тәртібіндегі мәселелерді Құрылтайдың тұрақты комитеттерінің ұсынысы бойынша Құрылтай Бюросы айқындайды.

221. Құрылтайдағы оппозиция бір сессия ішінде кемінде екі рет үкімет сағатының күн тәртібін айқындауға құқылы.

Бұл жағдайда үкімет сағатының күн тәртібіндегі мәселелерді депутаттар ұсынады және ол Құрылтайдағы оппозиция болып саналатын саяси партиялар фракцияларының әрқайсысында алдын ала бөлек талқыланады.

Талқылау қорытындысы бойынша үкімет сағатының күн тәртібіндегі мәселелер Құрылтайдағы оппозиция болып саналатын саяси партиялар фракцияларының бірлескен отырысының қарауына шығарылады, содан кейін үкімет сағатының күн тәртібіндегі келісілген мәселелер Құрылтай Бюросының қарауына жіберіледі.

222. Үкімет сағатына шақырылған адамдардың құрамын бас комитет айқындайды.

Шақырылған адамдардың үкімет сағатын өткізу барысына араласуға және залда белгіленген тәртіпті бұзуға құқығы жоқ. Төрағалық етуші мұндай адамды залдан шығаруға құқылы.

223. Үкімет сағаты барысында депутаттар Үкімет өкілінің баяндамасын тыңдайды. Баяндаманың ұзақтығы – жиырма минутқа дейін.

Баяндамадан кейін бас комитеттің өкілі қосымша баяндамамен сөз сөйлейді. Қосымша баяндаманың ұзақтығы – он минутқа дейін.

Қосымша баяндама аяқталғаннан кейін депутаттар Үкімет өкіліне және өзге де шақырылған адамдарға сұрақтар қоюға құқылы.

Сұрақтар қойылып, оларға жауаптар берілгеннен кейін депутаттар сөз сөйлейді.

Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге арналған уақыттың жалпы ұзақтығы – бір сағаттан, ал сөз сөйлеу үшін бір жарым сағаттан аспауға тиіс.

224. Үкімет сағатының қорытындысы бойынша үкімет сағатына қатысқан депутаттар санының көпшілік дауысының мақұлдауы арқылы алынған ұсынымдар қабылданады.

225. Үкімет сағаты стенограммаға түсіріледі және оның бейнежазбасы жүргізіледі.

226. Ашық үкімет сағатының материалдарын бас комитет автоматтандырылған жүйеде және Құрылтайдың интернет-ресурсында орналастырады.

21-тарау. ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛДАР МЕН СҰРАҚТАР

227. Депутаттық сауал – Құрылтай отырысында депутаттың мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарына осы органның немесе лауазымды адамның құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Құрылтай сессиясында негізделген түсіндірме беруін немесе өз ұстанымын баяндауын ресми сұраған талабы.

228. Құрылтай депутатының Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мен Үкіметі мүшелеріне, Ұлттық Банкі Төрағасына, Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы мен мүшелеріне, Бас Прокурорына, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасына, Жоғары аудиторлық палатасының Төрағасы мен мүшелеріне, астананың, облыстардың және республикалық маңызы бар қалалардың әкімдеріне сауал жолдауға құқығы бар.

Бас Прокурорға не құқық қорғау органдарының және арнаулы мемлекеттік органдардың бірінші басшыларына жолданған сауал қылмыстық қудалау функцияларын жүзеге асыру мәселелеріне қатысты бола алмайды.

Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасына жолданған сауалдарды қарау Құрылтайдың жабық отырыстарында жүргізіледі.

229. Сауал Құрылтай отырысында күн тәртібіне енгізілген мәселелер қаралғаннан кейін жария етіледі. Құрылтай қатысып отырған депутаттар санының көпшілік дауысымен депутаттық сауалдарды жария етудің өзге тәртібін белгілей алады.

Бір сауалды жария етуге төрт минутқа дейін уақыт беріледі. Белгіленген уақыттан асып кеткен кезде сөйлеушінің микрофоны автоматты түрде өшіріледі.

230. Депутат сауалда өзі жүгінетін лауазымды адамды және күтілетін жауаптың нысанын көрсетеді.

Сауал жолданған лауазымды адамдар ол бойынша бір айдан аспайтын мерзімде жауап беруге міндетті.

231. Құрылтай Аппараты депутаттық сауал жария етілген күннен бастап үш күн мерзімде оны тиісті лауазымды адамға жібереді, бұл туралы сауалға қол қойған депутатқа (депутаттарға) хабарлайды.

232. Сауалға берілетін жауапты депутаттың талап етуі бойынша лауазымды адам Құрылтай отырысында жария етеді.

Бұл жағдайда Құрылтай Бюросының ұсынысы бойынша депутаттық сауалға берілетін жауапты жария ету туралы мәселе Құрылтай отырысының күн тәртібіне енгізіледі.

Отырыста сауалдың қысқаша мазмұны жөнінде сөз сөйлеу үшін алдымен депутатқа сөз беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – үш минутқа дейін.

Содан кейін сауалға берілетін жауапты жария ету үшін лауазымды адамға сөз беріледі. Сөз сөйлеу ұзақтығы – он минутқа дейін.

Депутаттар лауазымды адамға депутаттық сауалдың тақырыбы бойынша сұрақтар қоюға құқылы. Сұрақтар қоюға және оларға жауап беруге арналған уақыттың жалпы ұзақтығы – отыз минутқа дейін.

Сауалға берілген жауап бойынша жарыссөз ашылуы мүмкін.

Қажет болған кезде сауалға берілген жауап және оны талқылау нәтижелері бойынша Құрылтай қаулысы қабылданады.

Депутаттық сауал мен оған берілген жауап бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануы мүмкін.

233. Депутаттар Құрылтай отырысында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі мен Үкіметі мүшелеріне, Ұлттық Банкі Төрағасына, Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы мен мүшелеріне, Бас Прокурорына, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасына, Жоғары аудиторлық палатасының Төрағасы мен мүшелеріне ауызша сұрақтармен жүгінуге құқылы.

Сұраққа жауап – сол отырыста, ал жауап беруге қосымша әзірлік қажет болған жағдайда үш күн мерзімде беріледі.

6-БӨЛІМ. ДЕПУТАТТЫҚ БІРЛЕСТІКТЕР

22-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДАҒЫ ДЕПУТАТТЫҚ БІРЛЕСТІКТЕР

234. Құрылтай депутаттары саяси партиялардың фракциялары мен депутаттық топтар түрінде депутаттық бірлестіктер құруға құқылы.

Депутаттық бірлестіктердің ішкі қызметін, оларды ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдамалық және өзге де қамтамасыз етуді олар өздерінің ережелеріне сәйкес дербес ұйымдастырады.

235. Саяси партияның фракциясы – тиісті саяси партияның мүдделерін білдіру мақсатында Құрылтайда құрылатын, саяси партиядан өкілдік ететін Құрылтай депутаттарының ұйымдасқан тобы.

Құрылтайда әр саяси партиядан бір ғана фракция құрылуы мүмкін.

Саяси партия фракциясының ең аз саны "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген кедергіні еңсерген саяси партиялар үшін бөлініп берілген депутаттық мандаттардың ең аз санына сәйкес келуге тиіс.

Депутаттың өзі Құрылтайға сайланған бір ғана саяси партияның фракциясында болуға құқығы бар.

Фракцияны саяси партияның фракциясы туралы ережеге сәйкес сайланатын жетекші басқарады.

236. Депутаттық топ – депутаттардың өз өкілеттігін бірлесіп жүзеге асыруға арналған бірлестігі.

Депутаттық топтың құрамында Құрылтайдың кемінде он бес депутаты болуға тиіс.

Депутаттық топты депутаттық топ туралы ережеге сәйкес сайланатын жетекші басқарады.

237. Саяси партиялардың фракциялары мен депутаттық топтар Құрылтай Бюросында тіркеледі.

Тіркеу тиісті саяси партияның фракциясы немесе депутаттық топ құрылған күннен бастап жеті жұмыс күнінен кешіктірілмей келіп тіркелу тәртібімен жүргізіледі.

Тіркеу саяси партияның фракциясы немесе депутаттық топ туралы ереже, фракцияға не депутаттық топқа енген депутаттардың қолы қойылып куәландырылған оның тізімдік құрамы қоса берілетін депутаттық бірлестік құру туралы жазбаша хабарлама негізінде жүзеге асырылады.

Саяси партиялардың фракциялары өздерінің жазбаша хабарламаларында оппозицияға қатыстылығын көрсетеді.

238. Депутаттық бірлестіктердің тізімдік құрамы Құрылтайдың интернет-ресурсында орналастырылады.

239. Депутаттар депутаттық топқа кез келген уақытта кіруге не одан шығуға құқылы.

Депутат депутаттық топтан шығып, оның сан құрамы он бес депутаттан аз болған жағдайда депутаттық топ өз қызметін тоқтатады.

240. Депутаттық бірлестіктердің сан құрамын уақтылы есепке алу мақсатында саяси партиялардың фракциялары мен депутаттық топтар өздеріндегі адам саны өзгерген кезден бастап жеті жұмыс күні ішінде Құрылтай Бюросына өз мүшелерінің өзгертілген тізімін ұсынады.

241. Саяси партия фракциясының, депутаттық топтың:

1) Құрылтай отырысының күн тәртібі, талқыланатын мәселелерді қарау тәртібі мен олардың мәні жөнінде ұсыныстар мен ескертпелер енгізуге;

2) Құрылтай сайлайтын және лауазымынан босататын не тағайындалуына Құрылтай келісім беретін лауазымды адамдардың кандидатуралары бойынша пікір білдіруге;

3) заңдардың, қаулылардың және заңнамалық сипаты жоқ өзге де актілердің жобаларына түзетулер ұсынуға;

4) депутаттарды азаматтардың қоғамдық маңызы бар өтініштерімен, саяси партия фракциясының, депутаттық топтың шешімдерімен таныстыруға;

5) мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардан депутаттық бірлестіктің қызметіне қажетті материалдар мен құжаттарды сұратуға;

6) жарыссөз тоқтатылған кезде сөз сөйлеуді талап етуге құқығы бар. Бұл жағдайда сөз міндетті түрде беріледі.

242. Саяси партиялар фракцияларының жетекшілеріне, ал олар болмаған жағдайда не олардың уәкілеттік беруімен саяси партиялар фракцияларының өкілдеріне талқыланатын мәселе бойынша фракцияның ұстанымын баяндау үшін Құрылтайдың, оның Бюросының, тұрақты комитеттердің, жұмыс топтарының отырыстарында, тыңдаулар мен өзге де іс-шараларда сөз сөйлеу құқығына кепілдік беріледі.

Бұл кепілдік жарыссөз тоқтатылған жағдайда сөз сөйлеуге де қолданылады.

243. Саяси партиялар фракцияларының негізгі өкілеттіктері:

1) Құрылтайдың заңнамалық және өзге де қызметінде саяси партияның мүддеcін білдіру;

2) Премьер-Министрдің кандидатурасы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жүргізетін консультацияларға қатысу;

3) "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесi туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында және осы Регламентте көзделген жағдайда және тәртіппен тыңдау өткізуге бастамашылық жасау;

4) "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында және осы Регламентте көзделген жағдайда және тәртіппен үкімет сағатының күн тәртібін айқындау;

5) саяси партия фракциясы қызметінің Құрылтай депутаттарының өкілеттіктерін іске асыру мақсатында жүзеге асырылатын өзге де бағыттары.

244. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен саяси партияның жоғары немесе басшы органдарының шешімі бойынша саяси партиялар фракцияларының қызметі мерзімінен бұрын тоқтатылуы мүмкін.

Саяси партия фракциясының қызметін мерзімінен бұрын тоқтату туралы шешім жазбаша түрде Құрылтай Бюросының назарына жеткізіледі.

245. Саяси партияның фракциясы өз қызметінде саяси партияның басшы органдарымен өзара іс-қимыл жасайды, сондай-ақ саяси партияның жұмысына қатысады.

246. Саяси партия фракциясының мүшесі саяси партияның жарғысына және саяси партия фракциясы туралы ережеге сәйкес саяси партияның басшы органының шешімі бойынша саяси партия фракциясынан шығарылуы мүмкін.

Депутатты саяси партия фракциясынан шығару туралы ақпарат осы Регламентте белгіленген мерзімде Құрылтай Бюросының назарына жеткізіледі.

247. Саяси партияның фракциясы өз қызметін ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдамалық және өзгедей қамтамасыз ету үшін өз аппаратын құра алады.

23-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДАҒЫ КӨПШІЛІК ЖӘНЕ ОППОЗИЦИЯ

248. Құрылтайдағы көпшілік – Құрылтайда депутаттық мандаттардың ең көп санын алған саяси партия.

249. Құрылтайдағы оппозиция – Құрылтайда өкілдігі бар және Құрылтайдағы көпшілікке кірмейтін, әдетте, әлеуметтік-экономикалық және (немесе) қоғамдық-саяси мәселелер бойынша көпшілікке қарағанда өзге позиция ұстанатын саяси партия немесе саяси партиялар.

Құрылтайдағы оппозиция жекелеген мәселелер бойынша Құрылтайдағы көпшілік партиясын қолдауы мүмкін.

Саяси партияның фракциясы Құрылтайдағы қай оппозицияға жататынын тіркеу кезінде көрсетеді.

7-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ

24-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ МӘРТЕБЕСІ

250. Құрылтай депутатының өкілеттігі оны Орталық сайлау комиссиясы Құрылтай депутаты ретінде тіркеген кезден басталады.

251. Құрылтайдың жаңа шақырылымының бірінші отырысында депутаттар Қазақстан халқына мынадай ант береді: "Қазақстан халқына адал қызмет етуге, Қазақстан Республикасының тұтастығы мен Тәуелсіздігін нығайтуға, оның Конституциясы мен заңдарына қатаң бағынуға, депутаттың өзіме жүктелген мәртебелі міндеттерін адал атқаруға ант етемін".

Антты Қазақстан Республикасының Президенті өзі айқындайтын тәртіппен қабылдайды.

Депутаттар бір рет ант береді.

Тиісінше ресімделген және мемлекеттік немесе орыс тілінде басылған депутат антының мәтіні ант беруші депутаттың таңдауы бойынша осы тілдердің бірінде айтылады.

Анттың мәтіні жазылған бланк ант беру күні көрсетіле отырып, депутаттың жеке іс материалдарында сақталады.

Құрылтайдың жаңа шақырылымының бірінші отырысы өткізілгеннен кейін сайланған депутат Құрылтайдың таяу арадағы өзі қатысатын отырысында ант береді.

252. Құрылтай депутатының басқа өкілді органның депутаты болуға, оқытушылық, ғылыми, шығармашылық қызметтен басқа ақы төленетін лауазымды атқаруға, кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға, коммерциялық ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесінің құрамына кіруге құқығы жоқ.

Осы талаптарды бұзу Орталық сайлау комиссиясының ұсынуымен депутаттың өкілеттігін тоқтатуға алып келеді.

253. Құрылтай депутатының өкілеттігі:

1) орнынан түскен;

2) қайтыс болған;

3) заңды күшіне енген сот шешімімен әрекетке қабілетсіз, қайтыс болған немесе хабарсыз кеткен деп танылған;

4) саяси партияның басшы органының шешімімен кері қайтарып алынған жағдайда;

5) Қазақстан Республикасының Конституциясында және "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында көзделген өзге де жағдайда тоқтатылады.

254. Құрылтай депутаты:

1) Қазақстан Республикасынан тыс жерге тұрақты тұруға кеткен;

2) өзіне қатысты соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген;

3) Қазақстан Республикасының азаматтығы тоқтатылған;

4) сайланған саяси партиясынан шыққан немесе шығарылған;

5) сайланған саяси партиясы қызметін тоқтатқан кезде мандатынан айырылады.

255. Құрылтай депутатының өкілеттігі ол орнынан түскен жағдайда тоқтатылған кезде, сондай-ақ осы Регламенттің 254-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша мандатынан айырылған кезде Орталық сайлау комиссиясы Құрылтай депутатының өкілеттігін тоқтатуға алып келетін негіздердің басталу фактісін көрсетіп қаулы қабылдайды және Құрылтай депутатының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы ұсынуды Құрылтайға енгізу туралы шешім қабылдайды.

Орталық сайлау комиссиясының ұсынуы негізінде Құрылтай тиісті Құрылтай депутатының өкілеттігін тоқтатады.

256. Құрылтай депутатының өкілеттігі ол қайтыс болған, заңды күшіне енген сот шешімімен әрекетке қабілетсіз, қайтыс болған немесе хабарсыз кеткен деп танылған, депутат саяси партияның басшы органының шешімімен кері шақырып алынған жағдайларда тоқтатылған кезде, сондай-ақ осы Регламенттің 254-тармағының 4) және 5) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша ол мандатынан айырылған кезде Орталық сайлау комиссиясы осы адамның Құрылтай депутатының өкілеттігінен айырылу фактісін көрсетіп қаулы қабылдайды.

257. Құрылтай депутаттарының өкілеттігі Құрылтай таратылған жағдайда тоқтатылады.

258. Құрылтай депутатының белгіленген үлгідегі депутаттық куәлiгi мен төсбелгiсi болады, бұларды сайланған депутат ретiнде тiркелгеннен кейiн оған Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы бередi.

Депутат депутаттық куәлiк пен төсбелгiнi өз өкiлеттiгі мерзiмi iшiнде пайдаланады.

259. Депутат Құрылтай сессияларында және өзi құрамына кiретiн оның органдарының отырыстарында қаралатын барлық мәселе бойынша шешушi дауыс құқығын пайдаланады.

260. Құрылтай депутаты:

1) Құрылтайдың үйлестiру және жұмыс органдарын сайлауға және оларға сайлануға;

2) Құрылтай отырысының күн тәртiбi, талқыланатын мәселелердi қарау тәртiбi мен олардың мәнi жөнiнде ұсыныстар мен ескертпелер енгiзуге;

3) Құрылтай сайлайтын және лауазымынан босататын не Құрылтай тағайындауға келісім беретін лауазымды адамдардың кандидатуралары жөнiнде өз пiкiрiн айтуға;

4) Құрылтай отырыстарында қарау үшiн ұсынылатын мәселелер бойынша Құрылтай Бюросына ұсыныстар енгiзуге, ал оның ұсыныстары қабылданбаған жағдайда оларды Құрылтай отырыстарының қарауына енгiзуге;

5) Құрылтайдың үйлестiру және жұмыс органдарының отырыстарында қарау үшiн мәселелер ұсынуға;

6) Құрылтайға есеп беретін лауазымды адамдардың есебiн немесе ақпаратын Құрылтай сессиясында тыңдау туралы ұсыныстар енгiзуге;

7) депутаттық сауал жолдауға;

8) жарыссөздерге қатысуға, баяндамашыларға, сондай-ақ отырысқа төрағалық етушiге сұрақ қоюға;

9) дауысқа салынған мәселе бойынша өз ұсыныстарын негiздеп сөйлеуге, анықтама беруге;

10) заң жобаларына түзетулер енгiзуге;

11) қаулылардың және заңнамалық сипаты жоқ өзге де актілердің жобаларына ұсыныстар енгізуге;

12) Құрылтай депутаттарын азаматтардың қоғамдық маңызы бар өтініштерімен таныстыруға;

13) депутаттардың Құрылтай отырыстарының стенограммаларында жазылған сөйлеген сөздерiнiң мәтiнiмен танысуға;

14) Қазақстан Республикасының Конституциясына, "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына және осы Регламентке сәйкес өзге де өкiлеттiктi жүзеге асыруға құқылы.

261. Құрылтай депутаты Құрылтайдың және өзi құрамына кіретін оның үйлестiру және жұмыс органдарының жұмысына қатысуға мiндеттi.

Құрылтайда депутаттың жеке өзi дауыс беруге тиіс.

262. Депутатқа осы Регламентте белгiленген мерзiмде Құрылтай отырыстарының, Құрылтайдың үйлестіру және жұмыс органдары отырыстарының өткiзiлетiн күні, уақыты мен орны туралы, сондай-ақ олардың қарауына енгiзiлетiн мәселелер туралы хабарланады, осы мәселелер бойынша қажеттi материалдар ұсынылады.

Депутат отырысқа келу мүмкiндiгi болмаған жағдайда бұл туралы Құрылтай Төрағасына не тиiсiнше Құрылтайдың жұмыс органының жетекшісіне күнi бұрын хабарлайды.

263. Депутат Құрылтай мен оның үйлестiру және жұмыс органдарының отырыстарына дәлелді себепсіз үш реттен артық қатыспаса, сол сияқты дауыс беру құқығын басқаға берсе, депутатқа "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген жазалау шараларын қолдануға алып келеді.

264. Құрылтайдың үйлестіру және жұмыс органдарының құрамына кiретiн депутат кез келген мәселелер мен ұсыныстарды олардың қарауына енгiзуге, мәселелердi қарауға дайындауға, талқылауға және олар бойынша шешiм қабылдауға, сондай-ақ қабылданған шешiмнiң жүзеге асырылуын ұйымдастыруға, олардың орындалуын бақылауға қатысуға құқылы.

Өзi құрамына кiретiн Құрылтайдың үйлестіру және жұмыс органдарының шешiмiмен келiспеген депутат Құрылтай отырысында өз көзқарасын баяндауға не ол туралы төрағалық етушiге жазбаша түрде хабарлауға құқылы.

265. Құрылтайдың үйлестіру және жұмыс органдарының құрамына кiрмейтiн депутат көрсетілген органдардың отырыстарына қатысып, ұсыныстар енгiзе алады, қаралатын мәселелердi талқылауға және кеңесшi дауыс құқығымен шешiм қабылдауға қатыса алады.

Депутат Құрылтайдың үйлестіру және жұмыс органдарының шешiмiмен келiспеген жағдайда осы Регламентте белгіленген тәртіппен өз ұсыныстарын заң жобасына, қаулы жобасына түзетулер ретiнде енгiзе алады.

Депутат енгiзген түзетулер Құрылтай отырысында қаралады және осы Регламентте белгіленген тәртіппен олар дауысқа салынады.

25-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ

266. Депутаттық қызмет мәселелерi бойынша Құрылтай депутатының мемлекеттiк органдарға, қоғамдық бiрлестiктерге, мемлекеттiк ұйымдарға кедергісiз кiруіне құқығы, сондай-ақ олардың басшылары мен басқа да лауазымды адамдарының тарапынан оның кiдiртпей қабылдануға құқығы бар.

Қызметi мемлекеттiк құпиялармен байланысты ұйымдарға депутаттың кіру тәртiбi заңда белгiленедi.

267. Құрылтай Аппараты депутатты Құрылтай, оның үйлестіру және жұмыс органдары қабылдаған актілермен, сондай-ақ ресми таратылатын ақпараттық және анықтамалық материалдармен қамтамасыз етедi.

Мемлекеттiк органдар мен ұйымдар, олардың лауазымды адамдары депутатқа оның депутаттық қызметiнде туындаған мәселелер бойынша консультациялық көмек көрсетедi.

268. Құрылтай депутаттарына жалақы Қазақстан Республикасы Конституциясының 65-бабының 8) тармақшасында көзделген тәртiппен белгiленедi.

269. Құрылтайдың кезектi сессиялары аралығында депутаттарға екi лауазымдық айлықақы мөлшерiнде сауықтыруға арналған жәрдемақы төлене отырып, ұзақтығы күнтiзбелiк отыз күн болатын, ақы төленетін жыл сайынғы еңбек демалысы берiледi.

270. Қазақстан Республикасының астанасынан тыс жерде тұратын депутаттарға олардың өкiлеттiк мерзiмiне тегiн пайдалану шартымен мемлекеттiк тұрғын үй қорынан және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген нормалар бойынша тұрмысқа жайлы және жиhазбен жабдықталған тұрғын үй берiледi.

271. Құрылтай депутаттарының өз сайлаушыларымен өзара қарым-қатынас жасауы, оларды Құрылтай қызметi туралы үнемі хабардар етiп отыруы, Құрылтайдың, оның үйлестіру және жұмыс органдарының тапсырмаларын орындауы үшiн әрбiр депутатқа:

1) көлiкпен жол жүру құжаттарын кезектен тыс алу;

2) Қазақстан Республикасы аумағы бойынша iссапарға шығып тұру құқығы берiледi.

Бұл ретте iссапар шығыстары Қазақстан Республикасы Конституциясының 65-бабының 8) тармақшасында көзделген тәртiппен бөлiнетiн қаражаттан өтеледi.

Құрылтайдың, оның үйлестіру және жұмыс органдарының тапсырмаларын орындау үшін депутат іссапарға жіберілген жағдайда оған Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген нормалар бойынша іссапар шығыстары төленеді.

272. Құрылтай депутаттарына Қазақстан Республикасының астанасы шегiнде автомобиль көлiгiмен қызмет көрсету, оларға емдеу-сауықтыру және санаторий-курорт қызметін көрсету Қазақстан Республикасының Президентi белгiлеген тәртiппен жүзеге асырылады.

273. Құрылтай депутатының өкілеттік мерзімі аяқталған соң, сондай-ақ ол орнынан түскен немесе Құрылтай таратылған жағдайда және жұмысқа орналасқан немесе зейнеткерлік жасқа жеткен кезге дейiн оған ай сайын орташа айлық жалақысы мөлшерiнде, бiрақ өкілеттігі тоқтатылған немесе орнынан түсу туралы өтініш қанағаттандырылған күннен бастап үш айдан аспайтын уақытқа жәрдемақы төленедi.

26-тарау. ДЕПУТАТТЫҚ ӘДЕП ЖӘНЕ ДЕПУТАТТЫҚ ӘДЕП ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕС

274. Құрылтай депутаттарының Депутаттық әдеп қағидаларында олар депутаттық өкілеттігін атқарған кезде, сондай-ақ оны атқармаған кезде басшылыққа алуға тиіс мінез-құлық нормалары айқындалады. Бұл нормалар мынадай:

1) жоғары деңгейде мінез-құлық мәдениетін ұстану, әдеп нормаларын сақтау, әдептілік таныту, бір-біріне және Құрылтайдың, оның үйлестіру, жұмыс және консультативтік-кеңесші органдарының, депутаттық бірлестіктердің жұмысына қатысатын барлық басқа да адамдарға сыйластықпен қарау;

2) сөйлеген сөздерінде депутаттардың және басқа да адамдардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін негізсіз айыптауды, дөрекі, қорлайтын сөздерді қолданбау;

3) заңсыз және күш қолданатын әрекеттерге шақырмау;

4) Құрылтайдың, оның үйлестіру, жұмыс және консультативтік-кеңесші органдарының, депутаттық бірлестіктердің қалыпты жұмысына кедергі келтірмеу;

5) Құрылтайдың, оның үйлестіру, жұмыс және консультативтік-кеңесші органдарының отырысында сөз сөйлеуді жеке өтініші мен депутаттық өкілеттікті жүзеге асыруға байланысты емес өзге де өтініш үшін пайдаланбау;

6) сөйлеушінің сөзін бөлмеу;

7) басқа адамдардың сөзіне түсініктеме бермеу;

8) өз әрекеттерімен намысқа тиетін қимыл-ишарат жасауға, сес көрсетуге және қорлауға жол бермеу.

275. Депутат мемлекеттік және заңмен қорғалатын өзге де құпиялары бар ақпаратты осындай құпияларды сақтаудың белгіленген тәртібін қатаң сақтай отырып пайдалануға міндетті.

Депутаттық өкілеттігін жүзеге асыру кезінде өзіне белгілі болған мәліметтер Құрылтайдың, оның үйлестіру және жұмыс органдарының жабық отырыстарында қаралған мәселелерге қатысты болса, депутат бұл мәліметтерді жария ете алмайды.

276. Депутат депутаттық бланкілерді ресми сауалдар, хаттар, құжаттар үшін ғана пайдаланып, оларға өзі қол қоюға міндетті.

Депутаттың электрондық нысандағы ресми сауалдары, хаттары, құжаттары электрондық құжат нысанында жасалады, депутаттың электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылады және цифрлық объектілер арқылы жіберілуі мүмкін.

277. Құрылтайдың атынан өкілдік етуге арнаулы өкілеттігі жоқ депутат басқа мемлекеттердің лауазымды адамдарымен және мемлекеттік органдарымен тек өз атынан ғана қарым-қатынас жасай алады.

Бұл ретте депутат Қазақстан Республикасының мүдделерін, оның азаматтарының құқықтарын, бостандықтары мен мүдделерін қорғауға, өз әрекеттерімен Қазақстан Республикасының мүдделеріне нұқсан келтірмеуге, сол сияқты басқа мемлекеттердің заңдарын бұзбауға, оларда тұратын халықтың ұлттық дәстүрлері мен салттарын құрметтеуге міндетті.

278. Депутат масс-медиада, баспасөз конференцияларында, митингілерде, өзге де көпшілік алдында сөйлеген сөздерінде немесе мәлімдемелерінде анық және тексерілген фактілерді ғана пайдалануға, қоғамдық пікірді бұрмалайтын пайымдауға жол бермеуге, адамның ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын сөздерді қолданбауға міндетті.

Сынап сөйлеген сөздерінде шындыққа үйлеспейтін не тексерілмеген фактілерді қасақана немесе абайсызда қолданып қалған жағдайда, мүдделері мен намысына нұқсан келген ұйымдардан, органдар мен адамдардан көпшілік алдында кешірім сұрау – депутаттың парызы.

279. Депутаттық әдеп қағидаларын бұзған депутатқа "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына сәйкес жазалау шаралары қолданылады.

280. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңес Құрылтай төрағасы жанындағы кеңесші орган болып табылады.

Кеңес өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңын және осы Регламентті басшылыққа алады.

281. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңес Құрылтай депутаттарының қатарынан Құрылтайдың өкілеттік мерзіміне оның Бюросының қаулысымен құрылады.

282. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңесті Құрылтай Бюросы сайлайтын Кеңес төрағасы басқарады.

Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің төрағасы Кеңестің жұмысын ұйымдастырады, оның отырыстарын шақырады және өткізеді.

283. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің негізгі міндеті:

– депутаттың депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактісін анықтау үшін Орталық сайлау комиссиясына жүгіну қажеттілігі;

– Орталық сайлау комиссиясы депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактісін анықтаған жағдайда жазалау шараларын қолдану мәселелері бойынша Құрылтай Төрағасына ұсыныстар әзірлеу болып табылады.

284. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңес өзіне жүктелген міндеттерді орындау үшін:

1) депутаттардың масс-медиадағы және онлайн-платформалардағы сұхбаттарына, мақалаларына және басқа да жария сөздеріне депутаттық әдеп қағидаларын бұзу белгілерінің бар-жоғы тұрғысынан мониторинг жүргізеді;

2) депутаттардың мінез-құлқына қатысты жеке және заңды тұлғалардың шағымдарын қарайды;

3) депутаттардың депутаттық әдеп қағидаларын сақтау мәселелері бойынша мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарымен өзара іс-қимыл жасайды;

4) депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактілеріне жол бермеу мақсатында депутаттармен профилактикалық және түсіндіру жұмыстарын жүргізеді;

5) депутаттық әдеп қағидаларын бұзуға болмайтынын депутат назарына салады;

6) материалдарды Орталық сайлау комиссиясына беру туралы Құрылтай Төрағасына ұсыным енгізеді;

7) депутаттар депутаттық әдеп қағидаларын бұзған жағдайда оларға жазалау шараларын қолдану жөнінде Құрылтай Төрағасына ұсыныс енгізеді;

8) өз қызметі барысында алынған ақпараттың құпиялылығын сақтайды.

285. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің отырыстары қажеттілігіне қарай өткізіледі.

Кеңестің отырыстары Құрылтай Төрағасының ұсынысы бойынша да өткізілуі мүмкін.

286. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің отырысы Кеңес мүшелері жалпы санының кемінде үштен екісі қатысқан кезде заңды болады.

287. Масс-медиадағы, онлайн-платформалардағы жарияланымдар мен сөйлеген сөздер, Құрылтай отырыстарының, оның үйлестіру және жұмыс органдарының стенограммалары, өзге де материалдар депутаттың депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактісін анықтау үшін Орталық сайлау комиссиясына жүгіну қажеттігі туралы мәселені Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің қарауына негіз болады.

288. Орталық сайлау комиссиясының депутаттың депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактісін растайтын ұсынуы депутатқа қатысты жазалау шараларын қолдануға негіз болады.

289. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңес қаралып отырған мәселе бойынша депутатты тыңдауға құқылы.

290. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің шешімі Кеңес мүшелерінің жалпы санының көпшілік дауысымен қабылданады және ұсынымдық сипатта болады.

291. Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің отырыстары хаттамаланады.

27-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТЫНЫҢ ӨКІЛЕТТІГІН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫНА КЕПІЛДІКТЕР

292. Депутаттық міндеттерін атқаруына бөгет жасау мақсатында депутатқа немесе оның жақын туыстарына қандай түрде болмасын ықпал жасау Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауаптылыққа алып келеді.

Мемлекеттiк органдар мен қоғамдық бiрлестiктердiң, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының, ұйымдардың депутат алдындағы өз мiндеттерiн орындамайтын, оған көрiнеу жалған ақпарат беретін, депутаттық қызметтiң кепiлдiктерiн бұзатын лауазымды адамдары Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.

293. Құрылтай депутатын қылмыс орнында немесе ауыр және аса ауыр қылмыс жасағанда ұстау жағдайларын қоспағанда, оны өз өкілеттігі мерзімі ішінде Құрылтайдың келісімінсіз ұстауға, күзетпен ұстауға, үйқамаққа алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен қолданылатын әкімшілік жазалауға, қылмыстық жауаптылыққа тартуға болмайды.

Депутатты ұстауға, күзетпен ұстауға, үйқамаққа алуға, күштеп әкелуге, сот тәртiбiмен қолданылатын әкiмшiлiк жазалау шараларын қолдануға, қылмыстық жауаптылыққа тартуға келiсiм алу үшiн Бас Прокурор Құрылтайға ұсыну енгiзедi, мұны Құрылтай отырысында қарауға дайындау үшiн Құрылтай Орталық сайлау комиссиясына жiбередi. Ұсыну депутатты күдіктінің іс-әрекеттерін саралау туралы қаулымен таныстырудың, ұстаудың, оны күзетпен ұстауға санкция беру туралы өтінішхатпен сотқа жүгінудің, үйқамаққа алудың, күштеп әкелудің, сондай-ақ әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстi сотқа жiберудің алдында енгiзiледi.

Бас Прокурордың ұсынуы және Орталық сайлау комиссиясының қорытындысы келiп түскен күнінен бастап екi апта мерзiмнен кешiктiрiлмей қаралады және Құрылтай тиiстi лауазымды адамдардан қосымша ақпарат беруді талап етуге құқылы. Құрылтай уәждi шешiм қабылдайды және оны Бас Прокурорға және анықтау мен алдын ала тергеп-тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттiк органының басшысына үш жұмыс күні iшiнде жiбередi. Депутат өзiне ешкiмнiң тиiспеуі туралы мәселенi Құрылтай қараған кезде қатысуға құқылы.

Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің басталу себебі Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркелгеннен кейін сотқа дейінгі тергеп-тексеру Бас Прокурордың келісімімен ғана жалғастырылуы мүмкін.

Құрылтай депутаты қылмыс орнында ұсталған не ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасауға дайындалу немесе оқталу фактісі анықталған не ол ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда, оған қатысты сотқа дейінгі тергеп-тексеру Бас Прокурордың келісімін алғанға дейін, бірақ бір тәулік ішінде оны міндетті түрде хабардар ете отырып жалғастырылуы мүмкін.

Істі тергеп-тексеру барысында заңдылықтың сақталуын қадағалауды Бас Прокурор жүзеге асырады.

Орталық сайлау комиссиясы iс бойынша шешiм қабылдаған тиiстi соттан Құрылтай депутатын айыптау бойынша iстi қарау нәтижелерi туралы ақпаратты сұратып алады және оған қатысты айыптау үкімі заңды күшіне енген жағдайда, Құрылтайға депутаттық мандаттан айыру туралы ұсыну енгiзедi.

28-тарау. ДЕПУТАТҚА ҚОЛДАНЫЛУЫ МҮМКІН ЖАЗАЛАУ ШАРАЛАРЫ

294. Депутат Құрылтайдың, оның үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстарына дәлелдi себепсiз үш реттен артық қатыспаған жағдайда, оған қатыспаған күндерi үшiн жалақы төлеуден бас тартылады.

Депутат Құрылтай, оның үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстарына дәлелдi себепсiз бiр айдан артық қатыспаған жағдайда, депутатқа қатыспаған мерзім үшін:

1) жалақы төлеуден;

2) көлiкпен жол жүру құжаттарын кезектен тыс алудан;

3) іссапарларға шығып тұрудан;

4) іссапар шығыстарын өтеуден;

5) автомобиль көлігімен қызмет көрсетуден;

6) емдеу-сауықтыру және санаторий-курорт қызметін көрсетуден бас тартылады.

Бұл туралы шешiмдi депутат Құрылтай отырысына қатыспаған кезде –Құрылтай Төрағасы, ал Құрылтай органдарының отырыстарына қатыспаған кезде Құрылтай Бюросы қабылдайды.

Құрылтай Төрағасының шешімі – оның өкімімен, Бюроның шешімі қаулымен ресімделеді.

295. Депутат өзiнiң дауыс беру құқығын басқаға берген кезде Құрылтай Бюросының шешiмiмен оған дауыс беру құқығын басқаға берген күн үшiн жалақы төлеуден, ал дауыс беру құқығын басқаға қайта берген жағдайда бір айлық жалақысын төлеуден бас тартылады.

296. "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген депутаттық әдеп қағидаларын бұзған жағдайда депутатқа мынадай жазалау шаралары қолданылуы мүмкін:

1) мiнеу;

2) көпшiлiк алдында кешiрiм сұрауға мәжбүр ету;

3) Құрылтайдың бір отырысында сөз бермеу;

4) Құрылтайдың үш отырысында сөз бермеу;

5) Құрылтайдың бір отырысы уақытына отырыс залынан шығарып жiберу;

6) Құрылтайдың үш отырысы уақытына отырыс залынан шығарып жiберу;

7) бiр күндiк жалақысынан айыру.

Бұл туралы шешімді Құрылтай Төрағасы қабылдайды және ол оның өкімімен ресімделеді.

Депутаттың депутаттық әдеп қағидаларын бұзу фактісін анықтау және жазалау шараларын қолдану үшін Орталық сайлау комиссиясына жүгіну қажеттігі мәселелері бойынша Құрылтай Төрағасы Депутаттық әдеп жөніндегі кеңестің ұсынымдарын ескеруге құқылы.

297. Депутаттарға жазалау шараларын қолдануға байланысты мәселелерді Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы дайындайды.

298. Құрылтайдың, оның үйлестіру және жұмыс органдарының отырыстарына депутаттардың келуiн, сондай-ақ депутаттың өз дауысын басқаға бермеуiн Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшелерi бақылайды.

299. Құрылтай депутаттарына жазалау шараларын қолдану туралы мәселеге Құрылтайда өкілдігі бар, құрамына депутаттар кіретін саяси партиялардың фракциялары:

Құрылтай Төрағасына – осы Регламенттің 294 және 295-тармақтарына сәйкес жазалау шараларын қолдану туралы;

Депутаттық әдеп жөніндегі кеңеске – депутаттық әдеп қағидаларын бұзғаны үшін жазалау шараларын қолдану туралы жазбаша өтініш енгізу арқылы бастамашы болуы мүмкін.

8-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ӨЗГЕ ДЕ ҚЫЗМЕТІ

29-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ

300. Құрылтай шет мемлекеттердің парламенттерімен (парламенттер палаталарымен), халықаралық және парламентаралық ұйымдармен, сондай-ақ бірлестіктермен халықаралық ынтымақтастықты осы Регламентте және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда көзделген тәртіппен жүзеге асырады.

301. Құрылтай шет мемлекеттердің парламенттерімен (парламенттер палаталарымен), халықаралық және парламентаралық ұйымдармен, сондай-ақ бірлестіктермен ынтымақтастық туралы келісімдер жасасуға құқылы.

Құрылтай атынан келiсiмдерге Құрылтай Төрағасы не ол уәкiлеттiк берген Құрылтайдың лауазымды адамы қол қояды.

302. Шет мемлекеттер парламенттерінің (парламенттер палаталарының), халықаралық және парламентаралық ұйымдардың, сондай-ақ бірлестіктердің делегацияларын Қазақстан Республикасына шақыру Құрылтай Төрағасының тапсырмасымен жүзеге асырылады.

303. Құрылтай депутаттарын парламентаралық комиссиялар мен кеңестердің, шет мемлекеттердің парламенттерімен (парламенттер палаталарымен), халықаралық және парламентаралық ұйымдармен ынтымақтастық жөніндегі топтардың, сондай-ақ бірлестіктердің құрамына жіберуді, олардың құрамына өзгерістер енгізуді Құрылтай Төрағасы жүзеге асырады және олар оның өкімімен ресімделеді.

304. Қазақстан Республикасы Құрылтайының парламентаралық ұйымдардағы өкілетті өкілдерінің кандидатурасын ұсынуды, оларды лауазымға тағайындауды және лауазымынан босатуды Құрылтай Төрағасы жүзеге асырады және оның өкімімен ресімделеді.

Парламентаралық ұйымдардың актілерінде өзгеше көзделмесе, өкілетті өкілдердің өкілеттік мерзімі, әдетте, кезекті шақырылған Құрылтайдың өкілеттік мерзімінен аспауға тиіс.

305. Құрылтайдың халықаралық ынтымақтастығы шеңберінде жүзеге асырылатын депутаттардың ресми және жұмыс сапарлары, делегациялардың құрамы мен басшылары, сондай-ақ депутаттардың шетелге іссапарға шығуы туралы шешімді Құрылтай Төрағасы қабылдайды.

Шешім Құрылтай Төрағасының не оның уәкілеттік беруімен Құрылтай Төрағасы орынбасарларының бірінің өкімімен олардың арасындағы міндеттерді бөлуге сәйкес ресімделеді.

30-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ

306. Құрылтай қызметі республикалық бюджет қаражатынан қаржыландырылады.

307. Қазақстан Республикасының жоғары өкiлдi органы ретінде Құрылтайдың қызметiн ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдамалық және өзге де жағынан оның Аппараты қамтамасыз етедi.

Мүгедектігі бар депутат Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес депутаттық өкілеттіктерін жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлармен, оның ішінде ғимаратқа, жұмыс орнына, ақпаратқа, цифрлық жүйелерге, дауыс беру жүйелеріне, коммуникация құралдарына және Құрылтай мен оның жұмыс органдарының іс-шараларына қолжетімділікпен қамтамасыз етіледі.

Құрылтай Аппаратының штат саны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен айқындалады.

Құрылтай Аппаратының құрылымын Құрылтай Бюросы айқындайды.

Құрылтай Аппаратының қызметі Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

Құрылтай Аппаратының Басшысы Құрылтай Төрағасының өкімімен тағайындалады және лауазымынан босатылады.

Қазақстан Республикасы Құрылтайының Аппараты туралы ережені Құрылтай Бюросы бекітеді.

31-тарау. ӨТПЕЛІ ЖӘНЕ ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

308. "Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы қолданысқа енгізілгенге дейін Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілген заң жобаларын Құрылтай осы Регламентке сәйкес қарайды.

309. Құрылтай Регламенті, Құрылтай Регламентіне өзгерістер мен толықтырулар, егер оларды бекіту туралы қаулыда өзге мерзімдер көрсетілмесе, қабылданған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

310. Құрылтай Регламентіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ұсыныстарды депутаттар, тұрақты комитеттер және депутаттық бірлестіктер Құрылтай Бюросына енгізе алады, Құрылтай Бюросы бұл ұсыныстарды одан әрі қарау тәртібі туралы ұсыныс енгізу үшін бас комитетті айқындайды.

В соответствии с пунктом 2 статьи 18 Конституционного закона Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" Курултай Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:

1. Утвердить Регламент Курултая Республики Казахстан согласно приложению к настоящему Постановлению.

2. Признать утратившими силу со дня введения в действие настоящего Постановления:

1) Регламент Мажилиса Парламента Республики Казахстан, утвержденный Постановлением Мажилиса Парламента Республики Казахстан от 8 февраля 1996 года;

2) Регламент Сената Парламента Республики Казахстан, утвержденный Постановлением Сената Парламента Республики Казахстан от 8 февраля 1996 года;

3) Регламент Парламента Республики Казахстан, утвержденный Постановлением Парламента Республики Казахстан от 20 мая 1996 года.

3. Настоящее Постановление вводится в действие со дня его принятия.

Председатель Курултая
Республики Казахстан

А. ДАДЕБАЙ

Приложение
к Постановлению Курултая
Республики Казахстан
от 10 сентября 2026 года № 30-I КРК

РЕГЛАМЕНТ КУРУЛТАЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН РАЗДЕЛ 1. ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

Глава 1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

1. Настоящий Регламент устанавливает:

1) организацию деятельности Курултая Республики Казахстан (далее – Курултай);

2) порядок формирования и организацию деятельности координационного, рабочих и консультативно-совещательных органов Курултая;

3) порядок создания и организацию деятельности депутатских объединений, в том числе фракций политических партий, а также большинства и оппозиции в Курултае;

4) условия и порядок проведения заседаний Курултая;

5) порядок проведения слушаний и правительственных часов;

6) порядок реализации права законодательной инициативы;

7) правила законотворческого процесса в Курултае и порядок обсуждения проектов законов в рабочих органах Курултая;

8) порядок осуществления депутатами и должностными лицами Курултая своих полномочий;

9) иные вопросы организации деятельности Курултая, его органов и депутатов.

2. Регламент Курултая, изменения и дополнения в Регламент Курултая принимаются на заседании Курултая большинством голосов от общего числа депутатов Курултая и утверждаются постановлением Курултая.

3. Любое собрание депутатов Курултая, которое, имея целью осуществление его конституционных полномочий, проводится без соблюдения Регламента Курултая, является незаконным. Акты, принятые таким собранием, недействительны.

4. Курултай осуществляет свою деятельность в соответствии с Конституцией Республики Казахстан, Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов", иными законами Республики Казахстан, а также настоящим Регламентом.

5. Курултай состоит из ста сорока пяти депутатов, избираемых в порядке, установленном Конституционным законом Республики Казахстан "О выборах в Республике Казахстан".

6. Полномочия Курултая очередного созыва начинаются с момента открытия его первой сессии и заканчиваются с началом работы первой сессии Курултая нового созыва.

Полномочия Курултая могут быть прекращены досрочно в случаях и в порядке, предусмотренных Конституцией Республики Казахстан и Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов".

7. Срок полномочий Курултая определяется сроком полномочий депутатов Курултая очередного созыва.

Срок полномочий депутатов Курултая составляет пять лет.

8. Курултай реализует свою деятельность на сессиях Курултая, в работе его органов и депутатов.

Заседания Курултая, как правило, проводятся по средам и (или) четвергам, слушания – по пятницам, правительственные часы – по понедельникам.

Заседания Курултая в указанные дни считаются созванными в силу требований настоящего пункта Регламента.

В период между заседаниями Курултая депутаты осуществляют свои полномочия в его рабочих органах.

Для поддержания взаимоотношений со своими избирателями депутатам предоставляется до десяти календарных дней для выезда в регионы и населенные пункты Республики Казахстан. Выезды осуществляются по решению Бюро Курултая, но не менее двух раз за сессию.

По решению Курултая, Председателя Курултая либо Бюро Курултая может быть установлен иной день проведения заседаний, слушаний и правительственных часов.

Информация о дне проведения заседания Курултая заблаговременно доводится Аппаратом Курултая до сведения депутатов.

9. В соответствии с Конституцией Республики Казахстан и Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" работа Курултая осуществляется на государственном языке, наряду с казахским официально употребляется русский язык.

Подписанные уполномоченным лицом документы, предусмотренные настоящим Регламентом, вносятся, направляются или представляются на бумажном носителе и (или) в форме электронного документа, в том числе посредством цифровых объектов. Документы на бумажном носителе подписываются уполномоченным лицом собственноручно.

Электронный документ удостоверяется посредством электронной цифровой подписи лица, имеющего полномочия на его подписание, и должен обеспечивать возможность обращения и хранения вне цифровой системы, в которой он создан, без изменения его свойств.

Особенности обращения с документами, содержащими информацию ограниченного доступа, определяются законодательством Республики Казахстан.

Аппарат Курултая обеспечивает перевод заседаний Курултая, его координационного, рабочих и консультативно-совещательных органов, слушаний, правительственных часов, а также аутентичность текстов актов Курултая и их проектов на казахском и русском языках.

10. Постоянным местом нахождения Курултая является столица Республики Казахстан – город Астана.

РАЗДЕЛ 2. ЗАКОНОДАТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КУРУЛТАЯ

Глава 2. СЕССИЯ КУРУЛТАЯ

11. Сессия Курултая проходит в форме заседаний.

Открытие первой сессии Курултая нового созыва проводится в порядке, установленном главой 3 настоящего Регламента.

Очередные сессии Курултая проводятся раз в год, начиная с первого рабочего дня сентября и по последний рабочий день июня.

В период между очередными сессиями депутаты осуществляют свои полномочия по реализации права законодательной инициативы, подготовке поправок в проекты законов, поддержанию взаимоотношений с избирателями, а также выполняют иные поручения должностных лиц Курултая, его Бюро и рабочих органов.

Под рабочими днями следует понимать дни, которые не являются выходными или праздничными (национальные и государственные праздники) в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

12. Сессия Курултая открывается и закрывается на заседании Курултая.

Сессия Курултая, как правило, открывается Президентом Республики Казахстан, а в случае его отсутствия – Председателем Курултая Республики Казахстан.

При открытии и закрытии сессии Курултая исполняется Государственный Гимн Республики Казахстан.

13. В случае принятия Президентом Республики Казахстан решения обратиться с Посланием к народу Казахстана на сессии Курултая, оглашение производится без включения данного вопроса в повестку дня заседания Курултая.

Послание не обсуждается и вопросы по нему не задаются.

14. В период между очередными сессиями Курултая Президент Республики Казахстан по собственной инициативе, по предложению Председателя Курултая или не менее одной трети от общего числа депутатов Курултая может созвать внеочередную сессию Курултая. На ней могут рассматриваться только вопросы, послужившие основанием для ее созыва.

15. Сведения о дате, времени и месте открытия сессии Курултая распространяются через средства массовой информации.

Глава 3. ОТКРЫТИЕ ПЕРВОЙ СЕССИИ КУРУЛТАЯ НОВОГО СОЗЫВА

16. Первая сессия Курултая нового созыва созывается Президентом Республики Казахстан не позднее тридцати дней со дня опубликования итогов выборов и открывается на его заседании.

Первая сессия Курултая, как правило, открывается Президентом Республики Казахстан.

17. На первом заседании Курултая нового созыва до избрания его Председателя председательствует Председатель Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан.

18. На первом заседании Курултай нового созыва рассматривает следующие вопросы, которые включаются в повестку дня заседания Курултая по предложению председательствующего:

1) о принесении присяги депутатами Курултая Республики Казахстан, если иной порядок не предусмотрен Президентом Республики Казахстан;

2) об избрании Председателя Курултая Республики Казахстан;

3) об избрании заместителей Председателя Курултая Республики Казахстан;

4) о количестве и наименованиях постоянных комитетов Курултая Республики Казахстан;

5) об избрании председателей постоянных комитетов Курултая Республики Казахстан;

6) об избрании членов постоянных комитетов Курултая Республики Казахстан.

19. Информация о сложении полномочий Правительства Республики Казахстан перед вновь избранным Курултаем в соответствии с пунктом 1 статьи 69 Конституции Республики Казахстан доводится Председателем Курултая до сведения депутатов на первом заседании Курултая нового созыва без включения данного вопроса в повестку дня заседания Курултая путем оглашения текста соответствующего обращения Премьер-Министра Республики Казахстан.

20. Если в день открытия первой сессии Курултая нового созыва Президент Республики Казахстан внесет письменное представление для получения согласия Курултая на назначение на должность Премьер-Министра, данный вопрос включается в повестку дня заседания Курултая и, как правило, рассматривается после избрания Председателя Курултая.

21. Вопросы повестки дня первого заседания Курултая нового созыва рассматриваются в порядке, установленном настоящим Регламентом.

22. Организационно-правовое и иное обеспечение подготовки и проведения открытия первой сессии Курултая нового созыва осуществляется Аппаратом Курултая.

Глава 4. УСЛОВИЯ И ПОРЯДОК ПРОВЕДЕНИЯ ЗАСЕДАНИЙ КУРУЛТАЯ

23. Заседания Курултая созываются Председателем Курултая.

24. Заседания Курултая проводятся с 10:00 до 18:00 часов, с перерывом с 13:00 до 14:30 часов.

Курултай или его Бюро могут принимать решение об ином времени проведения заседания.

Во время проведения заседаний Курултая проведение заседаний его постоянных комитетов, комиссий, рабочих групп, фракций политических партий и депутатских групп, а также слушаний, правительственных часов и мероприятий по работе с избирателями не допускается, за исключением случаев исполнения поручений Председателя Курултая.

25. Заседание Курултая правомочно при условии присутствия на нем не менее двух третей от общего числа его депутатов (не менее девяноста семи депутатов).

Для определения правомочности заседания перед его началом, а также после каждого перерыва проводится поименная регистрация депутатов. Перед голосованием может быть проведена дополнительная поименная регистрация депутатов. Перед голосованием по процедурным вопросам дополнительная поименная регистрация не проводится.

26. Заседания Курултая являются открытыми.

27. По предложению Председателя Курултая, Бюро Курултая либо депутата Курултай вправе проводить закрытые заседания, если за это проголосовало большинство от числа присутствующих депутатов.

Проведение закрытых заседаний и обсуждение вопросов, содержащих информацию с ограниченным доступом, в том числе, служебную информацию ограниченного распространения или государственные секреты, осуществляется с обеспечением режима секретности и ограничением допуска на заседания.

28. Президент Республики Казахстан, Вице-Президент, Премьер-Министр и члены Правительства, Председатель Қазақстан Халық Кеңесі, Председатель Национального Банка, Генеральный Прокурор, Председатель Комитета национальной безопасности, Руководитель Администрации Президента Республики Казахстан имеют право присутствовать на любых, как открытых, так и закрытых заседаниях Курултая и быть выслушанными.

29. Должностные лица государственных органов и органов местного самоуправления, о необходимости присутствия которых на заседании принято решение Курултая, обязаны прибыть на заседание Курултая и дать необходимые пояснения по вопросам, входящим в их компетенцию.

Курултай не вправе принимать подобных решений в отношении Президента и Вице-Президента Республики Казахстан.

30. В Курултае обеспечивается трансляция открытых заседаний.

Открытые заседания также могут транслироваться в режиме онлайн на интернет-ресурсе Курултая.

31. Заседания Курултая стенографируются и ведется их видеозапись.

Стенограммы открытых заседаний размещаются на интернет-ресурсе Курултая.

32. В ходе заседания Курултая для информационного обеспечения используется автоматизированная система, а для организации процесса ведения заседаний – электронная система регистрации и подсчета голосов.

33. Состав приглашенных лиц на заседание Курултая формируется комитетами, являющимися головными (ответственными) по соответствующим вопросам повестки дня заседания Курултая, в зависимости от обсуждаемых тем.

Приглашенные лица не вправе вмешиваться в деятельность Курултая, обязаны воздерживаться от проявлений одобрения или неодобрения его работы, соблюдать установленный порядок и выполнять распоряжения председательствующего.

Аппарат Курултая заблаговременно извещает приглашенных лиц о дате, времени, месте проведения заседания Курултая и вопросах, подлежащих рассмотрению.

Порядок допуска приглашенных лиц в зал заседаний Курултая определяется Руководителем Аппарата Курултая.

Государственные служащие Аппарата Курултая присутствуют на заседаниях Курултая в порядке, определяемом Руководителем Аппарата Курултая.

34. На заседаниях Курултая председательствует Председатель Курултая, а в случае его отсутствия или невозможности осуществления им своих обязанностей – один из заместителей Председателя Курултая согласно распределению обязанностей между ними.

35. Председательствующий на заседании Курултая:

1) открывает, ведет и закрывает заседание;

2) объявляет перерывы;

3) предоставляет депутатам слово для выступлений в порядке очередности согласно данным электронной системы регистрации и подсчета голосов;

4) предоставляет депутатам слово для выступлений по процедурным вопросам вне очереди;

5) объявляет о начале процедуры голосования и оглашает его результаты;

6) обеспечивает условия и порядок проведения заседания, установленные настоящим Регламентом.

Председательствующий лишает выступающего слова в случаях:

1) истечения установленного времени выступления;

2) отклонения от обсуждаемой темы;

3) нарушения положений настоящего Регламента, использования в речи грубых, оскорбительных, порочащих честь и достоинство депутатов, приглашенных и иных лиц выражений, а также призывов к незаконным и насильственным действиям.

Председательствующий не вправе комментировать выступления депутатов и давать им оценку.

36. Повестка дня заседания Курултая и порядок рассмотрения обсуждаемых вопросов вносятся Бюро Курултая, если иное не установлено настоящим Регламентом, и утверждаются путем открытого голосования большинством голосов от общего числа депутатов Курултая.

Предложения и замечания депутатов по повестке дня и порядку рассмотрения вопросов принимаются путем открытого голосования по каждому предложению большинством голосов от общего числа депутатов.

37. На заседаниях Курултая устанавливается следующая продолжительность выступлений:

1) для доклада – до пятнадцати минут, если иное не установлено настоящим Регламентом;

2) для содоклада – до десяти минут;

3) для выступления в прениях (не более двух раз) – до семи минут и для повторного выступления – до пяти минут;

4) для вопроса (не более двух раз) – до двух минут;

5) для ответа на вопрос – до пяти минут;

6) для выступления по процедурному вопросу – до двух минут.

При превышении установленного времени микрофон выступающего отключается автоматически. В случае необходимости председательствующий может предоставить дополнительное время, но не более двух минут.

Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них по одному вопросу повестки дня заседания Курултая не может превышать одного часа, а для прений – полутора часов, если иное не установлено настоящим Регламентом.

По окончании прений докладчик и содокладчик имеют право выступить с заключительным словом продолжительностью до десяти минут каждый.

Курултай большинством голосов от числа присутствующих депутатов может установить иное время как для каждого выступления, так и для общей продолжительности вопросов и ответов на них, а также прений.

Президенту и Вице-Президенту Республики Казахстан по их просьбе слово для выступления предоставляется в любое время.

По просьбе Председателя Курултая, Премьер-Министра и членов Правительства, Председателя Қазақстан Халық Кеңесі, Председателя Национального Банка, Генерального Прокурора, Председателя Комитета национальной безопасности, Руководителя Администрации Президента Республики Казахстан слово для выступления по вопросу повестки дня предоставляется вне очереди.

Никто не вправе выступать на заседании Курултая без разрешения председательствующего.

38. В ходе прений председательствующий выявляет разнообразие мнений по обсуждаемому вопросу.

Прения прекращаются по истечении установленного времени либо по решению Курултая, принимаемому путем открытого голосования большинством голосов от числа присутствующих депутатов.

После принятия решения о прекращении прений председательствующий информирует депутатов о количестве записавшихся и выступивших лиц, выясняет, кто из записавшихся настаивает на выступлении, и с согласия большинства присутствующих депутатов предоставляет им слово.

Слово для выступления от имени фракции политической партии, депутатской группы предоставляется по их требованию в обязательном порядке.

Депутаты, не выступившие в связи с прекращением прений, вправе приобщить подписанные тексты своих выступлений в письменном виде к стенограмме заседания Курултая.

Глава 5. ПОРЯДОК ГОЛОСОВАНИЯ И ПРИНЯТИЯ РЕШЕНИЙ

39. Решения Курултая и его органов принимаются путем голосования.

Голосование может быть открытым или тайным.

Открытое голосование проводится с использованием электронной системы регистрации и подсчета голосов либо путем поднятия рук.

Тайное голосование проводится с использованием бюллетеней.

При отсутствии кворума для проведения голосования Аппарат Курултая принимает меры по его обеспечению. При невозможности обеспечения кворума председательствующий переносит голосование на иное время или на следующее заседание Курултая или его органов.

При выявлении ошибок в процедуре или технике проведенного голосования по решению Курултая или его органов проводится повторное голосование.

Результаты голосования и принятые решения по каждому вопросу вносятся в стенограмму соответствующего заседания.

40. Предусмотренное настоящим Регламентом количество голосов от установленного Конституцией Республики Казахстан общего числа в сто сорок пять депутатов Курултая составляет:

1) большинство голосов от общего числа депутатов Курултая – не менее семидесяти трех голосов депутатов;

2) не менее двух третей голосов от общего числа депутатов Курултая – не менее девяноста семи голосов депутатов;

3) не менее трех четвертей голосов от общего числа депутатов Курултая – не менее ста девяти голосов депутатов;

4) не менее одной трети голосов от общего числа депутатов Курултая – не менее сорока девяти голосов депутатов;

5) не менее одной пятой голосов от общего числа депутатов Курултая – не менее двадцати девяти голосов депутатов.

Соответствующее решение считается принятым, если за него проголосовало необходимое количество депутатов, установленное частью первой настоящего пункта.

41. Решение Курултая по процедурному вопросу принимается путем открытого голосования большинством голосов от числа присутствующих депутатов и фиксируется в стенограмме заседания Курултая.

К процедурным относятся вопросы:

1) о перерыве заседания;

2) об очередности рассмотрения вопросов;

3) о прекращении либо продолжении прений;

4) о прекращении или продлении продолжительности времени для постановки вопросов и ответов на них;

5) об ограничении или продлении продолжительности времени для выступлений;

6) о способе проведения голосования;

7) о проведении дополнительной поименной регистрации и пересчете голосов;

8) о возврате к проведению повторного голосования;

9) о порядке оглашения депутатских запросов.

42. Перед началом голосования председательствующий оглашает количество предложений, ставящихся на голосование, уточняет их формулировки, выясняет, кто из авторов снимает свои предложения, напоминает, каким большинством голосов может быть принято решение.

При внесении нескольких предложений по рассматриваемому вопросу председательствующий проводит голосование по всем внесенным предложениям в порядке их поступления.

После объявления председательствующим о начале голосования никто не вправе прерывать голосование.

После окончания голосования председательствующий объявляет его результаты и принятое решение.

43. При голосовании по каждому вопросу депутат имеет один голос, подавая его "за", "против" или "воздержался".

Депутат, отсутствовавший во время голосования, не вправе проголосовать позже.

44. При проведении тайного голосования с использованием бюллетеней Курултаем избирается Счетная комиссия из числа депутатов. В Счетную комиссию не могут входить депутаты, чьи кандидатуры выдвинуты в состав избираемых органов или на должности должностных лиц. Об избрании Счетной комиссии Курултай принимает постановление.

Счетная комиссия избирает из своего состава председателя и секретаря комиссии. Решения Счетной комиссии принимаются большинством голосов от общего числа ее членов. В случае, если голоса разделились поровну, голос председателя комиссии является решающим.

Бюллетени с необходимой для голосования информацией изготавливаются под контролем Счетной комиссии по установленной ею форме и в определенном количестве.

О включении кандидатов в бюллетень для тайного голосования Курултай принимает постановление.

Дата, время и место голосования, порядок его проведения устанавливаются Счетной комиссией и объявляются ее председателем.

Каждому депутату выдается один бюллетень, подписанный председателем Счетной комиссии. Общее количество бюллетеней не должно превышать численность списочного состава депутатов Курултая.

Бюллетени выдаются депутатам Курултая по предъявлении ими депутатского удостоверения.

Заполнение бюллетеня проводится депутатом в кабине для тайного голосования путем проставления отметки в бюллетене справа от фамилии кандидата, за которого он голосует, а в бюллетене по проекту решения – слова "за" либо "против" справа от одного из вариантов предлагаемых решений.

Для депутата с инвалидностью Счетная комиссия обеспечивает возможность самостоятельного заполнения бюллетеня с применением доступного формата и (или) ассистивных средств, позволяющих сохранить тайну голосования. Отметка в бюллетене проставляется способом, позволяющим однозначно определить волеизъявление депутата.

Недействительными считаются бюллетени неустановленной формы, а при избрании должностных лиц – также бюллетени, в которых отмечено более одной кандидатуры на одну должность. Фамилии, дописанные в бюллетене, при подсчете голосов не учитываются. Бюллетени, в которых отмечено более одного проекта решения, также считаются недействительными.

Признаются действительными, но не учитываются при подсчете голосов незаполненные бюллетени и бюллетени, в которых не отмечены фамилии всех кандидатов.

Урна для голосования вскрывается Счетной комиссией после окончания голосования. До окончания голосования вскрытие урны запрещается.

Перед вскрытием урны для голосования все неиспользованные бюллетени подсчитываются и погашаются Счетной комиссией.

Вскрытие урны для голосования осуществляется в присутствии всех членов Счетной комиссии. О результатах тайного голосования Счетная комиссия составляет протокол, который подписывается всеми ее членами. По докладу Счетной комиссии Курултай открытым голосованием большинством голосов от общего числа депутатов утверждает протокол Счетной комиссии о результатах тайного голосования.

При выявлении ошибок в процедуре или технике проведенного голосования, по решению Курултая проводится повторное голосование.

Депутат, отсутствовавший во время тайного голосования, не вправе проголосовать позже.

Глава 6. АКТЫ КУРУЛТАЯ. ПОРЯДОК РЕАЛИЗАЦИИ ПРАВА ЗАКОНОДАТЕЛЬНОЙ ИНИЦИАТИВЫ

45. Курултай принимает законы, в том числе конституционные, которые регулируют важнейшие общественные отношения, устанавливают основополагающие принципы и нормы, предусмотренные Конституцией Республики Казахстан.

Конституционные законы принимаются по вопросам, предусмотренным Конституцией Республики Казахстан, большинством не менее двух третей голосов от общего числа депутатов Курултая, если иное не предусмотрено Конституцией Республики Казахстан.

Законы принимаются большинством голосов от общего числа депутатов Курултая, если иное не предусмотрено Конституцией Республики Казахстан.

Решение Курултая о принятии закона, в том числе конституционного, оформляется соответствующим постановлением.

46. Законы, в том числе конституционные, вступают в силу после их подписания Президентом Республики Казахстан.

47. Законы вводятся в действие по истечении десяти календарных дней после дня их первого официального опубликования, если в самом законе или в законе о введении его в действие не указан иной срок в соответствии с Законом Республики Казахстан "О правовых актах".

48. По иным вопросам своей компетенции Курултай издает постановления.

Постановления Курултая принимаются большинством голосов от общего числа его депутатов, если иное не предусмотрено Конституцией Республики Казахстан.

49. Постановления Курултая вводятся в действие со дня их принятия, если в самом постановлении не указан иной срок.

50. Порядок разработки, представления, обсуждения, введения в действие и опубликования законодательных и иных нормативных правовых актов, не предусмотренный настоящим Регламентом, регулируется Законом Республики Казахстан "О правовых актах".

51. Обращения, декларации и заявления Курултая, не носящие законодательного характера, принимаются в порядке, установленном настоящим Регламентом.

52. Право законодательной инициативы реализуется путем официального внесения в Курултай субъектом права законодательной инициативы текста проекта закона на бумажном носителе и в форме электронного документа, в том числе посредством цифровых объектов, на казахском и русском языках с необходимыми материалами.

В соответствии с Конституцией Республики Казахстан право законодательной инициативы принадлежит:

1) Президенту Республики Казахстан, который вносит проект закона специальным посланием;

2) депутатам Курултая, которые вносят проект закона представлением;

3) Правительству, которое вносит проект закона постановлением;

4) Қазақстан Халық Кеңесі, который вносит проект закона решением.

53. Проекты законов, инициируемые депутатами Курултая или Қазақстан Халық Кеңесі, и требующие положительного заключения Правительства в соответствии с пунктом 6 статьи 60 Конституции Республики Казахстан, направляются депутатами или Қазақстан Халық Кеңесі на заключение Правительства до их официального внесения в Курултай.

54. Материалы по проекту закона, представляемые в Курултай, должны содержать:

1) текст проекта закона;

2) решение субъекта права законодательной инициативы о внесении проекта закона в Курултай;

3) приложения, предусмотренные Законом Республики Казахстан "О правовых актах", в том числе по проекту закона о республиканском бюджете или о внесении изменений и дополнений в закон о республиканском бюджете – материалы, предусмотренные Бюджетным кодексом Республики Казахстан.

По проекту закона о ратификации или денонсации международного договора материалы также должны содержать копию международного договора, официально заверенную Министерством иностранных дел Республики Казахстан либо депозитарием международного договора на языках его заключения, официально заверенные центральным государственным органом, ответственным за его заключение, аутентичные переводы международного договора на казахский и русский языки в случае, если они не являлись языками заключения международного договора, заключение научной экспертизы;

4) положительное заключение Правительства по проекту закона, инициируемому депутатами Курултая или Қазақстан Халық Кеңесі, предусматривающему сокращение государственных доходов или увеличение государственных расходов. Для проектов законов, вносимых в Курултай в порядке законодательной инициативы Президента Республики Казахстан, наличие такого заключения не требуется.

К проекту закона о внесении изменений и (или) дополнений в законы прилагается сравнительная таблица действующей и предлагаемой редакций структурных элементов закона с соответствующим обоснованием вносимых изменений и (или) дополнений.

55. Поступившие в Курултай проект закона и необходимые материалы, за исключением проекта закона, внесенного в порядке законодательной инициативы Президента Республики Казахстан или Правительства в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, подлежат предварительной проверке в Аппарате Курултая на предмет их полноты, соответствия установленным требованиям к оформлению, а также аутентичности текстов проекта закона и его неотъемлемых частей на казахском и русском языках.

Если проект закона и необходимые материалы соответствуют требованиям, установленным Законом Республики Казахстан "О правовых актах" и настоящим Регламентом, Аппарат Курултая в течение пяти рабочих дней регистрирует проект закона и передает его Председателю Курултая.

При несоответствии проекта закона или необходимых материалов требованиям, установленным Законом Республики Казахстан "О правовых актах" и настоящим Регламентом, Аппарат Курултая в срок не более пяти рабочих дней возвращает проект закона субъекту права законодательной инициативы либо органу-разработчику без регистрации для устранения замечаний.

Проект закона, внесенный в порядке законодательной инициативы Президента Республики Казахстан или Правительства в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, регистрируется и передается Председателю Курултая немедленно.

Проекты законов по одному и тому же вопросу считаются альтернативными и рассматриваются в порядке, установленном настоящим Регламентом.

56. Очередность и сроки рассмотрения Курултаем проектов законов определяются Бюро Курултая, а также в случаях, установленных Конституцией Республики Казахстан, – Президентом Республики Казахстан.

57. Президент Республики Казахстан вправе специальным посланием Курултаю определять приоритетность рассмотрения проектов законов, означающую, что соответствующие проекты законов должны быть приняты в первоочередном порядке в течение двух месяцев.

58. Проекты законов, внесенные в порядке законодательной инициативы Правительства в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, подлежат рассмотрению Курултаем немедленно.

В случае внесения в Курултай проектов законов, предусмотренных частью первой настоящего пункта, Правительство вправе принимать под свою ответственность временные нормативные правовые акты, имеющие силу закона, по вопросам, указанным в пункте 3 статьи 60 Конституции Республики Казахстан, которые действуют до вступления в силу принятых Курултаем законов или до отклонения Курултаем проектов законов.

Глава 7. ПРАВИЛА ЗАКОНОТВОРЧЕСКОГО ПРОЦЕССА В КУРУЛТАЕ

59. Председатель Курултая направляет проект закона курирующему заместителю Председателя Курултая и в соответствующий комитет для подготовки проекта решения Бюро Курултая о порядке его дальнейшего рассмотрения.

60. Бюро Курултая своим постановлением определяет головной комитет по проекту закона для подготовки заключения по нему, а также срок вынесения на рассмотрение Курултая в первом чтении. Указанный срок не может быть более девяноста календарных дней, без учета времени между сессиями Курултая, если иное не установлено настоящим Регламентом.

Срок вынесения на рассмотрение Курултая в первом чтении проекта закона, по которому Президент Республики Казахстан своим специальным посланием определил приоритетность рассмотрения, составляет не более двадцати календарных дней.

Срок вынесения на рассмотрение Курултая в первом чтении проекта закона, внесенного в порядке законодательной инициативы Правительства в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, составляет не более пяти рабочих дней.

Срок вынесения на рассмотрение Курултая в первом чтении проекта закона о республиканском бюджете или о внесении изменений и дополнений в закон о республиканском бюджете определяется с учетом сроков, установленных Бюджетным кодексом Республики Казахстан.

61. Изменение срока вынесения на рассмотрение Курултая проекта закона осуществляется решением Бюро Курултая на основании обращения головного комитета на имя Председателя Курултая.

Процедура продления срока не применяется в отношении проектов законов, по которым Президент Республики Казахстан своим специальным посланием определил приоритетность рассмотрения, и проектов законов, внесенных в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны.

62. Текст проекта закона в редакции его инициатора с необходимыми материалами размещается в автоматизированной системе и на интернет-ресурсе Курултая.

63. Постоянные комитеты Курултая, не являющиеся головными по проекту закона, определяют депутатов-членов комитета в состав рабочей группы, создаваемой головным комитетом, а также представляют в головной комитет заключения в письменном виде.

64. Срок представления заключений постоянных комитетов и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая определяется головным комитетом в пределах установленных в соответствии с настоящим Регламентом сроков, но не менее двадцати календарных дней для первого и второго чтения, а также не менее семи календарных дней для третьего (окончательного) чтения, исчисляемых без учета времени между сессиями Курултая, если иное не предусмотрено настоящим Регламентом.

По проекту закона, по которому Президент Республики Казахстан своим специальным посланием определил приоритетность рассмотрения, срок представления заключений постоянных комитетов и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая не может быть более десяти календарных дней.

По проекту закона, внесенного в порядке законодательной инициативы Правительства в целях оперативного реагирования на условия, создающие угрозу жизни и здоровью населения, конституционному строю, охране общественного порядка, экономической безопасности страны, срок представления заключений постоянных комитетов и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая не может быть более трех рабочих дней.

65. Заключение постоянного комитета, не являющегося головным, содержит:

1) по проекту закона, выносимому на рассмотрение Курултая в первом чтении – замечания и предложения по основным положениям проекта с обоснованием их внесения (при их наличии);

2) по проекту закона, выносимому на рассмотрение Курултая во втором и третьем чтениях – редакцию поправок к проекту закона с обоснованием их внесения (при их наличии) в виде сравнительной таблицы установленного образца.

Комитет вправе представить заключение и поправки к проекту закона сразу.

66. Депутаты Курултая и фракции политических партий вправе давать к проекту закона свои поправки письменно в виде сравнительной таблицы установленного образца непосредственно в рабочую группу или головной комитет.

Поправки к проекту закона представляются в рабочую группу или головной комитет в порядке, установленном настоящим Регламентом, не позднее десяти календарных дней до вынесения его на рассмотрение Курултая во втором чтении.

67. Обсуждение проекта закона в постоянных комитетах и рабочих группах проходит открыто.

Информация о дате, времени и месте проведения заседания постоянного комитета или рабочей группы по обсуждению проекта закона доводится до сведения депутатов Курултая и заинтересованных лиц заблаговременно.

Участие должностных лиц центральных государственных и местных исполнительных органов, а также при необходимости иных руководящих должностных лиц государственных органов, чью компетенцию затрагивают рассматриваемые вопросы, на заседаниях Курултая, постоянных комитетов и рабочих групп осуществляется в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

68. Головной комитет в целях обсуждения основных положений проекта закона, предполагаемых социально-экономических и иных последствий в случае его принятия, вправе проводить его презентацию депутатам Курултая.

На презентацию приглашаются депутаты Курултая, должностные лица органа-разработчика проекта закона и иных государственных органов, осуществлявших согласование соответствующего проекта, и при необходимости представители организаций, принимавших участие в разработке или согласовании проекта.

Головной комитет вправе пригласить на презентацию проекта закона должностных лиц заинтересованных государственных органов, общественных объединений и иных некоммерческих организаций, субъектов предпринимательства, ученых, экспертов, специалистов.

Презентация может проводиться в режиме видеоконференцсвязи, а также в очном или смешанном форматах.

69. Обсуждение проектов законов о республиканском бюджете, о внесении изменений и дополнений в закон о республиканском бюджете, об объемах трансфертов общего характера на заседаниях рабочих групп и постоянных комитетов проводится с учетом требований, предусмотренных Бюджетным кодексом Республики Казахстан.

70. Головной комитет для подготовки заключения по проекту закона вправе создавать рабочую группу.

Головной комитет вправе привлекать к работе инициаторов проекта закона, депутатов, представителей органа-разработчика и иных заинтересованных государственных органов и организаций, общественных объединений и иных некоммерческих организаций, субъектов предпринимательства, ученых, экспертов, специалистов, работников Аппарата Курултая.

Руководителем рабочей группы определяется депутат Курултая из числа депутатов-членов головного комитета.

71. Заседания рабочей группы правомочны при наличии не менее двух третей от общего числа депутатов, входящих в ее состав.

На заседаниях рабочей группы вправе принимать участие депутат Курултая, не входящий в ее состав, без права голоса.

По решению руководителя рабочей группы на заседаниях могут присутствовать иные приглашенные лица.

72. Головной комитет (рабочая группа) вправе привлечь к обсуждению проекта закона научного правового и (или) иного эксперта, проводившего научную правовую и (или) иную экспертизу проекта, для разъяснения данного им ранее заключения.

Участие научного правового и (или) иного эксперта может быть произведено в режиме видеоконференцсвязи.

73. Рабочая группа в ходе обсуждения проекта закона, если иное не предусмотрено настоящим Регламентом:

1) для вынесения проекта закона на рассмотрение Курултая в первом чтении – обобщает замечания и предложения постоянных комитетов и депутатов по основным положениям проекта закона;

2) для вынесения проекта закона на рассмотрение Курултая во втором и третьем чтениях – обобщает поправки постоянных комитетов, депутатов, фракций политических партий и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая (при их наличии) в сравнительную таблицу установленного образца.

74. Решения на заседаниях рабочей группы принимаются большинством голосов от общего числа депутатов-членов рабочей группы, присутствующих на заседании.

При голосовании депутат имеет один голос, подавая его "за", "против" или "воздержался".

Депутат, отсутствовавший во время голосования, не вправе проголосовать позже.

Руководитель рабочей группы пользуется правом решающего голоса в случае, если при голосовании голоса депутатов разделятся поровну.

75. По итогам обсуждения проекта закона головной комитет готовит:

1) для вынесения проекта закона на рассмотрение Курултая в первом чтении – заключение, а также соответствующие проекты решений Курултая и его Бюро;

2) для вынесения проекта закона на рассмотрение Курултая во втором чтении – заключение, сравнительную таблицу (при наличии поправок), текст проекта закона с учетом принятых комитетом поправок, а также соответствующие проекты решений Курултая и его Бюро;

3) для вынесения проекта закона на рассмотрение Курултая в третьем чтении – заключение, итоговую сравнительную таблицу (при наличии поправок), окончательный текст проекта закона, а также соответствующие проекты решений Курултая и его Бюро.

Сравнительная таблица и текст проекта закона, которые выносятся на второе и (или) третье чтение, должны быть подготовлены с учетом аутентичности их текстов на казахском и русском языках.

В заключении отражается позиция других постоянных комитетов по проекту закона, а также предложение головного комитета об одобрении проекта закона в первом и втором чтениях, принятию закона или отклонению проекта закона.

Заключение головного комитета, итоговая сравнительная таблица размещаются головным комитетом в автоматизированной системе и на интернет-ресурсе Курултая.

76. Сравнительная таблица, как правило, готовится ко второму и третьему чтениям проекта закона.

Сравнительная таблица должна содержать:

1) текст структурного элемента закона и проекта закона, к которому предлагается поправка;

2) редакцию предлагаемой поправки;

3) обоснование внесения поправки;

4) данные об авторе поправки;

5) решение головного комитета о принятии или непринятии поправки;

6) обоснование головного комитета в случае непринятия поправки.

Автор поправки вправе уточнять ее редакцию в ходе обсуждения проекта закона в рабочей группе или в головном комитете.

Поправки, внесенные в сравнительную таблицу, могут быть сняты только их авторами посредством подтверждения своей подписью. Снятие автором своей поправки устно, зафиксированное в стенограмме в ходе проведения заседания рабочей группы или головного комитета, приравнивается к снятию посредством своей подписи. Снятие поправки доводится до сведения членов рабочей группы на ближайшем заседании рабочей группы или головного комитета.

77. Правительство вправе вносить предложения с поправками к проектам законов, находящимся в Курултае, только во исполнение поручений Президента Республики Казахстан и Премьер-Министра, требующих незамедлительного внесения изменений в законы.

Данные предложения направляются за подписью Премьер-Министра на имя Председателя Курултая.

Председатель Курултая направляет поступившие предложения курирующим заместителям Председателя Курултая и в соответствующие комитеты для их обсуждения в рамках проекта закона, не рассмотренного во втором чтении.

Комитет рассматривает поступившие предложения и по итогам обсуждения вправе внести их в виде поправок в сравнительную таблицу.

78. Поправки соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая должны быть связаны с нормами проекта закона и не могут концептуально изменять его содержание.

79. Проект закона, подготовленный к рассмотрению на заседании Курултая, материалы к нему направляются головным комитетом в Бюро Курултая не позднее двух рабочих дней до его заседания для внесения на рассмотрение Курултая.

80. Бюро Курултая с учетом заключения головного комитета включает проект закона в повестку дня заседания Курултая.

Проект закона может быть рассмотрен на заседании Курултая лишь при наличии по нему заключений всех постоянных комитетов Курултая.

Проект закона, по которому головным комитетом материалы представлены не в полном объеме, в повестку дня заседания Курултая не включается.

Повестка дня заседания и материалы, касающиеся вопросов, вносимых на рассмотрение Курултая, заблаговременно размещаются в автоматизированной системе и на интернет-ресурсе Курултая, но не позднее двух рабочих дней до заседания Курултая.

81. Рассмотрение проектов законов на заседаниях Курултая осуществляется в трех чтениях, за исключением проектов законов о ратификации или денонсации международного договора, которые рассматриваются в двух чтениях.

Второе чтение проектов законов о ратификации или денонсации международного договора является окончательным и проводится по правилам третьего чтения для иных проектов законов.

82. В первом чтении Курултай обсуждает цели, задачи, основные положения и соответствие проекта закона проводимой государственной политике в регулируемых проектом сферах, предполагаемые социально-экономические, правовые, экологические и иные последствия в случае принятия закона.

При рассмотрении проекта закона в первом чтении на заседании Курултая с докладом (докладами) выступает субъект права законодательной инициативы или его представитель. Выступление производится с трибуны.

При рассмотрении проектов законов о республиканском бюджете, о внесении изменений и дополнений в закон о республиканском бюджете, об объемах трансфертов общего характера с докладами выступают уполномоченные лица, определенные Бюджетным кодексом Республики Казахстан.

После завершения доклада (докладов) депутаты вправе задавать вопросы докладчику (докладчикам) и иным приглашенным лицам.

После постановки вопросов и ответов на них с содокладом по проекту закона выступает руководитель рабочей группы, который озвучивает заключение головного комитета. Выступление производится с места.

После завершения содоклада открываются прения.

По итогам обсуждения Курултай принимает решение об одобрении проекта закона в первом чтении, возврате на доработку в головной комитет либо об его отклонении.

При внесении головным комитетом замечаний (предложений) по основным положениям проекта закона, концептуально изменяющих его содержание, Курултай принимает решение об одобрении проекта закона в первом чтении с учетом указанных замечаний (предложений).

При внесении альтернативных проектов законов по одному и тому же вопросу Курултай обсуждает их одновременно и принимает решение о том, какой один из рассматриваемых проектов законов одобрить в первом чтении и какой (какие) отклонить.

83. После первого чтения продолжается обсуждение норм проекта закона, обобщаются поправки постоянных комитетов, депутатов, фракций политических партий и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая (при их наличии) в сравнительную таблицу.

84. Поправки к проекту закона, предусматривающие сокращение государственных доходов или увеличение государственных расходов, по представлению рабочей группы направляются головным комитетом в Правительство для дачи заключения. Такие поправки могут быть внесены в сравнительную таблицу только при наличии положительного заключения Правительства.

В случае, если по заключению Правительства требуются дополнительные пояснения, головной комитет вправе истребовать их у Правительства.

85. Во втором чтении Курултай обсуждает поправки к проекту закона, внесенные в рабочую группу или головной комитет в письменном виде и включенные в сравнительную таблицу головного комитета.

При рассмотрении проекта закона во втором чтении на заседании Курултая с докладом выступает руководитель рабочей группы, который озвучивает заключение головного комитета. Выступление производится с места.

После завершения доклада депутаты вправе задавать вопросы докладчику, субъекту права законодательной инициативы или его представителю и иным приглашенным лицам.

Прения по проекту закона не открываются, за исключением случая, предусмотренного частью седьмой настоящего пункта.

По итогам обсуждения Курултай принимает решение об одобрении проекта закона во втором чтении и сроке вынесения его на рассмотрение Курултая в третьем чтении, возврате на доработку в головной комитет либо об его отклонении. Третье чтение по проекту закона проводится в срок, как правило, до пятнадцати рабочих дней, без учета времени между сессиями Курултая.

Голосование по проекту закона может проводиться в целом с учетом принятых головным комитетом поправок, включенных в сравнительную таблицу, если ни один из депутатов не возражает против такого порядка.

Депутат, не согласный с решением головного комитета о непринятии предложенной им поправки, вправе выступить с обоснованием необходимости принятия поправки. В этом случае голосование проводится постатейно или по позициям сравнительной таблицы в хронологическом порядке и первой ставится указанная поправка.

86. После второго чтения рабочая группа готовит окончательную редакцию проекта закона.

Рабочая группа обсуждает только те поправки, которые направлены на приведение проекта закона в соответствие с Конституцией Республики Казахстан и иным законодательством Республики Казахстан, правилами юридической техники, на устранение правовых пробелов, внутренних противоречий и замечаний редакционного характера, обеспечение внутренней совместимости правовых норм и аутентичности текстов на казахском и русском языках. Иные поправки, изменяющие правовое содержание проекта закона, одобренного Курултаем во втором чтении, не рассматриваются и в сравнительную таблицу не включаются.

Поправки, направленные на приведение текста проекта закона в соответствие с правилами юридической техники, а также поправки редакционного характера не включаются в сравнительную таблицу головного комитета и учитываются при оформлении текста закона.

87. В третьем чтении Курултай рассматривает только поправки, внесенные в письменном виде и включенные в сравнительную таблицу головного комитета.

При рассмотрении проекта закона в третьем чтении на заседании Курултая с докладом выступает руководитель рабочей группы, который озвучивает заключение головного комитета. Выступление производится с места.

Вопросы докладчику не задаются и прения по проекту закона не открываются.

По итогам рассмотрения Курултай принимает решение о принятии закона, возврате на доработку в головной комитет либо об отклонении проекта закона.

88. Закон, принятый Курултаем, предварительно скрепляется подписями Председателя Курултая и Премьер-Министра, на которых возлагается ответственность за их соответствие Конституции Республики Казахстан и законам Республики Казахстан, и в течение десяти дней представляется на подпись Президенту Республики Казахстан.

Подготовка закона к скреплению подписями Председателя Курултая и Премьер-Министра осуществляется Аппаратом Курултая во взаимодействии с соответствующими структурными подразделениями Аппарата Правительства и Администрации Президента Республики Казахстан.

89. Президент Республики Казахстан подписывает представленный Курултаем закон в течение одного месяца, обнародует закон либо возвращает закон или отдельные его статьи для повторного обсуждения и голосования.

90. Поступившие в Курултай возражения Президента Республики Казахстан по закону в целом или отдельным его статьям регистрируются и передаются Аппаратом Курултая Председателю Курултая немедленно.

91. Председатель Курултая направляет возражения Президента Республики Казахстан курирующему заместителю Председателя Курултая и в комитет, ранее являвшийся головным по данному закону, для подготовки проекта решения Бюро Курултая о порядке дальнейшего рассмотрения возражений.

92. Бюро Курултая своим постановлением поручает комитету, ранее являвшемуся головным по закону, по которому в целом или по отдельным его статьям поступили возражения Президента, подготовить заключение в срок не более пятнадцати календарных дней для вынесения их на рассмотрение Курултая.

93. Повторное обсуждение и голосование по закону или отдельным статьям закона, вызвавшим возражения Президента Республики Казахстан, проводятся в месячный срок, который начинается со дня направления возражений и заканчивается в соответствующий день (число) следующего месяца. Если окончание срока приходится на месяц, в котором нет соответствующего числа, то срок истекает в последний день этого месяца. Месячный срок прерывается, если он по времени не совпадает с сессионным периодом работы Курултая, установленным пунктом 3 статьи 58 Конституции Республики Казахстан, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 4 статьи 58 и пунктами 2 и 4 статьи 60 Конституции Республики Казахстан. Несоблюдение этого срока означает принятие возражений Президента Республики Казахстан.

94. В ходе рассмотрения возражений в Курултае Президент Республики Казахстан вправе с учетом предложений депутатов изменить предложенную им в возражениях редакцию закона в целом либо отдельных его статей.

95. При повторном обсуждении и голосовании закона или отдельных его статей на заседании Курултая голосование проводится по закону в целом, если возражения Президента Республики Казахстан вызвал закон в целом, либо по отдельным его статьям, вызвавшим возражения Президента.

96. Если Курултай по конституционным законам или отдельным статьям конституционного закона большинством в три четверти голосов от общего числа депутатов, а по закону или отдельным статьям закона большинством в две трети голосов от общего числа депутатов преодолеет возражения Президента Республики Казахстан, Президент в течение одного месяца подписывает конституционный закон или закон.

97. Если возражения Президента Республики Казахстан не преодолены, конституционный закон или закон считается непринятым или принятым в редакции, предложенной Президентом.

98. Курултай вправе в целом отклонить проект закона большинством голосов от общего числа депутатов. Проект закона может быть отклонен на любой из стадий его рассмотрения. Отклоненный проект закона считается непринятым и возвращается инициатору.

Решение Курултая об отклонении проекта закона оформляется постановлением.

99. Президент Республики Казахстан, депутаты Курултая, Правительство и Қазақстан Халық Кеңесі вправе отозвать из Курултая проект закона, внесенный ими в порядке законодательной инициативы, на любой стадии его рассмотрения.

Решение об отзыве проекта закона оформляется в том же порядке, в каком он был внесен, и в письменном виде вносится на имя Председателя Курултая.

Информация об отзыве проекта закона доводится Аппаратом Курултая до сведения депутатов в течение трех рабочих дней со дня регистрации решения об отзыве.

100. В случае прекращения полномочий депутата (депутатов), являющегося (являющихся) инициатором (инициаторами) проекта закона, решением Бюро Курултая ранее принятое решение о принятии в работу данного проекта закона либо о порядке его рассмотрения может быть признано утратившим силу. Если решение о принятии в работу проекта закона либо о порядке его рассмотрения не утратило своей силы, головной комитет вправе продолжить работу в соответствии с настоящим Регламентом.

101. Обсуждение и утверждение отчетов Правительства и Высшей аудиторской палаты об исполнении республиканского бюджета осуществляются в порядке, установленном Бюджетным кодексом Республики Казахстан.

Глава 8. ПОРЯДОК ПРИНЯТИЯ АКТОВ, НЕ НОСЯЩИХ ЗАКОНОДАТЕЛЬНОГО ХАРАКТЕРА

102. Курултай вправе по вопросам своей компетенции принимать обращения, декларации и заявления, не носящие законодательного характера.

Инициатива о принятии указанных актов принадлежит депутатам Курултая, а также депутатским объединениям, оформляется в виде письменного обращения на имя Председателя Курултая и подписывается депутатами-инициаторами с указанием их фамилий, имен и отчеств (если они указаны в документах, удостоверяющих личность). К обращению прилагается проект текста обращения, декларации или заявления.

103. Обращение содержит призыв или предложение, направленное гражданам Республики Казахстан, институтам гражданского общества, международным либо межпарламентским организациям.

Обращение выражает солидарность депутатов по вопросам социально-экономического и культурно-гуманитарного развития страны.

104. Декларация выполняет консолидирующую функцию, способствует укреплению общественного диалога и единства народа Казахстана, выражает приверженность фундаментальным общественным ценностям, историческому наследию, общенациональным идеям трудолюбия, прогресса и созидания.

Декларация принимается по наиболее значимым общественно-политическим событиям, историческим датам и важным государственным решениям.

105. Заявление выражает позицию депутатов по актуальным и широко обсуждаемым текущим событиям или явлениям общественной жизни.

106. Обращения, декларации и заявления носят рекомендательный характер и не могут содержать поручений или обязательных к исполнению требований в адрес государственных органов и организаций, физических и юридических лиц.

107. Бюро Курултая в течение трех рабочих дней со дня регистрации обращения создает рабочую группу из числа инициаторов, избирает ее руководителя и определяет дату рассмотрения на заседании Курултая.

108. На заседании Курултая с докладом выступает руководитель рабочей группы. Продолжительность доклада – до десяти минут.

Депутаты вправе задавать вопросы докладчику, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них – до тридцати минут, а для прений – до одного часа.

109. Обращения, декларации и заявления принимаются большинством голосов от общего числа депутатов Курултая и оформляются соответствующим постановлением Курултая.

РАЗДЕЛ 3. ПОРЯДОК РАССМОТРЕНИЯ КУРУЛТАЕМ КАДРОВЫХ ВОПРОСОВ

Глава 9. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ДАЧЕ ПРЕЗИДЕНТУ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН СОГЛАСИЯ НА НАЗНАЧЕНИЕ НА ДОЛЖНОСТИ ДОЛЖНОСТНЫХ ЛИЦ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

110. Перечень должностных лиц Республики Казахстан, назначаемых на должности Президентом Республики Казахстан с согласия Курултая, определяется Конституцией.

111. Президент Республики Казахстан для получения согласия Курултая на назначение на должности Вице-Президента, Премьер-Министра, судей Конституционного Суда, членов Центральной избирательной комиссии и Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан вносит в Курултай письменные представления.

112. На основании представлений Президента Республики Казахстан для получения согласия на назначение на должности Вице-Президента и Премьер-Министра Курултай по предложению Председателя Курултая принимает решение о включении соответствующего вопроса в повестку дня ближайшего заседания.

Кандидатура Премьер-Министра вносится Президентом Республики Казахстан после консультаций с фракциями политических партий, представленных в Курултае.

113. На основании представлений Президента Республики Казахстан для получения согласия на назначения на должности судей Конституционного Суда, членов Центральной избирательной комиссии и Высшей аудиторской палаты Курултай по предложению его Бюро принимает решение о включении соответствующего вопроса в повестку дня ближайшего заседания.

До рассмотрения на заседании Курултая указанные кандидатуры подлежат обсуждению на заседании соответствующего постоянного комитета Курултая, определяемого решением Бюро Курултая.

На заседании соответствующего постоянного комитета могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения членов комитета "за" или "против" предложенной кандидатуры.

По итогам обсуждения комитет большинством голосов от общего числа его членов выносит заключение, оглашаемое представителем комитета на заседании Курултая.

114. Согласие Курултая на назначение на должности должностных лиц Республики Казахстан, указанных в пункте 111 настоящего Регламента, дается на заседании Курултая большинством голосов от общего числа его депутатов.

При рассмотрении вопроса о даче согласия на назначение на должности на заседании Курултая кандидатуры представляет Президент Республики Казахстан или уполномоченное им должностное лицо.

На заседании Курултая могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения депутатов "за" или "против" предложенной кандидатуры.

Прения по предложенной кандидатуре могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

115. В случае, если Курултай принял решение об отказе в даче согласия на назначение на должности предложенных Президентом Республики Казахстан кандидатур, Президент вносит в Курултай письменные представления на тех же лиц или на новые кандидатуры.

Президент Республики Казахстан вправе распустить Курултай в случае повторного отказа в даче согласия на назначение на должности Вице-Президента, Премьер-Министра, судей Конституционного Суда, членов Центральной избирательной комиссии и Высшей аудиторской палаты, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 3 статьи 62 Конституции Республики Казахстан.

116. Решение Курултая по кандидатурам должностных лиц Республики Казахстан, назначаемых на должности Президентом Республики Казахстан с согласия Курултая, принимается отдельно по каждой кандидатуре путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования, и оформляется постановлением.

Решение Курултая об отказе в даче согласия на назначение на должности представленных Президентом Республики Казахстан кандидатур должно содержать развернутую мотивировку причин отклонения.

Глава 10. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ИЗБРАНИЮ И ОСВОБОЖДЕНИЮ ОТ ДОЛЖНОСТЕЙ СУДЕЙ ВЕРХОВНОГО СУДА

117. Курултай по письменному представлению Президента Республики Казахстан, основанному на рекомендации Высшего Судебного Совета Республики Казахстан, избирает и освобождает от должностей судей Верховного Суда на заседании Курултая большинством голосов от общего числа депутатов.

118. На основании представлений Президента Республики Казахстан Курултай по предложению Бюро принимает решение о включении соответствующего вопроса в повестку дня ближайшего заседания.

На заседании соответствующего постоянного комитета могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения членов комитета "за" или "против" предложенной кандидатуры.

119. При рассмотрении вопроса на заседании Курултая кандидатуры представляет Президент Республики Казахстан или уполномоченное им должностное лицо.

На заседании Курултая могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения депутатов "за" или "против" предложенной кандидатуры.

Прения по предложенной кандидатуре могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

120. В случае, если Курултай не принял решения об избрании на должности судей Верховного Суда, Президент Республики Казахстан вносит в Курултай письменные представления на тех же лиц или на новые кандидатуры.

В случае, если Курултай не принял решения об освобождении от должностей судей Верховного Суда, Президент Республики Казахстан вправе внести в Курултай повторное представление по данному вопросу.

121. Решение Курултая по избранию и освобождению от должностей судей Верховного Суда принимается отдельно по каждой кандидатуре путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования, и оформляется постановлением.

При внесении Президентом Республики Казахстан кандидатур на должность судьи Верховного Суда на альтернативной основе первой на голосование ставится кандидатура, рекомендация по избранию которой дана головным комитетом.

Решение об отклонении представленных кандидатур для избрания или освобождения от должности должно содержать развернутую мотивировку причин отклонения.

122. Курултай принимает присягу судей Верховного Суда на заседании Курултая.

Текст присяги устанавливается Конституционным законом Республики Казахстан "О судебной системе и статусе судей Республики Казахстан".

Присягу приносят судьи, впервые избранные на должности судей Верховного суда.

Текст присяги, надлежаще оформленный и отпечатанный на государственном или русском языках, произносится на одном из этих языков по выбору судьи, приводимого к присяге.

Бланк с текстом присяги с указанием даты принесения присяги вручается судье.

Глава 11. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ЛИШЕНИЮ НЕПРИКОСНОВЕННОСТИ СУДЕЙ КОНСТИТУЦИОННОГО СУДА И СУДЕЙ ВЕРХОВНОГО СУДА

123. Судьи Конституционного Суда, судьи Верховного Суда в течение срока своих полномочий не могут быть задержаны, кроме случаев задержания на месте преступления или совершения тяжких и особо тяжких преступлений, содержаться под стражей, подвергнуты домашнему аресту, приводу, административному взысканию, налагаемому в судебном порядке, привлечены к уголовной ответственности без согласия Курултая.

124. Для получения согласия на задержание, содержание под стражей, домашний арест, привод, применение мер административного взыскания, налагаемых в судебном порядке, привлечение к уголовной ответственности судьи Конституционного Суда, судьи Верховного Суда Генеральный Прокурор вносит представление в Курултай. Представление вносится перед ознакомлением судьи Конституционного Суда, судьи Верховного Суда с постановлением о квалификации деяний подозреваемого, перед задержанием, обращением в суд с ходатайством о санкционировании его содержания под стражей, домашним арестом, приводом, а также направлением дела об административном правонарушении в суд.

Представление Генерального Прокурора рассматривается не позднее чем в двухнедельный срок со дня его поступления, и Курултай вправе потребовать от соответствующих должностных лиц предоставления дополнительной информации. Курултай принимает мотивированное решение и в течение трех рабочих дней направляет его Генеральному Прокурору и руководителю государственного органа, осуществляющего дознание и предварительное расследование. Судья Конституционного Суда, судья Верховного Суда вправе участвовать в рассмотрении Курултаем вопроса о его неприкосновенности.

125. После регистрации повода к началу досудебного расследования в Едином реестре досудебных расследований досудебное расследование может быть продолжено только с согласия Генерального Прокурора. В случаях, когда судья Конституционного Суда, судья Верховного Суда задержан на месте преступления либо установлен факт приготовления или покушения на совершение тяжкого или особо тяжкого преступления, либо им совершено тяжкое или особо тяжкое преступление, досудебное расследование в отношении него может быть продолжено до получения согласия Генерального Прокурора, но с обязательным его уведомлением в течение суток.

Надзор за соблюдением законности в ходе расследования дела осуществляется Генеральным Прокурором.

РАЗДЕЛ 4. ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ КУРУЛТАЯ С КОНСТИТУЦИОННЫМ СУДОМ, ПРАВИТЕЛЬСТВОМ, ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

Глава 12. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С КОНСТИТУЦИОННЫМ СУДОМ

126. Курултай заслушивает ежегодные послания Конституционного Суда о состоянии конституционной законности в Республике Казахстан на своем заседании.

Послание Конституционного Суда не обсуждается и вопросы по нему не задаются. По результатам заслушивания Курултай принимает постановление о принятии послания к сведению.

127. Председатель Курултая, депутаты в количестве не менее одной пятой части от общего числа депутатов Курултая в соответствии с Конституцией Республики Казахстан вправе обращаться в Конституционный Суд в порядке, установленном Конституционным законом Республики Казахстан "О Конституционном Суде Республики Казахстан".

128. Обращение в Конституционный Суд подается в письменном виде и (или) электронной форме.

Обращение подписывается соответственно Председателем Курултая либо депутатами Курултая, являющимися субъектами обращения, с указанием их фамилий, имен и отчеств (если они указаны в документах, удостоверяющих личность). Обращение, оформленное в форме электронного документа, удостоверяется посредством электронной цифровой подписи.

Обращение в Конституционный Суд направляется Аппаратом Курултая.

Глава 13. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С ПРАВИТЕЛЬСТВОМ

129. Срок представления заключений Правительства на проекты законов, инициируемые депутатами Курултая, и поправки к проектам законов, находящимся на рассмотрении Курултая, предусматривающие сокращение государственных доходов или увеличение государственных расходов, не может превышать три месяца.

130. Депутаты вправе направить на заключение Правительства иные, чем предусмотрено пунктом 129 настоящего Регламента, инициируемые ими проекты законов, а также поправки к проектам законов, находящимся на рассмотрении Курултая, для выработки согласованных механизмов их реализации.

По проектам законов, инициируемым депутатами, а также по поправкам депутатов к проектам законов, находящимся на рассмотрении Курултая, может быть проведен анализ регуляторного воздействия по основаниям, установленным Предпринимательским кодексом Республики Казахстан, в рамках заключения Правительства.

131. Курултай заслушивает доклад Премьер-Министра об основных направлениях деятельности Правительства и всех его важнейших решениях на заседании Курултая.

Доклад Премьер-Министра не обсуждается и вопросы по нему не задаются. По результатам заслушивания Курултай принимает постановление о принятии доклада к сведению.

132. По кандидатурам, представляемым Премьер-Министром Президенту Республики Казахстан для назначения на должности членов Правительства, проводятся консультации с Курултаем в его соответствующих постоянных комитетах.

133. При проведении консультаций на заседании постоянного комитета кандидатуры для назначения на должности представляет Премьер-Министр или уполномоченное им должностное лицо.

На заседании комитета могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения членов комитета по предложенной кандидатуре.

134. По итогам консультаций постоянный комитет большинством голосов от общего числа его членов выносит заключение по каждой обсуждаемой кандидатуре, носящее рекомендательный характер.

135. Курултай вправе по инициативе не менее одной трети от общего числа депутатов Курултая заслушивать отчеты членов Правительства по вопросам их деятельности.

136. Инициатива депутатов о заслушивании отчета члена Правительства оформляется в виде письменного обращения на имя Председателя Курултая и подписывается депутатами-инициаторами с указанием их фамилий, имен и отчеств (если они указаны в документах, удостоверяющих личность).

137. Курултай на своем заседании большинством голосов от общего числа депутатов по предложению Бюро Курултая образует временную комиссию для подготовки вопроса о заслушивании отчета члена Правительства, избирает ее председателя, а также определяет дату заслушивания отчета на заседании Курултая.

Временная комиссия формируется из числа депутатов-инициаторов, представителей постоянных комитетов и фракций политических партий.

Деятельность временной комиссии ограничивается вопросом предварительного рассмотрения и подготовки заслушивания отчета члена Правительства.

138. Временная комиссия уведомляет члена Правительства, отчет которого подлежит заслушиванию, о дате заседания не позднее чем за семь календарных дней до его проведения.

Член Правительства вправе знакомиться с материалами, послужившими основанием для инициирования заслушивания его отчета.

139. Заслушивание отчета члена Правительства на заседании Курултая начинается с доклада председателя временной комиссии. Доклад председателя временной комиссии включает отчет о деятельности комиссии. Продолжительность доклада – до двадцати минут.

После завершения доклада слово для отчета предоставляется заслушиваемому члену Правительства. Продолжительность выступления – до тридцати минут.

После завершения отчета депутаты вправе задавать вопросы члену Правительства, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них – до одного часа, для прений – до полутора часов.

140. После завершения прений председательствующий на заседании Курултая ставит на голосование вопрос о принятии отчета члена Правительства к сведению либо об обращении к Президенту Республики Казахстан об освобождении члена Правительства от должности.

Вопросы на голосование ставятся в порядке их поступления.

141. Решение Курултая о принятии отчета члена Правительства к сведению принимается большинством голосов от общего числа депутатов Курултая и оформляется постановлением.

Обращение Курултая к Президенту Республики Казахстан об освобождении от должности члена Правительства в случае неисполнения им законов Республики Казахстан принимается большинством не менее чем двумя третями голосов от общего числа депутатов Курултая, оформляется постановлением и направляется Президенту Республики Казахстан для принятия решения об освобождении от должности члена Правительства в соответствии с Конституцией Республики Казахстан.

142. Курултай по инициативе не менее одной пятой от общего числа депутатов вправе большинством голосов от общего числа депутатов Курултая выразить вотум недоверия Правительству.

143. Инициатива депутатов о выражении вотума недоверия Правительству оформляется в виде письменного обращения на имя Председателя Курултая и подписывается депутатами-инициаторами с указанием их фамилий, имен и отчеств (если они указаны в документах, удостоверяющих личность).

Бюро Курултая в течение трех рабочих дней со дня регистрации обращения создает из числа депутатов-инициаторов, представителей постоянных комитетов и фракций политических партий рабочую группу для предварительного рассмотрения и подготовки вопроса, избирает ее руководителя и определяет дату вынесения вопроса на заседание Курултая.

Рабочая группа в установленном порядке уведомляет Правительство о дате заседания и направляет Премьер-Министру копии материалов, послуживших основанием для инициирования вопроса, не позднее чем за семь календарных дней до его проведения.

Члены Правительства имеют право присутствовать на заседаниях рабочей группы, знакомиться с материалами и давать устные или письменные пояснения.

144. Рассмотрение вопроса на заседании Курултая начинается с доклада руководителя рабочей группы. Продолжительность доклада – до двадцати минут.

Депутаты вправе задавать вопросы докладчику, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

После завершения прений Премьер-Министру либо уполномоченному им должностному лицу предоставляется право выступить перед Курултаем. Продолжительность выступления – до двадцати минут.

145. Если предложение о выражении вотума недоверия Правительству не наберет большинства голосов от общего числа депутатов Курултая, оно считается отклоненным.

Решение Курултая принимается путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования, и оформляется постановлением.

Повторное инициирование вопроса о вотуме недоверия Правительству по тем же основаниям допускается не ранее чем через шесть месяцев со дня отклонения предыдущего вотума.

146. Неутверждение Курултаем отчета Правительства об исполнении республиканского бюджета означает выражение Курултаем вотума недоверия Правительству.

147. В связи с непринятием внесенного Правительством проекта закона Премьер-Министр вправе поставить на заседании Курултая вопрос о доверии Правительству.

Голосование по этому вопросу проводится не ранее чем через сорок восемь часов с момента постановки вопроса о доверии. Если предложение о вотуме недоверия не наберет большинства голосов от общего числа депутатов Курултая, проект закона считается принятым без голосования. Однако Правительство не может пользоваться этим правом более двух раз в год.

Под периодом времени "год" следует понимать текущий год (с 1 января по 31 декабря).

Глава 14. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

148. Қазақстан Халық Кеңесі реализует право законодательной инициативы в соответствии с Конституцией Республики Казахстан, конституционными законами Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов", "О Қазақстан Халық Кеңесі" и настоящим Регламентом.

Порядок принятия решений о разработке и внесении проектов законов в Курултай регулируется Конституционным законом Республики Казахстан "О Қазақстан Халық Кеңесі" и Регламентом Қазақстан Халық Кеңесі.

149. В целях обеспечения представительства общественных интересов при формировании и реализации государственной политики представители Қазақстан Халық Кеңесі участвуют в слушаниях, заседаниях постоянных комитетов и рабочих групп, консультативно-совещательных органов по вопросам, отнесенным к его полномочиям.

150. Заключения и рекомендации Қазақстан Халық Кеңесі, подготовленные по итогам общественного обсуждения, направляются в постоянные комитеты и депутатские объединения.

151. Аппарат Курултая совместно с Секретариатом Қазақстан Халық Кеңесі в пределах своей компетенции обеспечивает взаимодействие Курултая с Қазақстан Халық Кеңесі и содействует реализации его цели и задач в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

РАЗДЕЛ 5. ДОЛЖНОСТНЫЕ ЛИЦА КУРУЛТАЯ И ОРГАНИЗАЦИОННЫЕ ФОРМЫ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

Глава 15. ПРЕДСЕДАТЕЛЬ КУРУЛТАЯ И ЕГО ЗАМЕСТИТЕЛИ

152. Председатель Курултая избирается на заседании Курултая из числа депутатов, свободно владеющих государственным языком, тайным голосованием большинством голосов от общего числа депутатов Курултая.

153. Кандидатура на должность Председателя Курултая выдвигается Президентом Республики Казахстан, который вносит в Курултай письменное представление.

154. Кандидатуру на должность Председателя Курултая представляет Президент Республики Казахстан или уполномоченное им должностное лицо.

Кандидату предоставляется право выступить перед Курултаем. Продолжительность выступления – до двадцати минут.

На заседании Курултая могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и лицу, представляющему кандидата;

2) высказаны мнения депутатов "за" или "против" предложенной кандидатуры.

Прения по предложенной кандидатуре могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

155. Тайное голосование по избранию Председателя Курултая проводится с использованием бюллетеней в порядке, установленном настоящим Регламентом.

156. В случае, если Курултай отказал в избрании предложенной Президентом Республики Казахстан кандидатуры на должность Председателя Курултая, Президент Республики Казахстан повторно выдвигает ту же либо новую кандидатуру.

Президент Республики Казахстан вправе распустить Курултай в случае повторного отказа в избрании Председателя Курултая.

157. Об избрании Председателя Курултая принимается постановление, подписываемое председательствующим на заседании.

158. Председатель Курултая может быть отозван от должности, а также уйти в отставку, если за это проголосовало большинство от общего числа депутатов Курултая.

Вопрос об освобождении от занимаемой должности Председателя Курултая рассматривается Курултаем на основании представления Президента Республики Казахстан на Председателя Курултая либо по инициативе не менее двух третей от общего числа депутатов Курултая, либо на основании личного заявления Председателя Курултая.

При рассмотрении вопроса на заседании Курултая председательствует один из заместителей Председателя Курултая согласно распределению обязанностей между ними.

159. Президент Республики Казахстан вносит в Курултай письменное представление об отзыве от должности Председателя Курултая.

На основании представления Президента Республики Казахстан Курултай принимает решение о включении соответствующего вопроса в повестку дня ближайшего заседания.

Представление оглашается на заседании Курултая Президентом Республики Казахстан или уполномоченным им должностным лицом, или председательствующим на заседании.

Депутаты вправе задавать вопросы докладчику, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них – до двадцати минут, а для прений – до тридцати минут.

После завершения прений Председателю Курултая предоставляется право выступить перед Курултаем. Продолжительность выступления – до пятнадцати минут.

Прения могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

160. Инициатива депутатов об отзыве от должности Председателя Курултая оформляется в виде письменного обращения и подписывается депутатами-инициаторами с указанием их фамилий, имен и отчеств (если они указаны в документах, удостоверяющих личность).

Председатель Курултая имеет право присутствовать на заседаниях рабочей группы, знакомиться с материалами и давать устные или письменные пояснения.

Рассмотрение вопроса на заседании Курултая начинается с доклада руководителя рабочей группы. Продолжительность доклада – до пятнадцати минут.

Депутаты вправе задавать вопросы докладчику, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Прения могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

161. Председатель Курултая вправе подать в отставку.

Вопрос об отставке Председателя Курултая включается в повестку дня ближайшего заседания Курултая на основании его личного заявления.

Рассмотрение вопроса начинается с выступления Председателя Курултая.

Депутаты вправе задавать вопросы Председателю Курултая, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Прения могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

162. Об освобождении от занимаемой должности Председателя Курултая принимается постановление, подписываемое председательствующим на заседании заместителем Председателя Курултая.

163. Председатель Курултая:

1) открывает сессии Курултая, если иное не предусмотрено Конституцией Республики Казахстан;

2) созывает заседания Курултая и председательствует на них;

3) осуществляет общее руководство подготовкой вопросов, вносимых на рассмотрение Курултая;

4) представляет Курултаю кандидатуры к избранию на должности заместителей Председателя Курултая;

5) обеспечивает соблюдение регламента в деятельности Курултая;

6) руководит деятельностью Бюро Курултая;

7) подписывает акты, издаваемые Курултаем;

8) выполняет другие обязанности, возлагаемые на него Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом.

164. Председатель Курултая пользуется правом решающего голоса в случае, если при голосовании в Курултае голоса депутатов разделятся поровну.

165. По вопросам своей компетенции Председатель Курултая издает распоряжения.

166. Председатель Курултая имеет трех заместителей, избираемых на заседании Курултая из числа его депутатов большинством голосов от общего числа депутатов Курултая.

167. Кандидатуры к избранию на должности заместителей представляет Председатель Курултая.

Решение принимается отдельно по каждой кандидатуре путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования, и оформляется постановлением.

168. Кандидату предоставляется право выступить перед Курултаем. Продолжительность выступления – до десяти минут.

На заседании Курултая могут быть:

1) заданы вопросы кандидату и Председателю Курултая;

2) высказаны мнения депутатов "за" или "против" предложенной кандидатуры.

Прения по предложенной кандидатуре могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

169. В случае, если кандидаты на должности заместителей Председателя Курултая не набрали установленного количества голосов, Председатель Курултая представляет новые кандидатуры.

170. Заместитель Председателя Курултая может быть по предложению Председателя Курултая отозван от должности, если за это проголосовало большинство от общего числа депутатов Курултая.

Председатель Курултая вносит в Курултай письменное представление об отзыве от должности заместителя Председателя Курултая.

Вопрос об освобождении от должности заместителя Председателя Курултая включается в повестку дня ближайшего заседания Курултая по предложению Председателя Курултая.

Рассмотрение вопроса начинается с выступления Председателя Курултая.

Депутаты вправе задавать вопросы заместителю Председателя Курултая, отзываемому от должности, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

После завершения прений заместителю Председателя Курултая, отзываемому от должности, предоставляется право выступить перед Курултаем. Продолжительность выступления – до пятнадцати минут.

Прения могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

171. Заместитель Председателя Курултая вправе подать на имя Председателя Курултая заявление об освобождении от должности, если за это проголосовало большинство от общего числа депутатов Курултая.

Рассмотрение вопроса начинается с выступления Председателя Курултая.

Депутаты вправе задавать вопросы Председателю Курултая и его заместителю, подавшему заявление, а также высказывать свое мнение в ходе прений.

Прения могут не открываться, если на этом не настаивают депутаты.

172. Об освобождении от занимаемой должности заместителя Председателя Курултая принимается постановление.

173. Заместители Председателя Курултая выполняют по уполномочию Председателя Курултая отдельные его функции, а также исполняют обязанности Председателя Курултая в случае его отсутствия или невозможности осуществления им своих обязанностей.

174. По вопросам своей компетенции заместители Председателя Курултая издают распоряжения.

Глава 16. БЮРО КУРУЛТАЯ

175. Бюро Курултая является координационным органом Курултая, образуемым при Председателе Курултая.

В состав Бюро Курултая входят заместители Председателя Курултая, председатели постоянных комитетов, руководители фракций политических партий, представленных в Курултае.

176. Бюро Курултая:

1) осуществляет координацию работы постоянных комитетов и комиссий Курултая;

2) подготавливает для Курултая предложения по повестке дня и порядке рассмотрения вопросов на заседаниях Курултая;

3) оказывает содействие в организации совместной работы постоянных комитетов по вопросам, относящимся к компетенции нескольких комитетов;

4) решает иные вопросы организации работы Курултая, установленные настоящим Регламентом либо не отнесенные Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом к компетенции других органов и должностных лиц Курултая.

177. Заседания Бюро Курултая созываются Председателем Курултая по мере необходимости и правомочны при наличии не менее двух третей от общего числа членов Бюро.

В заседаниях Бюро Курултая вправе участвовать с правом совещательного голоса депутаты Курултая, не входящие в состав Бюро, а также представители Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.

Председатель Курултая вправе приглашать на заседания Бюро Курултая представителей государственных органов и организаций, общественных объединений и иных некоммерческих организаций, ученых, экспертов и специалистов.

178. Заседания Бюро Курултая стенографируются и ведется их видеозапись.

179. По решению Председателя Курултая заседание Бюро Курултая может проводиться в заочной форме.

Заочное голосование осуществляется членами Бюро Курултая лично.

Итоги заочного голосования оформляются протоколом, который подписывается Председателем Курултая и визируется Руководителем Аппарата Курултая.

180. По вопросам своей компетенции Бюро Курултая издает постановления, подписываемые Председателем Курултая.

Постановления Бюро Курултая принимаются большинством голосов от общего числа его членов. В случае, если голоса разделились поровну, голос Председателя Курултая является решающим.

Глава 17. ПОСТОЯННЫЕ КОМИТЕТЫ И КОМИССИИ КУРУЛТАЯ

181. Постоянные комитеты и комиссии являются рабочими органами Курултая.

182. Комитеты образуются для ведения законопроектной работы, предварительного рассмотрения и подготовки вопросов, относящихся к компетенции Курултая.

183. Комитеты образуются на заседании Курултая из числа депутатов.

Количество комитетов и их наименования определяются по предложению депутатов. Количество комитетов не должно превышать восьми.

184. Депутат Курултая может быть членом только одного комитета.

Председатель Курултая и его заместители не могут входить в состав постоянных комитетов Курултая.

Комитеты формируются с учетом представительства фракций политических партий.

185. Работой постоянного комитета руководит его председатель.

Председатели комитетов избираются на заседании Курултая большинством голосов от общего числа депутатов Курултая путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования. Решение принимается отдельно по каждой кандидатуре и оформляется постановлением.

Кандидатуры на должности председателей комитетов выдвигаются депутатами.

Оппозиция в Курултае вправе выдвигать из числа своих депутатов кандидатуры на должности председателей комитетов.

Председатель одного из комитетов Курултая избирается из числа депутатов, выдвинутых от оппозиции в Курултае.

186. Председатель комитета может быть отозван от должности большинством голосов от общего числа депутатов Курултая по инициативе не менее двух третей от общего числа членов комитета.

Председатель комитета вправе подать на имя Председателя Курултая заявление об освобождении от должности, которое считается принятым, если за это проголосовало большинство от общего числа депутатов Курултая.

187. Председатель комитета имеет одного заместителя, избираемого на заседании комитета из числа его членов большинством голосов от общего числа членов комитета путем открытого голосования.

Кандидатура на должность заместителя председателя комитета выдвигается членами комитета.

Оппозиция в Курултае вправе выдвигать из числа своих депутатов кандидатуры на должности заместителей председателей комитетов.

Заместители председателей двух комитетов Курултая избираются из числа депутатов, выдвинутых от оппозиции в Курултае.

Заместитель председателя комитета решает вопросы внутренней организации работы комитета, по уполномочию председателя комитета ведет заседания комитета, а также исполняет обязанности председателя комитета в случае его отсутствия или невозможности осуществления им своих обязанностей.

188. Заместитель председателя комитета может быть отозван от должности большинством голосов от общего числа членов комитета по предложению председателя комитета или членов комитета.

Заместитель председателя комитета вправе подать на имя председателя комитета заявление об освобождении от должности, которое считается принятым, если за это проголосовало большинство членов комитета.

189. Председатель и заместители председателей комитетов, избранные из числа депутатов, выдвинутых от оппозиции в Курултае, избираются в разные комитеты Курултая.

190. Для реализации полномочий по ведению законопроектной работы постоянный комитет Курултая:

1) дает заключения на проекты законов;

2) по поручению Бюро Курултая выступает головным по проекту закона, обобщает поправки постоянных комитетов, депутатов, фракций политических партий и соответствующих структурных подразделений Аппарата Курултая (при их наличии);

3) для рассмотрения проекта закона, по которому выступает головным, вправе создавать рабочую группу и привлекать в ее состав инициаторов проекта закона, депутатов, представителей государственных органов и организаций, общественных объединений и иных некоммерческих организаций, субъектов предпринимательства, ученых, экспертов, специалистов, работников Аппарата Курултая;

4) вносит предложение в Бюро Курултая о рассмотрении проекта закона на заседании Курултая;

5) осуществляет иные полномочия в соответствии с Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом.

191. Комитет по решению Бюро Курултая осуществляет подготовку и проведение слушаний, а также проводит правительственные часы.

192. Курултай или его Бюро может определить комитет головным для предварительного рассмотрения и подготовки иных вопросов, отнесенных к компетенции Курултая.

193. Направления деятельности постоянных комитетов определяются Бюро Курултая.

Компетенция комитетов в законотворческой деятельности и перечень курируемых ими центральных государственных органов и организаций устанавливаются с учетом официального классификатора отраслей законодательства Республики Казахстан.

По решению Курултая или его Бюро, а также поручению Председателя Курултая комитеты могут рассматривать вопросы и проекты законов по иным направлениям, не предусмотренным частью второй настоящего пункта.

194. Постоянные комитеты по вопросам своей компетенции свободны в выборе форм и методов деятельности.

195. Заседания комитетов проводятся по мере необходимости, но не реже двух раз в месяц.

На заседаниях комитета председательствует председатель комитета или заместитель председателя комитета.

Заседания комитетов правомочны при наличии не менее двух третей от общего числа их членов.

Заседания комитетов созывает председатель комитета по своей инициативе или по предложению членов комитета.

196. Заседания постоянных комитетов являются открытыми. В случаях, предусмотренных настоящим Регламентом, могут проводиться закрытые заседания.

Президент Республики Казахстан, Вице-Президент, Премьер-Министр и члены Правительства, Председатель Қазақстан Халық Кеңесі, Председатель Национального Банка, Генеральный Прокурор, Председатель Комитета национальной безопасности, Председатель и члены Высшей аудиторской палаты, руководители Администрации Президента Республики Казахстан и Аппарата Правительства Республики Казахстан, представители Президента Республики Казахстан, Правительства Республики Казахстан и Генерального Прокурора Республики Казахстан в Курултае имеют право присутствовать на любых, как открытых, так и закрытых заседаниях комитетов и быть выслушанными.

Представители средств массовой информации могут присутствовать на открытых заседаниях комитетов при условии их аккредитации в Курултае.

197. По вопросам своей компетенции постоянные комитеты издают постановления и принимают иные решения, предусмотренные настоящим Регламентом.

Решения комитетов принимаются большинством голосов от общего числа их членов.

При голосовании депутат имеет один голос, подавая его "за", "против" или "воздержался".

Депутат, отсутствовавший во время голосования, не вправе проголосовать позже.

Председатель комитета пользуется правом решающего голоса в случае, если при голосовании голоса депутатов разделятся поровну.

198. Комиссии образуются в случаях, предусмотренных Конституцией Республики Казахстан.

В целях осуществления полномочий Курултая, предусмотренных пунктами 2 и 3 статьи 50 Конституции Республики Казахстан, Курултай образует специальные комиссии.

В целях осуществления полномочий Курултая, предусмотренных подпунктами 17) и 18) статьи 56 Конституции Республики Казахстан, Курултай образует временные комиссии.

199. Комиссии Курултая образуются на заседании Курултая.

Деятельность комиссий носит временный характер и ограничивается кругом вопросов, вынесенных на их рассмотрение.

В постановлении Курултая об образовании комиссии определяются ее задачи, состав и срок деятельности.

200. Работой комиссии руководит ее председатель, избираемый на заседании Курултая большинством голосов от общего числа депутатов Курултая путем открытого голосования, если Курултай не определит иной порядок голосования.

201. По вопросам своей компетенции комиссии издают постановления.

Постановления комиссий принимаются большинством голосов от общего числа их членов.

Глава 18. КОНСУЛЬТАТИВНО-СОВЕЩАТЕЛЬНЫЕ ОРГАНЫ

202. При Курултае для выработки предложений по вопросам, отнесенным к его компетенции, могут создаваться консультативно-совещательные органы.

Консультативно-совещательные органы создаются, реорганизуются и ликвидируются на заседании Курултая большинством голосов от общего числа его депутатов.

203. Бюро Курултая:

1) утверждает положения о консультативно-совещательных органах;

2) определяет состав консультативно-совещательных органов;

3) назначает руководящих должностных лиц консультативно-совещательных органов;

4) заслушивает информацию руководящих должностных лиц о деятельности консультативно-совещательных органов.

Рабочим органом консультативно-совещательных органов является Аппарат Курултая.

204. Состав консультативно-совещательных органов формируется из числа представителей политических партий, гражданского общества, бизнеса, экспертного сообщества, депутатов Курултая, известных государственных и общественных деятелей.

205. Решения консультативно-совещательных органов носят рекомендательный характер, направляются для сведения Председателю Курултая, а также учитываются комитетами при работе над проектами законов, подготовке слушаний и правительственных часов.

Глава 19. СЛУШАНИЯ

206. Курултай по вопросам своей компетенции проводит слушания.

Слушания представляют собой организационную форму деятельности Курултая, целью которой является предварительное обсуждение важнейших вопросов, входящих в его компетенцию.

207. Слушания проводятся по решению Бюро Курултая, которое определяет головной комитет (комитеты), ответственный (ответственные) за подготовку проведения слушаний.

208. Слушания могут проводиться в открытой и закрытой формах.

Открытые слушания могут транслироваться в режиме онлайн на интернет-ресурсе Курултая.

Закрытые слушания проводятся по решению Бюро Курултая, если затрагиваются сведения, составляющие государственную и иную охраняемую законом тайну.

Проведение закрытых слушаний осуществляется с обеспечением режима секретности и (или) ограничением допуска на слушания.

209. Слушания не проводятся во время заседаний Курултая.

Информация о теме обсуждаемого на слушаниях вопроса, дате, времени и месте их проведения передается средствам массовой информации не позднее чем за семь рабочих дней до начала слушаний.

Материалы для проведения слушаний, касающиеся вопросов, вносимых на рассмотрение, направляются ответственным государственным органом в Аппарат Курултая не позднее чем за пять дней до его заседания.

210. Оппозиция в Курултае вправе инициировать проведение слушаний не менее одного раза в течение одной сессии.

В этом случае тема обсуждаемого на слушаниях вопроса выдвигается депутатами и предварительно обсуждается отдельно в каждой из фракций политических партий, являющихся оппозицией в Курултае.

По итогам обсуждения тема слушаний выносится на рассмотрение совместного заседания фракций политических партий, являющихся оппозицией в Курултае, после чего согласованная тема слушаний направляется на рассмотрение Бюро Курултая.

Представители оппозиции в Курултае принимают участие в работе временной комиссии по проведению слушаний.

211. Курултай на своем заседании большинством голосов от общего числа депутатов по предложению Бюро Курултая образует временную комиссию по проведению слушаний, избирает ее председателя.

Временная комиссия формируется из числа представителей постоянных комитетов и фракций политических партий.

Деятельность временной комиссии ограничивается проведением слушаний.

212. Состав лиц, приглашенных на слушания, определяется временной комиссией.

Приглашенные лица не вправе вмешиваться в ход проведения слушаний и нарушать установленный порядок в зале. Председательствующий вправе удалить такое лицо из зала.

213. Слушания ведет Председатель Курултая или заместитель Председателя Курултая либо председатель головного комитета, ответственного за подготовку проведения слушаний.

Слушания начинаются кратким вступительным словом председательствующего, который информирует о теме обсуждаемого на слушаниях вопроса, его значимости, порядке проведения слушаний, составе приглашенных лиц.

После вступительного слова с докладом выступает председатель временной комиссии по проведению слушаний. Продолжительность доклада – до двадцати минут.

После доклада председателя временной комиссии выступают участвующие в слушаниях депутаты и приглашенные лица.

Депутаты, а также приглашенные лица выступают с разрешения председательствующего. Продолжительность каждого выступления – до семи минут.

После завершения выступлений депутаты и приглашенные лица вправе задавать устные или письменные вопросы докладчику и иным участвующим в слушаниях лицам.

Общая продолжительность времени для выступлений депутатов и приглашенных лиц не может превышать полутора часов, а для вопросов и ответов на них – одного часа.

214. По итогам слушаний принимаются рекомендации путем одобрения большинством голосов от числа присутствующих на слушаниях депутатов.

Рекомендации доводятся до сведения постоянных комитетов Курултая, соответствующих государственных органов и организаций, общественных объединений и иных приглашенных лиц.

215. Слушания стенографируются и ведется их видеозапись.

216. Материалы открытых слушаний размещаются головным комитетом (комитетами), ответственным (ответственными) за подготовку проведения слушаний, в автоматизированной системе и на интернет-ресурсе Курултая.

Глава 20. ПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫЙ ЧАС

217. По вопросам, входящим в компетенцию государственных органов и организаций, в Курултае могут проводиться правительственные часы.

218. Правительственный час проводится по решению Бюро Курултая постоянными комитетами и может проводиться в открытой и закрытой формах. Правительственный час ведет заместитель Председателя Курултая либо председатель головного комитета, ответственного за проведение правительственного часа.

Открытый правительственный час может транслироваться в режиме онлайн на интернет-ресурсе Курултая.

Закрытый правительственный час проводится по решению Бюро Курултая, если затрагиваются сведения, составляющие государственную и иную охраняемую законом тайну.

Проведение закрытого правительственного часа осуществляется с обеспечением режима секретности и (или) ограничением допуска на правительственный час.

219. Правительственный час не проводится во время заседаний и слушаний Курултая.

Информация о вопросах повестки дня правительственного часа, дате, времени и месте его проведения передается средствам массовой информации не позднее чем за три рабочих дня до начала правительственного часа.

Материалы для проведения правительственного часа, касающиеся вопросов, вносимых на рассмотрение, направляются ответственным государственным органом в Аппарат Курултая не позднее чем за пять дней до его заседания.

220. Вопросы повестки дня правительственного часа определяются Бюро Курултая по предложению постоянных комитетов Курултая.

221. Оппозиция в Курултае вправе определять повестку дня правительственного часа не менее двух раз в течение одной сессии.

В этом случае вопросы повестки дня правительственного часа выдвигаются депутатами и предварительно обсуждаются отдельно в каждой из фракций политических партий, являющихся оппозицией в Курултае.

По итогам обсуждения вопросы повестки дня правительственного часа выносятся на рассмотрение совместного заседания фракций политических партий, являющихся оппозицией в Курултае, после чего согласованные вопросы повестки дня правительственного часа направляются на рассмотрение Бюро Курултая.

222. Состав лиц, приглашенных на правительственный час, определяется головным комитетом.

Приглашенные лица не вправе вмешиваться в ход проведения правительственного часа и нарушать установленный порядок в зале. Председательствующий вправе удалить такое лицо из зала.

223. В ходе правительственного часа депутаты заслушивают доклад представителя Правительства. Продолжительность доклада – до двадцати минут.

После доклада с содокладом выступает представитель головного комитета. Продолжительность содоклада – до десяти минут.

После завершения содоклада депутаты вправе задавать вопросы представителю Правительства и иным приглашенным лицам.

После постановки вопросов и ответов на них выступают депутаты.

Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них не может превышать одного часа, а для выступлений – полутора часов.

224. По итогам правительственного часа принимаются рекомендации путем одобрения большинством голосов от числа присутствующих на правительственном часе депутатов.

225. Правительственный час стенографируется и ведется его видеозапись.

226. Материалы открытого правительственного часа размещаются головным комитетом в автоматизированной системе и на интернет-ресурсе Курултая.

Глава 21. ДЕПУТАТСКИЕ ЗАПРОСЫ И ВОПРОСЫ

227. Депутатский запрос является официально обращенным на заседании Курултая требованием депутата к должностным лицам государственных органов дать на сессии Курултая обоснованное разъяснение или изложить позицию по вопросам, входящим в компетенцию этого органа или должностного лица.

228. Депутат Курултая имеет право обратиться с запросом к Премьер-Министру и членам Правительства, Председателю Национального Банка, Председателю и членам Центральной избирательной комиссии, Генеральному Прокурору, Председателю Комитета национальной безопасности, Председателю и членам Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан, акимам столицы, областей и городов республиканского значения.

Запрос, обращенный к Генеральному Прокурору либо первым руководителям правоохранительных и специальных государственных органов, не может касаться вопросов, связанных с осуществлением функций уголовного преследования.

Рассмотрение запросов, обращенных к Председателю Комитета национальной безопасности, проводится на закрытых заседаниях Курултая.

229. Запрос оглашается на заседании Курултая после рассмотрения вопросов, включенных в повестку дня. Курултай большинством голосов от числа присутствующих депутатов может установить иной порядок оглашения депутатских запросов.

Время для оглашения одного запроса предоставляется до четырех минут. При превышении установленного времени микрофон выступающего отключается автоматически.

230. В запросе депутат указывает должностное лицо, к которому он обращается, и форму ожидаемого ответа.

Должностные лица, к которым обращен запрос, обязаны дать по нему ответ в срок не более одного месяца.

231. Аппарат Курултая в трехдневный срок со дня оглашения депутатского запроса направляет его соответствующему должностному лицу, о чем уведомляет депутата (депутатов), подписавшего (подписавших) запрос.

232. По требованию депутата ответ на запрос оглашается должностным лицом на заседании Курултая.

В этом случае вопрос об оглашении ответа на депутатский запрос по предложению Бюро Курултая включается в повестку дня заседания Курултая.

На заседании сначала слово предоставляется депутату для выступления с кратким содержанием запроса. Продолжительность выступления – до трех минут.

Затем слово предоставляется должностному лицу для оглашения ответа на запрос. Продолжительность выступления – до десяти минут.

Депутаты вправе задавать вопросы должностному лицу по теме депутатского запроса. Общая продолжительность времени для вопросов и ответов на них – до тридцати минут.

По ответу на запрос могут быть открыты прения.

При необходимости по ответу на запрос и результатам его обсуждения принимается постановление Курултая.

Депутатский запрос и ответ на него могут быть опубликованы в средствах массовой информации.

233. Депутаты вправе на заседании Курултая обращаться с устными вопросами к Премьер-Министру и членам Правительства, Председателю Национального Банка, Председателю и членам Центральной избирательной комиссии, Генеральному Прокурору, Председателю Комитета национальной безопасности, Председателю и членам Высшей аудиторской палаты Республики Казахстан.

Ответ на вопрос дается на данном заседании, а при необходимости дополнительной подготовки к ответу – в трехдневный срок.

РАЗДЕЛ 6. ДЕПУТАТСКИЕ ОБЪЕДИНЕНИЯ

Глава 22. ДЕПУТАТСКИЕ ОБЪЕДИНЕНИЯ В КУРУЛТАЕ

234. Депутаты Курултая вправе создавать депутатские объединения в виде фракций политических партий и депутатских групп.

Внутренняя деятельность депутатских объединений, их организационное, правовое, информационно-аналитическое и иное обеспечение организуются ими самостоятельно в соответствии с их положениями.

235. Фракция политической партии – организованная группа депутатов Курултая, представляющих политическую партию, которая в целях выражения интересов соответствующей политической партии создается в Курултае.

В Курултае может быть создана только одна фракция от каждой политической партии.

Минимальная численность фракции политической партии должна соответствовать минимальному числу распределенных депутатских мандатов для политических партий, преодолевших барьер, установленный Конституционным законом Республики Казахстан "О выборах в Республике Казахстан".

Депутат имеет право состоять только в одной фракции политической партии, от которой он избран в Курултай.

Фракцию возглавляет руководитель, избираемый в соответствии с положением о фракции политической партии.

236. Депутатская группа – объединение депутатов для совместного осуществления своих полномочий.

В составе депутатской группы должно быть не менее пятнадцати депутатов Курултая.

Депутатскую группу возглавляет руководитель, избираемый в соответствии с положением о депутатской группе.

237. Регистрация фракций политических партий и депутатских групп осуществляется в Бюро Курултая.

Регистрация производится в явочном порядке не позднее семи рабочих дней со дня создания соответствующей фракции политической партии или депутатской группы.

Регистрация осуществляется на основе письменного уведомления о создании депутатского объединения с приложением положения о фракции политической партии или депутатской группы, его списочного состава, удостоверенного подписями депутатов, вошедших во фракцию либо в депутатскую группу.

Фракции политических партий в своем письменном уведомлении указывают принадлежность к оппозиции.

238. Списочные составы депутатских объединений размещаются на интернет-ресурсе Курултая.

239. Депутаты вправе войти либо выйти из депутатской группы в любое время.

В случае выхода депутата из депутатской группы, численный состав которой стал менее пятнадцати депутатов, она прекращает свою деятельность.

240. В целях своевременного учета численного состава депутатских объединений фракции политических партий и депутатские группы в течение семи рабочих дней с момента изменения своей численности представляют в Бюро Курултая измененный список своих членов.

241. Фракция политической партии, депутатская группа вправе:

1) вносить предложения и замечания по повестке дня заседания Курултая, порядку рассмотрения и существу обсуждаемых вопросов;

2) высказывать мнения по кандидатурам должностных лиц, которые избираются и освобождаются Курултаем, либо согласие на назначение которых дает Курултай;

3) предлагать поправки к проектам законов, постановлений и иных актов, не носящих законодательного характера;

4) знакомить депутатов с обращениями граждан, имеющими общественное значение, решениями фракции политической партии, депутатской группы;

5) запрашивать материалы и документы, необходимые для деятельности депутатского объединения, у государственных органов и должностных лиц;

6) при прекращении прений настаивать на выступлении. В этом случае слово предоставляется в обязательном порядке.

242. Руководителям фракций политических партий, а в случае их отсутствия либо по их уполномочию представителям фракций политических партий гарантируется право выступления на заседаниях Курултая, его Бюро, постоянных комитетов, рабочих групп, слушаниях и иных мероприятиях для изложения позиции фракции по обсуждаемому вопросу.

Данная гарантия распространяется и на выступления в случае прекращения прений.

243. Основными полномочиями фракций политических партий являются:

1) выражение интересов политической партии в законодательной и иной деятельности Курултая;

2) участие в проводимых Президентом Республики Казахстан консультациях по кандидатуре Премьер-Министра;

3) инициирование слушаний в случаях и порядке, предусмотренных Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом;

4) определение повестки дня правительственного часа в случаях и порядке, предусмотренных Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом;

5) иные направления деятельности фракции политической партии, осуществляемые в целях реализации полномочий депутатов Курултая.

244. Деятельность фракций политических партий может быть досрочно прекращена по решению высших или руководящих органов политической партии в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

Решение о досрочном прекращении деятельности фракции политической партии доводится до сведения Бюро Курултая в письменном виде.

245. Фракция политической партии в своей деятельности взаимодействует с руководящими органами политической партии, а также участвует в работе политической партии.

246. Член фракции политической партии может быть исключен из фракции политической партии по решению руководящего органа политической партии в соответствии с уставом политической партии и положением о фракции политической партии.

Информация об исключении депутата из фракции политической партии доводится до сведения Бюро Курултая в сроки, установленные настоящим Регламентом.

247. Фракция политической партии для организационного, правового, информационно-аналитического и иного обеспечения своей деятельности может создавать аппарат.

Глава 23. БОЛЬШИНСТВО И ОППОЗИЦИЯ В КУРУЛТАЕ

248. Большинство в Курултае – политическая партия, получившая наибольшее число депутатских мандатов в Курултае.

249. Оппозиция в Курултае – политическая партия или политические партии, представленные в Курултае и не входящие в большинство в Курултае, выступающие, как правило, с иной, чем большинство, позицией по социально-экономическим и (или) общественно-политическим вопросам.

Оппозиция в Курултае по отдельным вопросам может поддерживать партию большинства в Курултае.

Принадлежность к оппозиции в Курултае указывается фракцией политической партии при регистрации.

РАЗДЕЛ 7. ПРАВОВОЕ ПОЛОЖЕНИЕ ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

Глава 24. СТАТУС ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

250. Полномочия депутата Курултая начинаются с момента его регистрации в качестве депутата Курултая Центральной избирательной комиссией.

251. На первом заседании Курултая нового созыва депутаты приносят народу Казахстана следующую присягу: "Клянусь верно служить народу Казахстана, укреплять целостность и Независимость Республики Казахстан, строго подчиняться ее Конституции и законам, добросовестно выполнять возложенные на меня высокие обязанности депутата".

Присяга принимается Президентом Республики Казахстан в порядке, им определяемом.

Депутаты приносят присягу один раз.

Текст присяги депутата, надлежаще оформленный и отпечатанный на государственном или русском языках, произносится на одном из этих языков по выбору депутата, приводимого к присяге.

Бланк с текстом присяги с указанием даты принесения присяги хранится в материалах личного дела депутата.

Депутат, избранный после проведения первого заседания Курултая нового созыва, приносит присягу на ближайшем заседании Курултая, в котором он принимает участие.

252. Депутат Курултая не вправе быть депутатом другого представительного органа, занимать иные оплачиваемые должности, кроме преподавательской, научной, творческой деятельности, осуществлять предпринимательскую деятельность, входить в состав руководящего органа или наблюдательного совета коммерческой организации.

Нарушение этих требований влечет за собой прекращение полномочий депутата по представлению Центральной избирательной комиссии.

253. Полномочия депутата Курултая прекращаются в случаях:

1) подачи в отставку;

2) смерти;

3) признания по вступившему в законную силу решению суда недееспособным, умершим или безвестно отсутствующим;

4) отзыва по решению руководящего органа политической партии;

5) иных случаях, предусмотренных Конституцией Республики Казахстан и Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов".

254. Депутат Курултая лишается своего мандата при:

1) выезде на постоянное место жительства за пределы Республики Казахстан;

2) вступлении в законную силу в отношении его обвинительного приговора суда;

3) прекращении гражданства Республики Казахстан;

4) выходе или исключении из политической партии, от которой он избран;

5) прекращении деятельности политической партии, от которой он избран.

255. При прекращении полномочий депутата Курултая в случае подачи в отставку, а также при лишении его мандата по основаниям, предусмотренным подпунктами 1), 2) и 3) пункта 254 настоящего Регламента, Центральной избирательной комиссией принимается постановление, в котором констатируется факт наступления оснований, влекущих прекращение полномочий депутата Курултая, и принимается решение о внесении в Курултай представления о досрочном прекращении полномочий депутата Курултая.

На основании представления Центральной избирательной комиссии Курултай прекращает полномочия соответствующего депутата Курултая.

256. При прекращении полномочий депутата Курултая в случаях его смерти, признания по вступившему в законную силу решению суда недееспособным, умершим или безвестно отсутствующим, отзыва депутата по решению руководящего органа политической партии, а также при лишении его мандата по основаниям, предусмотренным подпунктами 4) и 5) пункта 254 настоящего Регламента, Центральной избирательной комиссией принимается постановление, констатирующее факт утраты соответствующим лицом полномочий депутата Курултая.

257. Полномочия депутатов Курултая прекращаются в случае роспуска Курултая.

258. Депутат Курултая имеет депутатское удостоверение и нагрудный знак депутата установленного образца, которые выдаются ему Центральной избирательной комиссией после регистрации в качестве избранного депутата.

Депутатским удостоверением и нагрудным знаком депутат пользуется в течение срока своих полномочий.

259. Депутат пользуется правом решающего голоса по всем вопросам, рассматриваемым на сессиях Курултая и заседаниях его органов, в состав которых он входит.

260. Депутат Курултая вправе:

1) избирать и быть избранным в координационный и рабочие органы Курултая;

2) вносить предложения и замечания по повестке дня заседания Курултая, порядку рассмотрения и существу обсуждаемых вопросов;

3) высказывать свое мнение по кандидатурам должностных лиц, которые избираются и освобождаются от должностей Курултаем, либо согласие на назначение которых дается Курултаем;

4) вносить в Бюро Курултая предложения по вопросам, предлагаемым для рассмотрения на заседаниях Курултая, а в случае непринятия его предложений – вносить их на рассмотрение заседаний Курултая;

5) предлагать вопросы для рассмотрения на заседаниях координационного и рабочих органов Курултая;

6) вносить предложения о заслушивании на сессии Курултая отчета или информации должностных лиц, подотчетных Курултаю;

7) обращаться с депутатскими запросами;

8) участвовать в прениях, задавать вопросы докладчикам, а также председательствующему на заседании;

9) выступать с обоснованием своих предложений по мотивам голосования, давать справки;

10) вносить поправки к проектам законов;

11) вносить предложения к проектам постановлений и иных актов, не носящих законодательного характера;

12) знакомить депутатов Курултая с обращениями граждан, имеющими общественное значение;

13) знакомиться с текстами выступлений депутатов в стенограммах заседаний Курултая;

14) осуществлять иные полномочия в соответствии с Конституцией Республики Казахстан, Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом.

261. Депутат Курултая обязан принимать участие в работе Курултая и его координационного и рабочих органов, в составе которых он состоит.

Голосование в Курултае осуществляется депутатом лично.

262. Депутату в сроки, установленные настоящим Регламентом, сообщается о дате, времени и месте проведения заседаний Курултая, заседаний координационного и рабочих органов Курултая, а также о вопросах, вносимых на их рассмотрение, представляются необходимые материалы по этим вопросам.

В случае невозможности прибыть на заседание депутат заблаговременно сообщает об этом Председателю Курултая либо соответственно руководителю рабочего органа Курултая.

263. Отсутствие депутата без уважительных причин на заседаниях Курултая и его координационного и рабочих органов более трех раз, как и передача права голоса, влечет за собой применение к депутату установленных Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" мер взыскания.

264. Депутат, входящий в состав координационного и рабочих органов Курултая, вправе вносить любые вопросы и предложения на их рассмотрение, участвовать в подготовке вопросов к рассмотрению, обсуждении и принятии по ним решений, а также в организации проведения в жизнь принятых решений, контроле за их выполнением.

Депутат, не согласный с решением координационного и рабочих органов Курултая, в состав которых он входит, вправе изложить свою точку зрения на заседании Курултая либо сообщить о ней в письменном виде председательствующему.

265. Депутат, не входящий в состав координационного и рабочих органов Курултая, может участвовать на заседаниях указанных органов, вносить предложения, участвовать в обсуждении рассматриваемых вопросов и принятии решений с правом совещательного голоса.

В случае несогласия с решением координационного и рабочих органов Курултая депутат может внести свои предложения в качестве поправок к проекту закона, проекту постановления в порядке, установленном настоящим Регламентом.

Поправки, внесенные депутатом, рассматриваются на заседании Курултая, и по ним проводится голосование в порядке, установленном настоящим Регламентом.

Глава 25. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

266. По вопросам депутатской деятельности депутат Курултая пользуется правом беспрепятственного посещения государственных органов, общественных объединений, государственных организаций, а также правом безотлагательного приема их руководителями и другими должностными лицами.

Порядок посещения депутатом организаций, деятельность которых связана с государственными секретами, устанавливается законом.

267. Аппарат Курултая обеспечивает депутата актами, принятыми Курултаем, его координационным и рабочими органами, а также официально распространяемыми информационными и справочными материалами.

Государственные органы и организации, их должностные лица оказывают депутату консультативную помощь по вопросам, возникающим в его депутатской деятельности.

268. Заработная плата депутатам Курултая устанавливается в порядке, предусмотренном подпунктом 8) статьи 65 Конституции Республики Казахстан.

269. Депутатам в период между очередными сессиями Курултая предоставляется оплачиваемый ежегодный трудовой отпуск продолжительностью тридцать календарных дней с выплатой пособия для оздоровления в размере двух должностных окладов.

270. Депутатам, проживающим вне столицы Республики Казахстан, на срок их полномочий предоставляется на условиях безвозмездного пользования из государственного жилищного фонда и по нормам, установленным законодательством Республики Казахстан, благоустроенное и меблированное жилье.

271. Для поддержания взаимоотношений депутатов Курултая со своими избирателями, систематического информирования их о деятельности Курултая, выполнения поручений Курултая, его координационного и рабочих органов каждому депутату предоставляется право:

1) внеочередного приобретения транспортных проездных документов;

2) выезда в командировки по территории Республики Казахстан.

При этом командировочные расходы возмещаются из средств, выделяемых в порядке, предусмотренном подпунктом 8) статьи 65 Конституции Республики Казахстан.

В случае командирования депутата для выполнения поручений Курултая, его координационного и рабочих органов ему оплачиваются командировочные расходы по нормам, установленным законодательством Республики Казахстан.

272. Обслуживание депутатов Курултая автомобильным транспортом в пределах столицы Республики Казахстан, их лечебно-оздоровительное и санаторно-курортное обслуживание осуществляются в порядке, установленном Президентом Республики Казахстан.

273. Депутату Курултая по истечении срока его полномочий, а также в случае подачи в отставку или роспуска Курултая и до момента его трудоустройства или достижения пенсионного возраста ежемесячно выплачивается пособие в размере его среднемесячной заработной платы, но не более трех месяцев со дня прекращения полномочий или удовлетворения заявления об отставке.

Глава 26. ДЕПУТАТСКАЯ ЭТИКА И СОВЕТ ПО ДЕПУТАТСКОЙ ЭТИКЕ

274. Правила депутатской этики депутатов Курултая определяют нормы поведения, которыми они должны руководствоваться как при осуществлении, так и вне депутатских полномочий:

1) придерживаться высокой культуры поведения, соблюдать нормы этики, проявлять корректность, относиться с уважением друг к другу и всем другим лицам, участвующим в работе Курултая, его координационного, рабочих и консультативно-совещательных органов, депутатских объединений;

2) не употреблять в своих выступлениях необоснованные обвинения, грубые, оскорбительные выражения, наносящие ущерб чести и достоинству депутатов и других лиц;

3) не призывать к незаконным и насильственным действиям;

4) не препятствовать нормальной работе Курултая, его координационного, рабочих и консультативно-совещательных органов, депутатских объединений;

5) не использовать выступление на заседаниях Курултая, его координационного, рабочих и консультативно-совещательных органов для личных и иных обращений, не связанных с осуществлением депутатских полномочий;

6) не прерывать выступающего;

7) не комментировать выступления других;

8) не допускать оскорбительных жестов, угроз и оскорблений действиями.

275. Депутат обязан использовать информацию, составляющую государственную и иную охраняемую законом тайну, строго соблюдая установленный порядок хранения таких тайн.

Депутат не может разглашать сведения, которые стали ему известны при осуществлении депутатских полномочий, если эти сведения касаются вопросов, рассмотренных на закрытых заседаниях Курултая, его координационного и рабочих органов.

276. Депутат обязан использовать депутатские бланки только для официальных запросов, писем, документов и подписывать их собственноручно.

Официальные запросы, письма, документы депутата в электронной форме создаются в форме электронного документа, удостоверяются посредством электронной цифровой подписи депутата и могут направляться посредством цифровых объектов.

277. Депутат, не имеющий специальных полномочий на представительство Курултая, может вступать в отношения с должностными лицами и государственными органами иностранных государств только от своего имени.

При этом депутат обязан защищать интересы Республики Казахстан, права, свободы и интересы ее граждан, не причинять своими действиями ущерба интересам Республики Казахстан, а равно не нарушать законы иностранных государств, уважать национальные традиции и обычаи населяющих их народов.

278. Депутат в масс-медиа, на пресс-конференциях, митингах, в других публичных выступлениях или заявлениях обязан использовать только достоверные и проверенные факты, не допускать дезориентирующих общественное мнение утверждений, не употреблять выражений, унижающих честь и достоинство человека.

В случае умышленного или неосторожного употребления в критических выступлениях недостоверных либо непроверенных фактов долг депутата публично принести извинение тем организациям, органам и лицам, чьи интересы и честь пострадали при этом.

279. К депутату, нарушившему правила депутатской этики, применяются меры взыскания в соответствии с Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов".

280. Совет по депутатской этике является совещательным органом при Председателе Курултая.

Совет в своей деятельности руководствуется Конституцией Республики Казахстан, Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов" и настоящим Регламентом.

281. Совет по депутатской этике создается из числа депутатов Курултая на срок полномочий Курултая постановлением его Бюро.

282. Совет по депутатской этике возглавляет председатель Совета, избираемый Бюро Курултая.

Председатель Совета по депутатской этике организует работу Совета, созывает и проводит его заседания.

283. Основной задачей Совета по депутатской этике является выработка предложений Председателю Курултая по вопросам:

– необходимости обращения в Центральную избирательную комиссию для установления факта нарушения депутатом правил депутатской этики;

– применения меры взыскания – в случае установления Центральной избирательной комиссией факта нарушения правил депутатской этики.

284. Для выполнения возложенной на него задачи Совет по депутатской этике:

1) осуществляет мониторинг интервью, статей и других публичных выступлений депутатов в масс-медиа и на онлайн-платформах на предмет наличия признаков нарушения правил депутатской этики;

2) рассматривает жалобы физических и юридических лиц на поведение депутатов;

3) взаимодействует с должностными лицами государственных органов по вопросам соблюдения депутатами правил депутатской этики;

4) проводит профилактическую и разъяснительную работу с депутатами в целях недопущения фактов нарушения правил депутатской этики;

5) указывает депутату на недопустимость нарушения правил депутатской этики;

6) вносит рекомендации Председателю Курултая о передаче материалов в Центральную избирательную комиссию;

7) вносит предложения Председателю Курултая по применению мер взыскания к депутатам в случае нарушения ими правил депутатской этики;

8) соблюдает конфиденциальность полученной информации в ходе своей деятельности.

285. Заседания Совета по депутатской этике проводятся по мере необходимости.

Заседания Совета также могут проводиться по предложению Председателя Курултая.

286. Заседание Совета по депутатской этике правомочно при наличии не менее двух третей от общего числа членов Совета.

287. Основаниями для рассмотрения Советом по депутатской этике вопроса о необходимости обращения в Центральную избирательную комиссию для установления факта нарушения депутатом правил депутатской этики являются публикации и выступления в масс-медиа, на онлайн-платформах, стенограммы заседаний Курултая, его координационного и рабочих органов, иные материалы.

288. Основанием для применения меры взыскания в отношении депутата является представление Центральной избирательной комиссии, подтверждающее факт нарушения депутатом правил депутатской этики.

289. По рассматриваемому вопросу Совет по депутатской этике вправе выслушать депутата.

290. Решение Совета по депутатской этике принимается большинством голосов от общего числа членов Совета и носит рекомендательный характер.

291. Заседания Совета по депутатской этике протоколируются.

Глава 27. ГАРАНТИИ ОСУЩЕСТВЛЕНИЯ ПОЛНОМОЧИЙ ДЕПУТАТА КУРУЛТАЯ

292. Воздействие в какой бы то ни было форме на депутата или его близких родственников с целью воспрепятствования исполнению депутатских обязанностей влечет ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.

Должностные лица государственных органов и общественных объединений, органов местного самоуправления, организаций, не выполняющие своих обязанностей перед депутатом, предоставляющие ему заведомо ложную информацию, нарушающие гарантии депутатской деятельности, несут ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.

293. Депутат Курултая в течение срока своих полномочий не может быть задержан, кроме случаев задержания на месте преступления или совершения тяжких и особо тяжких преступлений, содержаться под стражей, подвергнут домашнему аресту, приводу, административному взысканию, налагаемому в судебном порядке, привлечен к уголовной ответственности без согласия Курултая.

Для получения согласия на задержание, содержание под стражей, домашний арест, привод, применение мер административного взыскания, налагаемых в судебном порядке, привлечение к уголовной ответственности депутата Генеральный Прокурор вносит представление в Курултай, которое направляется Курултаем в Центральную избирательную комиссию для подготовки его рассмотрения на заседании Курултая. Представление вносится перед ознакомлением депутата с постановлением о квалификации деяний подозреваемого, перед задержанием, обращением в суд с ходатайством о санкционировании его содержания под стражей, домашним арестом, приводом, а также направлением дела об административном правонарушении в суд.

Представление Генерального Прокурора и заключение Центральной избирательной комиссии рассматриваются не позднее чем в двухнедельный срок со дня их поступления, и Курултай вправе потребовать от соответствующих должностных лиц предоставления дополнительной информации. Курултай принимает мотивированное решение и в течение трех рабочих дней направляет его Генеральному Прокурору и руководителю государственного органа, осуществляющего дознание и предварительное расследование. Депутат вправе участвовать в рассмотрении Курултаем вопроса о его неприкосновенности.

После регистрации повода к началу досудебного расследования в Едином реестре досудебных расследований досудебное расследование может быть продолжено только с согласия Генерального Прокурора.

В случаях, когда депутат Курултая задержан на месте преступления либо установлен факт приготовления или покушения на совершение тяжкого или особо тяжкого преступления, либо им совершено тяжкое или особо тяжкое преступление, досудебное расследование в отношении его может быть продолжено до получения согласия Генерального Прокурора, но с обязательным его уведомлением в течение суток.

Надзор за соблюдением законности в ходе расследования дела осуществляется Генеральным Прокурором.

Центральная избирательная комиссия запрашивает в соответствующем суде, принявшем решение по делу, информацию о результатах рассмотрения дела по обвинению депутата Курултая и в случае вступления в законную силу в отношении его обвинительного приговора вносит представление в Курултай о лишении депутатского мандата.

Глава 28. МЕРЫ ВЗЫСКАНИЯ, КОТОРЫЕ МОГУТ БЫТЬ ПРИМЕНЕНЫ К ДЕПУТАТУ

294. В случае отсутствия депутата без уважительных причин на заседаниях Курултая, его координационного и рабочих органов более трех раз ему отказывается в выплате заработной платы за дни отсутствия.

В случае отсутствия депутата без уважительных причин на заседаниях Курултая, его координационного и рабочих органов более одного месяца депутату на срок отсутствия отказывается:

1) в выплате заработной платы;

2) во внеочередном приобретении транспортных проездных документов;

3) в выезде в командировки;

4) в возмещении командировочных расходов;

5) в обслуживании автомобильным транспортом;

6) в лечебно-оздоровительном и санаторно-курортном обслуживании.

Решение об этом при отсутствии депутата на заседании Курултая принимается Председателем Курултая, а при отсутствии на заседаниях органов Курултая – Бюро Курултая.

Решение Председателя Курултая оформляется его распоряжением, решение Бюро – постановлением.

295. При передаче депутатом своего голоса ему решением Бюро Курултая отказывается в выплате заработной платы за день, в который была допущена передача голоса, а при повторной передаче голоса – в выплате месячной заработной платы.

296. В случае нарушения правил депутатской этики, установленных Конституционным законом Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов", к депутату могут быть применены следующие меры взыскания:

1) порицание;

2) понуждение к принесению публичного извинения;

3) лишение слова в течение одного заседания Курултая;

4) лишение слова в течение трех заседаний Курултая;

5) удаление из зала заседаний на время одного заседания Курултая;

6) удаление из зала заседаний на время трех заседаний Курултая;

7) лишение однодневной заработной платы.

Решение об этом принимается Председателем Курултая и оформляется его распоряжением.

По вопросам необходимости обращения в Центральную избирательную комиссию для установления факта нарушения депутатом правил депутатской этики и применения меры взыскания Председатель Курултая вправе учесть рекомендации Совета по депутатской этике.

297. Подготовка вопросов, связанных с применением к депутатам мер взыскания, осуществляется Центральной избирательной комиссией Республики Казахстан.

298. Контроль за явкой депутатов на заседания Курултая, его координационного и рабочих органов, а также недопустимостью передачи депутатом своего голоса осуществляется членами Центральной избирательной комиссии.

299. Вопрос о применении к депутатам Курултая мер взыскания может быть инициирован фракциями политических партий, представленных в Курултае, в состав которых входят депутаты, путем внесения письменного обращения:

Председателю Курултая – о применении мер взыскания в соответствии с пунктами 294 и 295 настоящего Регламента;

в Совет по депутатской этике – о применении мер взыскания за нарушение правил депутатской этики.

РАЗДЕЛ 8. ИНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КУРУЛТАЯ

Глава 29. МЕЖДУНАРОДНОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО КУРУЛТАЯ

300. Курултай осуществляет международное сотрудничество с парламентами (палатами парламентов) иностранных государств, международными и межпарламентскими организациями, а также объединениями в порядке, предусмотренном настоящим Регламентом и ратифицированными Республикой Казахстан международными договорами.

301. Курултай вправе заключать с парламентами (палатами парламентов) иностранных государств, международными и межпарламентскими организациями, а также объединениями соглашения о сотрудничестве.

Соглашения от имени Курултая подписываются Председателем Курултая либо уполномоченным им должностным лицом Курултая.

302. Приглашение делегаций парламентов (палат парламентов) иностранных государств, международных и межпарламентских организаций, а также объединений в Республику Казахстан осуществляется по поручению Председателя Курултая.

303. Делегирование депутатов Курултая в состав межпарламентских комиссий и советов, групп по сотрудничеству с парламентами (палатами парламентов) иностранных государств, международных и межпарламентских организаций, а также объединений, внесение изменений в их состав осуществляются Председателем Курултая и оформляются его распоряжением.

304. Представление кандидатуры, назначение на должность и освобождение от должности полномочных представителей Курултая Республики Казахстан в межпарламентских организациях осуществляются Председателем Курултая и оформляются его распоряжением.

Срок полномочий полномочных представителей, как правило, не может превышать срок полномочий Курултая очередного созыва, если иное не предусмотрено актами межпарламентских организаций.

305. Решение об официальных и рабочих визитах депутатов, осуществляемых в рамках международного сотрудничества Курултая, составе и руководителе делегаций, а также зарубежных командировках депутатов принимает Председатель Курултая.

Решение оформляется распоряжением Председателя Курултая либо по его уполномочию одним из заместителей Председателя Курултая согласно распределению обязанностей между ними.

Глава 30. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

306. Финансирование деятельности Курултая осуществляется из средств республиканского бюджета.

307. Организационное, правовое, информационно-аналитическое и иное обеспечение деятельности Курултая как высшего представительного органа Республики Казахстан осуществляет его Аппарат.

Депутат с инвалидностью в соответствии с законодательством Республики Казахстан обеспечивается условиями, необходимыми для осуществления депутатских полномочий, в том числе доступом к зданию, рабочему месту, информации, цифровым системам, системам голосования, средствам коммуникаций и мероприятиям Курултая и его рабочих органов.

Штатная численность Аппарата Курултая определяется в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.

Структура Аппарата Курултая определяется Бюро Курултая.

Деятельность Аппарата Курултая осуществляется в соответствии с законодательством Республики Казахстан в сфере государственной службы.

Руководитель Аппарата Курултая назначается на должность и освобождается от должности распоряжением Председателя Курултая.

Положение об Аппарате Курултая Республики Казахстан утверждается Бюро Курултая.

Глава 31. ПЕРЕХОДНЫЕ И ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ

308. Проекты законов, внесенные в Мажилис Парламента Республики Казахстан до введения в действие Конституционного закона Республики Казахстан "О Курултае Республики Казахстан и статусе его депутатов", рассматриваются Курултаем в соответствии с настоящим Регламентом.

309. Регламент Курултая, изменения и дополнения в Регламент Курултая вводятся в действие со дня их принятия, если в постановлении об их утверждении не указаны иные сроки.

310. Предложения об изменении и дополнении Регламента Курултая могут вноситься депутатами, постоянными комитетами и депутатскими объединениями в Бюро Курултая, которое определяет головной комитет для внесения предложений о порядке дальнейшего их рассмотрения.

Қазақстан Республикасы Құрылтайының Регламенті туралы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚҰРЫЛТАЙЫНЫҢ РЕГЛАМЕНТІ

1-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ НЕГІЗДЕРІ

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

2-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЗАҢ ШЫҒАРУ ҚЫЗМЕТІ

2-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ СЕССИЯСЫ

3-тарау. ЖАҢАДАН ШАҚЫРЫЛҒАН ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ БІРІНШІ СЕССИЯСЫНЫҢ АШЫЛУЫ

4-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ОТЫРЫСТАРЫН ӨТКІЗУ ШАРТТАРЫ МЕН ТӘРТІБІ

5-тарау. ДАУЫС БЕРУ ЖӘНЕ ШЕШIМДЕР ҚАБЫЛДАУ ТӘРТIБI

6-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ АКТІЛЕРІ. ЗАҢ ШЫҒАРУ БАСТАМАСЫ ҚҰҚЫҒЫН ІСКЕ АСЫРУ ТӘРТІБІ

7-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДА ЗАҢ ШЫҒАРУ ПРОЦЕСІ ҚАҒИДАЛАРЫ

8-тарау. ЗАҢНАМАЛЫҚ СИПАТЫ ЖОҚ АКТІЛЕРДІ ҚАБЫЛДАУ ТӘРТІБІ

3-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КАДР МӘСЕЛЕЛЕРІН ҚАРАУ ТӘРТІБІ

10-тарау. ЖОҒАРҒЫ СОТ СУДЬЯЛАРЫН САЙЛАУ ЖӘНЕ ЛАУАЗЫМЫНАН БОСАТУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІКТІ ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫ

11-тарау. КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТ СУДЬЯЛАРЫ МЕН ЖОҒАРҒЫ СОТ СУДЬЯЛАРЫН ҚОЛ СҰҒЫЛМАУ КЕПІЛДІГІНЕН АЙЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ӨКІЛЕТТІКТІ ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫ

4-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТПЕН, ҮКІМЕТПЕН, ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУЫ

12-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТПЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

13-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ҮКІМЕТПЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

14-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІМЕН ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖАСАУ ТӘРТІБІ

5-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ЛАУАЗЫМДЫ АДАМДАРЫ ЖӘНЕ ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ НЫСАНДАРЫ

15-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ТӨРАҒАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ОРЫНБАСАРЛАРЫ

16-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ БЮРОСЫ

17-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ТҰРАҚТЫ КОМИТЕТТЕРІ МЕН КОМИССИЯЛАРЫ

18-тарау. КОНСУЛЬТАТИВТІК-КЕҢЕСШІ ОРГАНДАР

19-тарау. ТЫҢДАУ

20-тарау. ҮКІМЕТ САҒАТЫ

21-тарау. ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛДАР МЕН СҰРАҚТАР

6-БӨЛІМ. ДЕПУТАТТЫҚ БІРЛЕСТІКТЕР

22-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДАҒЫ ДЕПУТАТТЫҚ БІРЛЕСТІКТЕР

23-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДАҒЫ КӨПШІЛІК ЖӘНЕ ОППОЗИЦИЯ

7-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ

24-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ МӘРТЕБЕСІ

25-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТАРЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ

26-тарау. ДЕПУТАТТЫҚ ӘДЕП ЖӘНЕ ДЕПУТАТТЫҚ ӘДЕП ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕС

27-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТЫНЫҢ ӨКІЛЕТТІГІН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУЫНА КЕПІЛДІКТЕР

28-тарау. ДЕПУТАТҚА ҚОЛДАНЫЛУЫ МҮМКІН ЖАЗАЛАУ ШАРАЛАРЫ

8-БӨЛІМ. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ӨЗГЕ ДЕ ҚЫЗМЕТІ

29-тарау. ҚҰРЫЛТАЙДЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ

30-тарау. ҚҰРЫЛТАЙ ҚЫЗМЕТІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ

31-тарау. ӨТПЕЛІ ЖӘНЕ ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

О Регламенте Курултая Республики Казахстан

РЕГЛАМЕНТ КУРУЛТАЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН РАЗДЕЛ 1. ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

Глава 1. ОБЩИЕ ПОЛОЖЕНИЯ

РАЗДЕЛ 2. ЗАКОНОДАТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КУРУЛТАЯ

Глава 2. СЕССИЯ КУРУЛТАЯ

Глава 3. ОТКРЫТИЕ ПЕРВОЙ СЕССИИ КУРУЛТАЯ НОВОГО СОЗЫВА

Глава 4. УСЛОВИЯ И ПОРЯДОК ПРОВЕДЕНИЯ ЗАСЕДАНИЙ КУРУЛТАЯ

Глава 5. ПОРЯДОК ГОЛОСОВАНИЯ И ПРИНЯТИЯ РЕШЕНИЙ

Глава 6. АКТЫ КУРУЛТАЯ. ПОРЯДОК РЕАЛИЗАЦИИ ПРАВА ЗАКОНОДАТЕЛЬНОЙ ИНИЦИАТИВЫ

Глава 7. ПРАВИЛА ЗАКОНОТВОРЧЕСКОГО ПРОЦЕССА В КУРУЛТАЕ

Глава 8. ПОРЯДОК ПРИНЯТИЯ АКТОВ, НЕ НОСЯЩИХ ЗАКОНОДАТЕЛЬНОГО ХАРАКТЕРА

РАЗДЕЛ 3. ПОРЯДОК РАССМОТРЕНИЯ КУРУЛТАЕМ КАДРОВЫХ ВОПРОСОВ

Глава 9. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ДАЧЕ ПРЕЗИДЕНТУ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН СОГЛАСИЯ НА НАЗНАЧЕНИЕ НА ДОЛЖНОСТИ ДОЛЖНОСТНЫХ ЛИЦ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН

Глава 10. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ИЗБРАНИЮ И ОСВОБОЖДЕНИЮ ОТ ДОЛЖНОСТЕЙ СУДЕЙ ВЕРХОВНОГО СУДА

Глава 11. ОСУЩЕСТВЛЕНИЕ КУРУЛТАЕМ ПОЛНОМОЧИЙ ПО ЛИШЕНИЮ НЕПРИКОСНОВЕННОСТИ СУДЕЙ КОНСТИТУЦИОННОГО СУДА И СУДЕЙ ВЕРХОВНОГО СУДА

РАЗДЕЛ 4. ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ КУРУЛТАЯ С КОНСТИТУЦИОННЫМ СУДОМ, ПРАВИТЕЛЬСТВОМ, ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

Глава 12. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С КОНСТИТУЦИОННЫМ СУДОМ

Глава 13. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С ПРАВИТЕЛЬСТВОМ

Глава 14. ПОРЯДОК ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУРУЛТАЯ С ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

РАЗДЕЛ 5. ДОЛЖНОСТНЫЕ ЛИЦА КУРУЛТАЯ И ОРГАНИЗАЦИОННЫЕ ФОРМЫ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

Глава 15. ПРЕДСЕДАТЕЛЬ КУРУЛТАЯ И ЕГО ЗАМЕСТИТЕЛИ

Глава 16. БЮРО КУРУЛТАЯ

Глава 17. ПОСТОЯННЫЕ КОМИТЕТЫ И КОМИССИИ КУРУЛТАЯ

Глава 18. КОНСУЛЬТАТИВНО-СОВЕЩАТЕЛЬНЫЕ ОРГАНЫ

Глава 19. СЛУШАНИЯ

Глава 20. ПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫЙ ЧАС

Глава 21. ДЕПУТАТСКИЕ ЗАПРОСЫ И ВОПРОСЫ

РАЗДЕЛ 6. ДЕПУТАТСКИЕ ОБЪЕДИНЕНИЯ

Глава 22. ДЕПУТАТСКИЕ ОБЪЕДИНЕНИЯ В КУРУЛТАЕ

Глава 23. БОЛЬШИНСТВО И ОППОЗИЦИЯ В КУРУЛТАЕ

РАЗДЕЛ 7. ПРАВОВОЕ ПОЛОЖЕНИЕ ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

Глава 24. СТАТУС ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

Глава 25. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ДЕПУТАТОВ КУРУЛТАЯ

Глава 26. ДЕПУТАТСКАЯ ЭТИКА И СОВЕТ ПО ДЕПУТАТСКОЙ ЭТИКЕ

Глава 27. ГАРАНТИИ ОСУЩЕСТВЛЕНИЯ ПОЛНОМОЧИЙ ДЕПУТАТА КУРУЛТАЯ

Глава 28. МЕРЫ ВЗЫСКАНИЯ, КОТОРЫЕ МОГУТ БЫТЬ ПРИМЕНЕНЫ К ДЕПУТАТУ

РАЗДЕЛ 8. ИНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КУРУЛТАЯ

Глава 29. МЕЖДУНАРОДНОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО КУРУЛТАЯ

Глава 30. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КУРУЛТАЯ

Глава 31. ПЕРЕХОДНЫЕ И ЗАКЛЮЧИТЕЛЬНЫЕ ПОЛОЖЕНИЯ