2026-2028 жылдарға арналған аудан бюджеті туралы

Жаңартылған

Түркістан облысы Сауран аудандық мәслихатының 2025 жылғы 24 желтоқсандағы № 298 шешімі.

      ЗҚАИ-ның ескертпесі!
      Осы шешім 01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі.

      Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 91-бабының 3-тармағына және "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, Сауран аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

      1. Сауран ауданының 2026-2028 жылдарға арналған аудандық бюджеті тиісінше 1, 2 және 3 қосымшаларға сәйкес, оның ішінде 2026 жылға мынадай көлемдерде бекітілсін:

      1) кірістер – 13 726 661 мың теңге:

      салықтық түсімдер – 4 588 369 мың теңге;

      салықтық емес түсімдер – 22 551 мың теңге;

      негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер – 283 666 мың теңге;

      арнаулы түсімдер – 0;

      трансферттер түсімдері – 8 832 075 мың теңге;

      2) шығындар – 13 752 598 мың теңге;

      3) таза бюджеттік кредиттеу – 41 357 мың теңге:

      бюджеттік кредиттер – 52 905 мың теңге;

      бюджеттік кредиттерді өтеу – 11 548 мың теңге;

      4) қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо – 0:

      қаржы активтерін сатып алу – 0;

      мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер – 0;

      5) бюджет тапшылығы (профициті) – - 67 294 мың теңге;

      6) бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығы (профициті) - - 67 294 мың теңге;

      7) бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану) – 67 294 мың теңге:

      қарыздар түсімі – 52 905 мың теңге;

      қарыздарды өтеу – 11 548 мың теңге;

      бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары – 25 937 мың теңге

      Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - Түркістан облысы Сауран аудандық мәслихатының 19.08.2026 № 367 (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) шешімімен.

      2. 2026 жылға облыстық бюджетке және аудан бюджетіне кірістерді бөлу нормативтері келесідей мөлшерлерде белгіленсін:

      әлеуметтік салық байынша:

      аудандық бюджетке – 68,3 пайыз;

      облыстық бюджетке – 31,7 пайыз;

      Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда - Түркістан облысы Сауран аудандық мәслихатының 22.05.2026 № 332 (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) шешімімен.

      3. Аудандық бюджеттен ауылдық округ бюджеттеріне берілетін субвенциялар мөлшерінің жалпы сомасы 2026 жылға 545 764 мың теңге болып қарастырылсын, оның ішінде:

      Жібек жолы ауылдық округі - 52 463 мың теңге.

      Жүйнек ауылдық округі - 63 042 мың теңге;

      Иассы ауылдық округі - 32 009 мың теңге;

      Үшқайық ауылдық округі - 88 413 мың теңге;

      Жаңа Иқан ауылдық округі - 71 511 мың теңге;

      Ескі Иқан ауылдық округі - 10 518 мың теңге;

      Бабайқорған ауылдық округі - 79 560 мың теңге;

      Майдантал ауылдық округі - 77 557 мың теңге;

      Оранғай ауылдық округі - 43 552 мың теңге;

      Шаға ауылдық округі - 27 139 мың теңге.

      4. Аудан әкімдігінің 2026 жылға арналған резерві 111 773 мың теңге сомасында белгіленсін.

      5. Осы шешім 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.

      Мәслихат төрағасы С.Байсбаев

  Сауран аудандық мәслихатының
2025 жылғы 24 желтоқсандағы
№298 шешіміне 1-қосымша

      2026 жылға арналған аудандық бюджет

      Ескерту. 1-қосымша жаңа редакцияда - Түркістан облысы Сауран аудандық мәслихатының 19.08.2026 № 367 (01.01.2026 бастап қолданысқа енгізіледі) шешімімен.

Санат Атауы

Сомасы,

мың теңге


Сынып



Ішкі сыныбы

1


2

3





1. КІРІСТЕР

13 726 661





ТҮСІМДЕР

4 894 586

1




Салықтық түсімдер

4 588 369


01



Табыс салығы

2 430 947



1


Корпоративтік табыс салығы

225 000



2


Жеке табыс салығы

2 205 947


03



Әлеуметтік салық

1 710 270



1


Әлеуметтік салық

1 710 270


04



Меншікке салынатын салықтар

329 071



1


Мүлікке салынатын салықтар

329 071


05



Тауарларға, жұмыстарға және қызметтерге салынатын ішкі салықтар

38 348



2


Акциздер

3 066



3


Табиғи және басқа да ресурстарды пайдаланғаны үшiн түсетiн түсiмдер

31 634



4


Кәсіпкерлік және кәсіби қызметті жүргізгені үшін алынатын алымдар

3 648


08



Заңдық маңызы бас әрекеттерді жасағаны және (немесе) оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер

79 733



1


Мемлекеттік баж

79 733

2




Салықтық емес түсімдер

22 551


01



Мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер

7 616



5


Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер

7 616


03



Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін ақша түсімдері

618



1


Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін ақша түсімдері

618


04



Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан) ұсталатын және қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар

254



1


Мұнай секторы ұйымдарынан түсетін, бюджеттен тыс қорға түсетін түсімдерді қоспағанда, мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан) ұсталатын және қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар

254


06



Басқа да салықтық емес түсімдер

14 063



1


Басқа да салықтық емес түсімдер

14 063

3




Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер

283 666


03



Жерді және материалдық емес активтерді сату

283 666



1


Жерді сату

283 666

5




Трасферттердің түсімдері

8 832 075


02



Мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетін трасферттер

8 832 075



2


Облыстық бюджеттен түсетін трасферттер

8 832 075

Функционалдық топ Атауы

Сомасы,

мың теңге


Кіші функция 



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама





Кіші бағдарлама





2.ШЫҒЫНДАР

13 752 598

01




Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер

925 228


1



Мемлекеттiк басқарудың жалпы функцияларын орындайтын өкiлдi, атқарушы және басқа органдар

656 278



112


Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аппараты

73 386




001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

73 386



122


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

582 892




001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

540 118




003

Мемлекеттік органдардың күрделі шығыстары

21 774




009

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

4 000




113

Төмен тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

17 000


2



Қаржылық қызмет

5 142



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

5 142




003

Салық салу мақсатында мүлікті бағалауды жүргізу

2 142




010

Жекешелендіру, коммуналдық меншікті басқару, жекешелендіруден кейінгі қызмет және осыған байланысты дауларды реттеу

3 000


9



Жалпы сипаттағы өзге де мемлекеттiк қызметтер

263 808



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

94 705




001

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономикалық саясаттын қалыптастыру мен дамыту, мемлекеттік жоспарлау, бюджеттік атқару және коммуналдық меншігін басқару саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

90 837




015

Мемлекеттік органдардың күрделі шығыстары

3 868



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

100 311




040

Мемлекеттік органдардың объектілерін дамыту

100 311



482


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) кәсіпкерлік және туризм бөлімі

68 792




001

Жергілікті деңгейде кәсіпкерлік және туризм саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

68 792

02




Қорғаныс

21 547


1



Әскери мұқтаждар

9 631



122


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

9 631




005

Жалпыға бірдей әскери міндетті атқару шеңберіндегі іс-шаралар

9 631


2



Төтенше жағдайлар жөнiндегi жұмыстарды ұйымдастыру

11 916



122


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

11 916




006

Аудан (облыстық маңызы бар қала) ауқымындағы төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою

9 166




007

Аудандық (қалалық) ауқымдағы дала өрттерінің, сондай-ақ мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары құрылмаған елдi мекендерде өрттердің алдын алу және оларды сөндіру жөніндегі іс-шаралар

2 750

03




Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі

25 117


6



Қылмыстық-атқару жүйесі

5 277



451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

5 277




039

Қылмыстық жазасын өтеген адамдарды әлеуметтік бейімдеу мен оңалтуды ұйымдастыру және жүзеге асыру

5 277


9



Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік саласындағы басқа да қызметтер

19 840



485


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

19 840




021

Елдi мекендерде жол қозғалысы қауiпсiздiгін қамтамасыз ету

19 840

06




Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру

1 349 297


1



Әлеуметтiк қамсыздандыру

200 663



451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

200 663




005

Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек

200 663


2



Әлеуметтік көмек

925 050



451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

925 050




004

Ауылдық жерлерде тұратын денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамтамасыз ету, мәдениет, спорт және ветеринар мамандарына отын сатып алуға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әлеуметтік көмек көрсету

36 252




006

Тұрғын үйге көмек көрсету

200




007

Жергілікті өкілетті органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек

116 431




010

Үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедектігі бар балаларды материалдық қамтамасыз ету

8 563




014

Мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтiк көмек көрсету

176 446




015

Зейнеткерлер мен мүгедектігі бар адамдарға әлеуметтiк қызмет көрсету аумақтық орталығы

124 397




017

Мүгедектігі бар адамды абилитациялаудың және оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес мұқтаж мүгедектігі бар адамдарды протездік-ортопедиялық көмекпен, сурдотехникалық және тифлотехникалық құралдармен, мiндеттi гигиеналық құралдармен, арнаулы жүріп-тұру құралдарымен қамтамасыз ету, сондай-ақ санаторий-курорттық емдеу, жеке көмекшінің және ымдау тілі маманының қызметтерімен қамтамасыз ету

462 761


9



Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамтамасыз ету салаларындағы өзге де қызметтер

223 584



451


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

223 584




001

Жергілікті деңгейде халық үшін әлеуметтік бағдарламаларды жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді іске асыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

69 093




011

Жәрдемақыларды және басқа да әлеуметтік төлемдерді есептеу, төлеу мен жеткізу бойынша қызметтерге ақы төлеу

2 000




028

Күш көрсету немесе күш көрсету қаупі салдарынан қиын жағдайларға тап болған тәуекелдер тобындағы адамдарға қызметтер

90 439




050

Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз етуге және өмір сүру сапасын жақсарту

57 324




067

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

4 728

07




Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

3 229 535


1



Тұрғын үй шаруашылығы

1 460 249



487


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

1 337 628




001

Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй қоры саласында жергілікті деңгейде мемлекеттік саясатты іске асыру бойынша қызметтер

270 010




032

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

14 812




033

Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау, дамыту және (немесе) жайластыру

912 806




113

Төмен тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

140 000



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

122 621




004

Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау, дамыту және (немесе) жайластыру

100 000




098

Коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйлерін сатып алу

22 621


2



Коммуналдық шаруашылық

863 459



487


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

863 459




016

Сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің жұмыс істеуі

233 982




027

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі газдандыру желілерін пайдалануды ұйымдастыру

24 902




058

Ауылдық елді мекендердегі сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

604 575


3



Елді-мекендерді көркейту

905 827



487


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

905 827




025

Елдi мекендердегі көшелердi жарықтандыру

14 784




030

Елдi мекендердi абаттандыру және көгалдандыру

891 043

08




Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістiк

1 670 498


1



Мәдениет саласындағы қызмет

416 019



457


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

406 410




003

Мәдени-демалыс жұмысын қолдау

406 410



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

9 609




011

Мәдениет объектілерін дамыту

9 609


2



Спорт

708 975



457


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

224 595




008

Ұлттық және бұқаралық спорт түрлерін дамыту

224 595



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

484 380




008

Cпорт объектілерін дамыту

484 380


3



Ақпараттық кеңістік

311 770



456


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

60 811




002

Мемлекеттік ақпараттық саясат жүргізу жөніндегі қызметтер

60 811



457


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

244 859




006

Аудандық (қалалық) кiтапханалардың жұмыс iстеуi

211 623




007

Мемлекеттiк тiлдi және Қазақстан халқының басқа да тiлдерін дамыту

33 236



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

6 100




075

Байланыс желілерін салу

6 100


9



Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңiстiктi ұйымдастыру жөнiндегi өзге де қызметтер

233 734



456


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

139 204




001

Жергілікті деңгейде ақпарат, мемлекеттілікті нығайту және азаматтардың әлеуметтік сенімділігін қалыптастыру саласында мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

63 193




003

Жастар саясаты саласында іс-шараларды іске асыру

74 511




032

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

1 500



457


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

94 530




001

Жергілікті деңгейде тілдерді және мәдениетті дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

35 348




032

Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

59 182

09




Отын-энергетика кешенi және жер қойнауын пайдалану

1 900 000


9



Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану саласындағы өзге де қызметтер

1 900 000



487


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

1 900 000




038

Газ тасымалдау жүйесін дамыту

1 900 000

10




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

244 552


1



Ауыл шаруашылығы

77 617



462


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ауыл шаруашылығы бөлімі

74 168




001

Жергілікті деңгейде ауыл шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

54 958




010

Қаңғыбас иттер мен мысықтарды аулауды және жоюды ұйымдастыру

19 210



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

3 449




010

Ауыл шаруашылығы объектілерін дамыту

3 449


6



Жер қатынастары

122 212



463


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жер қатынастары бөлімі

122 212




001

Аудан (облыстық маңызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

116 528




007

Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

5 684


9



Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

44 723



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

43 397




099

Мамандарға әлеуметтік қолдау көрсету жөніндегі шараларды іске асыру

43 397



462


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ауыл шаруашылығы бөлімі

1 326




030

Қараусыз қалған және қаңғыбас жануарларды уақытша ұстау

448




038

Қаңғыбас жануарларды егу және зарарсыздандыру

878

11




Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

103 276


2



Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

103 276



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

103 276




001

Жергілікті деңгейде құрылыс, сәулет және қала құрылысы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

69 453




013

Аудан аумағында қала құрылысын дамытудың кешенді схемаларын, аудандық (облыстық) маңызы бар қалалардың, кенттердің және өзге де ауылдық елді мекендердің бас жоспарларын әзірлеу

33 823

12




Көлік және коммуникация

2 084 079


1



Автомобиль көлiгi

1 886 816



485


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

1 886 816




023

Автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету

924 674




045

Аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын және елді-мекендердің көшелерін күрделі және орташа жөндеу

962 142


9



Көлiк және коммуникациялар саласындағы өзге де қызметтер

197 263



485


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

197 263




001

Жергілікті деңгейде жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

47 463




037

Әлеуметтік маңызы бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдарын субсидиялау

48 000




113

Төмен тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

101 800

13




Басқалар

1 653 503


9



Басқалар

1 653 503



457


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

11 046




052

"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

11 046



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

111 773




012

Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының резерві

111 773



472


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

1 530 684




079

"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдарды дамыту

1 530 684

14




Борышқа қызмет көрсету

69


1



Борышқа қызмет көрсету

69



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

69




021

Жергілікті атқарушы органдардың облыстық бюджеттен қарыздар бойынша сыйақылар мен өзге де төлемдерді төлеу бойынша борышына қызмет көрсету

69

15




Трансферттер

545 897


1



Трансферттер

545 897



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

545 897




006

Пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) нысаналы трансферттерді қайтару

133




038

Субвенциялар

545 764





3. ТАЗА БЮДЖЕТТІК КРЕДИТТЕУ

41 357

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама





Бюджеттік кредиттер

52 905

07




Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

13 980


1



Тұрғын үй шаруашылығы

13 980



487


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

13 980




053

Жылу, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін реконструкция және құрылыс үшін кредит беру

13 980

10




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

38 925


9



Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

38 925



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

38 925




018

Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бюджеттік кредиттер

38 925

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы 



Ішкі сыныбы




Ерекшелігі





Бюджеттік кредиттерді өтеу

11 548

6




Бюджеттік кредиттерді өтеу

11 548


01



Бюджеттік кредиттерді өтеу

11 548



1


Мемлекеттік бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу

11 548





4. ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІМЕН ОПЕРАЦИЯЛАР БОЙЫНША САЛЬДО

0

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама





Қаржы активтерін сатып алу


Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы 



Ішкі сыныбы 




Ерекшелігі





Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер






5. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ (ПРОФИЦИТ)

-67 294





6. БЮДЖЕТТІҢ МҰНАЙҒА ҚАТЫСТЫ ЕМЕС ТАПШЫЛЫҒЫ (ПРОФИЦИТІ)

-67 294





7. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (ПРОФИЦИТІН ПАЙДАЛАНУ)

67 294

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы 



Ішкі сыныбы




Ерекшелігі





Қарыздар түсімі

52 905

8




Қарыздар түсімдері

52 905


01



Мемлекеттік ішкі қарыздар

52 905



2


Қарыз алу келісім-шарттары

52 905

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама

16




Қарыздарды өтеу

11 548


1



Қарыздарды өтеу

11 548



459


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

11 548




005

Жергілікті атқарушы органның жоғары тұрған бюджет алдындағы борышын өтеу

11 548

Санаты

Сомасы мың теңге


Сыныбы 



Ішкі сыныбы 




Ерекшелігі





Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

25 937

9




Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

25 937


01



Бюджет қаражаты қалдықтары

25 937



1


Бюджет қаражатының бос қалдықтары

25 937


  Сауран аудандық мәслихатының
2025 жылғы 24 желтоқсандағы
№298 шешіміне 2-қосымша

2027 жылға арналған аудандық бюджет

Санат Атауы

Сомасы, мың теңге


Сынып



Ішкі сыныбы

1


2

3





1. КІРІСТЕР

5 087 781





ТҮСІМДЕР

2 352 686

1




Салықтық түсімдер

2 263 116


01



Табыс салығы

1 146 603



1


Корпоративтік табыс салығы

133 142



2


Жеке табыс салығы

1 013 461


03



Әлеуметтік салық

842 429



1


Әлеуметтік салық

842 429


04



Меншікке салынатын салықтар

200 418



1


Мүлікке салынатын салықтар

200 418


05



Тауарларға, жұмыстарға және қызметтерге салынатын ішкі салықтар

5 721



2


Акциздер

2 613



4


Кәсіпкерлік және кәсіби қызметті жүргізгені үшін алынатын алымдар

3 108


08



Заңдық маңызы бас әрекеттерді жасағаны және (немесе) оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер

67 945



1


Мемлекеттік баж

67 945

2




Салықтық емес түсімдер

12 935


01



Мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер

951



5


Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер

951


06



Басқа да салықтық емес түсімдер

11 984



1


Басқа да салықтық емес түсімдер

11 984

3




Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер

76 635


03



Жерді және материалдық емес активтерді сату

76 635



1


Жерді сату

76 635

4




Трасферттердің түсімдері

2 735 095


02



Мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетін трасферттер

2 735 095



2


Облыстық бюджеттен түсетін трасферттер

2 735 095

Функционалдық топ Атауы

Сомасы, мың теңге


Кіші функция





Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Кіші бағдарлама






Атауы






2.ШЫҒЫНДАР

5 087 781

01





Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер

531 373


1




Мемлекеттiк басқарудың жалпы функцияларын орындайтын өкiлдi, атқарушы және басқа органдар

391 039



112



Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аппараты

65 468




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

65 468



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

325 571




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

307 340




003


Мемлекеттік органдардың күрделі шығыстары

18 231


2




Қаржылық қызмет

5 214



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

5 214




003


Салық салу мақсатында мүлікті бағалауды жүргізу

2 214




010


Жекешелендіру, коммуналдық меншікті басқару, жекешелендіруден кейінгі қызмет және осыған байланысты дауларды реттеу

3 000


9




Жалпы сипаттағы өзге де мемлекеттiк қызметтер

135 120



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

73 773




001


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономикалық саясаттын қалыптастыру мен дамыту, мемлекеттік жоспарлау, бюджеттік атқару және коммуналдық меншігін басқару саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

73 773



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




040


Мемлекеттік органдардың объектілерін дамыту

0



482



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) кәсіпкерлік және туризм бөлімі

61 347




001


Жергілікті деңгейде кәсіпкерлік және туризм саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

52 857




003


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

8 490

02





Қорғаныс

46 400


1




Әскери мұқтаждар

13 650



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

13 650




005


Жалпыға бірдей әскери міндетті атқару шеңберіндегі іс-шаралар

13 650


2




Төтенше жағдайлар жөнiндегi жұмыстарды ұйымдастыру

32 750



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

32 750




006


Аудан (облыстық маңызы бар қала) ауқымындағы төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою

30 000




007


Аудандық (қалалық) ауқымдағы дала өрттерінің, сондай-ақ мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары құрылмаған елдi мекендерде өрттердің алдын алу және оларды сөндіру жөніндегі іс-шаралар

2 750

03





Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі

21 000


9




Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік саласындағы басқа да қызметтер

21 000



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

21 000




021


Елдi мекендерде жол қозғалысы қауiпсiздiгін қамтамасыз ету

21 000

06





Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру

725 049


1




Әлеуметтiк қамсыздандыру

70 559



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

60 559




005


Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек

60 559



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

10 000




041


Әлеуметтік қамтамасыз ету объектілерін салу және реконструкциялау

10 000


2




Әлеуметтік көмек

502 394



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

502 394




004


Ауылдық жерлерде тұратын денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамтамасыз ету, мәдениет, спорт және ветеринар мамандарына отын сатып алуға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әлеуметтік көмек көрсету

32 959




006


Тұрғын үйге көмек көрсету

1 200




007


Жергілікті өкілетті органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек

138 681




010


Үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедектігі бар балаларды материалдық қамтамасыз ету

8 068




015


Зейнеткерлер мен мүгедектігі бар адамдарға әлеуметтiк қызмет көрсету аумақтық орталығы

321 486




017


Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес мұқтаж мүгедектігі бар адамдарды протездік-ортопедиялық көмек, сурдотехникалық құралдар, тифлотехникалық құралдар, санаторий-курорттық емделу, мiндеттi гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету, арнаулы жүрiп-тұру құралдары, жеке көмекшінің және есту бойынша мүгедектігі бар адамдарға қолмен көрсететiн тіл маманының қызметтері мен қамтамасыз ету

0


9




Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамтамасыз ету салаларындағы өзге де қызметтер

152 096



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

152 096




001


Жергілікті деңгейде халық үшін әлеуметтік бағдарламаларды жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді іске асыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

58 967




011


Жәрдемақыларды және басқа да әлеуметтік төлемдерді есептеу, төлеу мен жеткізу бойынша қызметтерге ақы төлеу

1 233




021


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

17 000




050


Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз етуге және өмір сүру сапасын жақсарту

40 962




067


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

33 934

07





Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

1 300 049


1




Тұрғын үй шаруашылығы

398 029



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

278 029




001


Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй қоры саласында жергілікті деңгейде мемлекеттік саясатты іске асыру бойынша қызметтер

71 461




003


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

34 005




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

0




113


Төменгі тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

172 563



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

120 000




004


Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау, дамыту және (немесе) жайластыру

120 000


2




Коммуналдық шаруашылық

107 271



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




058


Елді мекендердегі сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

0



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

97 271




016


Сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің жұмыс істеуі

82 000




027


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі газ жүйелерін қолдануды ұйымдастыру

15 271




058


Елді мекендердегі сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

0



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

10 000




007


Қаланы және елді мекендерді абаттандыруды дамыту

10 000


3




Елді-мекендерді көркейту

794 749



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

794 749




017


Елдi мекендердiң санитариясын қамтамасыз ету

40 254




030


Елдi мекендердi абаттандыру және көгалдандыру

754 495

08





Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістiк

1 081 178


1




Мәдениет саласындағы қызмет

332 577



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

332 577




003


Мәдени-демалыс жұмысын қолдау

332 577


2




Спорт

238 376



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

238 376




008


Ұлттық және бұқаралық спорт түрлерін дамыту

225 376




009


Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) деңгейде спорттық жарыстар өткiзу

5 000




010


Әртүрлi спорт түрлерi бойынша аудан (облыстық маңызы бар қала) құрама командаларының мүшелерiн дайындау және олардың облыстық спорт жарыстарына қатысуы

8 000


3




Ақпараттық кеңістік

266 015



456



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

60 000




002


Мемлекеттік ақпараттық саясат жүргізу жөніндегі қызметтер

60 000



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

206 015




006


Аудандық (қалалық) кiтапханалардың жұмыс iстеуi

182 903




007


Мемлекеттiк тiлдi және Қазақстан халқының басқа да тiлдерін дамыту

23 112


9




Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңiстiктi ұйымдастыру жөнiндегi өзге де қызметтер

244 210



456



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

149 426




001


Жергілікті деңгейде ақпарат, мемлекеттілікті нығайту және азаматтардың әлеуметтік сенімділігін қалыптастыру саласында мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

43 117




003


Жастар саясаты саласында іс-шараларды іске асыру

89 009




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

17 300



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

94 784




001


Жергілікті деңгейде тілдерді және мәдениетті дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

28 949




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

65 835

09





Отын-энергетика кешенi және жер қойнауын пайдалану

30 000


9




Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану саласындағы өзге де қызметтер

30 000



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

30 000




038


Газ тасымалдау жүйесін дамыту

30 000

10





Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

164 884


1




Ауыл шаруашылығы

42 961



462



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ауыл шаруашылығы бөлімі

42 961




001


Жергілікті деңгейде ауыл шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

42 961


6




Жер қатынастары

100 823



463



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жер қатынастары бөлімі

100 823




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

84 783




007


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

16 040


9




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

21 100



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

21 100




099


Мамандарға әлеуметтік қолдау көрсету жөніндегі шараларды іске асыру

21 100

11





Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

79 552


2




Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

79 552



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

79 552




001


Жергілікті деңгейде құрылыс, сәулет және қала құрылысы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

59 552




013


Аудан аумағында қала құрылысын дамытудың кешенді схемаларын, аудандық (облыстық) маңызы бар қалалардың, кенттердің және өзге де ауылдық елді мекендердің бас жоспарларын әзірлеу

20 000

12





Көлік және коммуникация

445 625


1




Автомобиль көлiгi

374 494



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

374 494




023


Автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету

374 494




045


Аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын және елді-мекендердің көшелерін күрделі және орташа жөндеу

0


9




Көлiк және коммуникациялар саласындағы өзге де қызметтер

71 131



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

71 131




001


Жергілікті деңгейде жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

47 131




037


Әлеуметтік маңызы бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдарын субсидиялау

15 000




113


Төменгі тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

9 000

13





Басқалар

51 772


9




Басқалар

51 772



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

0




052


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

51 772




012


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының резерві

51 772



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

0




052


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

0




077


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




079


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдарды дамыту

0

14





Борышқа қызмет көрсету

9


1




Борышқа қызмет көрсету

9



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

9




021


Жергілікті атқарушы органдардың облыстық бюджеттен қарыздар бойынша сыйақылар мен өзге де төлемдерді төлеу бойынша борышына қызмет көрсету

9

15





Трансферттер

610 890


1




Трансферттер

610 890



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

610 890




024


Заңнаманы өзгертуге байланысты жоғары тұрған бюджеттің шығындарын өтеуге төменгі тұрған бюджеттен ағымдағы нысаналы трансферттер

150 870




038


Субвенциялар

460 020






3. ТАЗА БЮДЖЕТТІК КРЕДИТТЕУ

0

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Бюджеттік кредиттер

0

10





Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

0


9




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

0




018


Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бюджеттік кредиттер

0

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы




Ерекшелігі






Бюджеттік кредиттерді өтеу

0

5





Бюджеттік кредиттерді өтеу

0


01




Бюджеттік кредиттерді өтеу

0



1



Мемлекеттік бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу

0




13


Жеке тұлғаларға жергілікті бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу







4. ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІМЕН ОПЕРАЦИЯЛАР БОЙЫНША САЛЬДО

0

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Қаржы активтерін сатып алу


Санаты



Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы






Ерекшелігі






Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер







5. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ (ПРОФИЦИТ)

0






6. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (ПРОФИЦИТІН ПАЙДАЛАНУ)

0

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы




Ерекшелігі






Қарыздар түсімі

0

7





Қарыздар түсімдері

0


01




Мемлекеттік ішкі қарыздар

0



2



Қарыз алу келісім-шарттары

0




03


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы алатын қарыздар


Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама

16





Қарыздарды өтеу

0


1




Қарыздарды өтеу

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

0




005


Жергілікті атқарушы органның жоғары тұрған бюджет алдындағы борышын өтеу

0

Санаты




Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы






Ерекшелігі






Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

0

8





Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

0


01




Бюджет қаражаты қалдықтары

0



1



Бюджет қаражатының бос қалдықтары

0

  Сауран аудандық мәслихатының
2025 жылғы 24 желтоқсандағы
№298 шешіміне 3-қосымша

2028 жылға арналған аудандық бюджет

Санат Атауы

Сомасы, мың теңге


Сынып



Ішкі сыныбы

1


2

3





1. КІРІСТЕР

5 279 238





ТҮСІМДЕР

2 352 686

1




Салықтық түсімдер

2 263 116


01



Табыс салығы

1 146 603



1


Корпоративтік табыс салығы

133 142



2


Жеке табыс салығы

1 013 461


03



Әлеуметтік салық

842 429



1


Әлеуметтік салық

842 429


04



Меншікке салынатын салықтар

200 418



1


Мүлікке салынатын салықтар

200 418


05



Тауарларға, жұмыстарға және қызметтерге салынатын ішкі салықтар

5 721



2


Акциздер

2 613



4


Кәсіпкерлік және кәсіби қызметті жүргізгені үшін алынатын алымдар

3 108


08



Заңдық маңызы бас әрекеттерді жасағаны және (немесе) оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер

67 945



1


Мемлекеттік баж

67 945

2




Салықтық емес түсімдер

12 935


01



Мемлекеттік меншіктен түсетін кірістер

951



5


Мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер

951


06



Басқа да салықтық емес түсімдер

11 984



1


Басқа да салықтық емес түсімдер

11 984

3




Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер

76 635


03



Жерді және материалдық емес активтерді сату

76 635



1


Жерді сату

76 635

4




Трасферттердің түсімдері

2 926 552


02



Мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетін трасферттер

2 926 552



2


Облыстық бюджеттен түсетін трасферттер

2 926 552

Функционалдық топ Атауы

Сомасы, мың теңге


Кіші функция





Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Кіші бағдарлама






Атауы






2.ШЫҒЫНДАР

5 279 238

01





Жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызметтер

531 373


1




Мемлекеттiк басқарудың жалпы функцияларын орындайтын өкiлдi, атқарушы және басқа органдар

391 039



112



Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аппараты

65 468




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

65 468



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

325 571




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің қызметін қамтамасыз ету жөніндегі қызметтер

307 340




003


Мемлекеттік органдардың күрделі шығыстары

18 231


2




Қаржылық қызмет

5 214



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

5 214




003


Салық салу мақсатында мүлікті бағалауды жүргізу

2 214




010


Жекешелендіру, коммуналдық меншікті басқару, жекешелендіруден кейінгі қызмет және осыған байланысты дауларды реттеу

3 000


9




Жалпы сипаттағы өзге де мемлекеттiк қызметтер

135 120



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

73 773




001


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономикалық саясаттын қалыптастыру мен дамыту, мемлекеттік жоспарлау, бюджеттік атқару және коммуналдық меншігін басқару саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

73 773



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




040


Мемлекеттік органдардың объектілерін дамыту

0



482



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) кәсіпкерлік және туризм бөлімі

61 347




001


Жергілікті деңгейде кәсіпкерлік және туризм саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

52 857




003


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

8 490

02





Қорғаныс

46 400


1




Әскери мұқтаждар

13 650



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

13 650




005


Жалпыға бірдей әскери міндетті атқару шеңберіндегі іс-шаралар

13 650


2




Төтенше жағдайлар жөнiндегi жұмыстарды ұйымдастыру

32 750



122



Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің аппараты

32 750




006


Аудан (облыстық маңызы бар қала) ауқымындағы төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою

30 000




007


Аудандық (қалалық) ауқымдағы дала өрттерінің, сондай-ақ мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары құрылмаған елдi мекендерде өрттердің алдын алу және оларды сөндіру жөніндегі іс-шаралар

2 750

03





Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі

21 000


9




Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік саласындағы басқа да қызметтер

21 000



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

21 000




021


Елдi мекендерде жол қозғалысы қауiпсiздiгін қамтамасыз ету

21 000

06





Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру

725 049


1




Әлеуметтiк қамсыздандыру

70 559



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

60 559




005


Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек

60 559



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

10 000




041


Әлеуметтік қамтамасыз ету объектілерін салу және реконструкциялау

10 000


2




Әлеуметтік көмек

502 394



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

502 394




004


Ауылдық жерлерде тұратын денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамтамасыз ету, мәдениет, спорт және ветеринар мамандарына отын сатып алуға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әлеуметтік көмек көрсету

32 959




006


Тұрғын үйге көмек көрсету

1 200




007


Жергілікті өкілетті органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтік көмек

138 681




010


Үйден тәрбиеленіп оқытылатын мүгедектігі бар балаларды материалдық қамтамасыз ету

8 068




015


Зейнеткерлер мен мүгедектігі бар адамдарға әлеуметтiк қызмет көрсету аумақтық орталығы

321 486




017


Оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес мұқтаж мүгедектігі бар адамдарды протездік-ортопедиялық көмек, сурдотехникалық құралдар, тифлотехникалық құралдар, санаторий-курорттық емделу, мiндеттi гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету, арнаулы жүрiп-тұру құралдары, жеке көмекшінің және есту бойынша мүгедектігі бар адамдарға қолмен көрсететiн тіл маманының қызметтері мен қамтамасыз ету

0


9




Әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамтамасыз ету салаларындағы өзге де қызметтер

152 096



451



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі

152 096




001


Жергілікті деңгейде халық үшін әлеуметтік бағдарламаларды жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуді іске асыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

58 967




011


Жәрдемақыларды және басқа да әлеуметтік төлемдерді есептеу, төлеу мен жеткізу бойынша қызметтерге ақы төлеу

1 233




021


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

17 000




050


Қазақстан Республикасында мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз етуге және өмір сүру сапасын жақсарту

40 962




067


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

33 934

07





Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық

1 491 506


1




Тұрғын үй шаруашылығы

398 029



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

278 029




001


Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй қоры саласында жергілікті деңгейде мемлекеттік саясатты іске асыру бойынша қызметтер

71 461




003


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

34 005




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

0




113


Төменгі тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

172 563



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

120 000




004


Инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жобалау, дамыту және (немесе) жайластыру

120 000


2




Коммуналдық шаруашылық

107 271



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




058


Елді мекендердегі сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

0



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

97 271




016


Сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің жұмыс істеуі

82 000




027


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі газ жүйелерін қолдануды ұйымдастыру

15 271




058


Елді мекендердегі сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту

0



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

10 000




007


Қаланы және елді мекендерді абаттандыруды дамыту

10 000


3




Елді-мекендерді көркейту

986 206



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

986 206




017


Елдi мекендердiң санитариясын қамтамасыз ету

40 254




030


Елдi мекендердi абаттандыру және көгалдандыру

945 952

08





Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістiк

1 081 178


1




Мәдениет саласындағы қызмет

332 577



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

332 577




003


Мәдени-демалыс жұмысын қолдау

332 577


2




Спорт

238 376



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

238 376




008


Ұлттық және бұқаралық спорт түрлерін дамыту

225 376




009


Аудандық (облыстық маңызы бар қалалық) деңгейде спорттық жарыстар өткiзу

5 000




010


Әртүрлi спорт түрлерi бойынша аудан (облыстық маңызы бар қала) құрама командаларының мүшелерiн дайындау және олардың облыстық спорт жарыстарына қатысуы

8 000



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

266 015




008


Cпорт объектілерін дамыту

60 000


3




Ақпараттық кеңістік

60 000



456



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

206 015




002


Мемлекеттік ақпараттық саясат жүргізу жөніндегі қызметтер

182 903



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

23 112




006


Аудандық (қалалық) кiтапханалардың жұмыс iстеуi

244 210




007


Мемлекеттiк тiлдi және Қазақстан халқының басқа да тiлдерін дамыту

149 426


9




Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңiстiктi ұйымдастыру жөнiндегi өзге де қызметтер

43 117



456



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ішкі саясат бөлімі

89 009




001


Жергілікті деңгейде ақпарат, мемлекеттілікті нығайту және азаматтардың әлеуметтік сенімділігін қалыптастыру саласында мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

17 300




003


Жастар саясаты саласында іс-шараларды іске асыру

94 784




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

28 949



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

65 835




001


Жергілікті деңгейде тілдерді және мәдениетті дамыту саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

1 081 178




032


Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары

332 577

09





Отын-энергетика кешенi және жер қойнауын пайдалану

30 000


9




Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану саласындағы өзге де қызметтер

30 000



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

30 000




038


Газ тасымалдау жүйесін дамыту

30 000

10





Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

164 884


1




Ауыл шаруашылығы

42 961



462



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) ауыл шаруашылығы бөлімі

42 961




001


Жергілікті деңгейде ауыл шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

42 961


6




Жер қатынастары

100 823



463



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жер қатынастары бөлімі

100 823




001


Аудан (облыстық маңызы бар қала) аумағында жер қатынастарын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

84 783




007


Мемлекеттік органның күрделі шығыстары

16 040


9




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

21 100



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

21 100




099


Мамандарға әлеуметтік қолдау көрсету жөніндегі шараларды іске асыру

21 100

11





Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

79 552


2




Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі

79 552



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

79 552




001


Жергілікті деңгейде құрылыс, сәулет және қала құрылысы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

59 552




013


Аудан аумағында қала құрылысын дамытудың кешенді схемаларын, аудандық (облыстық) маңызы бар қалалардың, кенттердің және өзге де ауылдық елді мекендердің бас жоспарларын әзірлеу

20 000

12





Көлік және коммуникация

445 625


1




Автомобиль көлiгi

374 494



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

374 494




023


Автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету

374 494




045


Аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын және елді-мекендердің көшелерін күрделі және орташа жөндеу

0


9




Көлiк және коммуникациялар саласындағы өзге де қызметтер

71 131



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

71 131




001


Жергілікті деңгейде жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі қызметтер

47 131




037


Әлеуметтік маңызы бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдарын субсидиялау

15 000




113


Төменгі тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

9 000

13





Басқалар

51 772


9




Басқалар

51 772



457



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі

0




052


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

51 772




012


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының резерві

51 772



485



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі

0




052


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



487



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй инспекциясы бөлімі

0




077


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым бойынша іс-шараларды іске асыру

0



472



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі

0




079


"Ауыл-Ел бесігі" жобасы шеңберінде ауылдық елді мекендердегі әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдарды дамыту

0

14





Борышқа қызмет көрсету

9


1




Борышқа қызмет көрсету

9



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

9




021


Жергілікті атқарушы органдардың облыстық бюджеттен қарыздар бойынша сыйақылар мен өзге де төлемдерді төлеу бойынша борышына қызмет көрсету

9

15





Трансферттер

610 890


1




Трансферттер

610 890



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

610 890




024


Заңнаманы өзгертуге байланысты жоғары тұрған бюджеттің шығындарын өтеуге төменгі тұрған бюджеттен ағымдағы нысаналы трансферттер

150 870




038


Субвенциялар

460 020






3. ТАЗА БЮДЖЕТТІК КРЕДИТТЕУ

0

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Бюджеттік кредиттер

0

10





Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар дүниесін қорғау, жер қатынастары

0


9




Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау және жер қатынастары саласындағы басқа да қызметтер

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

0




018


Мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бюджеттік кредиттер

0

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы




Ерекшелігі






Бюджеттік кредиттерді өтеу

0

5





Бюджеттік кредиттерді өтеу

0


01




Бюджеттік кредиттерді өтеу

0



1



Мемлекеттік бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу

0




13


Жеке тұлғаларға жергілікті бюджеттен берілген бюджеттік кредиттерді өтеу







4. ҚАРЖЫ АКТИВТЕРІМЕН ОПЕРАЦИЯЛАР БОЙЫНША САЛЬДО

0

Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама






Қаржы активтерін сатып алу


Санаты



Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы






Ерекшелігі






Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер







5. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫ (ПРОФИЦИТ)

0






6. БЮДЖЕТ ТАПШЫЛЫҒЫН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ (ПРОФИЦИТІН ПАЙДАЛАНУ)

0

Санаты Атауы

Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы




Ерекшелігі






Қарыздар түсімі

0

7





Қарыздар түсімдері

0


01




Мемлекеттік ішкі қарыздар

0



2



Қарыз алу келісім-шарттары

0




03


Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органы алатын қарыздар


Функционалдық топ Атауы

Сомасы мың теңге


Кіші функция



Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі




Бағдарлама

16





Қарыздарды өтеу

0


1




Қарыздарды өтеу

0



459



Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) экономика және қаржы бөлімі

0




005


Жергілікті атқарушы органның жоғары тұрған бюджет алдындағы борышын өтеу

0

Санаты




Сомасы мың теңге


Сыныбы





Ішкі сыныбы






Ерекшелігі






Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

0

8





Бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары

0


01




Бюджет қаражаты қалдықтары

0



1



Бюджет қаражатының бос қалдықтары

0


Егер Сіз беттен қате тапсаңыз, тінтуірмен сөзді немесе фразаны белгілеңіз және Ctrl+Enter пернелер тіркесін басыңыз

 

бет бойынша іздеу

Іздеу үшін жолды енгізіңіз

Кеңес: браузерде бет бойынша енгізілген іздеу бар, ол жылдамырақ жұмыс істейді. Көбінесе, ctrl-F пернелері қолданылады