Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийімен Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорының сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Мәдениет және ақпарат министрінің 2026 жылғы 23 шiлдедегi № 359-НҚ бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 24 шілдеде № 39393 болып тіркелді

"Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңының 34-3-бабының 4-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийімен Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорының сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету қағидалары бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Мәдениет комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеуді;

2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Мәдениет және ақпарат министрі

А. Балаева

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Мәдениет және ақпарат министрі 2026 жылғы 23 шілдедегі № 359-НҚ Бұйрығымен бекітілген

Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийімен Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорының сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийімен Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорының сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) "Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңының (бұдан әрі – Заң) 34-3-бабының 4-тармағына сәйкес әзірленді және Мемлекеттік қорға берілген Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету тәртібін айқындайды.

2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) аралас (гибридті) жүйе – археологиялық олжалар мен материалдардың сақтау бірліктерін сөрелерге мекенжайлық орналастыруды және оларды Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийдің электрондық есепке алу дерекқорымен цифрлық байланыстыруды бір мезгілде қолдануды көздейтін сақтау тәсілі;

2) археологиялық материал – археологиялық жұмыстар барысында анықталған және ғылыми зерттеу объектілері ретінде құндылығы бар заттар мен үлгілер;

3) жалпы археологиялық олжалар – ерекше құндылығы жоқ және жиынтығында зерттелетін тарихи-мәдени мұра объектісінің мәдени-хронологиялық ерекшеліктерін көрсететін, фрагменттер, бөлшектер немесе көптеген бір типті заттар түріндегі археологиялық олжалар;

4) Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қоры (бұдан әрі – Мемлекеттік қор) – Қазақстан Республикасының аумағындағы археологиялық жұмыстар барысында алынған және Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийінде сақталуға жататын жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың жиынтығы;

5) Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийі (бұдан әрі – Депозитарий) – Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын, жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдарды қабылдауды, есепке алуды, жүйелеуді, сақтауды және пайдалануды жүзеге асыратын заңды тұлға;

6) жауапты сақтаушы – Депозитарий басшысының бұйрығымен тағайындалатын, Мемлекеттік қорға қабылданған материалдар мен олжалардың сақталуына толық материалдық жауапты болатын Депозитарийдің лауазымды тұлғасы;

7) зерттеуші – жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдарды ғылыми, тарихи немесе мәдени мақсаттарда зерделеуді жүзеге асыратын жеке тұлға немесе заңды тұлғаның уәкілетті өкілі;

8) Мемлекеттік қорды сақтау орындары – Мемлекеттік қор объектілерін тұрақты немесе уақытша орналастыруға арналған, олардың сыртқы әсерлерден және рұқсатсыз кіруден қорғалуын қамтамасыз ететін Депозитарийдің мамандандырылған үй-жайлары (қоймалар, сейф бөлмелері, қор қоймалары);

9) орындаушы – тапсырылатын жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдар алынған археологиялық жұмыстарды жүзеге асырған жеке немесе заңды тұлға;

10) режимдік сақтау – Мемлекеттік қор объектілерінің материалдық сақталуын қамтамасыз ету, оларға рұқсатсыз кіруді шектеу, белгіленген температуралық-ылғалдылық, жарық және өртке қарсы жағдайларды ұстап тұру бойынша әкімшілік және техникалық шаралар кешені;

11) уәкілетті қызметкер – лауазымдық міндеттеріне қорлармен жұмыс істеу кіретін, Депозитарий басшысының бұйрығы негізінде Мемлекеттік қорды сақтау орындарына кіру құқығы бар Депозитарийдің штаттағы қызметкері.

3. Заңның 34-3-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағындағы археологиялық жұмыстар нәтижесінде Қазақстан Республикасының және басқа мемлекеттердің жеке немесе заңды тұлғалары тапқан барлық жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдар Депозитарийге сақтауға беріледі және Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорына қосылады.

2-тарау. Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың ұлттық депозитарийімен жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдардың мемлекеттік қорының сақталуын, қорғалуын, ғылыми зерттелуін және пайдаланылуын қамтамасыз ету тәртібі

4. Депозитарий Мемлекеттік қордың режимдік сақталуын қамтамасыз етеді, ол келесі шарттарды орындау арқылы жүзеге асырылады:

1) Мемлекеттік қорды сақтау орындарында температураны +18°C-ден +22°C-ге дейін, ауаның салыстырмалы ылғалдылығын 50-55% деңгейінде сақтай отырып, тұрақты температуралық-ылғалдылық режимін қолдау;

2) заттарды механикалық зақымданудан қорғайтын және осы Қағидалардың 6-тармағында белгіленген талаптарға сәйкес келетін мамандандырылған сақтау бірліктерінде (қораптарда) міндетті түрде мөрлеу және таңбалау арқылы сақтау;

3) Мемлекеттік қорды сақтау орындарына кіруге құқығы бар тұлғалардың тізімін Депозитарий басшысының бұйрығымен шектеу және әрбір кіру жағдайын еркін нысандағы Мемлекеттік қорды сақтау орындарына кіруді есепке алу журналында тіркеу;

4) Депозитарий басшысының бұйрығымен құрылатын комиссияның қатысуымен жылына кемінде бір рет Мемлекеттік қор объектілерінің бар-жоғын есепке алу құжаттамасымен салыстырып тексеруді (инвентаризацияны) жүргізу;

5) олжалар мен материалдарды сақтау орындарын күзет-өрт дабылымен және Депозитарийдің күзет пультіне шығарылған бейнебақылау жүйелерімен жабдықтау.

5. Мемлекеттік қор объектілерін сақтау аралас (гибридті) жүйе бойынша жүзеге асырылады. Стеллаждарға мекенжайлық орналастыру кезінде олжалары мен материалдары бар таңбаланған қораптар, ерекше сақтау жағдайын талап ететін жекелеген артефактілер, сондай-ақ оларға қатысты есепке алу және далалық құжаттама орналастырылады.

6. Стеллаждарға орналастырылатын бір сақтау бірлігінің (қораптың) салмағы 15 килограммнан аспауы тиіс. Сақтау бірліктерін (қораптарды) орналастыру үшін химиялық белсенді заттар бөлмейтін, коррозияға қарсы немесе өзге де қорғаныш жабыны бар металл сөре жүйелері пайдаланылады.

7. Қор сақтау орындарында ағаштан немесе жанғыш композициялық материалдардан жасалған сөрелерді пайдалануға жол берілмейді. Сөре жабдықтарын орналастыру ауа айналымының еркін болуын, әрбір сақтау бірлігіне кедергісіз қолжетімділікті, сондай-ақ эвакуациялау үшін еркін өту жолдарын қамтамасыз етуі тиіс.

8. Ұлттық депозитарий үй-жайлары автоматты өрт дабылы және өрт сөндіру жүйелерімен жабдықталады. Жаппай археологиялық олжалар мен археологиялық материалдарға физикалық немесе химиялық зиян келтіруі мүмкін өрт сөндіру жүйелерін (оның ішінде су және көбік жүйелерін) тікелей сақтау аймақтарында қолдануға жол берілмейді. Газбен немесе ұсақ дисперсті (жұқа шашыратылған) сөндіру жүйелерін пайдалану ұсынылады.

9. Температуралық-ылғалдылық режимі ортаның күрт ауытқуларын болдырмай, материалдардың жай-күйінің тұрақтылығын қамтамасыз ететін деңгейде сақталады. Осы мақсатта қор сақтау орындары мамандандырылған желдету және ауа баптау жүйелерімен, сондай-ақ тұрақты мониторинг жүргізуге арналған бақылау-өлшеу құралдарымен (термогигрометрлермен) жабдықталады.

10. Қор сақтау орындарының үй-жайлары тікелей күн сәулесінің түсуінен қорғалуы тиіс. Жасанды жарық көздері археологиялық материалдарға зиян келтіруі мүмкін ультракүлгін сәулеленуді болдырмайтын сүзгілермен жабдықталады.

11. Мемлекеттік қор объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында зерттеушілерге материалдар мен табылған заттарды зерттеу үшін зерттеу залында жауапты сақтаушының немесе уәкілетті қызметкердің қатысуымен ұсыну арқылы оларға еркін әрі өтеусіз қол жеткізу қамтамасыз етіледі.

12. Зерттеушілердің материалдарға қол жеткізуі келесі талаптарға сай келетін зерттеу залында жүзеге асырылады:

1) тегіс беті бар үстелдермен, жұмсақ жарықтандырумен және зерттеуге қажетті оптикалық және өлшеуіш құралдармен жабдықталуы;

2) зерттеуші жұмыс істеп отырған бүкіл уақыт ішінде жауапты сақтаушының немесе уәкілетті қызметкердің міндетті түрде қатысуы;

3) материалдармен жұмыс істеу процесін тіркейтін бейнебақылау жүйесінің болуы;

4) үй-жайда материалдарға зақым келтіруі мүмкін құралдарды (бояғыш заттар, үшкір заттар, сұйықтықтар) пайдалануға тыйым салу.

13. Депозитарий зерттеушіге материалдарды ғылыми тұрғыда зерттеу үшін мынадай жағдайларды қамтамасыз етеді:

1) осы Қағидалардың 12-тармағына сәйкес жабдықталған жұмыс орнын ұсыну;

2) сұратылған археологиялық кешенге қатысты Депозитарийде бар есепке алу және далалық құжаттамаға, далалық сипаттамаларға, фотофиксация материалдарына және жаратылыстану-ғылыми талдаулар нәтижелеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету.

14. Материалдарды зерттеу үшін ұсыну тәртібі мынадай кезеңділікпен жүзеге асырылады:

1) зерттеуші Депозитарийге жұмыс мақсатын, қажетті материалдардың тізбесін және жоспарланған мерзімдерін көрсете отырып, қағаз немесе электрондық құжат нысанында жазбаша сұрау (өтінім) жолдайды;

2) Депозитарий басшысы немесе ол уәкілеттік берген тұлға өтінімді келіп түскен күнен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде ішінде үшінші тұлғалардың қол жеткізуіне шектеулердің бар-жоғы тұрғысынан қарайды;

3) шектеулер болмаған немесе орындаушының жазбаша келісімі ұсынылған жағдайда – Депозитарий зерттеушімен зерттеу залына келу кестесін келіседі;

4) жауапты сақтаушы келісілген кестеге сәйкес Мемлекеттік қор объектілерін қор сақтау орнынан зерттеу залына беруге дайындайды (сыртқы түрін тексеру, шаңнан тазарту және жинақтау);

5) материалдарды зерттеу залына беру фактісі еркін нысандағы материалдарды уақытша пайдалануды есепке алу журналында зерттеуші мен жауапты сақтаушының қол қоюымен тіркеледі.

15. Орындаушы аталған материалдарды зерттеу және жариялау бойынша басым құқыққа ие болады.

16. Жалпы археологиялық олжалар мен археологиялық материалдар Ұлттық депозитарийге тапсырылған күннен бастап бес жыл ішінде үшінші тұлғалардың оларды дербес ғылыми зерттеулер жүргізу немесе сынама алу мақсатында пайдалануына орындаушының жазбаша келісімі болған жағдайда ғана жол беріледі.

17. Бес жыл өткеннен кейін материалдар жалпы ғылыми қолжетімділік режиміне өтеді.

18. Материалдарды жариялау кезінде қазба жұмыстарын жүргізген авторға, жұмыстардың жүргізілген жылына және Ұлттық депозитарийге міндетті түрде сілтеме жасалуы тиіс.

19. Үлгіні толық немесе ішінара бұзуды талап ететін зертханалық талдауларды (бұдан әрі – деструктивті талдау) жүргізу археологиялық материалдардың химиялық-физикалық құрамын, хронологиясын және өзге де ғылыми сипаттамаларын анықтау мақсатында жүзеге асырылады. Деструктивті талдауды мамандандырылған ғылыми-зерттеу зертханалары осы Қағидалардың 14-тармағында белгіленген тәртіппен мақұлданған зерттеушінің өтінімі немесе осы Қағидалардың 21-тармағына сәйкес ресімделетін рұқсат бойынша жүргізеді.

20. Деструктивті талдау кезінде зерттелетін кешеннің ғылыми маңыздылығын сақтау мынадай тәсілдер арқылы қамтамасыз етіледі:

1) аталған археологиялық кешеннен алынған біртектес олжалардың негізгі бөлігін Депозитарийде сақтау (жалпы археологиялық олжалар үшін);

2) зертхананың ғылыми негізделген қажеттілігінен аспайтын көлемде үлгі алу;

3) талдау басталғанға дейін алынатын үлгіні фотофиксациялау, өлшеу және макроскопиялық сипаттау.

21. Деструктивті талдау жүргізу үшін сынамаларды іріктеуді бақылау еркін нысанда жасалатын Сынама алу актісі арқылы жүзеге асырылады, оған зерттеуші мен жауапты сақтаушы қол қояды. Сынама алу актісінде алынған үлгінің нақты салмағы, өлшемдері, сипаттамасы, қолданылатын зерттеу әдісі және оны өткізу мерзімі тіркеледі. Бақылау мақсатында үлгіні алу процесі бейнежазбаға түсіріледі, ал талдау аяқталғаннан кейін зертханалық қорытындының көшірмесі 10 (он) жұмыс күні ішінде Депозитарийдің есепке алу құжаттамасына қоса тіркеу үшін міндетті түрде беріледі.

22. Орындаушының жазбаша келісімін алу тәртібі мынадай кезеңділікпен жүзеге асырылады:

1) үшінші тұлға (зерттеуші) Депозитарийге осы Қағидалардың 14-тармағының 1) тармақшасында белгіленген талаптарға сәйкес өтінімді жолдайды;

2) Депозитарий өтінімді алған күннен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде орындаушыны келіп түскен сұрау туралы ресми түрде (оның ішінде электрондық пошта арқылы) хабардар етеді;

3) орындаушы хабарламаны алған сәттен бастап 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде Депозитарийге үшінші тұлғаның материалдарды пайдалануына өзінің жазбаша келісімін немесе негізделген бас тартуын ұсынады. Келісімде материалдарды пайдалануның нақты көлемі мен шарттары көрсетілуі мүмкін;

4) белгіленген 15 (он бес) күнтізбелік күн ішінде орындаушыдан жауап болмаған жағдайда, бұл автоматты түрде келісім болып саналмайды. Мұндай жағдайда Депозитарий өтініш берушіге орындаушымен авторлық құқық мәселелерін тікелей реттеу қажеттілігі туралы хабарлама жолдайды;

5) орындаушы мен үшінші тұлғалар арасындағы материалдарды пайдалану мәселелері бойынша туындаған келіспеушіліктер Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес сот тәртібімен шешіледі.

Об утверждении Правил обеспечения сохранности, хранения, научного исследования и использования Государственного фонда массовых археологических находок и археологических материалов Национальным депозитарием массовых археологических находок и археологических материалов

Приказ Заместителя Премьер-Министра - Министра культуры и информации Республики Казахстан от 23 июля 2026 года № 359-НҚ. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 24 июля 2026 года № 39393

В соответствии с пунктом 4 статьи 34-3 Закона Республики Казахстан "Об охpане и использовании объектов истоpико-культуpного наследия", ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить прилагаемые Правила обеспечения сохранности, хранения, научного исследования и использования Государственного фонда массовых археологических находок и археологических материалов Национальным депозитарием массовых археологических находок и археологических материалов.

2. Комитету культуры Министерства культуры и информации Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства культуры и информации Республики Казахстан после его официального опубликования.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра культуры и информации Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Заместитель Премьер-Министра - Министр культуры и информации Республики Казахстан

А. Балаева

Утверждены приказом Заместитель Премьер-Министра - Министр культуры и информации Республики Казахстан от 23 июля 2026 года № 359-НҚ

Правила обеспечения сохранности, хранения, научного исследования и использования Государственного фонда массовых археологических находок и археологических материалов Национальным депозитарием массовых археологических находок и археологических материалов

Глава 1. Общие положения

1. Настоящие Правила обеспечения сохранности, хранения, научного исследования и использования Государственного фонда массовых археологических находок и археологических материалов (далее – Правила) разработаны в соответствии с пунктом 4 статьи 34-3 Закона Республики Казахстан "Об охране и использовании объектов историко-культурного наследия" (далее – Закон) и определяют порядок обеспечения сохранности, хранения, научных исследований и использования материалов, переданных в Государственный фонд массовых археологических находок и археологических материалов.

2. В настоящих Правилах используются следующие основные понятия:

1) смешанная (гибридная) система – способ хранения, предусматривающий адресное размещение единиц хранения археологических находок и материалов на стеллажах и их одновременную цифровую привязку к электронной базе данных учета Национального депозитария массовых археологических находок и археологических материалов;

2) археологический материал – предметы и образцы, выявленные в ходе археологических работ и представляющие ценность как объекты научного исследования;

3) массовые археологические находки – археологические находки в виде фрагментов, деталей или множественных однотипных предметов, не обладающие особой ценностью и в совокупности отражающие культурно-хронологические особенности исследуемого объекта историко-культурного наследия;

4) Государственный фонд массовых археологических находок и археологических материалов (далее – Государственный фонд) – совокупность массовых археологических находок и археологических материалов, полученных в ходе археологических работ на территории Республики Казахстан и подлежащих хранению в Национальном депозитарии массовых археологических находок и археологических материалов;

5) Национальный депозитарий массовых археологических находок и археологических материалов (далее – Депозитарий) – определяемое Правительством Республики Казахстан юридическое лицо, осуществляющее прием, учет, систематизацию, хранение и использование массовых археологических находок и археологических материалов;

6) ответственный хранитель – должностное лицо Депозитария, назначаемое приказом руководителя Депозитария, несущее полную материальную ответственность за сохранность материалов и находок, принятых в Государственный фонд;

7) исследователь – физическое лицо или уполномоченный представитель юридического лица, осуществляющий изучение массовых археологических находок и археологических материалов в научных, исторических или культурных целях;

8) место хранения Государственного фонда – специализированные помещения Депозитария (склады, сейфовые комнаты, фондохранилища), предназначенные для постоянного или временного размещения объектов Государственного фонда, обеспечивающие их защиту от внешних воздействий и несанкционированного доступа;

9) исполнитель – физическое или юридическое лицо, осуществлявшее археологические работы, в ходе которых были получены передаваемые массовые археологические находки и археологический материал;

10) режимное хранение – комплекс административных и технических мер по обеспечению материальной сохранности объектов Государственного фонда, ограничению несанкционированного доступа к ним, поддержанию установленных температурно-влажностного, светового и противопожарного режимов;

11) уполномоченный сотрудник – штатный сотрудник Депозитария, в должностные обязанности которого входит работа с фондами, имеющий право доступа в место хранения Государственного фонда на основании приказа руководителя Депозитария.

3. В соответствии с пунктом 2 статьи 34-3 Закона все массовые археологические находки и археологические материалы, полученные физическими или юридическими лицами Республики Казахстан и других государств в результате археологических работ на территории Республики Казахстан, передаются на хранение в Депозитарий и включаются в Государственный фонд массовых археологических находок и археологических материалов.

Глава 2. Порядок обеспечения сохранности, хранения, научного исследования и использования Государственного фонда массовых археологических находок и археологических материалов в Национальном депозитарий массовых археологических находок и археологических материалов

4. Депозитарий обеспечивает режимное хранение Государственного фонда, которое осуществляется путем выполнения следующих условий:

1) поддержание постоянного температурно-влажностного режима в местах хранения Государственного фонда с сохранением температуры от +18°C до +22°C и относительной влажности воздуха на уровне 50-55%;

2) хранение предметов в специализированных единицах хранения (коробках), защищающих от механических повреждений и соответствующих требованиям, установленным пунктом 6 настоящих Правил, с обязательным опечатыванием и маркировкой;

3) ограничение списка лиц, имеющих право доступа в места хранения Государственного фонда, приказом руководителя Депозитария и регистрация каждого случая доступа в журнале учета доступа в места хранения Государственного фонда произвольной формы;

4) проведение сверки наличия объектов Государственного фонда с учетной документацией (инвентаризации) не реже одного раза в год с участием комиссии, создаваемой приказом руководителя Депозитария;

5) размещение находок и материалов в местах хранения Государственного фонда, оборудованных охранно-пожарной сигнализацией и системами видеонаблюдения, выведенными на пульт охраны Депозитария.

5. Хранение объектов Государственного фонда осуществляется по смешанной (гибридной) системе. При адресном размещении на стеллажах размещаются маркированные коробки с находками и материалами, отдельные артефакты, требующие особых условий хранения, а также относящаяся к ним учетная и полевая документация.

6. Вес одной единицы хранения (коробки), размещаемой на стеллажах, не должен превышать 15 килограммов. Для размещения единиц хранения (коробок) используются металлические стеллажные системы, не выделяющие химически активных веществ, имеющие антикоррозийное или иное защитное покрытие.

7. В местах хранения фондов не допускается использование стеллажей, изготовленных из дерева или горючих композитных материалов. Размещение стеллажного оборудования должно обеспечивать свободную циркуляцию воздуха, беспрепятственный доступ к каждой единице хранения, а также свободные проходы для эвакуации.

8. Помещения Национального депозитария оборудуются системами автоматической пожарной сигнализации и пожаротушения. Не допускается применение непосредственно в зонах хранения систем пожаротушения (в том числе водяных и пенных систем), способных нанести физический или химический вред массовым археологическим находкам и археологическим материалам. Рекомендуется использование газовых систем или систем пожаротушения тонкораспыленной водой.

9. Температурно-влажностный режим поддерживается на уровне, обеспечивающем стабильность состояния материалов, исключая резкие колебания среды. В этих целях места хранения фондов оборудуются специализированными системами вентиляции и кондиционирования воздуха, а также контрольно-измерительными приборами (термогигрометрами) для проведения постоянного мониторинга.

10. Помещения место хранения фондов должны быть защищены от попадания прямых солнечных лучей. Источники искусственного освещения оборудуются фильтрами, исключающими ультрафиолетовое излучение, способное нанести вред археологическим материалам.

11. В целях обеспечения сохранности объектов Государственного фонда исследователям обеспечивается свободный и безвозмездный доступ к материалам и находкам для их изучения в исследовательском зале путем их предоставления в присутствии ответственного хранителя или уполномоченного сотрудника.

12. Доступ исследователей к материалам осуществляется в исследовательском зале, соответствующем следующим требованиям:

1) оснащение столами с ровной поверхностью, мягким освещением, а также оптическими и измерительными приборами, необходимыми для исследования;

2) обязательное присутствие ответственного хранителя или уполномоченного сотрудника в течение всего времени работы исследователя;

3) наличие системы видеонаблюдения, фиксирующей процесс работы с материалами;

4) запрет на использование в помещении средств, способных нанести повреждения материалам (красящие вещества, острые предметы, жидкости).

13. Депозитарий обеспечивает исследователю следующие условия для научного изучения материалов:

1) предоставление рабочего места, оборудованного в соответствии с пунктом 12 настоящих Правил;

2) обеспечение доступа к имеющейся в Депозитарии учетной и полевой документации, полевым описаниям, материалам фотофиксации и результатам естественно-научных анализов касательно запрашиваемого археологического комплекса.

14. Порядок предоставления материалов для изучения осуществляется в следующей последовательности:

1) исследователь направляет в Депозитарий письменный запрос (заявку) в форме бумажного или электронного документа с указанием цели работы, перечня необходимых материалов и планируемых сроков;

2) руководитель Депозитария или уполномоченное им лицо рассматривает заявку в течение 5 (пяти) рабочих дней со дня ее поступления на предмет наличия ограничений для доступа третьих лиц;

3) в случае отсутствия ограничений или представления письменного согласия исполнителя – Депозитарий согласовывает с исследователем график посещения исследовательского зала;

4) ответственный хранитель в соответствии с согласованным графиком подготавливает объекты Государственного фонда к выдаче из места хранения фондов в исследовательский зал (проверка внешнего вида, очистка от пыли и комплектование);

5) факт выдачи материалов в исследовательский зал регистрируется в журнале учета временного пользования материалами произвольной формы за подписями исследователя и ответственного хранителя.

15. Исполнитель имеет приоритетное право на изучение и публикацию указанных материалов.

16. В течение пяти лет со дня сдачи массовых археологических находок и археологических материалов в Национальный депозитарий использование их третьими лицами в целях проведения самостоятельных научных исследований или отбора проб допускается только при наличии письменного согласия исполнителя.

17. По истечении пяти лет материалы переходят в режим общего научного доступа.

18. При публикации материалов в обязательном порядке должна быть сделана ссылка на автора, проводившего раскопки, год проведения работ и Национальный депозитарий.

19. Проведение лабораторных анализов, требующих полного или частичного разрушения образца (далее – деструктивный анализ), осуществляется в целях определения химико-физического состава, хронологии и иных научных характеристик археологических материалов. Деструктивный анализ проводится специализированными научно-исследовательскими лабораториями по заявке исследователя, одобренной в порядке, установленном пунктом 14 настоящих Правил, либо на основании разрешения, оформляемого в соответствии с пунктом 21 настоящих Правил.

20. При деструктивном анализе сохранение научной значимости исследуемого комплекса обеспечивается следующими способами:

1) сохранение основной части однородных находок, полученных из указанного археологического комплекса, в Депозитарии (для массовых археологических находок);

2) отбор образца в объеме, не превышающем научно обоснованную потребность лаборатории;

3) фотофиксация, измерение и макроскопическое описание отбираемого образца до начала анализа.

21. Контроль за отбором проб для проведения деструктивного анализа осуществляется посредством Акта отбора проб, составляемого в произвольной форме, который подписывается исследователем и ответственным хранителем. В Акте отбора проб фиксируются точный вес, размеры, описание отбираемого образца, применяемый метод исследования и сроки его проведения. В целях контроля процесс отбора образца фиксируется на видеозапись, а после завершения анализа копия лабораторного заключения в обязательном порядке представляется в течение 10 (десяти) рабочих дней для приобщения к учетной документации Депозитария.

22. Порядок получения письменного согласия исполнителя осуществляется в следующей последовательности:

1) третье лицо (исследователь) направляет в Депозитарий заявку в соответствии с требованиями, установленными подпунктом 1) пункта 14 настоящих Правил;

2) Депозитарий в течение 3 (трех) рабочих дней со дня получения заявки официально уведомляет исполнителя о поступившем запросе (в том числе посредством электронной почты);

3) исполнитель в течение 15 (пятнадцати) календарных дней с момента уведомления представляет в Депозитарий свое письменное согласие либо мотивированный отказ на использование материалов третьим лицом. В согласии может быть указан конкретный объем и условия использования материалов;

4) отсутствие ответа исполнителя в установленный срок 15 (пятнадцать) календарных дней не является автоматическим согласием. В этом случае Депозитарий уведомляет заявителя о необходимости прямого урегулирования вопросов авторских прав с исполнителем;

5) разногласия, возникшие между исполнителем и третьими лицами по вопросам использования материалов, разрешаются в судебном порядке в соответствии с гражданским законодательством Республики Казахстан.