Об утверждении программы по управлению коммунальными отходами по Таласскому району на 2026–2030 годы

Решение Таласского районного маслихата Жамбылской области от 21 мая 2026 года № 57-11

В соответствии с подпунктом 1) пункта 3 статьи 365 Экологического Кодекса Республики Казахстан, подпунктом 15) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", а также приказом исполняющего обязанности Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 9 августа 2021 года № 318 "Об утверждении Правил разработки программы управления отходами" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за №23917), Таласский районный маслихат РЕШИЛ:

1. Утвердить программу по управлению коммунальными отходами по Таласскому району на 2026–2030 годы согласно приложению к настоящему решению.

2. Настоящее решение вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Председатель маслихата

К. Садубаев

Разработчик Программы управления коммунальными отходами:

ИП "Тилеубаев А.Б." ГЛ МООС РК №02446 Р от 13.06.2019 г.

Программа по управлению коммунальными отходами по Таласского района на 2026-2030 годы

г. Каратау - 2026 год

Программа по управлению коммунальными отходами по Таласскому району на 2026-2030 гг.

Введение.

Паспорт программы.

Основные характеристики региона.

Обоснование необходимости разработки программы управления коммунальными отходами на плановый период.

Национальные стратегические, программные документы, планы развития территории и др., в которых заложены мероприятия по управлению коммунальными отходами.

1. Анализ текущего состояния управления коммунальными отходами в Таласском районе.

1.1. Оценка текущего состояния управления коммунальными отходами в регионе.

Общие сведения по состоянию инфраструктуры в сфере управления коммунальными отходами (раздельный сбор, специализированная техника по транспортировке отходов, мощности по сортировке, переработке, полигоны ТБО и т.п.).

Сведения о полигонах ТБО.

Морфологический состав коммунальных отходов.

1.2. Анализ управления коммунальными отходами в динамике за последние 3 года.

1. Имеющая нормативная база по образованию и накоплению коммунальных отходов.

1.4. Описание и анализ выделенных средств (местный и республиканский бюджеты, внебюджетные) в динамике за последние три года.

2. Цели, задачи и целевые показатели.

2.1. Цели и задачи Программы.

2.2. Пути достижения поставленных целей и задач наиболее эффективными и экономически обоснованными методами.

2.3. Целевые показатели Программы.

3. Основные направления, пути достижения поставленных целей и задач.

4. Необходимые ресурсы.

5. План мероприятий по реализации программы.

ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ

Наименование программы	Программа по управлению коммунальными отходами по Таласскому району на 2026-2030 годы;
Основание для разработки	Экологический кодекс Республики Казахстан (ст.365) от 2 января 2021 года № 400-VI ЗРК. Указ Президента Республики Казахстан от 30 мая 2013 года №577 "О концепции по переходу Республики Казахстан к "зеленой экономике"; Приказ и.о. Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан "Об утверждении правил управления коммунальными отходами" от 28 декабря 2021 года №508; Приказ Министра экологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 18 мая 2023 года №154-п "Об утверждении Методических рекомендаций местным исполнительным органам по разработке программы по управлению коммунальными отходами" ; Иные действующие нормативные акты утвержденные в целях реализации Экологического кодекса Республики Казахстан от 2 января 2021 года в сфере управления отходами;
Ответственный за разработку	Акимат Таласского района Жамбылской области;
Ответственные за реализацию	Акимат Таласского района Жамбылской области; КГУ "Отдел жилищно-коммунального хозяйства, пассажирского транспорта и автомобильных дорог акимата Таласского района"; Специализированные организации по обращению коммунальными отходами Таласского района;
Цели программы	Снижение негативного воздействия отходов потребления на окружающую среду и здоровье населения; Достижение установленных показателей, направленных на постепенное сокращение объемов образования коммунальных отходов, а также, увеличение доли восстановления коммунальных отходов и рекультивации полигонов через создание модели эффективной системы управления коммунальными отходами в населенных пунктах Таласского района и ее реализацию;
Задачи	Формирование модели эффективной системы управления коммунальными отходами на территории Таласского района, в том числе охватывающей процессы образования, сбора, транспортировки коммунальных отходов в соответствии с требованиями законодательства РК и с учетом специфики района (климат, география, динамика роста населения, планы развития территории и другое); Привлечение ресурсов, необходимых для реализации Программы; Создание инфраструктуры в сфере обращения с коммунальными отходами на основе представленных рекомендаций; Предоставление рекомендаций по минимизации количества мест захоронения коммунальных отходов, ликвидации несанкционированных объектов размещения отходов;
Сроки реализации	2026-2030 годы;
Целевые индикаторы	К завершению Программы в 2030 году: • 85,5% населения Таласского района регулярно обслуживается мусоровывозящими организациями; • Один объект сортировки твердых коммунальных отходов; • Один объект размещения коммунальных отходов соответствует требованиям законодательства; • Один стационарный приемный пункт вторичного сырья и опасных отходов; • Один мобильный пункт приема вторичного сырья и опасных отходов.
Источники и объемы финансирования	На реализацию Программы в 2026-2030 годах будут направлены средства местного бюджета и иные (внебюджетные) источники финансирования;

Введение.

Программа по управлению коммунальными отходами Таласского района на период 2026-2030 гг. разрабатывается на основании приказа Министра экологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 18.05.2023г. №154-п "Об утверждении Методических рекомендаций местным исполнительным органам по разработке программы по управлению коммунальными отходами".

Программа разрабатывается в соответствии с Экологическим Кодексом, в частности согласно принципу иерархии, установленному статьей 329 Кодекса.

В Программе представляется описание (характеристика) коммунальных отходов, образующихся в населенных пунктах Таласского района, включая сведения об объеме и составе, скорости образования, классификации, способах накопления, сбора, транспортировки, сортировки, обезвреживания, восстановления и удаления коммунальных отходов, существующей инфраструктуры по обращению с коммунальными отходами.

Основные характеристики региона.

Рельеф территории в основном равнинный, на юго-западе — горный. В Таласском районе расположена юго-восточная часть Каратауского хребта, северная часть переходит в Мойынкумы.

В недрах разведаны запасы фосфоритов, мрамора, гранита, свинца, доломита, урана, природного газа, гипса, барита, халцедона и др.

Протекают реки Талас, Аса, Коктал, Тамды, имеются озҰра Биликол, Акколь, Жартас, Акжар, Ащыкол, Туздыкол. Почвы сероземные, на севере песчаные.

Крупнейшие населҰнные пункты: город Каратау, сҰла Акколь, Ойык, Ушарал, С.Шакирова и Аккум.

Образован в 1928 году. Площадь района составляет 12,2 тыс. км², численность населения — 51 тыс. чел. (2011). В районе 24 населҰнных пункта, которые объединены в 13 сельских округов

Таласский район состоит из 13 сельских округов:

№	Название сельского округа
1	Аккольский сельский округ
2	Аккумский сельский округ
3	Бериккаринский сельский округ
4	Кенесский сельский округ
5	Кокталский сельский округ
6	Каратауский сельский округ
7	Каскабулакский сельский округ
8	Кызылаутский сельский округ
9	Ойыкский сельский округ
10	Тамдинский сельский округ
11	Ушаралский сельский округ
12	Бостандыкский сельский округ
13	С.Шакировский сельский округ

В районе развито каракулеводство, шерстное овцеводство, коневодство, верблюдоводство, зерноводство, овощеводство и садоводство. По данным на 2006 год, из 26 промышленных предприятий 4 являлись государственными, 22 негосударственными. 596 сельскохозяйственных предприятий, из них 2 АО, 4 производственных кооператива, 573 крестьянских хозяйства, 7 ТОО и другие.

По данным на 2006 год, на территории Таласского района было 39 школ, 3 колледжа (Каратауский гуманитарно-технический колледж, Каратауский колледж №2, Талаский колледж №14), 1 дошкольное учреждение, 7 клубов, 16 библиотек, музей, 2 больницы, 11 мечетей, 3 поликлиники, 12 фельдшерских пункта, 5 семейно-врачебных амбулаторий и санаторий.

По территории района проходят железная дорога Тараз-Каратау-Жанатас и автомобильные дороги.

Динамика численности населения принята по данным Бюро национальной статистики. В сентябре 2025 года численность населения Таласского района составляла 48 145 человек.

Среднегодовая численность населения в Таласском районе за период 2017 – 2026 гг. представлена в таблице 1.

Таблица 1 – Среднегодовая численность населения в Таласском районе за период 2017 – 2026 гг.

Численность населения в Таласском районе	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025	2026
Чел.	53789	54386	54818	55117	54793	54725	48809	48987	48812	48145

Таким образом в Таласском районе наблюдается убыль населения, которая за период с 2025 года по 2026 год составила -1,37%.

Обоснование необходимости разработки программы управления коммунальными отходами на 2026-2030 года.

Разработка программы необходима для повышения эффективности, надежности, экологической и социальной приемлемости комплекса услуг по сбору, транспортировке, утилизации, переработке и захоронению твердых бытовых отходов, увеличение доли переработки ТБО, а также обеспечение безопасного захоронения отходов.

Программа разрабатывается согласно Приказа Министра экологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 18 мая 2023 года №154-п - "Об утверждении Методических рекомендаций местным исполнительным органам по разработке программы по управлению коммунальными отходами" на плановый период на срок не менее 5 лет.

Программа разработана на основании следующих нормативных документов:

Экологический Кодекс Республики Казахстан - № 400-VI от 02.01.2021г.

Об утверждении правил управления коммунальными отходами - Приказ и.о. Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 28 декабря 2021 года №508.

Об утверждении Требований к раздельному сбору отходов, в том числе к видам или группам (совокупности видов) отходов, подлежащих обязательному раздельному сбору с учетом технической, экономической и экологической целесообразности - Приказ и.о. Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 2 декабря 2021 года №482.

Об утверждении Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к сбору, использованию, применению, обезвреживанию, транспортировке, хранению и захоронению отходов производства и потребления" - Приказ и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от 25 декабря 2020 года №ҚР ДСМ-331/2020.Национальные стратегические, программные документы, планы развития территории и др., в которых заложены мероприятия по управлению коммунальными отходами.

Мероприятия по управлению коммунальными отходами рассматриваются в следующих Национальных стратегиях и планах развития:

"Стратегия достижения углеродной нейтральности" - Указ Президента Республики Казахстан от 02.02.2023г.

Раздел "Управление отходами":

Раздел Управление отходами

1) сокращение объемов образования отходов;

2) ускоренное внедрение полного охвата сбором и сортировкой ТБО;

3) увеличение доли перерабатываемых и компостируемых отходов.

1. Анализ текущего состояния управления коммунальными отходами в Таласском районе.

1.1. Оценка текущего состояния управления коммунальными отходами в регионе.

Общие сведения по состоянию инфраструктуры в сфере управления коммунальными отходами (раздельный сбор, специализированная техника по транспортировке отходов, мощности по сортировке, переработке, полигоны ТБО и т.п.).

В международной практике ТБО классифицированы на три части, которые соответствуют трем "потокам отходов", входящих в общий состав ТБО, но отличающихся между собой способом переработки и/или захоронения.

1. Коммунальные отходы.

2. Опасные ТБО – отходы потребления, образующиеся в результате жизнедеятельности человека, а также отходы производства с аналогичным характером образования, которые по своему составу и свойствам могут быть отнесены к опасным отходам. К ним относятся следующие отходы:

- Использованные батарейки и аккумуляторы;

- Использованное электрическое и электронное оборудование;

- Ртутьсодержащие отходы (люминесцентные лампы и термометры);

- Медицинские и ветеринарные отходы;

- Отходы бытовой химии;

- Отходы, содержащие асбест;

- Другие опасные отходы, образующиеся в результате жизнедеятельности человека.

3. Другие ТБО - отходы, которые не являются опасными, и в то же время не могут быть отнесены к смешанным, так как для их сбора, вывоза и утилизации требуется применение иных подходов, нежели чем для первого потока. К "Другим ТБО" отнесены следующие отходы:

- Строительные отходы;

- Крупногабаритные отходы;

- Автомобили, подлежащие утилизации;

- Использованные автомобильные шины;

- Отходы от переработки сточных вод.

Сведения по текущему состоянию управления коммунальными отходами в Таласском районе получены с сайта Бюро национальной статистики https://stat.gov.kz/ru/ информационно аналитической системы Бюро национальной статистики "Талдау" https://taldau.stat.gov.kz/ru а также данных, предоставленных местными исполнительными органами и территориальным подразделением уполномоченного органа в области охраны окружающей среды (Департамент экологии Жамбылской области), данных местных исполнительных органов и других источников.

Существующая инфраструктура.

В городе Каратау установлены 54 контейнерные площадки временного складирования отходов, на которых размещены 243 контейнера, из них 30 контейнеров для сбора пластиковых отходов, 15 – отработанных люминесцентных ламп, 50 – пищевые отходы и 116 – для ТБО. На 39 контейнерные площадки получены государственные акты. Санитарной очисткой вокруг площадок временного складирования отходов занимается ТОО "Бекебай", а санитарной очисткой улиц города ИП "Байжанов Нұрбол".

Операторами по сбору, транспортировке ТБО с контейнерных площадок по городу занимаются две компании ТОО "Таза Қала-Қаратау" и ТОО "Қаратау саябақтары". Количество используемой техники - 2 трактора, 1 автовышка, 3 единицы марки ГАЗ 53, 1 единица марки ЗиЛ и 2 единицы марки Камаз. Всего 9 единиц техники. В день осуществляется 9 рейсов на трех единицах автотранспорта.

Отходы вывозятся на полигон ТБО, расположенный в Жамбылской области Таласском районе на расстоянии 2,3 км к северу от города Каратау на равнине, где отсутствует зеленые насаждения. В Западном направлении на расстоянии 504 метра расположен водоем талых вод, с южной стороны от полигона 1,72 км расположены поля фильтрации города Каратау. Объем собранных и транспортированных коммунальных отходов по Таласскому району в период с 2021 года представлен в таблице 1.1.

Таблица 1.1 – Объем собранных и транспортированных коммунальных отходов по Таласскому району с 2021 по 2023гг.

Таласский район город Каратау	2022	2023	2024
Собранные коммунальные отходы	1504	902	813

Таблица 1.2 – Население, обслуживаемое мусоровывозящими компаниями.

Параметр	2023	2024	2025
Численность населения Таласского района	48 987	48 812	48 145
Население, регулярно обслуживаемое мусоровывозящей организацией	30 734	30 624	30 204
% охвата	62.74	62.74	62.74

Таким образом, организованный сбор и вывоз коммунальных отходов от домохозяйств, осуществляется только в районном центре Таласского района в городе Каратау.

Какая-либо сортировка отходов при вывозе и приеме на полигоны отсутствует.

В городе Каратау установлены 54 контейнерные площадки временного складирования отходов, на которых размещены 243 контейнера, из них:

30 контейнеров для сбора пластиковых отходов,

15 – отработанных люминесцентных ламп,

50 – пищевые отходы и 116 – для ТБО.

Сведения о полигонах ТБО:

На территории Таласского района Жамбылской области нет полигонов ТБО, соответствующих экологическим и санитарно-эпидемиологическим требованиям по безопасному размещения и депонированию отходов.

Полигон ТБО города Каратау был организован в 1963 году.

На основании заключения государственной экологической экспертизы KZ42VCZ08375606 от 22.04.2028 года срок эксплуатации полигона до 2028 года. Площадь полигона ТБО на основании акта на право постоянного землепользования, составляет 10 га. Кадастровый номер земельного участка 06-095-026-181. Мощность полигона составляет 197300 тонн. На территории полигона ТБО под строительный мусор выделен 1 га земли.

В перспективе на 2026 год индивидуальным предпринимателем "Лаура" за счет собственных средств, предполагается установка сортировочной линии производительностью 3000 тонн год ТБО. Сортировочная линия будет перерабатывать: пластик, стекло, бумага, древесина, полиэтилен, жестянки.

На территории района имеется 24 полигона (организованные свалки) с экологическим разрешением на воздействие, сведения о расположении, площади и имеющихся разрешениях на воздействия по полигонам представлена в таблице 1.3.

Таблица 1.3 – Сведения о полигонах для размещения твҰрдых бытовых отходов по Таласскому району

№	Наименование населҰнного пункта	Площадь (га)	Вместимость (тн)	Кадастровый номер	Дата выдачи разрешения	Срок действия
1	г. Каратау	10	52 147	06-095-026-181	22.04.2026	31.12.2035
2	Тамды	3	6 000	06-095-035-334	14.04.2026	31.12.2035
3	Майтөбе	1,5	2 000	06-095-039-273	14.04.2026	31.12.2035
4	Қожағаппар	1,5	2 000	06-095-039-272	14.04.2026	31.12.2035
5	Ақкөл	2,6	1 000	06-095-029-189	30.04.2026	31.12.2035
6	Аққұм	3	3 000	06-095-017-485	30.04.2026	31.12.2035
7	Есейхан	2	2 000	06-095-030-380	01.01.2026	31.12.2035
8	Қараой	1,5	1 000	06-095-031-096	01.01.2026	31.12.2035
9	Қасқабұлақ	3	3 000	06-095-032-181	30.04.2026	31.12.2035
10	Көктал	1	1 000	06-095-026-208	14.04.2026	31.12.2035
11	Үшарал	1,5	3 000	06-095-001-749	06.01.2026	31.12.2035
12	Арал	0,5	1 000	06-095-004-035	06.01.2026	31.12.2035
13	Қайыр	0,5	1 000	06-095-002-042	06.01.2026	31.12.2035
14	Б. Шешен	1	2 000	06-095-009-079	30.04.2026	31.12.2035
15	Көшек батыр	1	2 000	06-095-006-098	29.04.2026	31.12.2035
16	С. Шәкіров	2	4 000	06-095-016-130	01.01.2026	31.12.2035
17	Тамабек	1	3 000	06-095-015-111	01.01.2026	31.12.2035
18	Ойық	3	6 600	06-095-040-003	30.04.2026	31.12.2035
19	Сейілбек	1	2 200	06-095-013-212	30.04.2026	31.12.2035
20	Тұрымқұл	1	2 200	06-095-012-041	30.04.2026	31.12.2035
21	Қызыләуіт	3	3 000	06-095-026-206	04.04.2026	31.12.2035
22	Ақтөбе	1	1 000	06-095-026-205	09.04.2026	31.12.2035
23	Бостандық	2	3 000	06-095-019-676	30.04.2026	31.12.2035
24	Талапты	1	3 000	06-095-020-060	30.04.2026	31.12.2035

Морфологический состав коммунальных отходов.

Морфологический состав коммунальных отходов, представлен в таблице 1.4.

Таблица 1.4 – Морфологический состав ТБО.

№ пп	Наименование фракции	% содержания в общем объеме
1	металлоломы	5
2	пластмассы	12
3	пищевые отходы	10
4	бумаги	40
5	стеклобой	6

1.2. Анализ управления коммунальными отходами в динамике за последние 3 года.

По данным ТОО "Таза Қала-Қаратау" за последние три года на полигоне города Каратау размещены следующие объемы отходов.

Год	2021	2022	2023
Объем, тонн	1504	902	813

По фактическому положению системы управления отходами выявлены следующие положительные и отрицательные стороны.

Положительные стороны:

- Осуществляется организованный сбор и вывоз мусора от населения в городе Каратау;

- Имеется ручная сортировка на полигоне ТБО города Каратау.

- Для полигонов ТБО разработано и согласовано план ликвидации и рекультивации.

Отрицательные стороны:

- Полигоны размещения отходов не соответствуют экологическим и санитарным нормам;

- Количество контейнеров для сбора отходов, имеющихся в Таласском районе не достаточно, для сбора фактически образующихся отходов;

- Нет раздельного сбора коммунальных отходов в поселках, обеспеченных организованным вывозом отходов;

- Не предусмотрен сбор и утилизация опасных отходов (батарейки, ртутные лампы);

- Не охвачены организованным сбором отходов сельские округа Таласского района;

- Не решена проблема сбора и использования золошлаковых отходов;

- Не решена проблема сбора и использования органических, сельскохозяйственных (навоза, шкур скота после убоя) и пищевых отходов;

- Не решена проблема строительных отходов;

- Нет пунктов приема вторичного сырья, или решения вопроса приема вторичного сырья от населения поселков и сельских округов;

- Не ведется мониторинг несанкционированных свалок отходов;

- Необходима ликвидация и рекультивация полигонов ТБО, которые не соответствует экологическим и санитарно-эпидемиологическим нормам.

1.3. Имеющая нормативная база по образованию и накоплению коммунальных отходов.

Действующие решения местных маслихатов по объемам образования отходов и утверждения тарифов на их вывоз:

- Объем образования коммунальных отходов согласно Приложение 1 "Об утверждении норм образования и накопления коммунальных отходов, тарифов для населения на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов по Таласскому району. Решение Таласского районного маслихата Жамбылской области от 2 ноября 2023 года № 9-5" составляет:

Нормы образования и накопления коммунальных отходов по Таласскому району

Поряд-ковый номер	Объект накопления коммунальных отходов	Расчетная	Годовая норма накопления коммунальных отходов, м3
		единица
1	Домовладения благоустроенные и неблагоустроенные	1 житель	0,83
2	Общежития, интернаты, детские дома, дома престарелых и другие подобные объекты	1 место	-
3	Гостиницы, санатории, дома отдыха	1 место	-
4	Детские сады, ясли и другие дошкольные учреждения	1 место	0,65
5	Учреждения, организации, офисы, конторы, банки, отделения связи	1 сотрудник	1,25
6	Поликлиники, медицинские центры	1 посещение	0,06
7	Больницы, прочие лечебно-профилактические учреждения	1 койко-место	1,45
8	Школы и другие учебные заведения	1 учащийся	0,41
9	Рестораны, кафе, прочие увеселительные заведения и учреждения общественного питания	1 посадочное место	0,32
10	Театры, кинотеатры, концертные залы, ночные клубы, казино, залы игровых автоматов, интернет-кафе, компьютерные клубы	1 посадочное место	0,09
11	Музеи, выставки	1 м2 общей площади	0,02
12	Стадионы, спортивные площадки	1 место по проекту	0,43
13	Спортивные, танцевальные и игровые залы	1 м2 общей площади	0,43
14	Продовольственные и промышленно-товарные магазины, смешанные магазины	1 м2 торговой площади	0,72
15	Торговля с машин	1 м2 торгового места	-
16	Рынки, торговые павильоны, киоски, лотки	1 м2 торговой площади	0,72
17	Оптовые базы, склады промышленных, продовольственных товаров	1 м2 общей площади	-
18	Дома быта: обслуживание населения	1 м2 общей площади	-
19	Вокзалы, автовокзалы, аэропорты	1 м2 общей площади	-
20	Пляжи, уличные сметы с дорог	1 м2 общей площади	-
21	Аптеки	1 м2 торговой площади	0,63
22	Автостоянки, автомойки, АЗС	1 машино-место	1,49
23	Автомастерские	1 работник	2,9
24	Гаражные кооперативы, гаражи, паркинги	на 1 гараж	-
25	Парикмахерские, косметические салоны	1 рабочее место	2,25
26	Прачечные, химчистки, ремонт бытовой техники, швейные ательн	1 м2 общей площади	0,3
27	Мастерские, ювелирные, по ремонту обуви, часов	1 м2 общей площади	0,2
28	Мелкий ремонт и услуги (изготовление ключей и т.д.)	1 м2 общей площади	0,16
29	Бани, сауны	1 м2 общей площади	0,07
30	Юридические, организующие массовые мероприятия на территории города, парковые отходы	1000 участников	0,03
31	Садоводческие кооперативы	1 участок	-

Тарифы для населения на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов по Таласскому району согласно Приложение 2 "Об утверждении норм образования и накопления коммунальных отходов, тарифов для населения на сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов по Таласскому району. Решение Таласского районного маслихата Жамбылской области от 2 ноября 2023 года № 9-5" составляет:

Тарифы для населения сбор, транспортировку, сортировку и захоронение твердых бытовых отходов по Таласскому району:

Наименование	Сбор и транспортировка	Сортировка	Захоронение	всего
	Стоимость (без налога на добавленную стоимость тенге)
Для жильцов в месяц с 1-го человека	125,26	8,73	15,81	149,8
Для физических лиц м3	1811	126,22	228,56	2 165,78
Для юридических лиц в том числе частные предприниматели м3	1811	126,22	405,91	2 343,11

1.4 Описание и анализ выделенных средств (местный и республиканский бюджеты, внебюджетные) в динамике за последние три года.

В целом по области в планы природоохранных мероприятий и в Плане развития Жамбылской области, есть мероприятия, затрагивающие Таласский район.

Согласно Плана мероприятий по охране окружающей среды на 2024-2027 годы – решение Жамбылского областного маслихата от 28.03.2024г. №13-7. Предусмотрены следующие мероприятия по управлению отходами по Жамбылской области и планы финансирования согласно таблице 1.6.

Таблица 1.6 – Мероприятия с планами финансирования (тыс.тенге) по управлению отходами, предусмотренные в плане мероприятий по охране окружающей среды Жамбылской области.

№ п/п	Наименование мероприятия	Ответственные за исполнение	Срок исполнения	2024	2025	2026	Источник финан сирования
1	Трансляция данных о текущем состоянии атмосферного воздуха и погоды в городе Тараз на LED – экран в городах Тараз, Жанатас, Каратау, Шу, с. Кордай	Акимат Жамбылской области	2024-2026 годы	5,7	4,0	4,0	местный бюджет
2	Разработка сводного тома предельно допустимых выбросов для города Каратау	Акимат Таласского района	2025 год		30,0		местный бюджет
3	Разработка Проекта Программы управления отходами	Акимат Таласского района	2025	7,0			местный бюджет
4	Установка мусоросортировочного оборудования в городе Каратау	Акимат Таласского района	2025		40		местный бюджет
5	Создание инфраструктуры для строительных отходов в городе Каратау	Акимат Таласского района	2024	35			местный бюджет
6	Установка контейнеров для раздельного сбора отходов	Акимат Таласского района	2024-2026	5,8	5,8	6	местный бюджет
7	Ликвидация несанкционированных свалок	Акимат Таласского района	2024-2026	20	21	25	местный бюджет

Система обращения с отходами не охвачена местными планами развития Таласского района.

О выполнении плана мероприятий.

1.Разработана Программа управления коммунальными отходами города Каратау.

2.Разработана Программа управления коммунальными отходами Таласского района.

3.Создана инфраструктура для строительных отходов в городе Каратау.

4.Установка мусоросортировочного оборудования полигоне ТБО города Каратау.

5.Установка контейнеров для раздельного сбора отходов.

6. Ликвидированы несанкционированные свалки.

2. Цели, задачи и целевые показатели

2.1.Цели и задачи Программы.

Цель данной программы – предложить способы снижения нагрузки на окружающую среду, образуемую коммунальными отходами, уменьшения количества образования отходов, повышение извлекаемости вторичных ресурсов, повышение эффективности использования коммунальных отходов и уменьшение доли депонируемых на полигонах отходов, и восстановление площадей, подвергнутых изъятию для целей депонирования отходов.

Управление отходами регламентируется разделом 19 Экологического Кодекса Республики Казахстан.

Основные принципы в области управления отходами описаны в ст.328:

- Принцип иерархии;

- Принцип близости к источнику;

- Принцип ответственности образователя отходов;

- Расширенных обязательств производителей отходов.

Принцип иерархии, согласно ст.329 ЭК РК, подразумевает следующие меры по обращению с отходами:

1. Предотвращение образования отходов;

2. Подготовка отходов к повторному использованию;

3. Переработку отходов;

4. Утилизацию отходов;

5. Удаление отходов.

Исходя и цели программы, и принципа иерархии отходов предлагаются следующие задачи программы:

Сокращение объемов образования коммунальных отходов, за счет уменьшения количества упаковки товаров, оптимизации систем продаж, пропаганды рационального потребления;

Сортировка отходов "у источника" - повышение эффективности и соответствие экологическому законодательству в области обращения с отходами – на "сухое"/ "мокрое";

Максимальное доизвлечение полезных компонентов на полигоне;

Использование органической части отходов для биокомпостирования или получения биогаза или энергетической утилизации;

Депонирование остаточной части коммунальных отходов, согласно требованиям экологического и эпидемиологического законодательства РК;

Использование строительных отходов;

Ликвидация бесхозных свалок.

2.2. Пути достижения поставленных целей и задач наиболее эффективными и экономически обоснованными методами.

1. Достижение задачи по сокращению объемов образования коммунальных отходов возможно только на уровне повышения экологической ответственности и финансовой грамотности населения. Т.е. достичь данной цели можно при изменении структуры продаж (включая значительное сокращение числа упаковочных материалов, внедрения оборотной тары, изменения структуры продаж весовых товаров и т.д.) и повышения экологической ответственности населения, когда спонтанные покупки сводятся к минимуму и население также стремиться к сокращению отходов. Это можно достигнуть при внедрении программ по обучению школьников на уроках экологии и естествознания, а также уроках повышения финансовой грамотности. А также необходимо повысить экологическую пропаганду минимизации образования отходов и осознанного потребления среди населения.

2. Для сбора вторичного сырья от населения необходимо увеличить количество пунктов приема, для того что бы не оформлять земельные участки под пункты приема, можно рассмотреть мобильные точки, на базе автотранспорта и графиком приема.

3. Для обеспечения населения услугами по организованному вывозу мусора необходимо обустройство контейнерных площадок, согласно СТ РК 3780-2022 и заключение договор с домовладельцами на вывоз мусора.

4. Контейнеров, имеющихся в распоряжении МИО Таласского района в настоящее время не достаточно, для обеспечения потребностей населения по организованному вывозу отходов. Необходимо обслуживание и маркировка контейнеров в соответствии с требованиями законодательства по раздельному сбору – нанесение надписей о фракции собираемых в данный контейнер отходов, владельца контейнера и мусоровывозящего предприятия. В дальнейшем, при росте населения или увеличения количества образующихся отходов, необходим дополнительный закуп контейнеров.

5. Необходим закуп мусоровывозящей техники для предприятий осуществляющей вывоз отходов. Погрузочные устройства техники должны соответствовать конструкции контейнеров. Разные фракции отходов должны вывозиться различными автомашинами, которые обеспечивают требования по обращению с вторичным сырьем. Вывоз отходов с контейнерных площадок должен осуществляется по мере заполнения контейнеров, но, для пищевых отходов, не реже 1 раза в сутки. Вся мусоровывозящая техника должна быть оснащена GPS-трекерами.

6. Для решения проблемы с золошлаковыми отходами от населения и котельных необходимо заключение договоров с предприятиями по производству шлакоблоков. Для сбора золошлака от населения необходимо устанавливать контейнеры для сбора золошлака на контейнерных площадках, или организовывать специальные площадки с твердым покрытием и ограждением с 3-х сторон и возможностью подъезда как местных жителей, так и погрузочной техники с манипуляторами. В каждом населенном пункте района, с вывозом по мере заполнения, или в конце отопительного сезона.

7. Учитывая, что в Таласском районе есть здания и сооружения под снос или реконструкцию, необходимо предусмотреть решение переработки строительных отходов необходимо приобретение дробильно-сортировочного комплекса или заключение договора на передачу строительных отходов на соответствующее предприятие, заинтересованное в их использовании.

8. Необходимо изучение вопроса и принятия решения по утилизации органических (включая навоз) и пищевых отходов методом энергетической утилизации или компостирования. Данное решение должно быть принято для каждого населенного пункта или сельского округа.

9. Необходимо проектирование и строительство полигона ТБО с мусоросортировочным комплексом для города Каратау.

10. Для каждого населенного пункта Таласского района необходимо строительство площадки для приема компонентов отходов по "Ташкентскому типу". Прием компонентов отходов по фракциям и вывоз их по мере накопления на сортировочные комплексы со складами хранения вторичного сырья и их последующего использования.

11. Действующие в настоящее время, но не отвечающие современным требованиям полигоны (свалки) отходов должны быть ликвидированы, площади занимаемые ими, должны быть рекультивированы.

2.3 Целевые показатели Программы.

Исходя из целей и задач Программы предлагается установление следующих Целевых показателей программы.

№ п/п	Наименование показателя	Единица измерение	Плановый период
			Исх. значение	2026	2027	2028	2029	2030	Итого
1	Разработка и проведение мероприятий для детей и подростков о важности сбережения ресурсов на бытовом уровне	Мероприятие на 1 учебное заведение в семестр	0	2	2	2	2	2	2
2	Организация мобильных пунктов сбора вторсырья от населения	Шт.	0	1	1	2	2	3	3
3	Обустройство контейнерных площадок согласно СТ РК 3780-2022 с контейнерами для раздельного сбора отходов	% от существующих	-	20	40	60	80	100	100
4	Охват населения района организованным вывозом отходов	% от существующих	20	30	40	50	60	70	70
5	Сбор и использование золошлаковых отходов	%	-	10	30	45	60	75	75
6	Сбор и утилизация органических отходов и навоза	%	-	10	15	20	25	30	30
7	Утилизация органических и пищевых отходов на полигонах ТБО с помощью биокомпостирования или энергетической утилизации	% от всего объема органических и пищевых отходов	0	10	15	20	25	30	30
8	Полигон с сортировочной линией и компостными установками в городе Каратау	Шт.	0	0	1	1	1	1	1
9	Обнаружение и ликвидация стихийных свалок коммунальных отходов и их составляющих	% от обнаруженных	-	100	100	100	100	100	1
10	Рекультивация полигонов ТБО	Шт.	0	0	0	0	2	4	1
11	Утилизация строительных отходов	% от образования	-	20%	30%	35%	40%	45%	45%
12	Организация площадок для сбора отходов по фракциям в населенных пунктах, не охваченных организованным вывозом отходов	Шт.	-	3	5	10	15	20	20
13	Организация сбора отходов 1 класса опасности (батарейки, ртутные лампы) от населения	%	-	10	15	20	25	30	30

3. Основные направления, пути достижения поставленных целей и задач.

Информация о пунктах приема вторичного сырья от населения должна быть доступна на информационных стендах государственных органов и в центрах оказания гос.услуг (ЦОНах), в общественном транспорте, на общественных зданиях.

Пропаганда "разумного потребления" недопущения образования дополнительных отходов, сортировки, а также недопустимости разбрасывания мусора должны обязательно входить в программу дополнительного и внешкольного образования. Мероприятия по данной тематике должны организоваться на постоянной основе в образовательных учреждениях.

Для сбора вторичного сырья у населения (по фракциям) возможно создание стационарного пункта приема в городе Каратау, либо мобильные пункты приема с выездом в населенные пункты района. Мобильные пункты приема могут иметь режим работы и выезжать в населенные пункты периодически с предварительным уведомлением населения.

Необходимо строительства полигона ТБО оснащенного необходимым оборудованием (сортировочной линией, дробилкой для крупногабаритных и строительных отходов, компостной/инсинераторной установкой) и отвечающего требованиям экологического и санитарно-эпидемиологического законодательства, с возможностью приема на этот полигон предварительно отсортированных отходов с других населенных пунктов Таласского района.

Для населенных пунктов, в настоящее время обеспеченных организованным вывозом коммунальных отходов необходимо оснащение контейнерных площадок, согласно СТ РК 3780-2022 и установка маркированных контейнеров для раздельного сбора коммунальных отходов.

Также необходима установка и заключение договора на обслуживание контейнеров для опасных отходов не менее 3-х на каждый сельский округ.

При необходимости, заключение договоров на организованный вывоз отходов с домовладельцами в сельских округах.

Необходимо строительство площадок (установка контейнеров) для приема золошлаковых отходов от населения с печным отоплением (в количестве не менее 3-х на поселок, в пределах доступности для населения с печным отоплением) и последующим заключением договора на вывоз золошлака с предприятиями, производящими шлакоблоки.

Для сельских округов Таласского района, в каждом населенном пункте необходимо устройство площадок для сбора коммунальных отходов по фракциям по "ташкентскому" типу, с твердым покрытием, устройством заграждения и крыши, с обустройством удобного подъезда для техники и доступностью для населения. Площадка приема отходов должна быть обеспечена маркированными контейнерами для сбора фракций отходов: макулатура, металл, пластик, текстиль. А также контейнером для сбора отходов 1 класса опасности (батарейки, ртутьсодержащие лампы). А также иметь возможность приема крупногабаритных отходов. На таких площадках должен находиться представитель мусоровывозящей компании, который будет обеспечивать координацию при сборе фракций отходов, а также сообщать о необходимости вывоза той или иной фракции.

Для сбора золошлаковых и строительных отходов необходимо обустройство площадок, с твердым покрытием и укрытием с 3-х сторон с возможностью подъезда крупногабаритной и погрузочной техники с манипуляторами, или установкой контейнеров. С вывозом по мере заполнения площадки, но не реже 1 раза в год (по окончании отопительного сезона).

Для использования и сбора органических (навоза) и пищевых отходов необходимо обустройство компостной установки.

Необходимо проводить мониторинги по выявлению стихийных несанкционированных свалок с последующей их ликвидацией и рекультивацией территории.

Также необходима ликвидация полигонов, не соответствующих существующим экологическим и санитарно-эпидемиологическим требованиям и рекультивация территории.

4. Необходимые ресурсы

Источниками финансирования Программы могут быть местный бюджет, в том числе в соответствии со статьей 29 Экологического кодекса РК, прямые иностранные и отечественные инвестиции, оператор расширенных обязательств производителей (импортеров) (со средств, поступивших на его банковский счет от производителей и импортеров в виде утилизационного платежа в соответствии с подпунктом 10) пункта 1 статьи 388 Кодекса), гранты отечественных, международных финансовых экономических организаций или стран-доноров, кредиты банков второго уровня, и другие, незапрещенные законодательством Республики Казахстан источники.

Необходимые ресурсы для каждого мероприятия установлены в "Плане мероприятий по реализации программы".

5.План мероприятий по реализации программы.

План мероприятий по реализации программы управления коммунальными отходами для Таласского района на период 2026-2030 гг.

№п/п	Наименование мероприятия	Форма завершения	Ответственные за исполнение	Срок исполнения	Предполагаемые расходы (тыс.тенге)/дополнительные источники (тыс.тенге)					Источники финансирования	Ожидаемый экологический эффект от мероприятия
					2026 год	2027 год	2028 год	2029 год	2030 год
1	Организация мобильных пунктов приема вторичного сырья в Таласском районе, с графиком выездов по селам района - 3 единицы	Акт ввода в эксплуатацию	Предприятия осуще ствляющие прием вторсырья у населения	2026-2030	согласно проекта					Собственные средства предприятий	Уменьшение количества коммунальных отходов "у источника"
2	Размещение информационного пакета материалов на информационных стендах, досках объявлений и других информационных ресурсах района, включая баннеры и контей нерные площадки	Пакет информационных материа-лов	Акимат	2026	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Подготовительная работа для организации раздельного сбора отходов "у источника"
3	Разработка и проведение мероприятий о раздельном сборе отходов и "разумном потреб лении" для детей и подростков	Отчет	Школы и коледжи района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Информационная работа для детей
4	Оформление правоустанавливающих документов на землю под контейнерными площадками и площадками сбора золошлаковых и органических отходов	Пакет документов	Акимат Таласского района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Исключается риск самопроизвольного переноса площадки
5	Ремонт и обустройство контейнерных площадок согласно СТ РК 3780-2022	Акт приема в эксплуатацию	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Раздельный сбор отходов, соблюдение законодательства
6	Маркировка имеющихся контейнеров для раздельного сбора на фракции "сухое"/ "мокрое", в соответствии с законодательством и техническими требования на вывоз	Акт приема в эксплуатацию	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Изоляция территории временного хранения отходов от почвенного покрова и защита от раздувания
7	Обустройство площадок для приема золошлак овых отходов	Акт приема в эксплуатацию	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Предотвращение образования стихийных свалок.
8	Приобретение и установка контейнеров для сбора опасных отходов	Акт установки	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Раздельный сбор отходов
9	Заключение договоров с лицензированными предприятиями на обслуживание контейнеров для опасных отходов	Договор	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Исключение смешивания опасных отходов с остальными фракциями
10	Обустройство площадок для сбора отходов по фракциям в населенных пунктах Таласского района	Акт приема в эксплуатацию	Акимат, мусоровывозящие компании	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Сбор фракций коммунальных отходов от населения
11	Строительство компостных установок для пищевых и органических отходов в каждом сельском округе Таласского района	Акт приема в эксплуатацию	Акимат сельского округа	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Утилизация органических отходов, производство удобрений
12	Организация площадок для сбора золошлаковых отходов в каждом населенном пункте Таласского района	Акт приема в эксплуатацию	Акимат сельского округа	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Предотвращение образования свалок золошлаковых отходов
13	Заключение договора с мусоровывозящими организациями на вывоз отходов по фракциям из населенных пунктов	Договор	Акимат сельского округа	2026-2030						не требуется	Сбор и использование вторичного сырья
14	Заключение договоров на вывоз золошлаковых отходов из населенных пунктов района	Договор	Акимат сельского округа	2026-2030						не требуется	Вывоз и использование золошлака
15	ликвидация стихийных свалок	Акт	Акимат, ДЭ	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Ликвидация стихийных свалок
16	Строительство полигона ТБО с сортировочной линией и компостной установкой	Акт приема в эксплуатацию	Акимат района	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Областной бюджет	Прием, сортировка, доизвлечение и депони рование отходов согласно требованиям законодательства
17	Приобретение дополнительной техники для мусоровывозящих компаний для вывоза раздельно собранных фракций коммунальных отходов	Акт приема в эксплуатацию	Акимат, мусоровывозящие организации	2026-2030	согласно проекта					Собственные средства предприятий	Не смешивание раздельно собранных фракций отходов, пригодных для переработки
18	Приобретение дробильных установок для строительных отходов и передача в доверительное управление	Акт приема в эксплуатацию	Акимат	2026-2030	Согласно бюджетной заявке					Местный бюджет	Переработка строительных отходов
19	Ликвидация существующих полигонов ТБО, не соответствующих экологическим и санитарно-эпидемиологическим нормам	Акт ликвидации	Акимат района	2026-2030	согласно проекта					Местный бюджет	Рекультивация земель

2026 – 2030 жылдарға арналған Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламаны бекіту туралы

Жамбыл облысы Талас аудандық мәслихатының 2026 жылғы 21 мамырдағы № 57-11 шешімі

Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 365-бабы 3 тармағының 1) тармақшасына, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 1 тармағы 15) тармақшасына және "Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидаларын бекіту туралы" (нормативтивтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде №23917 болып тіркелген) Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 9 тамыздағы № 318 бұйрығына сәйкес, Талас аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. 2026-2030 жылдарға арналған Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламасы осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.

2. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Мәслихат төрағасы

К. Садубаев

Коммуналдық қалдықтарды басқару әзірлеушісі:

ЖК "Тилеубаев А.Б." РҚ МЛ №02446 Р 13.06.2019 ж.

2026-2030 жылдарға арналған Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарлама

Қаратау қаласы 2026 жыл

2026-2030 жылдарға арналған Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламасының

МАЗМҰНЫ

Кіріспе.

Бағдарлама төл құжаты.

Аймақтың негізгі сипаттамалары.

Жоспарлы кезеңге арналған коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қажеттілігінің негіздемесі.

Коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі іс-шаралар құрылған ұлттық стратегиялық бағдарламалық құжаттар, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.

1. Талас ауданындағы коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жай-күйін талдау.

1.1. Өңірдегі коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жай-күйін бағалау.

Коммуналдық қалдықтарды басқару саласындағы инфрақұрылымның жай-күйі бойынша жалпы мәліметтер (бөлек жинау, қалдықтарды тасымалдау жөніндегі мамандандырылған техника, сұрыптау, қайта өңдеу жөніндегі қуаттар, қатты тұрмыстық қалдықтар (ТҚҚ) полигондары және т. б.).

ТҚҚ полигондары туралы мәліметтер.

Коммуналдық қалдықтардың морфологиялық құрамы:

1.2. Соңғы 3 жылдағы динамикадағы коммуналдық қалдықтарды басқаруды талдау.

1.3. Коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуы бойынша бар нормативтік базасы.

1.4. Соңғы үш жылдағы динамикада бөлінген қаражатты (жергілікті және республикалық бюджеттер, бюджеттен тыс) сипаттау және талдау.

2. Мақсаттар, міндеттер және нысаналы көрсеткіштер:

2.1. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері.

2.2. Қойылған мақсаттар мен міндеттерге неғұрлым тиімді және экономикалық негізделген әдістермен қол жеткізу жолдары.

2.3. Бағдарламаның нысаналы көрсеткіштері.

3. Қойылған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізудің негізгі бағыттары, жолдары.

4. Қажетті ресурстар

5. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары.

Қорытынды.

БАҒДАРЛАМА ТӨЛ ҚҰЖАТЫ

Бағдарлама атауы	Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі 2026-2030 жылдарға арналған бағдарлама;
Жобалауға негіздеме	• Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі (365-бап), 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI ҚРЗ; • "Қазақстан Республикасының "Жасыл экономикаға" көшу тұжырымдамасы туралы"; Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығы • Қазақстан Республикасының экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығы "Коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларын бекіту туралы"; • Қазақстан Республикасының экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы №154-п бұйрығы "Коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарды жергілікті атқарушы органдарға бекіту туралы"; • 2021 жылғы 2 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексін іске асыру мақсатында қалдықтарды басқару саласында қабылданған өзге де қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер;
Жобалауға жауапты	Талас ауданының әкімдігі;
Іске асырылуына жауапты	• Талас ауданының әкімдігі; • Талас ауданы әкімдігінің "Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі" КММ-сі; • Талас ауданының коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі мамандандырылған ұйымдары;
Бағдарлама мақсаты	• Тұтыну қалдықтарының қоршаған орта мен халық денсаулығына тигізетін теріс әсерін төмендету; • Талас ауданының елді мекендерінде коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесін құру және оны іске асыру арқылы коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін біртіндеп азайтуға, сондай-ақ коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу үлесін және полигондарды рекультивациялау деңгейін арттыруға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу;
Тапсырмалар	• Талас ауданы аумағында коммуналдық қалдықтарды басқарудың тиімді жүйесінің моделін қалыптастыру, оның ішінде қалдықтардың түзілуі, жиналуы, тасымалдануы үдерістерін Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына және ауданның ерекшеліктеріне (климат, география, халық санының өсу динамикасы, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.) сәйкес қамту; • Бағдарламаны іске асыру үшін қажетті ресурстарды тарту; • Ұсынылған ұсынымдар негізінде коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу саласында инфрақұрылым құру; • Коммуналдық қалдықтарды көму орындарының санын барынша азайту және рұқсат етілмеген қалдық орналастыру нысандарын жою бойынша ұсынымдар әзірлеу;
Іске асыру мерзімдері	2026-2030 жылдар;
Нысаналы индикаторлар	2030 жылы Бағдарлама аяқталған кезде: • Талас ауданы халқының 85,5% тұрмыстық қалдықтарды шығару қызметін тұрақты түрде пайдаланатын болады; • Қатты коммуналдық қалдықтарды сұрыптайтын бір нысан жұмыс істейді; • Коммуналдық қалдықтарды орналастыруға арналған бір нысан заңнама талаптарына сәйкес болады; • Екінші реттік шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдайтын бір тұрақты қабылдау пункті жұмыс істейді; • Екінші реттік шикізат пен қауіпті қалдықтарды қабылдайтын бір мобильді қабылдау пункті жұмыс істейді;
Қаржыландыру көздері мен көлемі	Бағдарламаны 2026–2030 жылдары іске асыруға жергілікті бюджет қаражаттары мен өзге де (бюджеттен тыс) қаржы көздері бағытталатын болады;

КІРІСПЕ

2026-2030 жылдарға арналған Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарын басқару жөніндегі бағдарламасы "Коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламаны әзірлеу жөніндегі жергілікті атқарушы органдарға әдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 18.05.2023 ж. №154-п бұйрығы негізінде әзірленді.

Бағдарлама Экологиялық Кодекске сәйкес, атап айтқанда Кодекстің 329-бабында белгіленген иерархия қағидатына сәйкес әзірленеді.

Бағдарламада Талас ауданының елді мекендерінде пайда болатын коммуналдық қалдықтардың сипаты (сипаттамасы), оның ішінде коммуналдық қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі қолданыстағы инфрақұрылым, коммуналдық қалдықтарды жинау, үйінділеу, тасымалдау, сұрыптау, залалсыздандыру, қалпына келтіру және жою тәсілдерінің көлемі мен құрамы, түзілу жылдамдығы, жіктелуі, тәсілдері туралы мәліметтер ұсынылады.

Аймақтың негізгі сипаттамалары.

Жер бедері негізінен жазық, оңтүстік-батысы - таулы. Талас ауданында Қаратау жотасының оңтүстік-шығыс бөлігі орналасқан, ал солтүстік бөлігі Мойынқұмға ұласады.

Жер қойнауында фосфорит, мәрмәр, гранит, қорғасын, доломит, уран, табиғи газ, гипс, барит, халцедон және басқа да пайдалы қазбалар барланған.

Аумақ арқылы Талас, Аса, Көктал, Тамды өзендері ағып өтеді, сондай-ақ Билікөл, Ақкөл, Жартас, Ақжар, Ащыкөл, Тұздыкөл көлдері бар. Топырағы сұрғылт, ал солтүстігінде құмды.

Ірі елді мекендері: Қаратау қаласы, Ақкөл, Ойық, Үшарал, Шәкіров және Аққұм ауылдары.

Аудан 1928 жылы құрылған. Ауданның жалпы аумағы 12,2 мың км², халық саны — 51 мың адам (2011 ж.). Ауданда 24 елді мекен бар, олар 13 ауылдық округке біріктірілген.

Талас ауданы 13 ауылдық округтен тұрады:

№	Ауылдық округ атауы
1	Ақкөл ауылдық округі
2	Аққұм ауылдық округі
3	Берікқара ауылдық округі
4	Кеңес ауылдық округі
5	Көктал ауылдық округі
6	Қаратау ауылдық округі
7	Қасқабұлақ ауылдық округі
8	Қызыләуіт ауылдық округі
9	Ойық ауылдық округі
10	Тамды ауылдық округі
11	Үшарал ауылдық округі
12	Бостандық ауылдық округі
13	С.Шәкіров ауылдық округі

Ауданда қаракөл қойын өсіру, жүн бағытындағы қой шаруашылығы, жылқы шаруашылығы, түйе шаруашылығы, дәнді дақылдар өсіру, көкөніс және бау-бақша шаруашылығы дамыған. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, 26 өнеркәсіптік кәсіпорынның 4-і мемлекеттік, 22-сі мемлекеттік емес.

Ауыл шаруашылығы саласында 596 шаруашылық нысаны бар, оның ішінде 2 - акционерлік қоғам, 4 - өндірістік кооператив, 573 - шаруа қожалығы, 7 - жауапкершілігі шектеулі серіктестік және басқа да ұйымдар.

2006 жылғы деректер бойынша, Талас ауданы аумағында 39 мектеп, 3 колледж (Қаратау гуманитарлық-техникалық колледжі, Қаратау №2 колледжі, Талас №14 колледжі), 1 мектепке дейінгі мекеме, 7 клуб, 16 кітапхана, мұражай, 2 аурухана, 11 мешіт, 3 емхана, 12 фельдшерлік пункт, 5 отбасылық-дәрігерлік амбулатория және санаторий жұмыс істеген.

Аудан аумағы арқылы Тараз–Қаратау–Жаңатас темір жолы және автомобиль жолдары өтеді.

Халық санының динамикасы Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша алынған.

2025 жылдың қыркүйек айында Талас ауданының халқы 48 145 адамды құрады.

2017–2026 жылдар аралығындағы Талас ауданындағы халықтың орташа жылдық саны 1-кестеде келтірілген.

1-кесте. Талас ауданындағы 2017-2026 жылдар кезеңіндегі халықтың орташа жылдық саны.

Талас ауданындағы халық саны	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025	2026
адам	53789	54386	54818	55117	54793	54725	48809	48987	48812	48145

Осылайша, Талас ауданында халықтың азайғаны байқалады, ол 2025-2026 жылдарда -1,37% құрады.

Жоспарлы кезеңге арналған коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қажеттілігінің негіздемесі.

Бағдарламаны әзірлеу қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, кәдеге жарату, қайта өңдеу және көму жөніндегі қызметтер кешенінің тиімділігін, сенімділігін, экологиялық және әлеуметтік қолайлылығын арттыру, ТҚҚ қайта өңдеу үлесін ұлғайту, сондай-ақ қалдықтарды қауіпсіз көмуді қамтамасыз ету үшін қажет.

Бағдарлама "Коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі бағдарламаны әзірлеу бойынша жергілікті атқарушы органдарға әдістемелік ұсынымдарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 18 мамырдағы №154-п бұйрығына сәйкес жоспарлы кезеңге кемінде 5 жыл мерзімге әзірленеді.

Бағдарлама келесі нормативтік құжаттар негізінде әзірленді:

Қазақстан Республикасының Экологиялық Кодексі - 02.01.2021 ж. № 400-VI 05.09.2025 ж. өзгерістер мен толықтырулармен

Коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығы.

Техникалық, экономикалық және экологиялық орындылығын ескере отырып, міндетті түрде бөлек жинауға жататын қалдықтарды бөлек жинауға, оның ішінде қалдықтардың түрлеріне немесе топтарына (түрлерінің жиынтығына) қойылатын талаптарды бекіту туралы - Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2021 жылғы 2 желтоқсандағы №482 бұйрығы.

"Өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинауға, пайдалануға, қолдануға, залалсыздандыруға, тасымалдауға, сақтауға және көмуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларын бекіту туралы - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2020 жылғы 25 желтоқсандағы №ҚР ДСМ-331/2020 бұйрығы және Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын басқа да нормативтік құжаттар.

Коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі іс-шаралар құрылған ұлттық стратегиялық, бағдарламалық құжаттар, аумақты дамыту жоспарлары және т.б.

Коммуналдық қалдықтарды басқару жөніндегі іс шаралар келесі Ұлттық стратегиялар мен даму жоспарларында қаралады.

"Көміртекті бейтараптыққа қол жеткізу стратегиясы" - Қазақстан Республикасы Президентінің 02.02.2023 ж. Жарлығы.

"Қалдықтарды басқару" бөлімі:

Қалдықтарды басқару.

1) қалдықтардың түзілу көлемін қысқарту;

2) ТҚҚ жинау және сұрыптаумен толық қамтуды жеделдетіп енгізу;

3) қайта өңделетін және қордалатын қалдықтардың үлесін ұлғайту.

1. Жамбыл облысының Талас ауданындағы коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жай-күйін талдау.

1.1. Өңірдегі коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жай-күйін бағалау.

Коммуналдық қалдықтарды басқару саласындағы инфрақұрылымның жай-күйі бойынша жалпы мәліметтер (бөлек жинау, қалдықтарды тасымалдау жөніндегі мамандандырылған техника, сұрыптау, қайта өңдеу жөніндегі қуаттар, ТҚҚ полигондары және т. б.).

Халықаралық тәжірибеде ТҚҚ жалпы құрамына кіретін, бірақ қайта өңдеу және/немесе көму тәсілімен ерекшеленетін үш "қалдықтар ағынына" сәйкес келетін үш бөлікке жіктеледі.

1. Коммуналдық қалдықтар.

2. Қауіпті ТҚҚ - адам өмірінің нәтижесінде пайда болатын тұтыну қалдықтары, сондай-ақ құрамы мен қасиеттері бойынша қауіпті қалдықтарға жатқызылуы мүмкін түзілу сипаты ұқсас өндіріс қалдықтары. Оларға келесі қалдықтар жатады:

- Пайдаланылған батареялар мен аккумуляторлар;

- Пайдаланылған электр және электрондық жабдық;

- Құрамында сынап бар қалдықтар (люминесцентті шамдар мен термометрлер);

- Медициналық және ветеринариялық қалдықтар;

- Тұрмыстық химия қалдықтары;

- Құрамында асбест бар қалдықтар;

- Адам өмірінің нәтижесінде пайда болатын басқа да қауіпті қалдықтар.

3. Басқа ТҚҚ қауіпті емес және сонымен бірге аралас қалдықтарға жатқызуға болмайтын қалдықтар, өйткені оларды жинау, шығару және кәдеге жарату үшін бірінші ағынға қарағанда басқа тәсілдерді қолдану қажет. басқа ТҚҚ келесі қалдықтарды қамтиды:

- Құрылыс қалдықтары;

- Ірі көлемді қалдықтар;

- Кәдеге жаратуға жататын автомобильдер;

- Пайдаланылған автомобиль шиналары;

- Ағынды суларды қайта өңдеуден шыққан қалдықтар.

Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайы бойынша мәліметтер Ұлттық статистика бюросының сайтынан https://stat.gov.kz/ru / "Талдау" Ұлттық статистика бюросының ақпараттық талдау жүйесінен https://taldau.stat.gov.kz/ru, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар мен қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі (Жамбыл облысының экология департаменті) ұсынған деректерден, жергілікті атқарушы органдардың деректері мен басқа да көздерден алынды.

Қаратау қаласында қалдықтарды уақытша сақтау үшін 54 контейнер алаңы орнатылған, онда барлығы 243 контейнер орналастырылған.

Оның ішінде:

30 контейнер – пластикалық қалдықтарды жинауға арналған;

15 контейнер – пайдаланылған люминесценттік шамдарға;

50 контейнер – тағам қалдықтарына;

116 контейнер – қатты тұрмыстық қалдықтарға (ТҚҚ) арналған.

Контейнер алаңдарының 39-на мемлекеттік актілер алынған.

Қалдықтарды уақытша сақтау алаңдарының айналасын санитарлық тазалау жұмыстарын "Бекебай" ЖШС атқарады, ал қаланың көшелерін санитарлық тазалаумен жеке кәсіпкер Байжанов Нұрбол айналысады.

ТҚҚ-ды жинау және контейнер алаңдарынан тасымалдау жұмыстарын екі компания жүзеге асырады:

"Таза Қала–Қаратау" ЖШС

"Қаратау саябақтары" ЖШС

Қолданыстағы техника саны – 9 бірлік, оның ішінде:

2 трактор,

1 автокөтергіш,

3 дана ГАЗ-53 маркалы көлік,

1 дана ЗиЛ,

2 дана КамАЗ.

Күніне 3 автокөлікпен 9 рейс жасалады.

Қалдықтар ТҚҚ полигонына шығарылады, ол Жамбыл облысы Талас ауданында, Қаратау қаласынан 2,3 км солтүстік бағытта, жасыл желексіз жазық жерде орналасқан.

Полигонның батыс жағында 504 метр қашықтықта еріген сулар жиналатын су қоймасы бар, ал оңтүстік жағында 1,72 км қашықтықта Қаратау қаласының сүзгі алаңдары орналасқан.

Талас ауданы бойынша 2021 жылдан бері жиналған және тасымалданған коммуналдық қалдықтардың көлемі 1.1-кестеде көрсетілген.

1.1-кесте – 2022–2024 жылдар аралығындағы Талас ауданы бойынша жиналған және тасымалданған коммуналдық қалдықтардың көлемі

Талас ауданы	2022	2023	2024
Тонна
Жиналған коммуналдық қалдықтар	1504	902	813

1.2-кесте. Қалдықтады шығару қызметімен қамтылған халық.

Параметр	2023	2024	2025
Талас ауданының халық саны	48 987	48 812	48 145
Қоқыс шығаратын ұйым үнемі қызмет көрсететін халық	30 734	30 624	30 204
% қамту	62.74	62.74	62.74

Осылайша, тұрмыстық коммуналдық қалдықтарды ұйымдасқан түрде жинау және шығару жұмыстары Талас ауданының орталығы – Қаратау қаласында ғана жүзеге асырылады.

Қалдықтарды шығару және полигондарға қабылдау кезінде ешқандай сұрыптау жұмыстары жүргізілмейді.

Қаратау қаласында қалдықтарды уақытша сақтау үшін 54 контейнер алаңы орнатылған, онда 243 контейнер орналастырылған, оның ішінде:

30 контейнер – пластикалық қалдықтарға,

15 контейнер – пайдаланылған люминесцентті шамдарға,

50 контейнер – тағам қалдықтарына,

116 контейнер – қатты тұрмыстық қалдықтарға арналған.

Қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны туралы мәліметтер:

Жамбыл облысы Талас ауданы аумағында экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сай, қалдықтарды қауіпсіз орналастыру және көмуге арналған ТҚҚ полигондары жоқ.

Қаратау қаласындағы ТҚҚ полигоны 1963 жылы ұйымдастырылған.

Мемлекеттік экологиялық сараптаманың KZ57VCZ08375606 нөмірлі қорытындысы негізінде (22.04.2025 ж.), полигонның пайдалану мерзімі 2028 жылға дейін белгіленген.

Полигонның жалпы ауданы – 10 гектар, бұл тұрақты жер пайдалану құқығына берілген актімен расталған.

Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі – 06-095-026-181.

Полигонның қуаттылығы – 197 300 тонна.

Полигон аумағында құрылыс қалдықтарын жинауға 1 гектар жер бөлінген.

Болашақтағы жоспар:

2026 жылы жеке кәсіпкер "Лаура" өз қаражаты есебінен жылына 3000 тонна ТҚҚ өңдейтін сұрыптау желісін орнатуды жоспарлап отыр.

Сұрыптау желісі келесі қалдық түрлерін өңдеуге арналған:

пластик, шыны, қағаз, ағаш, полиэтилен және қаңылтыр қалдықтар.

Аудан аумағында экологиялық әсер етуге рұқсаты бар 24 қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны орналасқан. Полигондардың орналасуы, ауданы және экологиялық әсер етуге берілген рұқсаттар туралы мәліметтер 1.3-кестеде келтірілген.

1.3-кесте – Қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны туралы мәліметтер:

р/с	Елді мекен атауы	Жер учас-кесінің аумағы га	Сыйым- дылығы тн	Кадастрлық нөмірі	Эмиссия рұқсат берілгендігі
					Берілген күні	Жарам-дылығы
1	Қаратау қ.	10	52 147	06-095-026-181	22.04.2026	31.12.2035
2	Тамды	3	6 000	06-095-035-334	14.04.2026	31.12.2035
3	Майтөбе	1,5	2 000	06-095-039-273	14.04.2026	31.12.2035
4	Қожағаппар	1,5	2 000	06-095-039-272	14.04.2026	31.12.2035
5	Ақкөл	2,6	1 000	06-095-029-189	30.04.2026	31.12.2035
6	Аққұм	3	3 000	06-095-017-485	30.04.2026	31.12.2035
7	Есейхан	2	2 000	06-095-030-380	01.01.2026	31.12.2035
8	Қараой	1,5	1 000	06-095-031-096	01.01.2026	31.12.2035
9	Қасқабұлақ	3	3 000	06-095-032-181	30.04.2026	31.12.2035
10	Көктал	1	1 000	06-095-026-208	14.04.2026	31.12.2035
11	Үшарал	1,5	3 000	06-095-001-749	06.01.2026	31.12.2035
12	Арал	0,5	1 000	06-095-004-035	06.01.2026	31.12.2035
13	Қайыр	0,5	1 000	06-095-002-042	06.01.2026	31.12.2035
14	Б.Шешен	1	2 000	06-095-009-079	30.04.2026	31.12.2035
15	Көшек батыр	1	2 000	06-095-006-098	29.04.2026	31.12.2035
16	С.Шәкіров	2	4 000	06-095-016-130	01.01.2026	31.12.2035
17	Тамабек	1	3 000	06-095-015-111	01.01.2026	31.12.2035
18	Ойық	3	6 600	06-095-040-003	30.04.2026	31.12.2035
19	Сейілбек	1	2 200	06-095-013-212	30.04.2026	31.12.2035
20	Тұрымқұл	1	2 200	06-095-012-041	30.04.2026	31.12.2035
21	Қызыләуіт	3	3 000	06-095-026-206	04.04.2026	31.12.2035
22	Ақтөбе	1	1 000	06-095-026-205	09.04.2026	31.12.2035
23	Бостандық	2	3 000	06-095-019-676	30.04.2026	31.12.2035
24	Талапты	1	3 000	06-095-020-060	30.04.2026	31.12.2035

Коммуналдық қалдықтардың морфологиялық құрамы.

Қаратау қаласы үшін коммуналдық қалдықтардың морфологиялық құрамы полигон салуға ТЭН деректері бойынша 1.4-кестеде келтірілген.

1.4-кесте. ТҚҚ морфологиялық құрамы.

р/с	Фракция атауы	Жалпы көлемдегі мөлшердің %
1	Металл сынықтары	5
2	Пластмассалар немесе пластик қалдықтары	12
3	Тағам қалдықтары	10
4	Қағаз қалдықтары немесе жай ғана қағаздар	40
5	Шыны сынықтары	6

1.2. Соңғы 3 жылдағы динамикадағы коммуналдық қалдықтарды басқаруды талдау.

"Таза қала – Қаратау" ЖШС-нің деректері бойынша соңғы үш жылда Қаратау қаласының полигонында келесі көлемдегі қалдықтар орналастырылған.

Жыл	2022	2023	2024
Көлем, тонн	1504	902	813

Қалдықтарды басқару жүйесінің нақты жағдайы бойынша келесі оң және теріс жақтары анықталды.

Оң жақтары:

- Қаратау қаласында халықтан тұрмыстық қалдықтарды ұйымдасқан түрде жинау және шығару жұмыстары жүргізіледі;

- Қаратау қаласындағы ТҚҚ полигонында қалдықтарды қолмен сұрыптау жүзеге асырылады.

- ТҚҚ полигондарына арналған жою және рекультивациялау жоспары әзірленіп, келісілген.

Теріс жақтары:

- Қалдықтарды орналастыру полигондары экологиялық және санитарлық нормаларға сай емес;

- Қалдықтарды ұйымдастырылған шығарумен қамтамасыз етілген ауылдарда коммуналдық қалдықтарды бөлек жинау жоқ;

- Қауіпті қалдықтарды (батареялар, сынап шамдары) жинау және кәдеге жарату көзделмеген;

- Талас ауданының ауылдық округтері қалдықтарды жинаумен қамтылмаған;

- Күл қоқыс қалдықтарын жинау және пайдалану мәселесі шешілген жоқ;

- Органикалық, ауылшаруашылық (көң, союдан кейінгі мал терісі) және тамақ қалдықтарын жинау және пайдалану мәселесі шешілген жоқ;

- Құрылыс қалдықтары мәселесі шешілген жоқ;

- Қайталама шикізатты қабылдау пункттері ауылдық округтердің тұрғындарынан қайталама шикізатты қабылдау мәселесін шешу жоқ;

- Рұқсат етілмеген қоқыс үйінділеріне мониторинг жүргізілмейд

- Әсер етуге экологиялық рұқсаты жоқ қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарын жою және қалпына келтіру қажет.

1.3. Коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуы бойынша бар нормативтік базасы бар.

Жергілікті мәслихаттардың қалдықтардың пайда болу көлемі және оларды әкетуге арналған тарифтерді бекіту жөніндегі қолданыстағы шешімдері:

- "Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын, халық үшін қатты тұрмыстық қатты қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтерді бекіту туралы" Жамбыл облысы Талас аудандық мәслихатының 2023 жылғы 2 қарашадағы № 9-5 шешімі.

1 қосымша Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары

Реттік сан	Коммуналдық қалдықтар жинақталатын объектілер	Есептік бірлік	Коммуналдық қалдықтардың жиналған жылдық шамасы, м3
1	Жайлы және жайлы емес үйлер	1 тұрғын	0,83
2	Жатақханалар, интернаттар, балалар үйлері, қарттар үйлері және сол сияқты	1 орын	-
3	Қонақ үйлер, санаторийлер, демалыс үйлері	1 орын	-
4	Балабақшалар, бөбекжай және басқа да мектепке дейінгі мекемелер	1 орын	0,65
5	Мекемелер, ұйымдар, офистер, кеңселер, банктер, байланыс бөлімшелері	1 қызметкер	1,25
6	Емханалар, медициналық орталық	1 келіп кету	0,06
7	Ауруханалар, өзге де емдеу-сауықтыру мекемелері	1 төсек-орын	1,45
8	Мектептер және өзге де оқу орындары	1 оқушы	0,41
9	Мейрамханалар, дәмханалар, қоғамдық тамақтану мекемелері	1 отыратын орын	0,32
10	Театрлар, кинотеатрлар, концерт залдары, түнгі клубтар, ойынханалар, ойын автоматтарының залы, интернет-кафелер, компьютерлік клубтар	1 отыратын орын	0,09
11	Мұражайлар, көрмелер	Жалпы алаңы 1м2	0,02
12	Стадиондар, спорт алаңдары	Жоба бойынша 1 орын	0,43
13	Спорт, би және ойын залдары	Жалпы алаңы 1м2	0,43
14	Азық-түлік және өнеркәсіп-тауар дүкендері, аралас дүкендер	Сауда алаңы 1м2	0,72
15	Машиналар сату	Сауда орнының 1м2	-
16	Базарлар, сауда павильондары, дүңгіршіктер, сөрелер	Сауда алаңы 1м2	0,72
17	Азық-түлік, өнеркәсіптік тауарларының көтерме базалары, қоймалары	Жалпы алаңы 1м2	-
18	Тұрмыстық қызмет көрсету үйі: халыққа қызмет көрсету	Жалпы алаңы 1м2	-
19	Вокзалдар, автовокзалдар, әуежайлар	Жалпы алаңы 1м2	-
20	Жағажайлар, жолдардан көше сыпырысындысы	Жалпы алаңы 1м2	-
21	Дәріханалар	Сауда алаңы 1м2	0,63
22	Автотұрақтар,автомобильді жуу орындары, АЖС	1 машина-орын	1,49
23	Автомобиль шеберханалары	1 жұмысшы	2,9
24	Гараж кооперативтері, гараждар, паркингтер	1 гаражға	-
25	Шаштараз, косметикалық салондар	1 жұмыс орын	2,25
26	Кір жуатын орындар, химиялық тазалау орындары, тұрмыстық техниканы жөндеу орындары, тігін ательесі	Жалпы алаңы 1м2	0,3
27	Зергерлік, аяқ киімді, сағаттарды жөндеу шеберханалары	Жалпы алаңы 1м2	0,2
28	Жөндеу және қызмет көрсету орындары (кілттер жасау және сол сияқты)	1 жұмыс орны	0,16
29	Моншалар, сауналар	Жалпы алаңы 1м2	0,07
30	Қаланың аумағында жаппай іс-шаралар ұйымдастыратын заңды ұйымдар		0,03
31	Бау-бақша кооперативтері	1 учаске	-

2 қосымша

Талас ауданы бойынша халық үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға, тасымалдауға, сұрыптауға және көмуге арналған тарифтер

Атауы	Жинау және тасымалдау	Сұрыптау	Көму	Барлығы
	Құны (қосылған құн салығынсыз)
Тұрғындар үшін 1 адамға айына	125,26	8,73	15,81	149,8
Жеке тұлғалар үшін м3	1811	126,22	228,56	2 165,78
Заңды тұлғалар үшін оның ішінде жеке кәсіпкерлерге м3	1811	126,22	405,91	2 343,11

1.4. Соңғы үш жылдағы динамикада бөлінген қаражатты (жергілікті және республикалық бюджеттер, бюджеттен тыс) сипаттау және талдау.

Жалпы облыс бойынша табиғатты қорғау іс-шараларының жоспарларына және Жамбыл облысының даму жоспарына сәйкес Талас ауданына қатысты іс-шаралар бар.

Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі 2024-2027 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарына сәйкес - Жамбыл облыстық мәслихатының 28.03.2024 жылғы № 13-7 шешімі. Жамбыл облысы бойынша қалдықтарды басқару бойынша мынадай іс-шаралар және 1.6-кестеге сәйкес қаржыландыру жоспарлары көзделген.

1.6-кесте. Жамбыл облысының қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар жоспарында көзделген қалдықтарды басқару жөніндегі қаржыландыру (млн теңге) жоспарлары бар іс-шаралар.

№	Іс-шараның атауы	Орындауға жауапты	Орындау мерзімі	2024	2025	2026	Қаржыландыру көзі
1	Тараз қаласындағы атмосфералық ауаның және ауа райының ағымдағы жағдайы туралы деректерді Тараз, Жаңатас, Қаратау, Шу қалаларында және Қордай ауылында LED-экрандар арқылы көрсету	Жамбыл облысының әкімдігі	2024–2026 жылдар	5,7	4,0	4,0	жергілікті бюджет
2	Қаратау қаласы үшін шекті рұқсат етілген шығарындылардың жиынтық томын әзірлеу	Талас ауданының әкімдігі	2025 жыл		30,0		жергілікті бюджет
3	Қалдықтарды басқару бағдарламасының жобасын әзірлеу	Талас ауданының әкімдігі	2025 жыл		7,0		жергілікті бюджет
4	Қаратау қаласында қалдықтарды сұрыптау жабдығын орнату	Талас ауданының әкімдігі	2025 жыл		40		жергілікті бюджет
5	Қаратау қаласында құрылыс қалдықтарына арналған инфрақұрылым құру	Талас ауданының әкімдігі	2024 жыл	35			жергілікті бюджет
6	Қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнату	Талас ауданының әкімдігі	2024–2026 жылдар	5,8	5,8	6	жергілікті бюджет
7	Рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін жою	Талас ауданының әкімдігі	2024–2026 жылдар	20	21	25	жергілікті бюджет

Қалдықтармен жұмыс істеу жүйесі Талас ауданының жергілікті даму жоспарларымен қамтылмаған.

Іс-шаралар жоспарын орындау туралы.

1. Қаратау қаласы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасы әзірленді.

2. Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқару бағдарламасы әзірленді.

3. Қаратау қаласында құрылыс қалдықтарына арналған инфрақұрылым құрылды.

4. Қаратау қаласындағы ТҚҚ полигонында қалдықтарды сұрыптау жабдығы орнатылды.

5. Қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлер орнатылды.

6. Рұқсат етілмеген қоқыс үйінділері жойылды.

2. Мақсаттар, міндеттер және нысаналы көрсеткіштер

2.1. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері.

Бұл бағдарламаның мақсаты - коммуналдық қалдықтардан пайда болатын қоршаған ортаға жүктемені азайту, қалдықтардың пайда болу мөлшерін азайту, қайталама ресурстардың өндірілуін арттыру, коммуналдық қалдықтарды пайдалану тиімділігін арттыру және полигондарда депозиттелген қалдықтардың үлесін азайту және қалдықтарды сақтау мақсатында алып қоюға ұшыраған алаңдарды қалпына келтіру тәсілдерін ұсыну.

Қалдықтарды басқару Қазақстан Республикасы Экологиялық Кодексінің 19-бөлімімен регламенттеледі.

Қалдықтарды басқару саласындағы негізгі қағидалар 328-бапта сипатталған:

- Иерархия принципі;

- Көзге жақындық принципі;

- Қалдықтарды дайындаушының жауапкершілік принципі;

- Қалдықтарды өндірушілердің кеңейтілген міндеттемелері.

Қазақстан Республикасы Экологиялық Кодексінің 329-бабына сәйкес иерархия қағидаты қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі мынадай шараларды білдіреді:

1. Қалдықтардың пайда болуын болдырмау;

2. Қалдықтарды қайта пайдалануға дайындау;

3. Қалдықтарды қайта өңдеу;

4. Қалдықтарды кәдеге жарату;

5. Қалдықтарды жою.

Бағдарламаның мақсаттары мен қалдықтар иерархиясы қағидатына сүйене отырып, бағдарламаның келесі міндеттері ұсынылады:

Тауарларды орау санын азайту, сату жүйелерін оңтайландыру, ұтымды тұтынуды насихаттау есебінен коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін қысқарту;

Қалдықтарды "көзден" сұрыптау - қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы тиімділікті арттыру және экологиялық заңнамаға сәйкестігі – "құрғақ"/"дымқыл".

Полигонда пайдалы компоненттерді барынша толық алу;

Қалдықтардың органикалық бөлігін биоқордалау немесе биогаз алу немесе энергетикалық кәдеге жарату үшін пайдалану;

ҚР экологиялық және эпидемиологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес коммуналдық қалдықтардың қалдық бөліктерін сақтау;

Құрылыс қалдықтарын пайдалану;

Иесіз үйінділерді жою.

2.2. Қойылған мақсаттар мен міндеттерге неғұрлым тиімді және экономикалық негізделген әдістермен қол жеткізу жолдары.

1. Коммуналдық қалдықтардың түзілу көлемін қысқарту жөніндегі міндетке халықтың экологиялық жауапкершілігі мен қаржылық сауаттылығын арттыру деңгейінде ғана қол жеткізуге болады. Яғни, бұл мақсатқа сату құрылымы өзгерген кезде (орауыш материалдар санының едәуір азаюын, айналым контейнерлерін енгізуді, салмақ тауарларын сату құрылымының өзгеруін және т.б.) және өздігінен сатып алу минимумға дейін азайған кезде халықтың экологиялық жауапкершілігін арттыру және халық қалдықтарды азайтуға ұмтылған кезде қол жеткізуге болады. Бұған экология және жаратылыстану сабақтарында, сондай-ақ қаржылық сауаттылықты арттыру сабақтарында оқушыларды оқыту бағдарламаларын енгізу арқылы қол жеткізуге болады. Сондай-ақ, халық арасында қалдықтардың пайда болуын және саналы тұтынуды азайтудың экологиялық насихатын арттыру қажет.

2. Халықтан қайталама шикізат жинау үшін қабылдау пункттерінің санын көбейту қажет, қабылдау пункттері үшін жер учаскелерін ресімдемеу үшін автокөлік базасында және қабылдау кестесінде мобильді нүктелерді қарастыруға болады.

3. Халықты қоқысты ұйымдасқан түрде шығару жөніндегі қызметтермен қамтамасыз ету үшін ҚР СТ 3780-2022 сәйкес контейнерлік алаңдарды жайластыру және үй иелерімен қоқысты шығару үшін шарт жасасу қажет.

4. Қазіргі уақытта Талас ауданының ЖАО иелігіндегі контейнерлер халықтың қалдықтарды ұйымдасқан түрде шығару жөніндегі қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жеткіліксіз. Бөлек жинау жөніндегі заңнаманың талаптарына сәйкес контейнерлерге қызмет көрсету және таңбалау – осы контейнерге жиналатын қалдықтардың фракциясы, контейнер иесі және қоқыс шығаратын кәсіпорын туралы жазулар жазу қажет. Болашақта халықтың өсуі немесе пайда болған қалдықтардың көбеюі кезінде контейнерлерді қосымша сатып алу қажет.

5. Қалдықтарды шығаруды жүзеге асыратын кәсіпорындар үшін қоқыс шығаратын техниканы сатып алу қажет. Техниканың тиеу құрылғылары контейнерлердің конструкциясына сәйкес болуы тиіс. Қалдықтардың әр түрлі фракцияларын қайталама шикізатпен жұмыс істеу талаптарын қамтамасыз ететін әр түрлі автомобильдер шығаруы керек. Контейнерлік алаңдардан қалдықтарды шығару контейнерлер толған кезде, бірақ тамақ қалдықтары үшін тәулігіне кемінде 1 рет жүзеге асырылуы тиіс. Барлық қоқыс шығаратын техника GPS-трекерлерімен жабдықталуы керек.

6. Халықтан және қазандықтардан шыққан күл-қож қалдықтарымен проблеманы шешу үшін қож-блоктарын өндіру жөніндегі кәсіпорындармен шарттар жасасу қажет. Халықтан күл қожын жинау үшін контейнерлік алаңдарда күл қожын жинауға арналған контейнерлер орнату немесе 3 жағынан қатты жабыны мен қоршауы бар және жергілікті тұрғындардың да, манипуляторлары бар тиеу техникасының да кіре алатын арнайы алаңдар ұйымдастыру қажет. Ауданның әрбір елді мекенінде, толтыру шамасына қарай немесе жылыту маусымының соңында әкету.

7. Талас ауданында бұзуға немесе реконструкциялауға арналған ғимараттар мен құрылыстар бар екенін ескере отырып, құрылыс қалдықтарын қайта өңдеу шешімін көздеу қажет, ұсақтау-сұрыптау кешенін сатып алу немесе құрылыс қалдықтарын оларды пайдалануға мүдделі тиісті кәсіпорынға беру туралы шарт жасасу қажет.

8. Энергетикалық кәдеге жарату немесе қордалау әдісімен органикалық (көңді қоса алғанда) және тамақ қалдықтарын кәдеге жарату бойынша мәселені зерделеу және шешім қабылдау қажет. Бұл шешім әрбір елді мекен немесе ауылдық округ үшін қабылдануы тиіс.

9. Қаратау қаласына жақын Қызыләуіт ауылының жеріне қоқыс сұрыптау кешені бар ТҚҚ полигонын жобалау және салу қажет.

10. Талас ауданының әрбір елді мекені үшін "Ташкент типі" бойынша қалдықтардың компоненттерін қабылдау үшін алаң салу қажет. Қалдықтардың құрамдас бөліктерін фракциялар бойынша қабылдау және оларды жинақталуына қарай қайталама шикізатты сақтау қоймалары бар сұрыптау кешендеріне шығару және оларды кейіннен пайдалану.

11. Қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған, бірақ қазіргі заманғы талаптарға сай келмейтін қалдықтар полигондары (үйінділер) жойылуға, олар алып жатқан алаңдар қалпына келтірілуі тиіс.

2.3. Бағдарламаның нысаналы көрсеткіштері.

Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне сүйене отырып, бағдарламаның мынадай нысаналы көрсеткіштерін белгілеу ұсынылады.

№ р/с	Көрсеткіштің атауы	Өлшем бірлігі	Жоспарлы кезең
			Шығ. мәні	2026	2027	2028	2029	2030	Жалпы
1	Балалар мен жас өспірімдерге тұрмыстық деңгейде ресурстарды үнемдеудің маңыздылығы туралы іс-шаралар әзірлеу және өткізу	Семестрде 1 оқу орнына арналған іс-шара	0	2	2	2	2	2	2
2	Халықтан қайта шикізат жинаудың мобильді пункттерін ұйымдастыру	Дана.	0	1	1	2	2	3	3
3	ҚР СТ 3780-2022 сәйкес Қаратау қаласында қалдықтарды бөлек жинауға арналған контейнерлермен контейнерлік алаңдарды жайластыру.	барының %	-	20	40	60	80	100	100
4	Аудан тұрғындарын ұйымдастырылған қалдықтарды шығарумен қамту	барының %	20	30	40	50	60	70	70
5	Күл-қож қалдық тарын жинау және пайдалану	%	-	10	30	45	60	75	75
6	Органикалық қалдықтар мен көңді жинау және жою	%	-	10	15	20	25	30	30
7	Биоқордалау немесе энергетикалық кәдеге жарату арқылы ТҚҚ полигондар ында органикал ық және тамақ қалдықтарын кәдеге жарату	органикалық және тамақ қалдықтарының жалпы көлемінің %	0	10	15	20	25	30	30
8	Қаратау қаласында сұрыптау желісі және қордалау қондырғылары бар полигон.	Дана	0	0	1	1	1	1	1
9	Коммуналдық қалдықтардың және олардың құрамдас бөлік терінің стихиялық үйінділерін табу және жою	Анықталған дардан %	-	100	100	100	100	100	100
10	ТҚҚ полигондарын жою және қалпына келтіру	Дана.	0	0	0	0	2	4	4
11	Құрылыс қалдықтарын кәдеге жарату	пайда болудан %	-	20%	30%	35%	40%	45%	45%
12	Қалдықтарды ұйымдастырылған әкетумен қамтылмаған елді мекендердегі фракциялар бойынша қалдықтарды жинауға арналған алаңдарды ұйымдастыру	дана	-	3	5	10	15	20	20
13	Тұрғындардан қауіптілігі 1-класты қалдықтарды (батареялар, сынап шамдары) жинауды ұйымдастыру	%	-	10	15	20	25	30	30

3. Қойылған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізудің негізгі бағыттары, жолдары:

Халықтан қайталама шикізатты қабылдау пункттері туралы ақпарат мемлекеттік органдардың ақпараттық стендтерінде және мемлекеттік қызмет көрсету орталықтарында (ХҚКО), қоғамдық көлікте, қоғамдық ғимараттарда қолжетімді болуы тиіс.

Қосымша қалдықтардың пайда болуына жол бермеуді, сұрыптауды, сондай-ақ қоқысты таратуға жол бермеуді "ақылға қонымды тұтынуды" насихаттау міндетті түрде қосымша және мектептен тыс білім беру бағдарламасына енгізілуі тиіс. Осы тақырып бойынша іс-шаралар білім беру мекемелерінде тұрақты негізде ұйымдастырылуы тиіс.

Халықтан (фракциялар бойынша) қайталама шикізат жинау үшін Қызыләуіт ауылында стационарлық қабылдау пунктін немесе ауданның елді мекендеріне баратын мобильді қабылдау пункттерін құруға болады. Мобильді қабылдау пункттерінің жұмыс режимі болуы және халықты алдын ала хабардар ете отырып, мерзімді түрде елді мекендерге шығуы мүмкін.

Талас ауданының басқа елді мекендерінен осы полигонға алдын ала сұрыпталған қалдықтарды қабылдау мүмкіндігімен Қаратау қаласында қажетті жабдықтармен (сұрыптау желісі, ірі габаритті және құрылыс қалдықтарына арналған ұсатқыш, қордалы/инсинератор қондырғысы) жарақтандырылған және экологиялық және санитариялық-эпидемиологиялық заңнама талаптарына жауап беретін қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын салу қажет.

Қазіргі уақытта коммуналдық қалдықтарды ұйымдастырылған әкетумен қамтамасыз етілген елді мекендер үшін ҚР СТ 3780-2022 сәйкес контейнерлік алаңдарды жарақтандыру және коммуналдық қалдықтарды бөлек жинау үшін таңбаланған контейнерлерді орнату қажет.

Сондай-ақ, Талас ауданында қауіпті қалдықтарға арналған контейнерлерге қызмет көрсетуге кемінде 3 шарт орнату және жасасу қажет.

Қажет болған жағдайда, Талас ауданында үй иелерімен қалдықтарды ұйымдастырылған әкетуге шарттар жасасу.

Талас ауданы үшін пешпен жылытылатын және кейіннен құрылыс блоктарын өндіретін кәсіпорындармен күл қоқыс әкетуге шарт жасасатып халықтан күл қоқыстың қалдықтарын қабылдау үшін алаңдар салу (контейнерлер орнату) қажет.

Талас ауданының ауылдық округтері үшін әрбір елді мекенде "ташкент" үлгісіндегі фракциялар бойынша коммуналдық қалдықтарды жинауға арналған, қатты жабыны бар, тосқауыл және шатыр құрылғысы бар, техника үшін ыңғайлы кіреберісті жайластыра отырып және халық үшін қолжетімділігі бар алаңдарды орнату қажет. Қалдықтарды қабылдау алаңы қалдықтардың фракцияларын жинауға арналған таңбаланған контейнерлермен қамтамасыз етілуі тиіс: макулатура, металл, пластик, тоқыма. Сондай-ақ қауіптілігі 1-класты қалдықтарды жинауға арналған контейнермен (батареялар, құрамында сынап бар шамдар). Сондай-ақ ірі көлемді қалдықтарды қабылдау мүмкіндігі бар. Мұндай алаңдарда қалдықтар фракцияларын жинау кезінде үйлестіруді қамтамасыз ететін, сондай-ақ белгілі бір фракцияны шығару қажеттілігі туралы хабарлайтын қоқыс шығаратын компанияның өкілі болуы керек.

Күл-қож және құрылыс қалдықтарын жинау үшін манипуляторлары бар ірі габаритті және тиеу техникасының кіруіне немесе контейнерлерді орнатуға мүмкіндігі бар қатты жабыны бар және 3 жағынан жабыны бар алаңдарды жайластыру қажет. Алаңның толтырылуына қарай әкетумен, бірақ жылына кемінде 1 рет (жылыту маусымы аяқталғаннан кейін).

Органикалық (көң) және тамақ қалдықтарын пайдалану және жинау үшін қорда қондырғысын орнату қажет.

Кейіннен қатты тұрмыстық қалдықтар аумағын жоюмен және қалпына кетірумен стихиялық рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін анықтау бойынша мониторинг жүргізу қажет.

Сондай-ақ қолданыстағы экологиялық және санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес келмейтін полигондарды жою және аумақты қалпына кетіру қажет.

4. Қажетті ресурстар

Бағдарламаны қаржыландыру көздері жергілікті бюджет, оның ішінде ҚР Экологиялық кодексінің 29-бабына сәйкес тікелей шетелдік және отандық инвестициялар, өндірушілердің (импорттаушылардың) кеңейтілген міндеттемелерінің операторы (Кодекстің 388-бабының 1-тармағының 10 тармақшасына) сәйкес кәдеге жарату төлемі түрінде оның банктік шотына өндірушілер мен импорттаушылардан түскен қаражаттан), Отандық, халықаралық қаржы экономикалық ұйымдарының немесе донор елдердің гранттары, екінші деңгейдегі банктердің несиелері және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған басқа да көздер болуы мүмкін.

Әрбір іс-шара үшін қажетті ресурстар "Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарында" белгіленген.

5. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары.

Талас ауданы бойынша коммуналдық қалдықтарды басқарудың 2026-2030 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары.

№ р/с	Іс-шараның атауы	Аяқтау нысаны	Орындауға жауаптылар	Орындау мерзімі	Болжамды шығыстар (мың теңге) /қосымша көздер (мың теңге)					Қаржыландыру көздері	Іс-шарадан күтілетін экологиялық әсер
					2026 жыл	2027 жыл	2028 жыл	2029 жыл	2030 жыл
1	Талас ауданында қайталама шикізатты қабылдаудың ұтқыр пункттерін ұйымдастыру, аудан ауылдары бойынша шығу кестесімен - 3 бірлік	Пайдалануға беру актісі	Халықтан қайта шикізат қабылдауды жүзеге асыратын кәсіпорындар	2026-2030	Жобаға сәйкес					Кәсіпорындардың меншікті қаражаты	"көзден" коммуналдық қалдықтар санын азайту
2	Баннерлер мен контейнерлік алаңдарды қоса алғанда, ақпараттық стендтерде, хабарландыру тақталарында және ауданның басқа да ақпараттық ресурстарында материалдардың ақпараттық пакетін орналастыру	Ақпараттық материалдар пакеті	Әкімдік	2026	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	"көзден" қалдықтарды бөлек жинауды ұйымдастыру үшін дайындық жұмыстары
3	Балалар мен жасөспірімдер үшін қалдықтарды бөлек жинау және "ақылға қонымды тұтыну" туралы іс-шараларды әзірлеу және өткізу	Есеп	Аудан мектептері мен колледждері	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Балаларға арналған ақпараттық жұмыс
4	Контейнерлік алаңдар мен күл қож және органикалық қалдықтарды жинау алаңдары астында жерге құқық белгілейтін құжаттарды ресімдеу	Құжаттар пакеті	Талас ауданының әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Алаңды өздігінен ауыстыру қаупі алынып тасталады
5	Жинауға арналған контейнерлерді сатып алу және орнату.	Пайдалануға қабылдау актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Қалдықтарды бөлек жинау, заңнаманы сақтау
6	Заңнамаға сай қойылатын техникалық талаптарға сәйкес "құрғақ"/ "дымқыл" фракцияларында жинауға арналған контейнерлерді сатып алу және орнату.	Пайдалануға қабылдау актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Қалдықтарды жер жамылғысынан уақытша сақтау аумағын оқшаулау және ұшырудан қорғау
7	Ауданда күл-қож қалдықтарын қабылдауға арналған алаңдарды жайластыру. жинауға арналған контейнерлерді сатып алу және орнату.	Пайдалануға қабылдау актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Табиғи полигондардың пайда болуын болдырмау
8	Талас ауданында қауіпті қалдықтарды жинауға арналған контейнерлерді сатып алу және орнату.	Орнату актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Қалдықтарды бөлек жинау
9	Қауіпті қалдықтарға арналған контейнерлерге қызмет көрсетуге лицензиясы бар кәсіпорындармен шарттар жасасу	Шарт	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Қауіпті қалдықтарды басқа фракциялармен араластыруды болдырмау
10	Талас ауданының елді мекендеріндегі фракциялар бойынша қалдықтарды жинауға арналған алаңдарды жайластыру	Пайдалануға қабылдау актісі	Әкімдік, қоқыс шығаратын компаниялар	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Тұрғындардан коммуналдық қалдықтар фракцияларын жинау
11	Талас ауданының әрбір ауылдық округінде тамақ және органикалық қалдықтарға арналған қордалау қондырғыларын салу	Пайдалануға қабылдау актісі	Ауылдық округ әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Органикалық қалдықтарды кәдеге жарату, тыңайтқыштар өндіру
12	Талас ауданының әрбір елді мекенінде күл қож қалдықтарын жинауға арналған алаңдарды ұйымдастыру	Пайдалануға қабылдау актісі	Ауылдық округ әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Күл-қож қалдықтары үйінділерінің пайда болуының алдын алу
13	Елді мекендерден фракциялар бойынша қалдықтарды әкетуге қоқыс шығаратын ұйымдармен шарт жасасу	Шарт	Ауылдық округ әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					талап етілмейді	Қайта өңделген шикізатты жинау және пайдалану
14	Ауданның елді мекендерінен күл қож қалдықтарын әкетуге шарттар жасасу	Шарт	Ауылдық округ әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					талап етілмейді	Күл-қожын шығару және пайдалану
15	стихиялық полигондарды жою	АКТ	Әкімдік, ДЭ	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Стихиялық полигондарды жою
16	Талас ауданында сұрыптау желісі мен қордалау қондырғысы бар ТҚҚ полигонын салу	Пайдалануға қабылдау актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Заңнаманың талаптарына сәйкес қалдықтарды қабылдау, сұрыптау, жете өндіру және сақтау
17	Коммуналдық қалдықтардың бөлек жиналған фракцияларын шығару үшін қоқыс шығаратын компаниялар үшін қосымша техника сатып алу	Пайдалануға қабылдау актісі	Әкімдік, қоқыс шығаратын ұйымдар	2026-2030	Жобаға сәйкес					Кәсіпорындардың меншікті қаражаты	Қайта өңдеуге жарамды қалдықтардың бөлек жиналған фракцияларын араластырмау
18	Құрылыс қалдықтары үшін ұсақтау қондырғыларын сатып алу және сенімгерлік басқаруға беру	Пайдалануға қабылдау актісі	Әкімдік	2026-2030	Бюджеттік өтінімге сәйкес					Жергілікті бюджет	Құрылыс қалдықтарын қайта өңдеу
19	Экологиялық және санитарлық нормаларға сай келмейтін қолданыстағы ТҚҚ полигондарын жою және жерді қалпына келтіру	Тарату актісі	Аудан әкімдігі	2026-2030	Жобаға сәйкес					Жергілікті бюджет	Жерді қалпына келтіру