О внесении изменения в приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 24 января 2023 года № 12 "Об утверждении стандарта организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи"

Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 24 сентября 2026 года № 113. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 28 сентября 2026 года № 39984

ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Внести в приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 24 января 2023 года № 12 "Об утверждении стандарта организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 31762) следующее изменение:

Стандарт организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, утвержденный указанным приказом, изложить в новой редакции согласно приложению к настоящему приказу.

2. Департаменту организации медицинской помощи Министерства здравоохранения Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечить:

1) государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан;

2) размещение настоящего приказа на интернет-ресурсе Министерства здравоохранения Республики Казахстан после его официального опубликования;

3) в течение десяти рабочих дней после государственной регистрации настоящего приказа представление в Юридический департамент Министерства здравоохранения Республики Казахстан сведений об исполнении мероприятий, предусмотренных подпунктами 1) и 2) настоящего пункта.

3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего вице-министра здравоохранения Республики Казахстан.

4. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

Министр здравоохранения Республики Казахстан

А. Альназарова

	Приложение к приказу Министр здравоохранения Республики Казахстан от 24 сентября 2026 года № 113
	Приложение к приказу Министра здравоохранения Республики Казахстан от 24 января 2023 года № 12

Стандарт организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

Глава 1. Общие положения

1. Настоящий Стандарт организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи (далее – Стандарт) разработан в соответствии с подпунктом 32) статьи 7 Кодекса Республики Казахстан "О здоровье народа и системе здравоохранения" и устанавливает требования к организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи.

2. Термины и определения, используемые в настоящем Стандарте:

1) ВИЧ-инфекция – хроническое инфекционное заболевание, вызванное вирусом иммунодефицита человека, характеризующееся специфическим поражением иммунной системы и приводящее к медленному ее разрушению до формирования синдрома приобретенного иммунодефицита;

2) инфекции, передаваемые половым путем (далее – ИППП) – инфекционные заболевания, наиболее частым путем заражения, которых является половой контакт;

3) клинический протокол – научно доказанные рекомендации по профилактике, диагностике, лечению, медицинской реабилитации и паллиативной медицинской помощи при определенном заболевании или состоянии пациента;

4) консультирование – процесс, когда подготовленный специалист оказывает поддержку или осуществляет руководство другим человеком в индивидуальной или групповой работе;

5) дистанционные медицинские услуги – предоставление медицинских услуг в целях диагностики, лечения, медицинской реабилитации и профилактики заболеваний и травм, проведения исследований и оценок посредством цифровых технологий, обеспечивающее дистанционное взаимодействие медицинских работников между собой, с физическими лицами и (или) их законными представителями, идентификацию указанных лиц, а также документирование совершаемых ими действий;

6) мультидисциплинарная группа (далее – МДГ) – группа различных специалистов, формируемая в зависимости от характера нарушения функций и структур организма пациента, тяжести его клинического состояния;

7) рискованные формы поведения – это поведение несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, которое с высокой степенью вероятности ставит под угрозу их здоровье, физическое или социальное благополучие;

8) психическое здоровье – состояние благополучия, при котором каждый человек может реализовать свой собственный потенциал, справляться с обычными жизненными стрессами, продуктивно и плодотворно работать, а также вносить вклад в жизнь своего сообщества;

9) психологическая помощь – комплекс мероприятий, направленных на: содействие человеку в предупреждении, разрешении психологических проблем, преодолении трудных жизненных и кризисных ситуаций и их последствий, способствующих поддержанию психического и соматического здоровья, оптимизации психического развития, адаптации и повышению качества жизни, в том числе путем активизации собственных возможностей человека; информирование людей о причинах психологических проблем, способах их предупреждения и разрешения; развитие личности, ее самосовершенствование и самореализацию;

10) репродуктивное здоровье – здоровье человека, отражающее его способность к воспроизводству полноценного потомства.

3. Субъектами здравоохранения, предоставляющими конфиденциальную комплексную помощь по охране репродуктивного и психического здоровья (далее – комплексная помощь) несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, включающую медицинские, психосоциальные и юридические услуги, являются молодежные центры здоровья.

Глава 2. Структура организаций, оказывающих медицинскую помощь по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

4. Медицинская помощь по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи оказывается:

1) на районном уровне: молодежный центр здоровья, создаваемый в районном центре в составе районной или многопрофильной центральной районной больницы;

2) на городском уровне: молодежный центр здоровья, создаваемый на базе городских поликлиник или самостоятельной организации, не менее 1 (одного) в каждом районе, входящем в административно-территориальную единицу города, а также городов областного значения.

5. В Молодежных центрах здоровья (далее – МЦЗ) предусматриваются:

1) регистратура;

2) лечебно-диагностическая служба (смотровой кабинет, кабинеты приема специалистов);

3) социально-психологическая служба (кабинеты приема специалистов);

4) зал для проведения тренингов и обучения.

Медицинская помощь по охране репродуктивного и психического здоровья в МЦЗ оказывается в рамках обязательного социального медицинского страхования (далее – ОСМС).

Глава 3. Основные задачи и направления деятельности организаций, оказывающих медицинскую помощь по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

6. Медицинская помощь по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи предусматривает следующие задачи:

1) формирование навыков ведения здорового образа жизни, ответственного и осознанного поведения;

2) оказание консультативной, лечебно-диагностической, психологической помощи, а также психосоциальные и юридические услуги по охране репродуктивного и психического здоровья;

3) проведение информационно-разъяснительной работы среди несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, их родителей и педагогов по вопросам пропаганды здорового образа жизни, охраны репродуктивного и психического здоровья, в том числе профилактики ранней половой жизни, планирования семьи, использования контрацептивных средств, предупреждения нежелательной беременности, профилактики суицидов;

4) проведение экспертизы временной нетрудоспособности;

5) оказание доврачебной и неотложной медицинской помощи;

6) оказание медицинской помощи жертвам жестокого обращения, а также сексуального, физического и психологического насилия;

7) правовое просвещение, оказание информационно-правовой помощи, консультирование и социально-правовая защита по вопросам медицинского обслуживания, прав в области охраны здоровья, а также в случаях сексуального насилия;

8) проведение профилактических мероприятий и консультирования по рискованным формам поведения;

9) координация, мониторинг, анализ организационной, учебно-методической, профилактической деятельности и развития сети МЦЗ.

7. Организации здравоохранения, оказывающие услуги по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи:

1) независимо от формы собственности осуществляют свою деятельность на основе государственной лицензии "Амбулаторно-поликлиническая помощь взрослому и (или) детскому населению по специальностям: доврачебная, квалифицированная, консультативно-диагностическая помощь: акушерство и гинекология, терапия, педиатрия, общая врачебная практика, урология, дерматовенерология" в соответствии с Законом Республики Казахстан "О разрешениях и уведомлениях" и субъекты здравоохранения, включенных в базу данных субъектов здравоохранения, претендующих на оказание медицинской помощи в рамках гарантированного объема бесплатной медицинской помощи и (или) в системе ОСМС и без права передачи в аутсорсинг в другие медицинские организации медицинских, психосоциальных и юридических услуг, за исключением услуг лабораторной диагностики;

2) с диагностической целью направляют несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи на получение других медицинских услуг, входящих в гарантированный объем бесплатной медицинской помощи и (или) медицинскую помощь в системе ОСМС;

3) регулярно повышают уровень квалификации специалистов, где не менее 50% (пятидесяти процентов) от общего количества специалистов МЦЗ обучены и сертифицированы по вопросам репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи.

Глава 4. Порядок оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

8. Для получения комплексной помощи несовершеннолетние в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежь обращаются в регистратуру МЦЗ, где обеспечивается:

1) раздельный прием медицинского регистратора и пациента от других лиц;

2) конфиденциальность беседы;

3) идентификация личности физического лица на основе одного из документов, удостоверяющих личность (паспорт гражданина Республики Казахстан, удостоверение личности гражданина Республики Казахстан, вид на жительство иностранца в Республике Казахстан, удостоверение лица без гражданства и свидетельство о рождении);

4) подтверждение права на получение медицинской помощи в системе ОСМС;

5) размещение справочной информации о режиме работы МЦЗ, графике приема специалистов и основных услугах, оказываемых МЦЗ;

6) "обратная" связь с пациентами для информирования их об изменениях в графике приема специалистов.

9. В МЦЗ оказывается медицинская помощь с учетом следующих возрастных особенностей пациентов:

1) несовершеннолетним в возрасте от десяти лет и не достигшим полных шестнадцати лет оказывается медицинская помощь с письменного согласия и в присутствии их родителей или иных законных представителей;

2) несовершеннолетним в возрасте от шестнадцати лет и не достигшим полных восемнадцати лет оказывается профилактическая, консультативно-диагностическая помощь, за исключением хирургических вмешательств, искусственного прерывания беременности, которые производятся с письменного согласия их родителей или иных законных представителей;

3) молодежи оказывается медицинская помощь по их согласию.

10. Статус и личность лица, сопровождающего несовершеннолетнего устанавливается медицинским регистратором на основе документов, удостоверяющих личность родителя, а также свидетельства о рождении несовершеннолетнего для установления наличия родительских связей с несовершеннолетним.

11. Статус и личность законных представителей устанавливается на основе документов, удостоверяющих личность законного представителя, а также документа, устанавливающего правовые основания для представления в соответствии с законодательством Республики Казахстан заботу, образование, воспитание, защиту прав и интересов ребенка.

12. В МЦЗ медицинская помощь несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи предоставляется в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 27 апреля 2022 года № ҚР ДСМ-37 "Об утверждении правил оказания специализированной медицинской помощи в амбулаторных условиях" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 27833) (далее - приказ № ҚР ДСМ-37) и приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 20 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-285/2020 "Об утверждении правил организации медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21846).

13. При оказании медицинской помощи несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи в МЦЗ для постановки предварительного и окончательного диагнозов используются коды действующей Международной статистической классификации болезней и проблем, связанных со здоровьем (далее – МКБ).

14. Для обеспечения доступности медицинской помощи используются возможности дистанционных медицинских услуг с использованием средств телефонной связи, цифровых и мобильных технологий в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 1 февраля 2021 года № ҚР ДСМ-12 "Об утверждении правил организации, предоставления и оплаты дистанционных медицинских услуг" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 22151).

15. Приемы (консультации) в очной или дистанционной форме проводятся следующими специалистами: с высшим и послевузовским медицинским образованием по специальностям "Терапия" (далее – врач терапевт), "Педиатрия" (далее – врач педиатр), "Общая медицина"/"Медицина" (далее – врач общей практики), "Акушерство и гинекология (взрослая, детская)" (далее – врач акушер-гинеколог), "Урология (взрослая, детская)" (далее – врач уролог) "Дерматовенерология взрослая, детская" (далее – врач дерматовенеролог); с высшим и (или) послевузовским образованием по направлению подготовки "здравоохранение" или "педагогика и психология" или "социальные науки (по группе образовательных программ "психология)" с обязательным повышением квалификации не менее 8 (восьми) кредитов/ 240 (двухсот сорока) часов или наличием переподготовки (первичной специализации) предусмотренной для работы психологом в медицинских организациях (далее – психолог); с высшим и (или) послевузовским образованием по направлению подготовки "здравоохранение" или "педагогические науки" или "естественные науки, математика и статистика" или "услуги (по группе образовательных программ "социальная работа")", свидетельство о прохождении сертификационного курса или сертификат о повышении квалификации по специальности "Социальная работа", свидетельство о повышении квалификации по направлению социальной сферы или работы (далее – социальный работник) в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 21 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-305/2020 "Об утверждении номенклатуры специальностей и специализаций в области здравоохранения, номенклатуры и квалификационных характеристик должностей работников системы здравоохранения" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21856), приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 25 января 2024 года № 46 "Об утверждении профессиональных стандартов в области здравоохранения", приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 23 августа 2023 года № 146 "Об утверждении профессионального стандарта "Социальный работник в области здравоохранения" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 33325), приказом исполняющего обязанности Министра здравоохранения Республики Казахстан от 30 марта 2023 года № 49 "Об утверждении Стандарта организации оказания первичной медико-санитарной помощи в Республике Казахстан" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 32160).

16. В МЦЗ несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи специальные социальные услуги оказываются в соответствии с приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 13 октября 2023 года № 153 "Об утверждении Стандарта оказания специальных социальных услуг в области здравоохранения" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 33545).

Параграф 1. Порядок оказания акушерско-гинекологической, андрологической помощи и профилактических мероприятий несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

17. Несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи акушерско-гинекологическая помощь осуществляется путем:

1) консультирования и оказания услуг по вопросам полового созревания, репродуктивного здоровья и планирования семьи;

2) обследования и лечения гинекологических больных;

3) выявления и обследования гинекологических больных для подготовки к госпитализации в специализированные организации здравоохранения;

4) выявления беременных, их направления в организации акушерско-гинекологической помощи для постановки на учет и дальнейшего динамического наблюдения;

5) профилактики и диагностики ИППП; при отсутствии в МЦЗ врача дерматовенеролога – лечения ИППП, за исключением сифилиса, гонококковой инфекции, шанкроида (мягкого шанкра), паховой гранулемы (донованоз), ВИЧ-инфекции;

6) направления несовершеннолетнего в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи в специализированные организации здравоохранения при подозрении на наличие сифилиса, гонококковой инфекции, шанкроида (мягкого шанкра), паховой гранулемы (донованоз), ВИЧ-инфекции.

18. Гинекологический осмотр девушек (двуручное ректо-абдоминальное исследование), не достигших полных шестнадцати лет проводится врачом акушером-гинекологом по медицинским показаниям при наличии согласия одного из присутствующих родителей или иных законных представителей.

19. Несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи андрологическая помощь осуществляется путем:

1) консультирования и оказания услуг по вопросам полового созревания, репродуктивного здоровья и планирования семьи;

2) обследования и лечения урологических и андрологических больных;

3) выявления и обследования урологических и андрологических больных для подготовки к госпитализации в специализированные организации здравоохранения;

4) профилактики и диагностики ИППП: при отсутствии в МЦЗ врача дерматовенеролога – лечения ИППП, за исключением сифилиса, гонококковой инфекции, шанкроида (мягкого шанкра), паховой гранулемы (донованоз), ВИЧ-инфекции.

20. Дерматовенерологическая помощь в МЦЗ осуществляется путем обследования на следующие ИППП (генитальный кандидоз, трихомониаз, уреа-микоплазмоз, хламидиоз, генитальный герпес, папилломавирусная инфекция (аногенитальные бородавки), вирусный гепатит В и С, гонорея, сифилис (экспресс-тест), ВИЧ-инфекция (экспресс-тест) и заболеваний кожи.

21. Перед проведением обследования на ИППП проводится дотестовое консультирование несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи.

22. После проведения обследования на ИППП, МЦЗ осуществляет:

1) послетестовое консультирование по вопросам профилактики ИППП, при получении отрицательных результатов обследования;

2) лечение ИППП, за исключением сифилиса, гонококковой инфекции, шанкроида, паховой гранулемы, ВИЧ-инфекции;

3) направление несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи с подозрением на наличие сифилиса, гонококковой инфекции, шанкроида, паховой гранулемы в специализированную организацию здравоохранения, оказывающую дерматовенерологическую помощь для последующей диагностики, лечения и наблюдения;

4) направление несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи с подозрением на наличие ВИЧ-инфекции в государственные организации здравоохранения, осуществляющих деятельность в сфере профилактики ВИЧ-инфекции для последующей диагностики, наблюдения, лечения;

5) проведения экспертизы временной нетрудоспособности дерматовенерологическим заболеваниям;

6) направление в специализированные организации здравоохранения в случаях, предусмотренных подпунктами 3) и 4) настоящего пункта в соответствии с МКБ Z01.9 "Специальное обследование неуточненное".

23. Мероприятия по формированию навыков здорового образа жизни среди несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи проводятся в МЦЗ путем информационно-разъяснительной работы и гигиенического обучения по вопросам здорового и рационального питания, физической активности и занятия спортом, физиологии и гигиены полового созревания, профилактики и диагностики инфекций, передаваемых половым путем, а также профилактики поведенческих факторов риска, в том числе патологическим влечением к азартным играм.

24. Консультирование по вопросам репродуктивного и психического здоровья осуществляется для несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет, их родителей или иных законных представителей, супругов, волонтеров по вопросам профилактики поведенческих факторов риска, формированию навыков ведения здорового образа жизни, психофизическому, психосоциальному развитию в подростковом возрасте, социальному поведению, формированию ответственного партнерства, подготовке к семейной жизни, материнству и отцовству, по вопросам, связанным с отношениями в паре, в семье, межличностных отношениях, по диагностике и лечению инфекций, передаваемых половым путем, профилактики ранней половой (сексуальной) жизни, особенностей физиологической незрелости организма в подростковом возрасте, подростковой беременности, возможных осложнений и последствий ранней беременности, искусственного прерывания беременности и родов у несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет, планирования семьи и методах контрацепции.

25. При обращении жертв сексуального и физического насилия медицинская организация:

1) оказывает медицинскую помощь согласно клиническим протоколам;

2) обеспечивает оказание комплексной медицинской помощи с привлечением психологов, социальных работников, юристов и иных профильных специалистов;

3) при обращении несовершеннолетнего незамедлительно уведомляет его родителей или иных законных представителей;

4) незамедлительно извещает правоохранительные органы о факте обращения потерпевшего и оказания ему медицинской помощи;

5) передает соответствующие сведения в органы управления образования и социальной защиты населения в пределах их компетенции;

6) оформляет медицинскую документацию и заполняет формы учетной документации в соответствии с приказом исполняющего обязанности Министра здравоохранения Республики Казахстан от 30 октября 2020 года № ҚР ДСМ-175/2020 "Об утверждении форм учетной документации в области здравоохранения, а также инструкций по их заполнению" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 21579) (далее – приказ № ҚР ДСМ-175/2020).

26. МДГ осуществляет ведение каждого случая обращения пострадавшего от сексуального и физического насилия путем оказания комплекса медицинских, психосоциальных услуг и правового консультирования.

27. Члены МДГ осуществляют:

1) руководитель МЦЗ:

управляет мультидисциплинарной группой на основе знаний и этических принципов;

организует обучение и консультирование специалистов МЦЗ;

обеспечивает взаимодействие МЦЗ с заинтересованными государственными органами и организациями;

координирует работу специалистов МЦЗ;

2) социальный работник:

представляет интересы несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, его родителей или законных представителей перед специалистами МЦЗ;

3) психолог определяет виды необходимой психологической помощи, оказывает ее и при наличии соответствующих показаний направляет несовершеннолетнего в возрасте от десяти до восемнадцати лет или молодежь к врачу первичной медико-санитарной помощи либо врачу-психиатру/психотерапевту;

4) врачи акушер-гинеколог, уролог-андролог проводят врачебный осмотр несовершеннолетнего в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи с внесением данных осмотра в медицинскую цифровую систему;

5) юрист предоставляет консультации несовершеннолетнему в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, его родителям или законным представителям.

Параграф 2. Организация оказания помощи в области психического здоровья несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи.

28. В МЦЗ предоставляются следующие виды психологической помощи несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи:

1) психопрофилактика с целью сохранения и укрепления психического здоровья посредством проведения тренингов, лекций и семинаров;

2) психологическая диагностика с целью всестороннего изучения психических особенностей;

3) психологическое консультирование для лиц, оказавшихся в трудной жизненной ситуации (насилие, буллинг, нарушение адаптации в связи с хроническим заболеванием и др.);

4) психологическая коррекция (в индивидуальной и групповой форме) с целью обеспечения полноценного развития и функционирования личности, а также повышения уровня адаптации к изменяющимся условиям с учетом возрастных особенностей;

5) психологическое просвещение населения посредством предоставления доступа к соответствующей информации и ресурсам, касающихся вопросов психического здоровья, включая службы психического здоровья;

6) профилактика суицидального поведения посредством оценки суицидального риска и составления плана психологической коррекции с учҰтом мнения врача первичной медико-санитарной помощи и/или врача-психиатра/психотерапевта;

7) экстренная психологическая помощь с целью снижения психоэмоционального напряжения и предотвращения развития психических и поведенческих расстройств (далее – ППР), а также риска суицидального поведения у лиц, находящихся в кризисной ситуации.

29. Психологическое консультирование и оказание психологической помощи с целью сохранения психологического благополучия несовершеннолетнего в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи в МЦЗ осуществляется специалистами, имеющими высшее и (или) послевузовское образование по специальностям "Клиническая психология", "Психология", "Педагогика и психология".

30. Психологическая помощь, оказывается в очной или дистанционной форме:

1) индивидуально на приеме;

2) групповая;

3) семейная с участием родителя (родителей) или иных законных представителей.

31. Психологическая помощь оказывается несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи:

1) имеющим акцентуации характера;

2) имеющим факторы риска развития проблем с психическим здоровьем (хронический стресс, эмоциональное выгорание, а также нарушения пищевого поведения, эпизоды употребления психоактивных веществ и проявления аддиктивного поведения с вредными последствиями, не соответствующие диагностическим критериям психических расстройств);

3) оказавшимся в трудной жизненной ситуации (насилие, буллинг, межличностные конфликты);

4) испытывающим посттравматические переживания, субдепрессивные состояния, а также эпизоды страха, тревоги и гнева, не соответствующие диагностическим критериям психических расстройств.

32. На приеме психолог МЦЗ осуществляет:

1) прием и установление контакта с пациентом;

2) идентификацию пациента;

3) оформление информированного согласия пациента либо его законных представителей (в том числе родителей) на получение медицинской помощи;

4) определение вида необходимой психологической помощи в зависимости от показаний;

5) оказание психологической помощи;

6) направление к профильным специалистам (врачу первичной медико-санитарной помощи либо врачу-психиатру/психотерапевту) при наличии соответствующих показаний у пациента, в том числе:

при наличии риска суицидального поведения;

при наличии признаков ППР;

при преморбидных состояниях, требующих медикаментозной терапии или специализированной психотерапевтической помощи;

при выраженных нарушениях адаптации, не поддающихся психологической коррекции;

при выявлении потребности в предоставлении специальных социальных услуг инициирует привлечение социальный работника;

7) при обращении несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, подвергшихся физическому или сексуальному насилию, уведомляет руководителя МЦЗ для организации комплексной помощи МДГ;

8) ведет учетную документацию и вносит данные в медицинскую цифровую систему по форме №063/у-1 "Карта пациента, заполняемая социальным работником/психологом" в соответствии с приказом № ҚР ДСМ-175/2020.

33. Продолжительность сеанса психологической помощи определяется в соответствии с приказом № ҚР ДСМ-37.

34. Периодичность и продолжительность оказания психологической помощи определяются психологом с учетом состояния и потребности в психологической помощи несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи.

Глава 5. Минимальные штаты работников и минимальное оснащение медицинскими изделиями МЦЗ

35. Минимальные штатные нормативы МЦЗ, оказывающих медицинскую помощь несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, приведены в приложении 1 к настоящему Стандарту.

36. Минимальное оснащение медицинскими изделиями МЦЗ, оказывающих медицинскую помощь несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи, осуществляется согласно 2 к настоящему Стандарту.

Приложение 1 к стандарту организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

Минимальные штатные нормативы МЦЗ, оказывающих медицинскую помощь несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

№	Наименование должности	Количество штатных единиц
1.	Руководитель молодежного центра здоровья (менеджер)	1,0
2.	Врач терапевт/врач педиатр/врач участковый или врач общей врачебной практики	1,0
3.	Врач акушер-гинеколог	1,0
4.	Врач уролог-андролог	1,0
5.	Врач дерматовенеролог	1,0
6.	Медицинская сестра	1,0
7.	Медицинский регистратор	1,0
8.	Психолог	1,0
9.	Социальный работник	1,0
10.	Юрист	1,0
11.	Санитарка	1,0
	Итого	11,0

	Приложение 2 к стандарту организации оказания медицинской помощи по охране репродуктивного и психического здоровья несовершеннолетних в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

Минимальное оснащение медицинскими изделиями МЦЗ, оказывающих медицинскую помощь несовершеннолетним в возрасте от десяти до восемнадцати лет и молодежи

Кабинет врача общей практики/ терапевта/педиатра

№	Наименование медицинского изделия	Количество
1.	Тонометр	1
2.	Кушетка медицинская	1
3.	Термометр медицинский	1
4.	Весы медицинские	1
5.	Ростомер	1

Кабинет врача акушер-гинеколога

№	Наименование медицинского изделия	Количество
1.	Весы медицинские	1
2.	Ширма	1
3.	Кресло гинекологическое	1
4.	Гинекологическая лампа	1
5.	Электрокоагулятор	1
6.	Аппарат ультразвуковой диагностики с конвексным, вагинальным, ректальным датчиками	1
7.	Кольпоскоп	1
8.	Анализатор допплеровский сердечно-сосудистой деятельности матери и плода малогабаритный	1
9.	Кушетка медицинская	1
10.	Тонометр	1
11.	Сантиметровая лента	1
12.	Стетофонендоскоп	1
13.	Термометр медицинский	1
14.	Стекло предметное для микропрепаратов	10-20 на 1 смену
15.	Зеркало гинекологическое по Куско, одноразовое, стерильное	5-10 на 1 смену
16.	Влагалищные зеркала детские № 1, 2, 3, 4 и влагалищные зеркала по Куско детские № 1, 2, 3	5-10 на 1 смену
17.	Одноразовые урогенитальные зонды, цитощетки, шпатели	5-10 на смену
18.	Зонд маточный с делениями	5
19.	Экстрактор внутриматочной спирали, прямой	5

Кабинет врача уролог-андролога

№	Наименование медицинского изделия	Количество
1.	Светильник медицинский передвижной	1
2.	Кресло урологическое	1
3.	Кушетка медицинская	1
4.	Термометр медицинский	1
5.	Стетофонендоскоп	1
6.	Тонометр	1
7.	Набор инструментов урологической диагностики	1

"Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 24 қаңтардағы № 12 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 113 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2026 жылғы 28 қыркүйекте № 39984 болып тіркелді

БҰЙЫРАМЫН:

1. "Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 24 қаңтардағы № 12 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 31762 болып тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін:

көрсетілген бұйрықпен бекітілген Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандарты осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.

2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық көмекті ұйымдастыру департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3) осы бұйрықты мемлекеттік тіркегеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1 және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрі

А. Альназарова

	Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрі 2026 жылғы 24 қыркүйектегі № 113 Бұйрыққа қосымша
	Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 24 қаңтардағы № 12 бұйрығына қосымша

Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандарты

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Осы он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандарты (бұдан әрі – Стандарт) "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің 7-бабының 32) тармақшасына сәйкес әзірленді және он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыруға қойылатын талаптарды белгілейді.

2. Осы Стандартта пайдаланылатын терминдер мен анықтамалар:

1) АИТВ инфекциясы – адамның иммун тапшылығы вирусы туындатқан, иммундық жүйенің ерекше зақымдануымен сипатталатын және жүре пайда болған иммун тапшылығы синдромы қалыптасқанға дейін оның баяу бұзылуына алып келетін созылмалы инфекциялық ауру;

2) жыныстық жолмен берілетін инфекциялар (бұдан әрі – ЖЖБИ) – жыныстық қатынас арқылы неғұрлым жиі жұғатын инфекциялық аурулар;

3) клиникалық хаттама – пациенттің белгілі бір ауруы немесе жай-күйі кезіндегі профилактика, диагностика, емдеу, медициналық оңалту және паллиативтік медициналық көмек бойынша ғылыми дәлелденген ұсынымдар;

4) консультация беру – даярланған маман жеке немесе топтық жұмыста басқа адамға қолдау көрсететін немесе басшылықты жүзеге асыратын процесс;

5) қашықтықтан көрсетілетін медициналық қызметтер – аурулар мен жарақаттардың диагностикасы, оларды емдеу, медициналық оңалту және олардың профилактикасы, медицина қызметкерлерінің өзара, жеке тұлғалармен және (немесе) олардың заңды өкілдерімен қашықтықтан өзара іс-қимыл жасауын, көрсетілген адамдарды сәйкестендіруді, сондай-ақ олар жасайтын әрекеттерді құжаттауды қамтамасыз ететін цифрлық технологиялар арқылы зерттеулер мен бағалауды жүргізу мақсатында медициналық көрсетілетін қызметтерді ұсыну;

6) мультипәндік топ (бұдан әрі – МПТ) – пациент организмінің функциялары мен құрылымдарының бұзылу сипатына, оның клиникалық жай-күйінің ауырлығына байланысты қалыптастырылатын әртүрлі мамандар тобы;

7) мінез-құлықтың қауіпті түрлері – он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың денсаулығына, дене немесе әлеуметтік әл-ауқатына жоғары ықтималдықпен қауіп төндіретін мінез-құлқы;

8) психикалық денсаулық – әрбір адам өзінің жеке әлеуетін іске асыра алатын, әдеттегі өмірлік күйзелістерді жеңе алатын, нәтижелі және жемісті жұмыс істей алатын, сондай-ақ өз қоғамдастығының өміріне үлес қоса алатын саламаттылықтың жай-күйі;

9) психологиялық көмек – мыналарға: психикалық және соматикалық денсаулықты қолдауға, психикалық дамуды оңтайландыруға, өмір сүруге бейімдеуге және өмір сүру сапасын арттыруға, оның ішінде адамның өз мүмкіндіктерін жандандыру арқылы арттыруға ықпал ететін, адамға психологиялық проблемалардың алдын алуға, оларды шешуге, өмірлік қиын және дағдарысты жағдайлар мен олардың салдарын еңсеруге жәрдемдесуге; адамдарға психологиялық проблемалардың себептері, олардың алдын алу және оларды шешу тәсілдері туралы ақпарат беруге; тұлғаны дамытуға, оның өзін-өзі жетілдіруіне және өзін-өзі танытуына бағытталған іс-шаралар кешені;

10) репродуктивтік денсаулық – адамның толыққанды ұрпақты өмiрге келтіру қабiлетiн көрсететін денсаулығы.

3. Денсаулық сақтау субъектілері он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық, психологиялық-әлеуметтік және заң қызметтерін қамтитын, репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша құпия кешенді көмек көрсететін (бұдан әрі – кешенді көмек) жастар денсаулық орталықтары болып табылады.

2-тарау. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмек көрсететін ұйымдардың құрылымы

4. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмек:

1) аудандық деңгейде: аудан орталығында аудандық немесе көпбейінді орталық аудандық аурухананың құрамында құрылатын жастар денсаулық орталығында;

2) қалалық деңгейде: қаланың әкімшілік-аумақтық бірлігіне кіретін әрбір ауданда кемінде 1 (бірден), сондай-ақ облыстық маңызы бар қалалардағы қалалық емханалар базасында немесе дербес ұйым ретінде құрылатын жастар денсаулық орталығында көрсетіледі.

5. Жастар денсаулық орталығында (бұдан әрі – ЖДО):

1) тіркеу орны;

2) емдеу-диагностикалық қызметі (қарап-тексеру кабинеті, мамандардың қабылдауға арналған кабинеттері);

3) әлеуметтік-психологиялық қызмет (мамандардың қабылдауға арналған кабинеттері);

4) тренингтер және оқыту өткізуге арналған зал қарастырылады.

ЖДО-дағы репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмек міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (бұдан әрі – МӘМС) жүйесінде көрсетіледі.

3-тарау. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмекті көрсететін ұйымдардың қызметінің негізгі міндеттері мен бағыттары

6. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмек мынадай міндеттерді көздейді:

1) саламатты өмір салтын ұстану, жауапты және саналы мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру;

2) консультациялық, емдеу-диагностикалық, психологиялық көмек көрсету, сондай-ақ репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша психологиялық-әлеуметтік және заң қызметтерін көрсету;

3) он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар, олардың ата-аналары мен педагогтер арасында саламатты өмір салтын насихаттау, репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау, оның ішінде ерте жыныстық өмірдің профилактикасы, отбасын жоспарлау, контрацептивтік құралдарды пайдалану, қаламаған жүктіліктің алдын алу, суицид профилактикасы мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;

4) еңбекке уақытша жарамсыздыққа сараптама жүргізу;

5) дәрігерге дейінгі және кезек күттірмейтін шұғыл медициналық көмек көрсету;

6) қатыгез қарым-қатынас, сондай-ақ сексуалдық, физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық құрбандарына медициналық көмек көрсету;

7) медициналық қызмет көрсету, денсаулық сақтау саласындағы құқықтар мәселелері бойынша, сондай-ақ сексуалдық зорлық-зомбылық жағдайларында құқықтық сауаттандыру, ақпараттық-құқықтық көмек көрсету, консультация беру және әлеуметтік-құқықтық қорғау;

8) мінез-құлықтың қауіпті түрлері бойынша профилактикалық іс-шаралар жүргізу және консультация беру;

9) ұйымдастырушылық, оқу-әдістемелік, профилактикалық қызметті үйлестіру, мониторингтеу, талдау және ЖДО-ның желісін дамыту.

7. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша қызметтер көрсететін денсаулық сақтау ұйымдары:

1) "Рұқсаттар және хабарламалар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес "Ересектерге және (немесе) балаларға мына мамандықтар бойынша амбулаториялық-емханалық көмек: дәрігерге дейінгі, білікті, консультациялық-диагностикалық көмек: акушерия және гинекология, терапия, педиатрия, жалпы дәрігерлік практика, урология, дерматовенерология" мемлекеттік лицензиясы негізінде және тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде және (немесе) МӘМС жүйесінде медициналық көмек көрсетуге үміттенетін денсаулық сақтау субъектілерінің дерекқорына енгізілген, сондай-ақ зертханалық диагностика қызметтерін қоспағанда, медициналық, психологиялық-әлеуметтік және заң қызметтерін басқа медициналық ұйымдарға аутсорсингке беру құқығынсыз денсаулық сақтау субъектілері меншік түріне қарамастан өз қызметін жүзеге асырады;

2) диагностикалық мақсатта он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне кіретін басқа медициналық көрсетілетін қызметтерді және (немесе) МӘМС жүйесінде медициналық көмекті алуға жібереді;

3) мамандардың біліктілік деңгейін үнемі жоғарлатып отырады, онда ЖДО мамандарының жалпы санының кемінде 50%-ы (елу пайызы) он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығы мәселелері бойынша оқытылып, сертификатталған.

4-тарау. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулығын сақтау бойынша медициналық көмек көрсету тәртібі

8. Кешенді көмек алу үшін он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар ЖДО тіркеу бөліміне жүгінеді, онда:

1) медициналық тіркеуші мен пациентті басқа адамдардан бөлек қабылдау;

2) әңгімелесудің құпиялылығы;

3) жеке басын куәландыратын құжаттардың (Қазақстан Республикасы азаматының төлқұжаты, Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі, шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты, азаматтығы жоқ адамның куәлігі және туу туралы куәлігі) бірінің негізінде жеке тұлғаның жеке басын сәйкестендіру;

4) МӘМС жүйесінде медициналық көмек алу құқығын растау;

5) ЖДО-ның жұмыс уақыты, мамандардың қабылдау графигі және ЖДО-да көрсетілетін негізгі қызметтер туралы анықтамалық ақпаратты орналастыру;

6) мамандардың қабылдау графигіндегі өзгерістер туралы хабардар ету үшін пациенттермен "кері байланыс" қамтамасыз етіледі.

9. ЖДО-да пациенттердің жас ерекшеліктерін ескере отырып мынадай медициналық көмек көрсетіледі:

1) он жастан асқан және он алты жасқа толмаған кәмелетке толмағандарға жазбаша келісімімен және олардың ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің қатысуымен;

2) он алты жастан асқан және он сегіз жасқа толмаған кәмелетке толмағандарға олардың ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің жазбаша келісімімен хирургиялық араласуды, жүктілікті жасанды үзуді қоспағанда, профилактикалық, консультациялық-диагностикалық көмек;

3) жастарға медициналық көмек олардың келісімі бойынша көрсетіледі.

10. Кәмелетке толмаған баланы алып жүретін адамның мәртебесі мен оның жеке басын медициналық тіркеуші ата-анасының жеке басын куәландыратын құжаттардың, сондай-ақ кәмелетке толмаған баламен ата-ананың байланысын оның туу туралы куәлігінің негізінде анықтайды.

11. Заңды өкілдердің мәртебесі мен оның жеке басы заңды өкілдің жеке басын куәландыратын құжаттардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балаға қамқорлық жасауды, білім, тәрбие беруді, оның құқықтары мен мүдделерін қорғауды ұсыну үшін құқықтық негіздерді белгілейтін құжаттардың негізінде анықталады.

12. ЖДО-да он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек "Амбулаториялық жағдайлардағы мамандандырылған медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 27 сәуірдегі № ҚР ДСМ-37 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 27833 тіркелді) (бұдан әрі – № ҚР ДСМ-37 бұйрық) және "Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 20 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-285/2020 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21846 тіркелді) сәйкес көрсетіледі.

13. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек көрсету кезінде ЖДО-да алдын ала және түпкілікті диагноздарды қою үшін қолданыстағы аурулар мен денсаулыққа байланысты проблемалардың халықаралық статистикалық жіктемесінің (бұдан әрі – АХЖ) кодтары пайдаланылады.

14. Медициналық көмектің қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін "Қашықтықтан медициналық көрсетілетін қызметтерді ұйымдастыру, ұсыну және ақы төлеу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 1 ақпандағы № ҚР ДСМ-12 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22151 тіркелді) сәйкес телефон байланысы, цифрлық және мобильді технологиялар құралдарын пайдалана отырып, қашықтықтан медициналық қызмет көрсету мүмкіндіктері пайдаланылады.

15. "Денсаулық сақтау саласындағы мамандықтар мен мамандандырулар номенклатурасын, денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлері лауазымдарының номенклатурасы мен біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 21 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-305/2020 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21856 тіркелді), "Денсаулық сақтау саласындағы кәсіптік стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2024 жылғы 25 қаңтардағы № 46 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21856 тіркелді), "Денсаулық сақтау саласындағы әлеуметтік жұмыскер" кәсіптік стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 23 тамыздағы № 146 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33325 тіркелді) және "Қазақстан Республикасында медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2023 жылғы 30 наурыздағы № 49 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32160 тіркелді) сәйкес мынадай мамандар: "Терапия" (бұдан әрі – терапевт дәрігер), "Педиатрия" (бұдан әрі – педиатр дәрігер), "Жалпы медицина/Медицина" (бұдан әрі – жалпы практика дәрігері), "Акушерия және гинекология (ересектер, балалар)" (бұдан әрі – акушер-гинеколог дәрігер), "Урология (ересектер, балалар)" (бұдан әрі – уролог дәрігер), "Дерматовенерология ересектер, балалар" (бұдан әрі – дерматовенеролог дәрігер) мамандықтары бойынша жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі медициналық білімі бар; міндетті түрде кемінде 8 (сегіз) кредит/240 (екі жүз қырық) сағат көлемінде біліктілігін арттырудан өткен немесе медициналық ұйымдарда психолог (бұдан әрі – психолог) болып жұмыс істеу үшін көзделген қайта даярлықтан өткен (алғашқы мамандануы) "денсаулық сақтау" немесе "педагогика және психология" немесе "әлеуметтік ғылымдар" ("психология" білім беру бағдарламалары тобы бойынша) даярлау бағыты бойынша жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар; "денсаулық сақтау" немесе "педагогикалық ғылымдар" немесе "жаратылыстану ғылымдары, математика және статистика" немесе "көрсетілетін қызметтер" ("әлеуметтік жұмыс" білім беру бағдарламалары тобы бойынша) даярлау бағыты бойынша жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі, "Әлеуметтік жұмыс" мамандығы бойынша сертификаттау курсынан өткені туралы куәлігі немесе біліктілігін арттыру сертификаты, әлеуметтік сала немесе жұмыс бағыты бойынша біліктілігін арттыру туралы куәлігі бар (бұдан әрі – әлеуметтік жұмыскер) мамандар бетпе-бет немесе қашықтықтан қабылдауды (консультация) жүргізеді.

16. ЖДО он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға "Денсаулық сақтау саласында арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету стандартын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 13 қазандағы № 153 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33545 тіркелді) сәйкес арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетеді.

1-параграф. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға акушерлік-гинекологиялық, андрологиялық көмек көрсету және профилактикалық іс-шараларды жүргізу тәртібі

17. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға акушерлік-гинекологиялық көмек:

1) жыныстық жетілу, репродуктивтік денсаулық және отбасын жоспарлау мәселелері бойынша консультация беру және қызметтер көрсету;

2) гинекологиялық науқастарды зерттеп-қарау және емдеу;

3) мамандандырылған денсаулық сақтау ұйымдарына емдеуге жатқызуға дайындау үшін гинекологиялық науқастарды анықтау және зерттеп-қарау;

4) жүкті әйелдерді анықтау, оларды есепке қою және одан әрі динамикалық байқау үшін акушерлік-гинекологиялық көмек ұйымдарына жіберу;

5) ЖЖБИ профилактикасы және диагностикасы; ЖДО-да дерматовенеролог дәрігері болмаған жағдайда мерез, гонококк инфекциясы, шанкроидті (жұмсақ шанкрды), шап гранулемасын (донованоз), АИТВ инфекциясын қоспағанда, ЖЖБИ-ды емдеу;

6) мерез, гонококк инфекциясы, шанкроид (жұмсақ шанкр), шап гранулемасы (донованоз), АИТВ инфекциясына күдік болған жағдайда он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды мамандандырылған денсаулық сақтау ұйымдарына жіберу арқылы жүзеге асырылады.

18. Он алты жасқа толмаған қыздарды гинекологиялық қарап-тексеруді (екі қолмен ректоабдоминальды зерттеу) акушер гинеколог дәрігер медициналық көрсетілімдер бойынша қасындағы ата-анасының немесе өзге де заңды өкілдерінің біреуінің келісімімен жүргізеді.

19. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға андрологиялық көмек:

1) жыныстық жетілу, репродуктивтік денсаулық және отбасын жоспарлау мәселелері бойынша консультация беру және қызметтер көрсету;

2) урологиялық және андрологиялық науқастарды зерттеп-қарау және емдеу;

3) мамандандырылған денсаулық сақтау ұйымдарына емдеуге жатқызуға дайындау үшін урологиялық және андрологиялық науқастарды анықтау және зерттеп-қарау;

4) ЖЖБИ-дің профилактикасы және диагностикасы; ЖДО-да дерматовенеролог дәрігері болмаған жағдайда мерез, гонококк инфекциясы, шанкроидті (жұмсақ шанкрды), шап гранулемасын (донованоз), АИТВ инфекциясын қоспағанда, ЖЖБИ-ды емдеу арқылы жүзеге асырылады.

20. ЖДО-да дерматовенерологиялық көмек мынадай ЖЖБИ-ге (жыныстық ағзалардың кандидозы, трихомониаз, урео-микоплазмоз, хламидиоз, жыныстық ағзалардың герпесі, папиллома вирусы инфекциясы (аногенитальды сүйелдер), В және С вирустық гепатиті, гонорея, мерез (экспресс-тест), АИТВ инфекциясы (экспресс-тест) және тері ауруларына зерттеп-қарау жүргізу арқылы жүзеге асырылады.

21. ЖЖБИ-ге зерттеп-қарау жүргізу алдында он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға тестілеуге дейінгі консультация жүргізіледі.

22. ЖЖБИ-ге зерттеп-қарау жүргізілгеннен кейін ЖДО:

1) зерттеп-қараудың нәтижелері теріс болған жағдайда ЖЖБИ-дің профилактикасы мәселелері бойынша тестілеуден кейінгі консультация беруді;

2) мерез, гонококк инфекциясы, шанкроид, шап гранулемасын, АИТВ инфекциясын қоспағанда, ЖЖБИ-ді емдеуді;

3) мерез, гонококк инфекциясы, шанкроид, шап гранулемасына күдікті он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды одан әрі диагностикалау, емдеу және байқау үшін дерматовенерологиялық көмек көрсететін мамандандырылған денсаулық сақтау ұйымына жіберуді;

4) АИТВ инфекциясына күдікті он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды одан әрі диагностикалау, байқау, емдеу үшін АИТВ инфекциясының профилактикасы саласында қызмет көрсететін мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымына жіберуді;

5) дерматовенерологиялық аурулардың еңбекке уақытша жарамсыздығына сараптама жүргізуді;

6) осы тармақтың 3) және 4) тармақшаларында көзделген жағдайларда АХЖ Z01.9 "Анықталмаған арнайы тексеру" коды бойынша мамандандырылған денсаулық сақтау ұйымдарына жіберу.

23. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар арасында саламатты өмір салтын қалыптастыру дағдыларын қалыптастыру жөніндегі іс-шаралар ЖДО-да дұрыс және ұтымды тамақтану, дене шынықтыру және спортпен айналысу, жыныстық жетілу физиологиясы мен гигиенасы, жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың профилактикасы мен диагностикасы, сондай-ақ қауіпті мінез-құлық факторларының, оның ішінде құмар ойындарға патологиялық елігудің профилактикасы мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмысы және гигиеналық оқыту арқылы жүргізіледі.

24. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар, олардың ата-аналары немесе өзге де заңды өкілдері, жұбайлары, еріктілері үшін репродуктивтік және психикалық денсаулық мәселелері жөнінде консультация беру қауіпті мінез-құлықтық факторлардың профилактикасы, саламатты өмір салтын ұстану дағдыларын қалыптастыру, жасөспірімдік кезеңде психологиялық-физикалық, психологиялық-әлеуметтік даму, әлеуметтік мінез-құлық, жауапты серіктестікті қалыптастыру, отбасылық өмірге, ата-ана болуға дайындау, ерлі-зайыптылардағы, отбасындағы қарым-қатынасқа, тұлғааралық қарым-қатынасқа қатысты мәселелер бойынша, жыныстық жолмен берілетін инфекцияларды диагностикалау және емдеу, ерте жыныстық (сексуалдық) өмірдің профилактикасы, жасөспірімдік шақта организмнің физиологиялық жетілмеу ерекшеліктері, жасөспірімдік жүктілік, он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар арасындағы ерте жүктіліктің, жүктілікті жасанды үзу мен босанудың болуы мүмкін асқынулары мен оның салдары, отбасын жоспарлау және контрацепция әдістері мәселелері бойынша жүзеге асырылады.

25. Сексуалдық және физикалық зорлық-зомбылық құрбандары жүгінген кезде медициналық ұйым:

1) клиникалық хаттамаларға сәйкес медициналық көмек көрсетеді;

2) психологтарды, әлеуметтік жұмыскерлерді, заңгерлерді және өзге де бейінді мамандарды тарта отырып, кешенді медициналық көмек көрсетуді қамтамасыз етеді;

3) кәмелетке толмаған адам жүгінген кезде оның ата-анасын немесе өзге де заңды өкілдерін дереу хабардар етеді;

4) зардап шегушінің жүгіну фактісі және оған медициналық көмек көрсетілгені туралы құқық қорғау органдарына дереу хабарлайды;

5) құзыреті шегінде тиісті мәліметтерді білім беруді басқару органдарына және әлеуметтік қорғау органдарына тиісті мәліметтерді береді;

6) "Денсаулық сақтау саласындағы есепке алу құжаттамасының нысандарын, сондай-ақ оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 30 қазандағы № ҚР ДСМ-175/2020 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21579 тіркелді) (бұдан әрі – № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрық) бұйрығына сәйкес медициналық құжаттаманы ресімдейді және есепке алу құжаттамасының нысандарын толтырады.

26. МПТ сексуалдық және физикалық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендердің әрбір жүгіну жағдайына медициналық, психоәлеуметтік қызметтер кешенін көрсету және құқықтық консультация беру арқылы жүргізуді жүзеге асырады.

27. МПТ мүшелері мыналарды жүзеге асырады:

1) ЖДО басшысы:

білім мен этикалық қағидаттар негізінде мультипәндік топты басқарады;

ЖДО мамандарын оқытуды және консультация беруді ұйымдастырады;

ЖДО-ның мүдделі мемлекеттік органдармен және ұйымдармен өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді;

ЖДО мамандарының жұмысын үйлестіреді;

2) әлеуметтік жұмыскер:

ЖДО мамандарының алдында он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың, оның ата-анасының немесе заңды өкілдерінің мүдделерін білдіреді;

3) психолог қажетті психологиялық көмек түрлерiн айқындайды, оны көрсетеді және тиісті көрсетілімдер болған кезде он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды медициналық-санитариялық алғашқы көмек дәрігеріне немесе психиатр/психотерапевт дәрігеріне жiбередi;

4) акушер-гинеколог, уролог-андролог дәрігерлері медициналық цифрлық жүйеге қарап-тексеру деректерін енгізе отырып, он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарды дәрігерлік қарап-тексеруден өткізеді;

5) заңгер он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға, оның ата-анасына немесе заңды өкілдеріне консультация береді.

2-параграф. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға психикалық денсаулық саласында көмек көрсетуді ұйымдастыру

28. ЖДО-да он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға мынадай психологиялық көмектің мынадай түрлері ұсынылады:

1) психикалық денсаулықты сақтау және нығайту мақсатында тренингтер, дәрістер мен семинарлар өткізу арқылы психологиялық профилактика;

2) психикалық ерекшеліктерді жан-жақты зерттеу мақсатында психологиялық диагностика;

3) өмірлік қиын жағдайға (зорлық-зомбылық, буллинг, созылмалы ауруға байланысты бейімделудің бұзылуы және т.б.) тап болған адамдарға психологиялық консультация беру;

4) тұлғаның толыққанды дамуы мен қызмет етуін қамтамасыз ету, сондай-ақ жас ерекшеліктерін ескере отырып, өзгермелі жағдайларға бейімделу деңгейін арттыру мақсатында психологиялық түзету (жеке және топтық нысанда);

5) психикалық денсаулық қызметін қоса алғанда, психикалық денсаулық мәселелеріне қатысты ақпарат пен ресурстарға қолжетімділікті қамтамасыз ету арқылы халықты психологиялық ағарту;

6) медициналық-санитариялық алғашқы көмек дәрігерінің және/немесе психиатр/психотерапевт дәрігердің пікірін ескере отырып, суицид қаупін бағалау және психологиялық түзету жоспарын әзірлеу арқылы суицидтік мінез-құлықтың профилактикасы;

7) дағдарыстық жағдайда жүрген адамдарда психологиялық-эмоциялық шиеленісті төмендету және психикалық және мінез-құлықтық бұзылушылықтардың (бұдан әрі – ПМБ) дамуының, сондай-ақ суицидтік мінез-құлық қаупінің алдын алу мақсатында шұғыл психологиялық көмек.

29. ЖДО-да он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың психологиялық саламаттылығын сақтау мақсатында психологиялық консультация беруді және психологиялық көмек көрсетуді "Клиникалық психология", "Психология", "Педагогика және психология" мамандықтары бойынша жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар мамандар жүзеге асырады.

30. Психологиялық көмек күндізгі немесе қашықтан нысанда жүзеге асырылады:

1) жеке қабылдау;

2) топтық;

3) отбасылық ата-анасының (ата-аналарының) немесе заңды өкілдерінің қатысуымен.

31. Психологиялық көмек:

1) мінез-құлық ерекшеліктері бар;

2) психикалық денсаулықпен байланысты проблемалардың даму қаупінің факторлары бар (созылмалы күйзеліс, эмоциялық күйіну, сондай-ақ тамақтану мінез-құлқының бұзылыстары, психикаға белсенді әсер ететін заттарды тұтыну эпизодтары және психикалық бұзылушылықтардың диагностикалық өлшемшарттарына сәйкес келмейтін зиянды салдары бар тәуелділік мінез-құлқының көріністері);

3) өмірлік қиын жағдайға (зорлық-зомбылық, буллинг, тұлғааралық қақтығыстарға) тап болған;

4) жарақаттан кейінгі күйзелістерді, субдепрессиялық жай-күйлерді, сондай-ақ психикалық бұзылушылықтардың диагностикалық өлшемшарттарына сәйкес келмейтін қорқыныш, мазасыздық пен ашу эпизодтарын бастан кешіретін он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға көрсетіледі.

32. ЖДО психологы қабылдау барысында мыналарды жүзеге асырады:

1) пациентті қабылдау және онымен байланыс орнату;

2) пациенттің жеке басын сәйкестендіру;

3) пациенттің не оның заңды өкілдерінің (соның ішінде ата-аналарының) медициналық көмек алуға ақпараттандырылған келісімін ресімдеу;

4) көрсетілімдерге қарай қажетті психологиялық көмектің түрін айқындау;

5) психологиялық көмек көрсету;

6) пациентте тиісті көрсетілімдер болған кезде бейінді мамандарға (медициналық-санитариялық алғашқы көмек дәрігеріне не психиатр/психотерапевт дәрігеріне) жіберуді жүзеге асырады, оның ішінде:

суицидтік мінез-құлық қаупі болған кезде;

ПМБ белгілері болған кезде;

дәрі-дәрмекпен емдеуді немесе мамандандырылған психотерапиялық көмекті қажет ететін преморбидтік жай-күйлер кезінде;

психологиялық түзетуге көнбейтін бейімделудің анық көрінетін бұзылыстары анықталған кезде;

арнайы әлеуметтік қызметтер көрсету қажеттілігі анықталған кезде әлеуметтік жұмыскерді тартуға бастама жасайды;

7) он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастар және физикалық немесе сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыраған жастар жүгінген кезде, МПТ кешенді көмек көрсетуін ұйымдастыру үшін ЖДО басшысын хабардар етеді;

8) № ҚР ДСМ-175/2020 бұйрыққа сәйкес №063/е-1 "Әлеуметтік жұмыскер/психолог толтыратын пациенттің картасы" нысаны бойынша есепке алу құжаттаманы жүргізеді және медициналық цифрлық ақпараттық жүйеге деректерді енгізеді.

33. Психологиялық көмек көрсету сеансының ұзақтығы № ҚР ДСМ-37 бұйрығына сәйкес айқындалады.

34. Психологиялық көмек көрсетудің мерзімділігі мен ұзақтығын психолог он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың жай-күйін және психологиялық көмекке қажеттілігін ескере отырып айқындайды.

5-тарау. ЖДО қызметкерлерінің ең төмен штат саны және медициналық бұйымдармен ең төмен жарақтандырылуы

35. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек көрсететін ЖДО-ның ең төмен штат нормативтері осы Стандартқа 1-қосымшада келтірілген.

36. Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек көрсететін ЖДО-ның медициналық бұйымдармен ең төмен жарақтандырылуы осы Стандартқа 2-қосымшаға сәйкес жүзеге асырылады.

Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандартына 1-қосымша

Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек көрсететін ЖДО-ның ең төмен штат нормативтері

№	Лауазым атауы	Штат бірлігінің саны
1.	Жастар денсаулық орталығының басшысы (менеджер)	1,0
2.	Терапевт дәрігер/педиатр дәрігер/учаскелік дәрігер немесе жалпы практика дәрігері	1,0
3.	Акушер-гинеколог дәрігер	1,0
4.	Уролог-андролог дәрігер	1,0
5.	Дерматовенеролог дәрігер	1,0
6.	Мейіргер	1,0
7.	Медициналық тіркеуші	1,0
8.	Психолог	1,0
9.	Әлеуметтік жұмыскер	1,0
10.	Заңгер	1,0
11.	Санитар	1,0
	Жиыны	11,0

Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастардың репродуктивтік және психикалық денсаулықты сақтау бойынша медициналық көмекті ұйымдастыру стандартына 2-қосымша

Он жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар мен жастарға медициналық көмек көрсететін ЖДО-ның медициналық бұйымдармен ең төмен жарақтандырылуы

Жалпы практика дәрігері/терапевт/педиатрдың кабинеті

№	Медициналық бұйымның атауы	Саны
1.	Тонометр	1
2.	Медициналық кушетка	1
3.	Медициналық термометр	1
4.	Медициналық таразы	1
5.	Бой өлшегіш	1

Акушер-гинеколог дәрігердің кабинеті

№	Медициналық бұйымның атауы	Саны
1.	Медициналық таразы	1
2.	Қалқа	1
3.	Гинекологиялық кресло	1
4.	Гинекологиялық шам	1
5.	Электрокоагулятор	1
6.	Конвексті, вагинальды және ректальды датчиктері бар ультрадыбыстық диагностикалық аппарат	1
7.	Кольпоскоп	1
8.	Ана мен ұрықтың жүрек-қантамыр қызметін допплерлік талдау құрылғысы (шағын өлшемді)	1
9.	Медициналық кушетка	1
10.	Тонометр	1
11.	Сантиметрлік лента	1
12.	Стетофонендоскоп	1
13.	Медициналық термометр	1
14.	Микропрепараттарға арналған заттық әйнек	1 ауысымға 10–20 дана
15.	Куско гинекологиялық айнасы, бірреттік, стерильді	1 ауысымға 5–10 дана
16.	Балаларға арналған қынаптық айналар № 1, 2, 3, 4 және Куско бойынша балалар айналары № 1, 2, 3	1 ауысымға 5–10 дана
17.	Бірреттік урогенитальды зондтар, цитощеткалар, шпательдер	1 ауысымға 5–10 дана
18.	Бөліністері бар жатыр зонды	5
19.	Құрсақішілік спираль алғыш, тік пішінді	5

Уролог-андролог дәрігердің кабинеті

№	Медициналық бұйымның атауы	Саны
1.	Жылжымалы медициналық шам	1
2.	Урологиялық кресло	1
3.	Медициналық кушетка	1
4.	Медициналық термометр	1
5.	Стетофонендоскоп	1
6.	Тонометр	1
7.	Урологиялық диагностикаға арналған аспаптар жиынтығы	1