Об утверждении Правил благоустройства территорий городов и населенных пунктов Северо-Казахстанской области

Решение Северо-Казахстанского областного маслихата от 25 сентября 2026 года № 40/16

      В соответствии с подпунктом 4-2) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан" Северо-Казахстанский областной маслихат РЕШИЛ:

      1. Утвердить Правила благоустройства территорий городов и населенных пунктов Северо-Казахстанской области согласно приложению к настоящему решению.

      2. Настоящее решение вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.

      Председатель Северо-Казахстанского областного маслихата В. Бубенко

  Приложение
  к решению Северо-Казахстанского
  областного маслихата
  от 25 сентября 2026 года
  № 40/16

Правила благоустройства территорий городов и населенных пунктов Северо-Казахстанской области

Глава 1. Общие положения

      1. Настоящие Правила благоустройства территорий городов и населенных пунктов Северо-Казахстанской области (далее - Правила) разработаны в соответствии с Гражданским кодексом Республики Казахстан (Особенная часть), Земельным кодексом Республики Казахстан, Экологическим кодексом Республики Казахстан, Кодексом Республики Казахстан "Об административных правонарушениях", Строительным кодексом Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан", приказом Министра промышленности и строительства Республики Казахстан от 3 июня 2026 года № 282 "Об утверждении Типовых правил благоустройства территорий городов и населенных пунктов" (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 38895) и иными нормативными правовыми актами и определяют порядок благоустройства территории городов и населенных пунктов Северо-Казахстанской области для всех юридических лиц независимо от их правового статуса и форм хозяйственной деятельности, физических лиц, а также должностных лиц, ответственных за благоустройство дворовых и общественных территорий.

      2. Настоящие Правила имеют целью создание безопасной, комфортной, удобной, экологически благоприятной и привлекательной городской среды, способствующей комплексному и устойчивому развитию территорий в населенных пунктах.

      3. Основные понятия, используемые в Правилах:

      1) благоустройство – комплекс мероприятий, направленных на повышение комфорта проживания граждан путем надлежащего содержания санитарным, экологическим и эстетическим состоянием прилегающей территории и мест общего пользования городов и населенных пунктов, предусматривающие совокупность работ по инженерной подготовке и обеспечению безопасности территории, устройству дорог, развитию коммуникационных сетей и сооружений водоснабжения, канализаций, энергоснабжения, устройству покрытий, освещению, размещению малых архитектурных форм и объектов монументального искусства, снижению уровня шума, улучшению микроклимата, охране от загрязнения воздушного бассейна, открытых водоемов и почвы, расчистке, уборке, санитарной очистке и озеленению территории;

      2) объекты благоустройства территории – территории населенного пункта, на которых осуществляется деятельность по благоустройству:

      площадки, дворы, кварталы, функционально-планировочные образования, территории районов города, а также территории, выделяемые по принципу единой градостроительной регламентации (охранные зоны) или визуально-пространственного восприятия (площадь с застройкой, улица с прилегающей территорией и застройкой), другие территории населенного пункта;

      3) участники благоустройства территорий – физическое или юридическое лицо, на основании договора осуществляющее деятельность в области благоустройства на территории населенного пункта;

      4) элементы благоустройства – декоративные, технические, планировочные, конструктивные устройства, элементы озеленения, различные виды оборудования и оформления, в том числе фасадов зданий, строений, сооружений, малые архитектурные формы, некапитальные нестационарные строения и сооружения, информационные щиты и указатели, применяемые как составные части благоустройства территории;

      5) содержание объекта благоустройства – поддержание в надлежащем техническом, физическом, эстетическом состоянии объектов благоустройства, их отдельных элементов;

      6) цветник – участок геометрической или свободной формы с высаженными одно-, двух- или многолетними растениями;

      7) земляные работы – комплекс строительных работ, включающий выемку (разработку) грунта, его перемещение, укладку с разравниванием и уплотнением грунта, а также подготовительные работы, связанные с расчисткой территории, сопутствующие работы (в том числе планировка площадей, откосов, полотна выемок и насыпей, отделка полотна, устройство уступов по откосам (в основании) насыпей, бурение ям бурильно-крановыми машинами, засыпка пазух котлованов);

      8) индивидуальный жилой дом – отдельно стоящее здание, предназначенное для личного (семейного) проживания, высотой не более трех этажей с учетом мансарды и цокольного этажа, находящееся в собственности физического лица вместе с хозяйственными и другими строениями и зелеными насаждениями;

      9) бункер-накопитель – стандартная емкость для сбора крупногабаритных отходов и других отходов производства и потребления объемом в соответствии с нормативами;

      10) дорога – вся полоса отвода земли либо поверхность искусственного сооружения, обустроенная или приспособленная и используемая для движения транспортных средств и пешеходов. Дорога включает в себя одну или несколько проезжих частей, а также трамвайные пути, тротуары, обочины и разделительные полосы при их наличии;

      11) контейнер – универсальное транспортное оборудование многократного применения, предназначенное для перевозки грузов;

      12) контейнерные площадки – специальные площадки для накопления отходов, на которых размещаются контейнеры для сбора твердых бытовых отходов, с наличием подъездных путей для специализированного транспорта, осуществляющего транспортировку твердых бытовых отходов;

      13) газон – элемент благоустройства (участок земли), включающий в себя травянистый покров и другие растения, огражденный от тротуара, парковочных карманов, стоянок и иных элементов дороги бордюрным камнем и (или) декоративным ограждением;

      14) озеленительные насаждения – парки, скверы, бульвары, линейные посадки, придомовые посадки, газоны, цветники, расположенные в границах населенных пунктов на землях общего пользования;

      15) придомовой земельный участок многоквартирного жилого дома (далее – придомовой земельный участок) – земельный участок, прилегающий к многоквартирному жилому дому и предназначенный для благоустройства, озеленения, размещения спортивных, игровых площадок, подъездных дорог, парковок, тротуаров, малых архитектурных форм;

      16) улица – территория, предназначенная для движения транспорта и пешеходов, включающая проезжую часть, обочины, кюветы и укрепляющие бермы;

      17) фасад – внешняя (лицевая) сторона зданий (сооружений);

      18) места общего пользования – это территории, объекты, которые доступны или открыты для населения;

      19) проезд – элемент дороги, обеспечивающий подъезд транспортных средств к жилым и общественным зданиям, учреждениям, предприятиям, объектам застройки внутри микрорайонов, кварталов, населенных пунктов;

      20) тротуар – элемент дороги, предназначенный для движения пешеходов, примыкающий к проезжей части или отделенный от нее газоном или арычной системой;

      21) временные сооружения – жилые, культурно- бытовые и другие здания и сооружения для обслуживания строителей, подъездные пути, дороги, склады, насосные, подстанции, бетонорастворные узлы, инженерные сети и сооружения производственного назначения, необходимые для выполнения строительно-монтажных работ, обычно ликвидируемые по окончанию строительства;

      22) маломобильные группы населения – лица пожилого возраста, лица с инвалидностью, лица, испытывающие затруднения при самостоятельном передвижении, получении услуг, информации или ориентировании в пространстве, в том числе использующие детские коляски и (или) кресла-коляски;

      23) малые архитектурные формы – объекты декоративного характера и практического использования (скульптуры, за исключением сооружений монументального искусства, устанавливаемые для увековечения памяти о выдающихся личностях, значимых исторических событиях, фонтаны, вазы для цветов, павильоны, беседки, скамьи, урны, оборудование и конструкции для игр детей и отдыха взрослого населения);

      24) прилегающая территория – территория (в границах 5 метров по периметру), непосредственно примыкающая к границам здания, сооружения, ограждения, строительной площадки, к объектам торговли, рекламы и иным объектам, находящимся в собственности, владении, аренде, на балансе у юридических или физических лиц.

Глава 2. Элементы комплексной и организационной работы по благоустройству территорий городов и населенных пунктов

      4. К элементам благоустройства территории относятся:

      1) малые архитектурные формы;

      2) элементы озеленения;

      3) виды покрытий;

      4) ограждения;

      5) коммунальное оборудование - устройства для уличного освещения, урны и контейнеры для мусора, стоянки велосипедов;

      6) произведения монументально-декоративного искусства – скульптуры, стелы, за исключением сооружений монументального искусства, устанавливаемые для увековечения памяти о выдающихся личностях, значимых исторических событиях, декоративные композиции, обелиски, произведения монументальной живописи;

      7) информационные указатели - аншлаги (указатели наименований улиц, площадей, набережных, мостов), номерные знаки домов, информационные стенды, щиты со схемами адресации застройки кварталов, микрорайонов;

      8) памятные и информационные доски (знаки);

      9) знаки охраны памятников истории и культуры, зон особо охраняемых территорий;

      10) элементы праздничного оформления.

      5. Наличие элементов благоустройства территории, являющихся неотъемлемыми компонентами объектов благоустройства территории, разрабатывается и предусматривается в проектной документации на создание, изменение (реконструкцию) объектов благоустройства территории городской среды. Лицо, осуществляющее подготовку проектной документации, организует и координирует работы по подготовке проектной документации, обеспечивает качество проектной документации и ее соответствие требованиям технических регламентов и нормативов градостроительного проектирования.

      6. Основными требованиями к малым архитектурным формам являются:

      1) соответствие характеру архитектурного и ландшафтного окружения элементов благоустройства территории;

      2) высокие декоративные и эксплуатационные качества материалов, сохранение их на протяжении длительного периода с учетом воздействия внешней среды;

      3) прочность, надежность, безопасность конструкции.

      7. Основные требования к скамейкам:

      1) наличие спинок для скамеек рекреационных зон;

      2) наличие спинок и поручней для скамеек дворовых зон;

      3) отсутствие спинок и поручней для скамеек транзитных зон.

      Установку скамей необходимо предусматривать на твердые виды покрытия или фундамент. В зонах отдыха, лесопарках, на детских площадках может допускаться установка скамей на мягкие виды покрытия. При наличии фундамента его части выполняются не выступающими над поверхностью земли. Поверхности скамьи для отдыха выполняются из дерева, с различными видами водоустойчивой обработки.

      8. Основные требования к цветочницам (вазонам), в том числе к навесным:

      1) кашпо выставляют только на существующих объектах;

      2) цветочницы (вазоны) имеют достаточную высоту – для предотвращения случайного наезда автомобилей и попадания мусора;

      3) цветочницы и кашпо зимой хранят в помещении или заменять в них цветы хвойными растениями или иными растительными декорациями.

      9. Основные требования к ограждениям:

      1) достаточная прочность для защиты пешеходов от наезда автомобилей;

      2) модульность, возможность создания конструкции любой формы;

      3) светоотражающие элементы там, где возможен случайный наезд автомобиля.

      10. Организация благоустройства включает в себя разработку проектной документации по благоустройству территорий, выполнение мероприятий по благоустройству и содержание объектов благоустройства.

      11. Участниками деятельности по благоустройству являются, в том числе:

      1) местные исполнительные органы, формирующие техническое задание, выбирающие подрядчика (генерального подрядчика) в соответствии с законодательством Республики Казахстан о государственных закупках и обеспечивающие финансирование;

      2) физические и юридические лица, осуществляющие деятельность на территории населенного пункта, которые соучаствуют в формировании запроса на благоустройство, а также в финансировании мероприятий по благоустройству;

      3) подрядчики (генеральные подрядчики), в том числе, строительно-монтажные организации (предприятия/компании), производители малых архитектурных форм и другие субъекты архитектурной, градостроительной и строительной деятельности.

      12. Инфраструктура и благоустройство территорий населенного пункта разрабатывается с учетом приоритета пешеходов, общественного и велосипедного транспорта, арычных систем.

      13. Проектирование, строительство и эксплуатация объектов благоустройства различного функционального назначения обеспечивают соблюдение требовании по охране и поддержанию здоровья человека, охраны исторической и природной среды, создают технические возможности беспрепятственного передвижения маломобильных групп населения, обеспечения пожарной безопасности, работы арычной системы.

      14. Благоустройство, содержание и уборка территорий населенного пункта осуществляется собственниками земельных участков, либо участниками благоустройства территорий на основании договоров, если иное не предусмотрено гражданским законодательством или договором.

      15. Участники благоустройства территорий производят работы по благоустройству, содержанию и уборке населенного пункта, а также организует уборку прилегающих территорий, за исключением земельных участков, принадлежащих физическим и юридическим лицам на праве собственности.

      16. Благоустройство населенного пункта обеспечивается:

      1) структурным подразделением местного исполнительного органа, осуществляющим организацию благоустройства, содержание и эксплуатацию прилегающих территорий;

      2) участниками благоустройства территорий;

      3) физическими и юридическими лицами, осуществляющими благоустройство содержание и эксплуатацию территорий, принадлежащих им на праве собственности или ином праве, дворовых, придомовых территорий и участвующими в благоустройстве прилегающих территорий, если иное не предусмотрено гражданским законодательством или договором.

      17. Координацию деятельности физических и юридических лиц по вопросам благоустройства и организацию уборки населенного пункта осуществляет местный исполнительный орган.

      18. Для выгула домашних животных в населенном пункте определяются специальные территории, обозначенные табличками.

      19. Владельцы домашних животных осуществляют уборку экскрементов домашних животных.

      20. Физические и юридические лица, осуществляющие на территории населенного пункта хозяйственную деятельность, связанную с организацией рынков (складов), организацией похоронного дела (на кладбищах), строительством (на строительных площадках на период строительства); связанную с проведением публично-массовых мероприятий, с посещением населением стационарных торговых объектов, стационарных объектов общественного питания и сезонных кафе, объектов социального и коммунально-бытового назначения, автозаправочных станций, автостоянок, автомоек, станций технического обслуживания автомобилей, временных аттракционов, передвижных зоопарков, парков культуры и отдыха, зон отдыха и пляжей, маршрутных перевозок на конечных пунктах маршрутов регулярных перевозок в городском сообщении, а также гаражные кооперативы, объекты религиозного значения обеспечивают наличие и функционирование по предназначению стационарных туалетов, при отсутствии канализации, переносных биотуалетов как для сотрудников, так и для посетителей. Устройство и использование выгребных ям на данных объектах не допускается.

      21. Общественные стационарные туалеты и биотуалеты содержатся в надлежащем состоянии в соответствии с санитарно-эпидемиологическими требованиями.

      Санитарное и техническое состояние туалетов обеспечивают собственники, владельцы, арендаторы или специализированные организации, на обслуживании которых они находятся.

      22. На всех площадях и улицах, в скверах и парках, стадионах, вокзалах, на рынках, остановочных пунктах, у предприятий, торговых объектов, кинотеатров, киосков и других объектах устанавливаются урны в соответствии с нормативными правовыми актами в сфере санитарно-эпидемиологического благополучения населения.

      23. Очистка урн производится по мере их заполнения, а в местах массового движения и большого скопления граждан - не реже одного раза в сутки. Ремонт урн выполняется по мере необходимости, покраска не реже одного раза в год. Урны содержатся в исправном состоянии и в окрашенном виде. Не допускается переполнение урн.

      24. Организаторы массовых мероприятий обеспечивают уборку места проведения мероприятия, прилегающих к нему территорий и восстановление нарушенного ими благоустройства.

      25. Физические, юридические лица, являющиеся собственниками зданий (помещений в них), строений, сооружений, включая временные сооружения, а также владеющие земельным участком на праве собственности, ином праве, праве аренды, осуществляют содержание (благоустройство) прилегающей территории самостоятельно или посредством привлечения организаций за счет собственных средств.

Глава 3. Содержание по благоустройству территорий городов и населенных пунктов

Параграф 1. Организация мероприятий по содержанию территорий

      26. Содержание территорий включает в себя:

      1) ежедневную уборку от мусора, листвы, снега и льда (наледи);

      2) обработку противогололедными материалами покрытий проезжей части дорог, мостов, улиц, тротуаров, проездов, пешеходных территорий;

      3) сгребание и подметание снега;

      4) вывоз снега и льда (снежно-ледяных образований);

      5) содержание и уборку дорог и других объектов улично-дорожной сети;

      6) установку и содержание в чистоте и технически исправном состоянии контейнерных площадок, бункер-накопителей, контейнеров для всех видов отходов, урн для мусора, скамеек, малых архитектурных форм и прочего;

      7) уборку, мойку и дезинфекцию мусороприемных камер, контейнеров, бункер-накопителей и контейнерных площадок;

      8) установку и содержание в чистоте и технически исправном состоянии стационарных туалетов и биотуалетов и их функционирование по назначению;

      9) отвод дождевых и талых вод;

      10) сбор и вывоз мусора, отходов и твердо-бытовых отходов;

      11) удаление трупов животных с объектов транспортной инфраструктуры;

      12) полив территории для уменьшения пылеобразования и увлажнения воздуха, включая подъездные пути, дороги, тротуары;

      13) обеспечение сохранности зеленых насаждений и уход за ними;

      14) восстановление территорий после проведения строительных, ремонтных, земляных и иных работ;

      15) восстановление нарушенных элементов благоустройства после строительства, реконструкции и ремонта объектов коммунального назначения, коммуникаций (сооружений), дорог, железнодорожных путей, мостов, пешеходных переходов, проведения реставрационных и археологических работ и других земляных работ;

      16) очистку водоотводных канав (арычная система) на прилегающих территориях частных домовладений, мест общего пользования;

      17) содержание в надлежащем состоянии объектов незавершенного строительства, заборов, ограждающих строительные площадки. Объекты незавершенного строительства, на которых не ведутся работы, закрываются строительными сетками либо декоративными баннерами или баннерами рекламы.

Параграф 2. Организация мероприятий по содержанию улиц и дорог

      27. Содержание улиц и дорог, внутриквартальных проездов, подъездных путей к дворовым территориям, тротуаров (пешеходных территорий), мостов и путепроводов включает в себя комплекс работ (мероприятий) сезонного характера, обеспечивающих чистоту проезжей части улиц и дорог, тротуаров и других дорожных сооружений, а также безопасные условия движения транспорта и пешеходов. Содержание дорог включает в себя комплекс работ, в результате которых поддерживается транспортно-эксплуатационное состояние дороги, дорожных сооружений, полосы отвода, элементов обустройства дороги, организация и безопасность дорожного движения, отвечающих требованиям Правил дорожного движения, Основных положений по допуску транспортных средств к эксплуатации, перечня оперативных и специальных служб, транспорт которых подлежит оборудованию специальными световыми и звуковыми сигналами и окраске по специальным цветографическим схемам, утвержденных приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 30 июня 2023 года № 534 (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 33003).

      28. Содержание территорий дорог включает в себя текущий:

      1) ремонт дорог, тротуаров, искусственных сооружений;

      2) ежедневную уборку грязи, мусора, снега и льда (наледи) с тротуаров (пешеходных территорий) и проезжей части дорог, улиц и мостов;

      3) мойку и полив дорожных покрытий;

      4) уход за газонами и зелеными насаждениями;

      5) текущий ремонт опор уличного освещения и контактной сети;

      6) ремонт и окраску малых архитектурных форм;

      7) ремонт и очистку смотровых колодцев, арыков, дождеприемных колодцев, ливневых канализаций, нагорных канав и открытых лотков, входящих в состав искусственных сооружений.

      29. Смотровые и дождеприемные колодцы, колодцы подземных коммуникаций, люки (решетки), арычная система содержатся в закрытом и исправном состоянии, обеспечивающем безопасное движение транспорта и пешеходов.

      Содержание, очистку и поддержание в исправном техническом состоянии приемных, тупиковых, смотровых и других колодцев и камер обеспечивают их собственники.

      30. Разрушенные крышки и решетки колодцев, открытые колодцы в течении одного часа ограждаются собственниками инженерных сетей, а также организациями (предприятиями) осуществляющими строительно-монтажные работы, если иное не установлено гражданским законодательством, соответствующими предупреждающими знаками и заменяются в срок не более пяти часов. Наличие открытых люков, а также выбоин, просадок и провалов дорожного покрытия по внешнему краю колодца в радиусе одного метра от внешнего края крышки (решетки) колодца не допускается.

Параграф 3. Организация мероприятий по содержанию индивидуальных жилых домов

      31. Собственники индивидуальных жилых домов:

      1) обеспечивают надлежащее состояние фасадов зданий, заборов и ограждений, а также прочих сооружений в пределах землепользования. Своевременно производят поддерживающий их ремонт и окраску;

      2) имеют на жилом доме номерной знак и поддерживают его в исправном состоянии;

      3) содержат в порядке земельный участок в пределах установленных границ и обеспечивают надлежащее санитарное состояние прилегающей территории, производят уборку ее от мусора, скос сорной и карантинной растительности;

      4) содержат расположенные на них зеленые насаждения в здоровом состоянии и обеспечивают их сохранность, защиту и работы по уходу за счет собственных средств в пределах землепользования, не допускают посадок деревьев в охранной зоне газопроводов, кабельных и воздушных линий электропередачи и других инженерных сетей;

      5) не допускают захламления прилегающей территории отходами производства и потребления.

      32. Собственникам индивидуальных жилых домов не допускается складировать на прилегающей территории строительные материалы, топливо, удобрения, хранения навоза и навозной жижи и иные движимые вещи.

Параграф 4. Организация мероприятий по содержанию фасадов зданий, сооружений и ограждений

      33. Собственники зданий, сооружений обеспечивают надлежащее их содержание, эксплуатацию, в том числе по своевременному производству работ по ремонту и покраске зданий, сооружений, их фасадов, а также поддерживают в чистоте и исправном состоянии расположенные на фасадах памятные доски, указатели улиц (в том числе переулков, площадей), номерные знаки, вывески и информационные таблички.

      34. К зданиям и сооружениям, фасады которых определяют архитектурный облик сложившейся застройки города, относятся все расположенные на территории населенного пункта (эксплуатируемые, строящиеся, реконструируемые или капитально ремонтируемые):

      1) здания административного и общественно-культурного назначения;

      2) многоквартирные жилые дома и жилые здания;

      3) здания и сооружения производственного назначения;

      4) постройки облегченного типа (торговые павильоны, киоски, гаражи и прочие аналогичные объекты);

      5) ограды и другие стационарные архитектурные формы, размещенные на прилегающих к зданиям земельных участках.

      35. В состав элементов фасадов зданий, подлежащих содержанию, входят:

      1) приямки, входы в подвальные помещения и мусорокамеры;

      2) входные узлы, группы (в том числе ступени, площадки, перила, козырьки над входом, ограждения, стены, двери);

      3) цоколь и отмостка;

      4) плоскости стен;

      5) выступающие элементы фасадов (в том числе балконы, лоджии, эркеры, карнизы);

      6) кровли, включая вентиляционные и дымовые трубы, в том числе ограждающие решетки, выходы на кровлю;

      7) архитектурные детали и облицовка;

      8) водосточные трубы, воронки;

      9) ограждения балконов, лоджий;

      10) парапетные и оконные ограждения, решетки;

      11) металлическая отделка окон, балконов, поясков, выступов цоколя, свесов;

      12) навесные металлические конструкции (в том числе флагодержатели, анкеры, пожарные лестницы, вентиляционное оборудование);

      13) горизонтальные и вертикальные швы между панелями и блоками (фасады крупнопанельных и крупноблочных зданий);

      14) стекла, рамы, балконные двери;

      15) стационарные ограждения, прилегающие к зданиям.

      36. Выявленные при эксплуатации фасадов зданий и сооружений нарушения устраняются в соответствии с установленными нормами Технического регламента "О безопасности зданий и сооружений, строительных материалов и изделий", утвержденного приказом Министра индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан от 9 июня 2023 года № 435 (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 32783) и государственными нормативами в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      37. Собственники жилых, административных, производственных и общественных зданий вывешивают указатели и номера домов установленных образцов, которые содержатся в чистоте и исправном состоянии.

      38. Собственники информационных указателей, вывесок, рекламных конструкций, декоративных панно, входных групп, не входящих в состав общего имущества объекта кондоминиума, принимают необходимые меры по сохранности вышеперечисленных конструкций при очистке кровли дома в зимний период.

      39. Собственники памятников и объектов монументального искусства, зданий, являющиеся памятниками архитектуры, истории и культуры, содержат их в надлежащем состоянии.

      40. На территории населенного пункта не допускается:

      1) ломать и повреждать элементы обустройства зданий и сооружений, памятники, мемориальные доски, деревья, кустарники, малые архитектурные формы и другие элементы внешнего благоустройства на территориях общего пользования, а также производить их самовольную переделку, перестройку и перестановку;

      2) наносить надписи, рисунки, расклеивать и развешивать какие-либо объявления и другие информационные сообщения на остановочных пунктах, стенах, столбах, заборах (ограждениях) и иных, не предусмотренных для этих целей объектах. Организация работ по удалению надписей, рисунков, объявлений и других информационных сообщений обеспечивают собственники указанных объектов;

      3) складировать и хранить движимое имущество за пределами границ и ограждений своих земельных участков, находящихся в собственности;

      4) размещать и складировать тару, промышленные товары и иные предметы торговли или объекты, на тротуарах, газонах, дорогах, на контейнерных площадках и прилегающих к ним территориях, помещать на контейнерные площадки и прилегающую к ним территорию мусор, не относящийся к категории коммунальных отходов (строительный мусор и мусор природного происхождения);

      5) строительство, в том числе временных, хозяйственных, бытовых строений и сооружений, изменение фасадов зданий, реконструкция, а также возведение пристроек в нарушение требований Закона Республики Казахстан "Об архитектурной, градостроительной и строительной деятельности в Республике Казахстан" и государственных нормативов в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      41. Собственники зданий и сооружений за двадцать четыре часа до наступления работ по уборке снега, наледи с крыш оповещают собственников нежилых, жилых помещений путем информирования посредством средств массовой информации, социальных сетей или мобильной связи.

      42. Текущее содержание тротуарных газонов на прилегающих территориях осуществляется юридическими или физическими лицами, за которыми закреплены данные территории.

      43. Расклейка газет, плакатов, афиш, различного рода объявлений, реклам, предвыборных агитационных материалов разрешается только на специально установленных щитах и рекламных тумбах.

      Агитационные печатные материалы вывешиваются в специально отведенных местах, а также на зданиях, сооружениях и других объектах с согласия собственников или владельцев указанных объектов.

      Расклейка афиш, объявлений, агитационных печатных материалов на стенах, цоколях и дверях зданий, столбах, деревьях, опорах наружного освещения и контактной сети, других объектах, не предназначенных для этой цели, координирует заказчик указанной продукции.

      44. Для безопасности жителей населенного пункта при проектировании и строительстве зданий и сооружений предусматриваются ограждения строительных площадок в соответствии с государственными нормативами в области архитектуры, градостроительства и строительства.

Параграф 5. Организация мероприятий по содержанию объектов (средств) наружного освещения

      45. Все устройства уличного, придомового и другого наружного освещения содержатся в исправном состоянии.

      46. Содержание и ремонт уличного и придомового освещения, подключенного к единой системе уличного освещения, осуществляет собственник (балансодержатель) устройств освещения. Содержание придомового освещения, подключенного к вводным распределительным устройствам жилых домов, осуществляют организации, оказывающие услуги и (или) выполняющие работы по содержанию и ремонту общего имущества объекта кондоминиума или управляющие организации.

      47. Наружное освещение подразделяется на уличное, придомовое.

      48. К элементам наружного освещения относятся: светильники, кронштейны, опоры, провода, кабель, источники питания (в том числе сборки, питательные пункты, ящики управления).

      49. Улицы, дороги, площади, пешеходные аллеи (парки, скверы), жилые кварталы, дворы, территории предприятий, учреждений, организаций, а также номерные знаки общественных и жилых зданий, дорожные знаки и указатели, элементы городской информации и витрины освещаются в темное время суток.

      50. Размещение уличных фонарей, торшеров, других источников наружного освещения в сочетании с застройкой и озеленением города способствуют созданию безопасной среды, не создают помех участникам дорожного движения, проживанию граждан.

      51. Организации, в ведении которых находятся устройства наружного освещения, обеспечивают их технически исправное состояние, при котором количественные и качественные показатели соответствуют заданным параметрам по освещенности таких мест, своевременное включение и отключение и бесперебойную работу устройств наружного освещения в ночное время.

      52. Собственники объектов наружного освещения или объектов, оборудованных средствами наружного освещения, а также организации, обслуживающие объекты (средства) наружного освещения:

      1) следят за надлежащим освещением улиц, дорог, качеством опор и светильников, осветительных установок; при нарушении или повреждении производить своевременный ремонт и покраску;

      2) следят за включением и отключением освещения в соответствии с установленным порядком для данного населенного пункта;

      3) своевременно производят замену фонарей наружного освещения;

      4) обеспечивают устройства автоматического включения и/или отключения исходя из потребности в освещении мест общего пользования.

      53. Количество неработающих светильников на улицах в местах общего пользования не должно превышать десять процентов от их общего количества, при этом не допускается расположение неработающих светильников подряд, одного за другим.

      54. Включение и отключение устройств наружного освещения подъездов жилых домов, систем архитектурно-художественной подсветки, рекламы производится в режиме работы наружного освещения улиц.

      55. Нарушения в работе устройств наружного освещения, связанные с обрывом электрических проводов или повреждением опор, следует устранять немедленно после обнаружения в течение двадцати четырех часов. В случае повреждения опор в результате преднамеренного и/или аварийного нарушения, восстановление производится за счет виновной стороны допустившей нарушение в работе уличного освещения.

      56. В случае повреждения, нарушения работы уличного освещения в результате чрезвычайной ситуации (штормовой ветер, снегопад, другие чрезвычайные ситуации природного характера) восстановление осуществляется за счет организации (предприятия), осуществляющей содержание и/или эксплуатацию уличного освещения.

      57. Вывоз сбитых опор освещения осуществляется лицом, эксплуатирующим линейные сооружения, за счет организации (предприятия), осуществляющей содержание и/или эксплуатацию уличного освещения в течение трех суток с момента обнаружения (демонтажа).

Параграф 6. Содержание сетей ливневой канализации, смотровых и ливневых колодцев, водоотводящих сооружений

      58. В пределах охранной зоны коллекторов ливневой канализации без письменного согласования с эксплуатирующей организацией и иными органами не допускается:

      1) производить земляные работы;

      2) повреждать сети ливневой канализации, взламывать или разрушать водоприемные люки;

      3) осуществлять строительство, устанавливать торговые, хозяйственные и бытовые сооружения;

      4) сбрасывать промышленные, коммунальные, жидкие отходы, мусор и иные материалы.

      59. Эксплуатация магистральных и внутриквартальных сетей ливневой канализации в городе осуществляется на основании договоров, заключенных со специализированными организациями.

      60. Эксплуатация ведомственных сетей ливневой канализации производится за счет средств соответствующих организаций.

      61. Не допускается подтопление улиц, зданий, сооружений, образование наледей от утечки воды из-за неисправности водопроводных, канализационных, ливневых устройств, систем, сетей и сооружений, а также сброс, откачка или слив воды на газоны, тротуары, улицы и дворовые территории.

      62. Решетки дождеприемных колодцев постоянно находятся в очищенном состоянии. Не допускаются засорение, заливание решеток и колодцев, ограничивающие их пропускную способность. Профилактическое обследование смотровых и дождеприемных колодцев ливневой канализации и их очистка производятся не реже одного раза в год.

      63. Коммуникационные колодцы, на которых разрушены крышки или решетки, ограждаются в течение часа собственниками сетей, обозначаются соответствующими предупреждающими знаками и заменяются в сроки указанные в государственных нормативах в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      64. При плановых работах на инженерных сетях сброс канализационных стоков производится в ближайшие колодцы фекальной канализации, водопроводной воды и воды из тепловых сетей - в ливневую канализацию (при ее наличии). Сброс воды на дорогу не допускается.

      65. Ликвидация последствий утечек выполняется силами и за счет владельцев поврежденных инженерных сетей.

      66. Исправное техническое состояние сетей ливневой канализации (в том числе своевременное закрытие люков, решеток) обеспечивает эксплуатирующая организация.

Параграф 7. Содержание садово-парковой мебели, садово-паркового оборудования и малых архитектурных форм

      67. Объекты садово-парковой мебели, садово-паркового оборудования и малых архитектурных форм, в том числе фонтаны, парковые павильоны, беседки, мостики, ограды, ворота, навесы, вазоны находятся в чистом и исправном состоянии и должны функционировать в соответствии со своим предназначением.

      68. В весенний период производится плановый осмотр малых архитектурных форм, их очистка от старой краски, ржавчины, промывка, окраска, а также замена сломанных элементов.

      69. Для содержания цветочных ваз и урн в надлежащем состоянии обеспечивается:

      1) ремонт поврежденных элементов;

      2) удаление подтеков и грязи;

      3) удаление мусора, отцветших соцветий и цветов, засохших листьев.

      70. Ограждения (металлические решетки) содержат в надлежащем техническом состоянии, очищают от старого покрытия и производят окраску не реже одного раза в год.

      71. В зимний период элементы садово-парковой мебели, садово- паркового оборудования и малые архитектурные формы, а также подходы к ним очищают от снега и наледи.

      72. В период работы фонтанов очистка водной поверхности от мусора производится ежедневно.

      73. Не допускается купание в фонтанах.

      74. В осенне-зимний период работа фонтанов приостанавливается и производится консервация путем покрытия его поверхности, ревизией запорной арматуры, демонтажа насосного оборудования и прочие работы, в целях сокращения времени при запуске фонтана для его стабильной работы в весенне-летний период.

Параграф 8. Содержание временных строений

      75. Установка и эксплуатация временных строений осуществляется в соответствии с государственными нормативами в области архитектуры, градостроительства и строительства.

      76. После уборки временного строения его владелец восстанавливает и благоустраивает занимаемый ранее временным строением земельный участок. В случае необходимости расчищает от мусора и производит рекультивацию ранее занимаемого участка.

      77. Юридические и физические лица, которые являются собственниками временных строений:

      1) производят их ремонт и окраску. Ремонт производится с учетом сохранения внешнего вида и цветового решения, определенных проектной документацией;

      2) следят за сохранностью зеленых насаждений, газонов, бордюрного камня на прилегающей территории;

      3) устанавливают урны возле временных строений, очищают урны от отходов в течение дня по мере необходимости, но не реже одного раза в сутки.

      78. Юридическим и физическим лицам, которые являются собственниками временных строений, не допускается:

      1) возводить к временным строениям, козырьки, навесы и прочие конструкции, не предусмотренные проектами;

      2) складировать тару, товары, детали, иные предметы бытового и производственного характера у некапитальных объектов и на их крышах, а также использовать некапитальные объекты, где осуществляется торговля, оказываются бытовые услуги и услуги общественного питания, под складские цели;

      3) загромождать противопожарные разрывы между временными строениями оборудованием, отходами;

      4) при производстве строительно-монтажных работ обеспечить места прохода предупредительными знаками.

Параграф 9. Содержание мест производства строительных работ

      79. Содержание строительных площадок в части соблюдения норм и требований в сфере благоустройства территории населенного пункта, восстановление благоустройства после окончания строительных работ обеспечивает заказчик, если иное не предусмотрено договором строительного подряда.

      80. При содержании строительных площадок в части соблюдения норм и требований в сфере благоустройства территории необходимо:

      1) содержать ограждение строительной площадки в чистом и исправном состоянии, обеспечить отсутствие информационно-печатной продукции, рисунков, надписей, помятостей, вмятин, сколов;

      2) оборудовать подъездные пути с твердым покрытием от строительной площадки до дороги с асфальтобетонным покрытием;

      3) в случае использования территории общего пользования, прилегающей к строительной площадке, обеспечить сохранность дорожного покрытия, тротуаров, действующих сетей наружного освещения, зеленых насаждений и малых архитектурных форм, расположенных на данной территории.

      81. По окончании строительных работ дорожные покрытия, тротуары, элементы благоустройства, нарушенные в результате проведения строительных работ и расположенные на территории общего пользования, подлежат восстановлению заказчиком, если иное не предусмотрено договором строительного подряда.

      82. Не допускается перевозка грунта, мусора, сыпучих строительных материалов, легкой тары, листвы, сена, спила деревьев без покрытия брезентом или другим материалом, исключающим загрязнение дорог, а также транспортировка строительных смесей и растворов (в том числе цементно- песчаного раствора, известковых, бетонных смесей) без принятия мер, исключающих возможность пролива на дорогу, тротуар, обочину или прилегающую к дороге полосу газона.

Параграф 10. Содержание детских и спортивных площадок

      83. Детские и спортивные площадки:

      1) имеют планировку поверхности с засыпкой песком неровностей в летнее время;

      2) регулярно подметаются;

      3) очищаются от снега в зимнее время;

      4) содержатся в надлежащем техническом состоянии и окрашиваются.

      84. Окраску ограждений и строений на детской и спортивной площадке следует производить не реже одного раза в год.

      85. Содержание детских и спортивных площадок и безопасности на них обеспечивают собственники площадок.

      86. Детские площадки необходимо изолировать от транзитного пешеходного движения, проездов, разворотных площадок, гостевых стоянок, площадок для установки мусоросборников, участков постоянного и временного хранения автотранспортных средств. Подходы к детским площадкам не допускается организовывать с проездов и улиц.

      87. При реконструкции детских площадок во избежание травматизма необходимо предотвращать наличие на территории площадки выступающих корней или нависающих низких веток, остатков старого, срезанного оборудования (стойки, фундаменты), находящихся над поверхностью земли, незаглубленных в землю металлических перемычек (как правило у турников и качелей). При реконструкции прилегающих территорий детские площадки изолируются от мест ведения работ и складирования строительных материалов.

Параграф 11. Содержание контейнерных площадок

      88. Контейнерные площадки – специальные площадки для накопления отходов, на которых размещаются контейнеры для сбора твердых бытовых отходов, с наличием подъездных путей для специализированного транспорта, осуществляющего транспортировку твердых бытовых отходов. Планируются и устанавливаются таким образом, чтобы не допускать разлета мусора по территории.

      89. Контейнерные площадки – эстетически выполнены и имеют сведения о сроках удаления отходов, наименование организации, выполняющей данную работу, и контакты лица, ответственного за качественную и своевременную работу по содержанию площадки и своевременное удаление твердых бытовых отходов.

      90. Юридические лица и должностные лица (индивидуальные предприниматели), обслуживающие жилищный фонд, на территории домовладений располагают контейнерные площадки в соответствии с требованиями Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к объектам коммунального назначения", утвержденных приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 26 июля 2022 года № ҚР ДСМ-67 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов 27 июля 2022 года № 28925) и Санитарных правил "Санитарно-эпидемиологические требования к сбору, использованию, применению, обезвреживанию, транспортировке, хранению и захоронению отходов производства и потребления", утвержденных приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от 25 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-331/2020 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 21934).

      91. Размещение, содержание и санитарное состояние площадок для мусорных контейнеров и контейнеров для сбора твердых бытовых отходов обеспечивается владельцем, с учетом прилегающей территории.

Параграф 12. Содержание площадок для выгула домашних животных

      92. Площадки для выгула домашних животных размещаются на территориях мест общего пользования микрорайона и жилого района, свободных от зеленых насаждений.

      93. Перечень элементов благоустройства на территории площадки для выгула домашних животных при необходимости включают: различные виды покрытия, ограждение, скамья, урна, осветительное и информационное оборудование.

      94. На территории площадки предусматривается информационный стенд с правилами пользования площадкой.

Параграф 13. Содержание территории автостоянок

      95. На территории населенного пункта предусматриваются следующие виды автостоянок: кратковременного и длительного хранения автомобилей, уличных (в виде парковок на проезжей части, обозначенных разметкой), внеуличных (в виде "карманов" и отступов от проезжей части).

      96. При планировке мест общего пользования и дворовых территорий необходимо предусматривать физические барьеры, делающие невозможной парковку транспортных средств на газонах.

      97. Самовольная установка железобетонных блоков, столбов, ограждений и других сооружений во внутриквартальных и внутридворовых проездах не допускается.

      98. На придомовых территориях не допускается:

      1) остановка и стоянка транспортных средств в не предусмотренных для этих целей местах, а также на тротуарах, детских игровых площадках, местах благоустройства и участках с зелеными насаждениями, на контейнерных площадках и территориях, прилегающих к ним;

      2) стоянка разукомплектованных транспортных средств.

Параграф 14. Проведение работ по благоустройству инженерных коммуникаций

      99. Все повреждения конструктивных элементов и покрытий автомобильных дорог, элементов и объектов обустройства автомобильных дорог, технических средств организации дорожного движения, озеленения и элементов благоустройства, осуществленные по вине подрядчика (генерального подрядчика), ликвидируются в полном объеме им же.

      100. Подрядчик (генеральный подрядчик) ограждает место производства работ, устанавливает информационные щиты, на которых указываются сведения об объекте строительства (реконструкции, ремонта, капитального ремонта), наименование заказчика и подрядчика, фамилия должностного лица, ответственного за проведение работ, номер его служебного телефона, сроки проведения работ.

      101. После окончания работ по реконструкции и ремонту инженерных коммуникаций или работ, связанных со вскрытием грунтов и твердых покрытий, а также аварийных работ все элементы благоустройства, нарушенные при их проведении, подлежат восстановлению подрядчиком (генеральным подрядчиком).

      102. Дорожное покрытие автомобильных дорог восстанавливается в соответствии с требованиями нормативно-технических документов в области автомобильных дорог, утверждаемые уполномоченным государственным органом по автомобильным дорогам.

      103. В случае повреждения конструктивных элементов благоустройства восстановление осуществляется за счет стороны повредившей конструкцию, включая малые архитектурные формы, арычную систему, инженерные коммуникации. Период устранения не более семидесяти двух часов, за исключением инженерных коммуникаций срок восстановления, которых составляет двенадцать часов.

Глава 4. Порядок работ по благоустройству территорий городов и населенных пунктов

Параграф 1. Организация мероприятий по уборке территории населенных пунктов

      104. На протяжении всего календарного года направление работ по содержанию и уборке территорий населенного пункта носит сезонный характер в зависимости от климатических условий региона.

      105. Физические и юридические лица, являющиеся собственниками зданий (помещений в них), сооружений, включая временные сооружения, а также владеющие земельными участками на праве собственности, осуществляют уборку придомовой и прилегающей территории самостоятельно или посредством привлечения участники благоустройства территорий за счет собственных средств.

      106. На территории населенного пункта не допускается накапливать и размещать отходы производства и потребления в несанкционированных местах.

      107. Лица, разместившие отходы производства и потребления в несанкционированных местах, за свой счет производят уборку и очистку данной территории, а при необходимости - рекультивацию земельного участка.

      108. В случае невозможности установления лиц, разместивших отходы производства и потребления на несанкционированных свалках, удаление отходов производства и потребления и рекультивацию территорий свалок производится за счет лиц, обеспечивающих уборку данной территорий.

      109. Сбор и вывоз отходов потребления осуществляется в соответствии с Правилами управления коммунальными отходами, утвержденных приказом и.о. Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 28 декабря 2021 года № 508 (зарегистрирован в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 26341).

      110. На территории мест общего пользования населенного пункта не допускается сжигание отходов производства и потребления.

      111. Вывоз коммунальных отходов из многоквартирных жилых домов, индивидуального жилого дома, организаций торговли и общественного питания, культуры, детских и лечебных заведений осуществляется собственниками, указанными организациями или по договору с организацией, осуществляющей вывоз отходов согласно экологическому законодательству Республики Казахстан.

      112. Вывоз отходов, образовавшихся во время ремонта, осуществляется в специально отведенные для этого места лицами, производившим этот ремонт, самостоятельно.

      113. Не допускается складирование отходов, образовавшихся во время ремонта, в места временного хранения отходов и на контейнерных площадках.

      114. В случае если производитель отходов, осуществляющий свою бытовую и хозяйственную деятельность на земельном участке, в жилом или нежилом помещении на основании договора аренды или иного соглашения с собственником, не организовал сбор, вывоз и утилизацию отходов самостоятельно, обязанности по сбору, вывозу и утилизации отходов данного производителя отходов осуществляет собственник вышеперечисленных объектов недвижимости.

      115. Для предотвращения засорения улиц, площадей, скверов и других общественных мест отходами производства и потребления устанавливаются специально предназначенные для временного хранения отходов емкости малого размера (урны, баки).

      116. Установку емкостей для временного хранения отходов производства и потребления, их содержание и очистку осуществляют лица, осуществляющие уборку соответствующих территорий.

      117. Урны (баки) содержат в исправном состоянии, очищают по мере накопления мусора, но не реже одного раза в месяц промывают и дезинфицируют.

      118. Удаление с контейнерной площадки и прилегающей к ней территории отходов производства и потребления, высыпавшихся при выгрузке из контейнеров в мусоровозный транспорт, производится работникам организации, осуществляющей сбор и вывоз отходов.

      119. Уборка и очистка троллейбусных и автобусных остановок производится организациями, в обязанность которых входит уборка территорий улиц и дорог, на которых расположены эти остановки.

      120. Уборка и очистка конечных троллейбусных и автобусных остановок, территорий диспетчерских пунктов обеспечивается организациями, эксплуатирующими данные объекты.

      121. Уборка и очистка остановок, на которых расположены торговые объекты, осуществляется владельцами торговых объектов в границах прилегающих территорий, если иное не установлено договором.

      122. Эксплуатация и содержание в надлежащем санитарно-техническом состоянии водоразборных колонок, в том числе их очистка от мусора, льда и снега, а также обеспечение безопасных подходов к ним осуществляет организация, в чьей собственности находятся колонки. В случае отсутствия собственника такой водоразборной колонки, работы по устранению наледи осуществляют организации.

      123. Организация работы по очистке и уборке территории рынков и прилегающих к ним территорий ведется в соответствии с Санитарными правилами "Санитарно-эпидемиологические требования к объектам оптовой и розничной торговли пищевой продукцией", утвержденными приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 4 августа 2021 года № ҚР ДСМ - 73 (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 23856).

      124. Уборка мостов, путепроводов, пешеходных переходов, виадуков, прилегающих к ним территорий, а также содержание коллекторов, труб ливневой канализации и дождеприемных колодцев производится организациями, обслуживающим данные объекты.

      125. Не допускается установка устройств наливных помоек, разлив помоев и нечистот за территорией домов и улиц, вынос отходов производства и потребления на уличные проезды.

      126. Жидкие бытовые отходы необходимо вывозить по договору организациям, имеющим специальный транспорт.

      127. Очистка и уборка водосточных канав, лотков, труб, дренажей, предназначенных для отвода поверхностных и грунтовых вод из дворов, производится участниками благоустройства территорий, ответственные за уборку соответствующих территорий.

      128. Слив воды на тротуары, газоны, проезжую часть дороги не допускается, а при производстве аварийных работ слив воды разрешается только по специальным отводам или шлангам в близлежащие колодцы фекальной или ливневой канализации по согласованию с владельцами коммуникаций и с возмещением затрат на работы по водоотведению сброшенных стоков.

      129. Железнодорожные пути, проходящие в черте населенного пункта в пределах полосы отчуждения (откосы выемок и насыпей, переезды, переходы через пути), убираются и содержатся силами и средствами железнодорожных организаций, эксплуатирующих данные сооружения.

      130. Уборка и очистка территорий, отведенных для размещения и эксплуатации линий электропередач, газовых, водопроводных и тепловых сетей, осуществляется силами и средствами организаций, эксплуатирующих указанные сети и линии электропередач.

      131. При очистке смотровых колодцев, подземных коммуникаций грунт, мусор, нечистоты складируются в специальную тару с немедленной вывозкой силами организаций, занимающихся очистными работами.

      132. Сбор брошенных на улицах предметов, создающих помехи дорожному движению, осуществляется участниками благоустройства территорий, ответственные за уборку соответствующих территорий.

Параграф 2. Организация мероприятий по проведению уборке уличных территорий

      133. Уборка территории города производится ежедневно с поддержанием чистоты и порядка в течение дня исходя из технических и санитарных требований.

      134. Уборка придомовых территорий производится преимущественно в ранние утренние и поздние вечерние часы, когда количество пешеходов незначительно.

      135. При проведении уборки не допускается перемещать на дорогу мусор, счищаемый с придомовых территорий, тротуаров и внутриквартальных проездов.

      136. Пришедшие в негодность вследствие пожара либо истечения срока их эксплуатации жилые постройки, сараи и другие сооружения огораживаются забором, разбираются и очищаются от мусора их собственниками в соответствии с Правилами выдачи решения на проведение комплекса работ по постутилизации объектов (снос зданий и сооружений) утвержденных приказом Министра индустрии и инфраструктурного развития Республики Казахстан от 29 апреля 2021 года № 202 (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов № 22672).

      137. Уборка таких сооружений производится собственниками в течение шести месяцев с момента определения их непригодными специальной комиссией.

Параграф 3. Организация мероприятий по проведению уборки территории городов и населенных пунктов в зимний период

      138. Уборка в зимний период дорог и проездов осуществляется в соответствии с требованиями настоящих Правил.

      139. Убираемый снег вывозится в специально отведенные для этих целей места, определяемые местным исполнительным органом.

      140. Технология и режимы производства уборочных работ на улицах и придомовых территориях обеспечивают беспрепятственное движение транспортных средств и пешеходов независимо от погодных условий.

      141. К первоочередным мероприятиям зимней уборки территории населенного пункта относятся:

      1) сгребание и подметание снега;

      2) обработка проезжей части дорог, территорий общего пользования противогололедными материалами;

      3) формирование снежного вала для последующего вывоза;

      4) выполнение разрывов в валах снега на перекрестках, у остановок общественного пассажирского транспорта, подъездов к административным и общественным зданиям, выездов с внутриквартальных территорий.

      142. К мероприятиям второй очереди относятся:

      1) удаление (вывоз) снега;

      2) зачистка прилотковой части дороги после удаления снега с проезжей части;

      3) скалывание льда и уборка снежно-ледяных образований.

      143. Снегоуборочные работы на проезжей части дорог необходимо начинать немедленно с началом снегопада. При длительных снегопадах и метелях циклы снегоочистки и обработки противогололедными материалами повторяются, обеспечивая безопасность движения пешеходов и транспортных средств.

      144. Улицы, дороги, тротуары полностью убираются от снега и снежного наката в течение сорока восьми часов после окончания снегопада.

      145. Вывоз снега с дорог, улиц и проездов осуществляется в первую очередь от остановочных пунктов, наземных пешеходных переходов, с мостов и путепроводов, мест массового посещения людей (в том числе крупных магазинов, рынков, гостиниц, вокзалов, театров), въездов на территории медицинских учреждений и других объектов социального назначения в течение суток после окончания снегопада.

      146. На дорогах, улицах и проездах с односторонним движением транспорта прилотковая часть дороги в течение всего зимнего периода постоянно очищается от снега и наледи до бортового камня.

      147. Места временного складирования снега после снеготаяния очищаются от мусора.

      148. В период снегопадов и гололеда места общего пользования тротуары и другие пешеходные зоны на территории населенного пункта убираются от снега, обрабатываются противогололедными материалами. Время на обработку всей площади тротуаров не превышает шести часов с начала снегопада.

      Малые архитектурные формы, а также пространство вокруг них и подходы к ним очищаются от снега и наледи.

      149. Снегоуборочные работы (механизированное подметание и ручная зачистка) на тротуарах, пешеходных дорожках и остановочных пунктах начинаются сразу по окончании снегопада. При длительных снегопадах циклы снегоочистки и обработки противогололедными средствами повторяются, обеспечивая безопасность для пешеходов.

      150. Тротуары и лестничные сходы мостовых сооружений очищаются на всю ширину до покрытия от свежевыпавшего или уплотненного снега (снежно-ледяных образований).

      151. В период снегопада тротуары и лестничные сходы мостовых сооружений обрабатываются противогололедными материалами и расчищаются проходы для движения пешеходов.

      152. Крышки люков, водопроводных и канализационных колодцев полностью очищаются от снега, льда и содержатся в состоянии, обеспечивающем возможность быстрого использования пожарных гидрантов.

      153. Мосты, путепроводы, спуски, подъемы, перекрестки, пешеходные переходы, заездные карманы остановочных пунктов общественного транспорта, выездные автодороги посыпаются пескосоляной смесью.

      154. При применении химических реагентов необходимо придерживаться установленных норм их распределения.

      155. Очистка кровель и козырьков жилых домов, зданий, сооружений, строений от снега и наледи производится по мере необходимости, но не реже одного раза в месяц путем сбрасывания на землю. Удаление снежных и ледяных наростов на карнизах, крышах, козырьках, балконах, водосточных трубах и иных выступающих конструкциях жилых домов, зданий, сооружений, строений производится своевременно, по мере возникновения угрозы пешеходам, жилым домам, зданиям, сооружениям, строениям с вывозом сброшенных снега и ледяных наростов с пешеходных дорожек, проездов, тротуаров в течение суток в специально отведенные для этих целей места.

      156. При наступлении оттепели сбрасывание снега следует производить в кратчайшие сроки.

      157. Организация очистки крыш от снега и наледи, удаление снежных и ледяных наростов многоквартирных жилых домов осуществляются председателем объединения собственников имущества или всеми собственниками квартир, нежилых помещений, при непосредственном совместном управлении либо субъектами управления объектом кондоминиума, либо управляющим многоквартирным жилым домом самостоятельно или посредством привлечения специализированных организаций за счет собственных средств.

      158. Организация очистки крыш от снега и наледи, удаление снежных и ледяных наростов осуществляются собственниками индивидуальных жилых домов, зданий, строений, сооружений самостоятельно или посредством привлечения специализированных организаций за счет собственных средств.

      Перед проведением работ по очистки крыш от снега и наледи необходимо провести охранные мероприятия (ограждение, дежурные), обеспечивающие безопасность граждан, лиц, осуществляющих данные работы, и транспортных средств, а также сохранность деревьев, кустарников, воздушных линий уличного электроосвещения, средств размещения информации, светофорных объектов, дорожных знаков, линий связи и других объектов, в том случае, если эти объекты установлены в соответствии с действующим законодательством.

      159. При уборке территорий общего пользования допускается временное складирование снега, не содержащего химических реагентов, на заранее подготовленные для этих целей площадки при условии обеспечения сохранности зеленых насаждений и оттока талых вод.

      160. Не допускается:

      1) выдвигать или перемещать на проезжую часть дорог, улиц и проездов снег, счищаемый с внутриквартальных, придомовых территорий, территорий организаций, предприятий, учреждений, строительных площадок;

      2) осуществлять переброску и перемещение загрязненного снега, а также сколов льда на газоны, цветники, кустарники и другие участки с зелеными насаждениями;

      3) складировать снег к стенам зданий и на трассах тепловых сетей.

      161. При уборке внутриквартальных проездов и придомовых территорий в первую очередь расчищаются пешеходные дорожки, проезды во дворы и подъезды к местам размещения контейнеров для сбора отходов производства и потребления.

      162. Собираемый из дворов и внутриквартальных проездов снег складируется на придомовой и внутриквартальной территориях таким образом, чтобы оставались свободные места для проезда транспортных средств и прохода граждан, не допуская при этом повреждения зеленых насаждений. Площадки для складирования снега подготавливаются заблаговременно. С этих участков обеспечивается отвод талых вод в сеть ливневой канализации. При отсутствии возможности организации таких площадок снег вывозится.

      163. После таяния снега производится очистка тротуаров, внутриквартальных, придомовых и прилегающих территорий, территорий мест общего пользования от загрязнений, образовавшихся в зимний период.

Параграф 4. Организация мероприятий по проведению уборки территории городов и населенных пунктов в летний период

      164. Периодичность выполнения основных мероприятий по уборке регулируется с учетом погодных условий и значимости (категорий) улиц.

      165. В летний период уборки производятся следующие виды работ:

      1) подметание, мойка и поливка проезжей части дорог, тротуаров, придомовых территорий;

      2) очистка от грязи, мойка, покраска ограждений и бордюрного камня;

      3) зачистка прилотковой части дороги;

      4) очистка газонов, цветников и клумб от мусора, веток, листьев, сухой травы, отцветших соцветий и песка;

      5) вывоз мусора в места санкционированного складирования, обезвреживания и утилизации;

      6) уборка мусора с придомовых территорий, включая территории, прилегающие к домам частной застройки;

      7) скашивание травы.

      166. В период листопада производится сгребание и вывоз опавших листьев с проезжей части дорог, мест общего пользования, прилегающих, придомовых территорий. Сгребание листвы к комлевой части деревьев и кустарников не допускается.

      167. Подметание городских территорий производится:

      1) тротуаров - ежедневно в течение дня по мере накопления загрязнений;

      2) придомовых территорий - ежедневно в течение дня по мере необходимости;

      3) иных территорий, в том числе территорий мест общего пользования, прилегающих территорий, - по мере накопления загрязнений с учетом необходимости обеспечения чистоты.

      168. Полив проезжей части, тротуаров, подъездных путей, придомовой территории производится:

      1) для улучшения микроклимата в жаркую погоду при температуре воздуха выше 25-ти градусов (по Цельсию);

      2) для снижения запыленности, по мере необходимости.

      169. Остановочные пункты полностью очищаются от грунтово-песчаных наносов, различного мусора и промываются. Уборка проводиться в часы наименьшего движения пешеходов и минимального скопления пассажиров.

      170. Разделительные полосы, выполненные из железобетонных блоков, очищаются от песка, грязи и мелкого мусора по всей поверхности. Разделительные полосы, выполненные в виде газонов, очищаются от мусора.

      171. Металлические ограждения, дорожные знаки и указатели промываются.

      172. Для исключения застоев дождевой воды крышки люков и патрубки дождеприемных колодцев постоянно очищаются от смета и других загрязнений.

      173. Скос травы производится с последующим вывозом.

      174. В период листопада опавшие листья своевременно убирают и вывозят на специально отведенные участки или на поля компостирования.

      175. При производстве летней уборки не допускается:

      1) сбрасывать мусор на зеленые насаждения, в смотровые колодцы инженерных сетей, реки и водоемы, на проезжую часть дорог и тротуары;

      2) выбивать струей воды смет и мусор на тротуары и газоны при мойке проезжей части;

      3) разводить костры и сжигать мусор, листву, тару, отходы производства и потребления, за исключением срезания и организованного сжигания частей растений, зараженных карантинными вредителями и болезнями;

      4) откачивать воду на проезжую часть при ликвидации аварий на водопроводных, канализационных и тепловых сетях.

      Данное положение не распространяется на правоотношения в области рекламы.

Солтүстік Қазақстан облысының қалалары мен елді мекендерінің аумақтарын абаттандыру қағидаларын бекіту туралы

Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 2026 жылғы 25 қыркүйектегі № 40/16 шешімі

      "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 1-тармағының 4-2) тармақшасына сәйкес Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

      1. Осы шешімнің қосымшасына сәйкес Солтүстік Қазақстан облысының қалалары мен елді мекендерінің аумақтарын абаттандыру қағидалары бекітілсін.

      2. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

      Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының төрағасы В. Бубенко

  Солтүстік Қазақстан
  облыстық мәслихатының
  2026 жылғы 25 қыркүйектегі
  № 40/16 шешіміне
  қосымша

Солтүстік Қазақстан облысының қалалары мен елді мекендерінің аумақтарын абаттандыру қағидалары

1-тарау. Жалпы ережелер

      1. Осы Солтүстік Қазақстан облысының қалалары мен елді мекендерінің аумақтарын абаттандыру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне (Ерекше бөлім), Қазақстан Республикасының Жер кодексіне, Қазақстан Республикасының Экология кодексіне, Қазақстан Республикасының "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы" Кодексіне, Қазақстан Республикасының Құрылыс кодексіне, "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2026 жылғы 3 маусымдағы № 282 "Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандырудың үлгілік қағидаларын бекіту туралы" бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 38895 болып тіркелген) және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес әзірленді және құқықтық мәртебесі мен шаруашылық қызметінің нысандарына қарамастан барлық заңды тұлғалар, жеке тұлғалар, сондай-ақ аула және қоғамдық аумақтарды абаттандыруға жауапты лауазымды адамдар үшін Солтүстік Қазақстан облысының қалалары мен елді мекендерінің аумағын абаттандыру тәртібін айқындайды.

      2. Осы Қағидалардың мақсаты елді мекендердегі аумақтардың кешенді және тұрақты дамуына ықпал ететін қауіпсіз, жайлы, ыңғайлы, экологиялық қолайлы және тартымды қалалық ортаны құру болып табылады.

      3. Қағидаларда пайдаланылатын негізгі ұғымдар:

      1) абаттандыру – инженерлік дайындық және аумақтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, жолдар салу, коммуникациялық желілерді және сумен жабдықтау, кәріз, энергиямен жабдықтау құрылыстарын дамыту, жабындарды орнату, жарықтандыру, шағын сәулет нысандары мен монументтік өнер объектілерін орналастыру, шудың деңгейін төмендету, микроклиматты жақсарту, әуе бассейнін, ашық су айдындарын ластанудан қорғау және топырақты тазалау, жинау, санитарлық тазалау және аумақты көгалдандыру жөніндегі жұмыстардың жиынтығын көздейтін қалалар мен елді мекендердің іргелес аумақтары мен ортақ пайдалану орындарын санитарлық, экологиялық және эстетикалық жай-күйінде тиісті күтіп ұстау жолымен азаматтардың өмір сүру жайлылығын арттыруға бағытталған іс-шаралар кешені;

      2) аумақтарды абаттандыру объектілері – абаттандыру бойынша қызметті жүзеге асыратын елді мекеннің аумақтары:

      алаңдар, аулалар, орамдар, функционалды-жоспарлы құрылымдары, қала аудандарының аумақтары, сондай-ақ бірыңғай қала құрылысын регламенттеу (қорғау аймақтары) немесе кқрнекі-кеңістікте қабылдау (құрылысы бар алаң, аумақтар мен құрылыстарға жапсарлас салынған көше) қағидаты бойынша бөлінетін аумақтар, елді-мекеннің басқа да аумақтары;

      3) аумақтарды абаттандыруға қатысушылар – елді-мекен аумағында абаттандыру саласындағы қызметті жүзеге асыратын шарт негізіндегі жеке немесе заңды тұлға;

      4) абаттандыру элементтері – аумақты абаттандырудың құрамдас бөліктері ретінде қолданылатын сәндік, техникалық, жоспарлау, конструктивтік құрылғылар, көгалдандыру элементтері, жабдықтардың және ресімдеудің әртүрлі түрлері, оның ішінде ғимараттардың, құрылыстардың, құрылыстардың қасбеттері, шағын сәулет нысандары, күрделі емес стационарлық емес құрылыстар мен имараттар, ақпараттық қалқандар мен көрсеткіштер;

      5) абаттандыру объектісін күтіп-ұстау – абаттандыру объектілерін, олардың жекелеген элементтерін тиісті техникалық, физикалық, эстетикалық жай-күйінде ұстау;

      6) гүл бақшасы – бір, екі немесе көпжылдық өсімдіктер отырғызылған геометриялық немесе еркін нысандағы учаске;

      7) жер жұмыстары – топырақты қазуды (әзірлеуді), оның орнын ауыстыруды, топырақты тегістеумен және нығыздаумен төсеуді, сондай-ақ аумақты тазартуға байланысты дайындық жұмыстарын, ілеспе жұмыстарды (оның ішінде алаңдарды, еңістерді, ойықтар мен үйінділер төсемдерін жоспарлауды, төсемді әрлеуді, еңістер (негізінде) бойынша кертпелер орнату, үйінділер, шұңқырларды бұрғылау-кран машиналарымен бұрғылау, қазаншұңқырлардың қуыстарын толтыру) қамтитын құрылыс жұмыстарының кешені;

      8) жеке тұрғын үй – жеке (отбасымен) тұруға арналған, мансар мен цокольдық қабатты ескере отырып, биіктігі үш қабаттан аспайтын, шаруашылық және басқа да құрылыстармен және жасыл желектермен бірге жеке тұлғаның меншігіндегі жеке тұрған ғимарат;

      9) жинақтаушы бункер – нормативтерге сәйкес көлемде ірі көлемді қалдықтарды және басқа да өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинауға арналған стандартты сыйымдылық;

      10) жол – көлiк құралдары мен жаяу жүргіншілердің қозғалысы үшін жайластырылған немесе ыңғайластырылған және пайдаланылатын жер бөлігінің барлық жолағы не жасанды құрылыстың беті. Жол бiр немесе бiрнеше жүріс бөлiгін, сондай-ақ трамвай жолдарын, тротуарларды, жол жиектерiн және олар болған кезде бөлу жолақтарын қамтиды;

      11) контейнер – жүктердi тасымалдауға арналған көп мәрте қолданылатын әмбебап көлiк жабдығы;

      12) контейнерлік алаңдар – қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдауды жүзеге асыратын мамандандырылған көлікке арналған кірме жолдары бар, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер орналастырылатын қалдықтарды жинақтауға арналған арнайы алаңдар;

      13) көгал – тротуардан, тұрақ қалталарынан, тұрақтардан және жолдың өзге де элементтерінен шекаралық таспен және (немесе) сәндік қоршаумен қоршалған шөпті жамылғы мен басқа да өсімдіктерді қамтитын абаттандыру элементі (жер учаскесі);

      14) көгалдандыру екпелері – елді мекендердің шекараларында ортақ пайдаланылатын жерлерде орналасқан саябақтар, скверлер, бульварлар, желілік екпелер, үй жанындағы екпелер, көгалдар, гүлзарлар;

      15) көппәтерлі тұрғын үйдің үй жанындағы жер учаскесі (бұдан әрі – үй жанындағы жер учаскесі) - көппәтерлі тұрғын үйге іргелес және абаттандыруға, көгалдандыруға, спорт, ойын алаңдарын, кірме жолдарды, тұрақтарды, тротуарларды, шағын сәулет нысандарын орналастыруға арналған жер учаскесі;

      16) көше – жүріс бөлігін, жол жиектерін, кюветтерді және бермаларды нығайтатын аумақтарды қоса алғанда көлік және жаяу жүргіншілер қозғалысына арналған аумақ;

      17) қасбет – ғимараттардың (құрылыстардың) сыртқы (алдыңғы) жағы;

      18) ортақ пайдаланылатын орындар – бұл халық үшін қолжетімді немесе ашық аумақтар, нысандар;

      19) өту жолы – көлік құралдарының тұрғын және қоғамдық ғимараттарға, мекемелерге, кәсіпорындарға, шағын аудандар, орамдар, елді мекендер ішіндегі құрылыс объектілеріне кіруін қамтамасыз ететін жол элементі;

      20) тротуар – жаяу жүргіншілердің жүруіне арналған, жүріс бөлігіне жанасатын немесе одан көгалмен немесе арық жүйесімен бөлінген жол элементі;

      21) уақытша құрылыстар – құрылысшыларға қызмет көрсетуге арналған тұрғын үй, мәдени - тұрмыстық және басқа да ғимараттар мен құрылыстар, кірме жолдар, жолдар, қоймалар, сорғылар, қосалқы станциялар, бетон еріту тораптары, инженерлік желілер және құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындау үшін қажетті, әдетте құрылыс аяқталғаннан кейін таратылатын өндірістік мақсаттағы басқа да құрылыстар.

      22) халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары – егде жастағы адамдар, мүгедектігі бар адамдар, өз бетінше жүріп-тұру, көрсетілетін қызметтерді, ақпаратты алу немесе кеңістікте бағдарлану кезінде қиындық көріп жүрген, оның ішінде балалар арбаларын және (немесе) кресло-арбаларды пайдаланатын адамдар;

      23) шағын сәулет нысандары – сәндік сипаттағы және іс-жүзңнде пайдаланылатын объектілер (монументалды өнер құрылыстарын қоспағанда, көрнекті тұлғаларды, маңызды тарихи оқиғаларды мәңгі есте қалдыру үшін орнатылатын мүсіндер, субұрқақтар, гүлдерге арналған құмыралар, павильондар, беседкалар, орындықтар, урналар, балалар ойындары мен ересек тұрғындардың демалысына арналған жабдықтар мен конструкциялар);

      24) іргелес аумақ – ғимараттың, құрылыстың, қоршаудың, құрылыс алаңының шекараларына, сауда, жарнама объектілеріне және заңды немесе жеке тұлғалардың меншігіндегі, иелігіндегі, жалдауындағы, балансындағы өзге де объектілерге тікелей іргелес жатқан аумақ (периметрі бойынша 5 метр шекарада).

2-тарау. Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандыру жөніндегі кешенді және ұйымдастыру жұмысының элементтері

      4. Аумақты абаттандыру элементтеріне мыналар жатады:

      1) шағын сәулет нысандары;

      2) көгалдандыру элементтері;

      3) жабын түрлері;

      4) қоршаулар;

      5) коммуналдық жабдық - көше жарығына арналған құрылғылар, қоқысқа арналған жәшіктер мен контейнерлер, велосипед тұрақтары;

      6) монументалды-декоративтік өнер туындылары – көрнекті тұлғаларды, маңызды тарихи оқиғаларды есте қалдыру үшін орнатылатын монументалды өнер құрылыстарын қоспағанда, мүсіндер, стелалар, сәндік композициялар, обелискілер, монументалды кескіндеме туындылары;

      7) ақпараттық көрсеткіштер - аншлагтар (көшелердің, алаңдардың, жағалаулардың, көпірлердің атауларының көрсеткіштері), үйлердің нөмірлік белгілері, ақпараттық стендтер, орамдардың, шағын аудандардың құрылысын адрестеу схемалары бар қалқандар;

      8) ескерткіш және ақпараттық тақталар (белгілер);

      9) тарих және мәдениет ескерткіштерін, ерекше қорғалатын аумақтар аймақтарын қорғау белгілері;

      10) мерекелік безендіру элементтері.

      5. Аумақты абаттандыру объектілерінің ажырамас компоненттері болып табылатын аумақты абаттандыру элементтерінің болуы қалалық орта аумағын абаттандыру объектілерін құруға, өзгертуге (реконструкциялауға) арналған жобалау құжаттамасында әзірленеді және көзделеді. Жобалау құжаттамасын дайындауды жүзеге асыратын тұлға жобалау құжаттамасын дайындау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастырады және үйлестіреді, жобалау құжаттамасының сапасын және оның техникалық регламенттер мен қала құрылысын жобалау нормативтерінің талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етеді.

      6. Шағын сәулет нысандарына қойылатын негізгі талаптар мыналар болып табылады:

      1) аумақты абаттандыру элементтерінің сәулеттік және ландшафтық қоршауының сипатына сәйкес келуі;

      2) материалдардың жоғары сәндік және пайдалану сапасы, сыртқы ортаның әсерін ескере отырып, оларды ұзақ уақыт бойы сақтау;

      3) конструкцияның беріктігі, сенімділігі, қауіпсіздігі.

      7. Орындықтарға қойылатын негізгі талаптар:

      1) рекреациялық аймақтардың орындықтары үшін арқалықтардың болуы;

      2) аула аймақтарының орындықтары үшін арқалықтар мен таяныштардың болуы;

      3) транзиттік аймақтардың орындықтары үшін арқалықтар мен таяныштардың болмауы.

      Орындықтарды орнатуды жабынның қатты түрлеріне немесе іргетасқа қарастыру қажет. Демалыс аймақтарында, орман саябақтарында, балалар алаңдарында орындықтарды жабынның жұмсақ түрлеріне орнатуға рұқсат етілуі мүмкін. Іргетас болған жағдайда оның бөліктері жер бетінен шықпайтындай етіп орындалады. Демалысқа арналған орындықтың беттері суға төзімді өңдеудің әртүрлі түрлері бар ағаштан жасалады.

      8. Гүл өсіргіштерге (вазондарға), оның ішінде аспалы гүл өсіргіштерге қойылатын негізгі талаптар:

      1) кашполар тек қолданыстағы объектілерге қойылады;

      2) гүл өсіргіштердің (вазондардың) биіктігі жеткілікті болуы – автокөліктердің кездейсоқ соғылуын және қоқыстың түсуін болдырмау үшін;

      3) гүл өсіргіштер мен кашполарды қыста үй-жайда сақтау немесе олардағы гүлдерді қылқан жапырақты өсімдіктермен немесе өзге де өсімдік декорацияларымен ауыстыру.

      9. Қоршауларға қойылатын негізгі талаптар:

      1) жаяу жүргіншілерді автомобильдердің соғылуынан қорғау үшін жеткілікті беріктік;

      2) модульділік, кез келген пішіндегі конструкцияны құру мүмкіндігі;

      3) автомобильдің кездейсоқ соғылуы мүмкін жерлерде жарық шағылыстырғыш элементтердің болуы.

      10. Абаттандыруды ұйымдастыру аумақтарды абаттандыру бойынша жобалау құжаттамасын әзірлеуді, абаттандыру бойынша іс-шараларды орындауды және абаттандыру объектілерін күтіп-ұстауды қамтиды.

      11. Абаттандыру жөніндегі қызметтің қатысушылары, оның ішінде, мыналар болып табылады:

      1) техникалық тапсырманы қалыптастыратын, Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сәйкес мердігерді (бас мердігерді) таңдайтын және қаржыландыруды қамтамасыз ететін жергілікті атқарушы органдар;

      2) елді мекен аумағында қызметті жүзеге асыратын, абаттандыруға сұранымды қалыптастыруға, сондай-ақ абаттандыру іс-шараларын қаржыландыруға қатысатын жеке және заңды тұлғалар;

      3) мердігерлер (бас мердігерлер), оның ішінде құрылыс-монтаждау ұйымдары (кәсіпорындар/компаниялар), шағын сәулет нысандарын өндірушілер және сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметінің басқа да субъектілері.

      12. Елді мекен аумақтарының инфрақұрылымы мен абаттандырылуы жаяу жүргіншілердің, қоғамдық және велосипед көлігінің, арық жүйелерінің басымдығын ескере отырып әзірленеді.

      13. Әртүрлі функционалдық мақсаттағы абаттандыру объектілерін жобалау, салу және пайдалану адам денсаулығын қорғау және сақтау, тарихи және табиғи ортаны қорғау жөніндегі талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді, халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтарының кедергісіз жүріп-тұруының, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етудің, арық жүйесі жұмысының техникалық мүмкіндіктерін жасайды.

      14. Елді мекен аумақтарын абаттандыруды, күтіп-ұстауды және тазалауды жер учаскелерінің меншік иелері немесе шарттар негізінде аумақтарды абаттандыруға қатысушылар жүзеге асырады, егер азаматтық заңнамада немесе шартта өзгеше көзделмесе.

      15. Аумақтарды абаттандыруға қатысушылар елді мекенді абаттандыру, күтіп-ұстау және тазалау жөніндегі жұмыстарды жүргізеді, сондай-ақ меншік құқығында жеке және заңды тұлғаларға тиесілі жер учаскелерін қоспағанда, іргелес аумақтарды тазалауды ұйымдастырады.

      16. Елді мекенді абаттандыру мыналар арқылы қамтамасыз етіледі:

      1) абаттандыруды, іргелес аумақтарды күтіп-ұстауды және пайдалануды ұйымдастыруды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі;

      2) аумақтарды абаттандыруға қатысушылар;

      3) егер азаматтық заңнамада немесе шартта өзгеше көзделмесе, өздеріне меншік құқығымен немесе өзге құқықпен тиесілі аумақтарды, аула, үй маңындағы аумақтарды абаттандыруды, күтіп-ұстауды және пайдалануды жүзеге асыратын және іргелес аумақтарды абаттандыруға қатысатын жеке және заңды тұлғалар.

      17. Жеке және заңды тұлғалардың абаттандыру мәселелері жөніндегі қызметін үйлестіруді және елді мекенді тазалауды ұйымдастыруды жергілікті атқарушы орган жүзеге асырады.

      18. Елді мекенде үй жануарларын серуендету үшін тақтайшалармен белгіленген арнайы аумақтар айқындалады.

      19. Үй жануарларының иелері үй жануарларының экскременттерін тазалауды жүзеге асырады.

      20. Елді мекен аумағында базарларды (қоймаларды) ұйымдастырумен, жерлеу ісін ұйымдастырумен (зираттарда), құрылыспен (құрылыс кезеңінде құрылыс алаңдарында); бұқаралық іс-шараларды өткізумен, халықтың стационарлық сауда объектілеріне, стационарлық қоғамдық тамақтану объектілеріне және маусымдық дәмханаларға, әлеуметтік және коммуналдық-тұрмыстық мақсаттағы объектілерге, автожанармай құю станцияларына, автотұрақтарға, көлік жуу орындарына, автомобильдерге техникалық қызмет көрсету станцияларына, уақытша аттракциондарға, жылжымалы хайуанаттар бақтарына, мәдениет және демалыс саябақтарына, демалыс аймақтары мен жағажайларға, қалалық қатынастағы тұрақты тасымалдар маршруттарының соңғы пункттеріндегі бағыттық тасымалдарға баруымен байланысты шаруашылық қызметін жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар, сондай-ақ гараж кооперативтері, діни маңызы бар объектілер стационарлық дәретханалардың, кәріз болмаған кезде қызметкерлер үшін де, келушілер үшін де тасымалды биодәретханалардың болуын және мақсаты бойынша жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Бұл объектілерде су төгетін шұңқырларды орнатуға және пайдалануға жол берілмейді.

      21. Қоғамдық стационарлық дәретханалар мен биодәретханалар санитариялық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес тиісті жағдайда ұсталады. Дәретханалардың санитариялық және техникалық жағдайын меншік иелері, иеленушілер, жалға алушылар немесе олар қызмет көрсететін мамандандырылған ұйымдар қамтамасыз етеді.

      22. Барлық алаңдар мен көшелерде, гүлзарлар мен саябақтарда, стадиондарда, вокзалдарда, базарларда, аялдама пункттерінде, кәсіпорындардың, сауда объектілерінің, кинотеатрлардың, дүңгіршектердің жанында және басқа да объектілерде халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілерге сәйкес қоқыс жәшіктері орнатылады.

      23. Қоқыс жәшіктерін тазарту олардың толуына қарай, ал азаматтардың жаппай қозғалысы және көп шоғырланатын жерлерде - тәулігіне кемінде бір рет жүргізіледі. Қоқыс жәшіктерін жөндеу қажеттілігіне қарай орындалады, сырлау жылына кемінде бір рет жүргізіледі. Қоқыс жәшіктері ақаусыз күйде және сырланған түрде ұсталады. Қоқыс жәшіктерінің толып кетуіне жол берілмейді.

      24. Бұқаралық іс-шараларды ұйымдастырушылар іс-шара өтетін орынды, оған іргелес аумақтарды тазалауды және өздері бұзған абаттандыруды қалпына келтіруді қамтамасыз етеді.

      25. Ғимараттардың (олардағы үй-жайлардың), құрылыстардың, соның ішінде уақытша құрылыстардың меншік иелері болып табылатын, сондай-ақ жер учаскесін меншік құқығында, өзге құқықта, жалдау құқығында иеленетін жеке, заңды тұлғалар іргелес аумақты күтіп-ұстауды (абаттандыруды) дербес немесе өз қаражаты есебінен ұйымдастыруларды тарту арқылы жүзеге асырады.

3-тарау. Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандыру бойынша күтіп-ұстау

1-параграф. Аумақтарды күтіп-ұстау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      26. Аумақтарды күтіп-ұстау мыналарды қамтиды:

      1) қоқыстан, жапырақтардан, қардан және мұздан (көктайғақтан) күнделікті тазарту;

      2) жолдардың, көпірлердің, көшелердің, тротуарлардың, жол жүру орындарының, жаяу жүргіншілер аумақтарының жүру бөлігінің жабындарын көктайғаққа қарсы материалдармен өңдеу;

      3) қарды тырмалау және сыпыру;

      4) қар мен мұзды (қарлы-мұзды түзілімдерді) шығару;

      5) жолдарды және көше-жол желісінің басқа да объектілерін күтіп-ұстау және тазалау;

      6) контейнерлік алаңдарды, бункер-жинақтағыштарды, қалдықтардың барлық түрлеріне арналған контейнерлерді, қоқысқа арналған жәшіктерді, орындықтарды, шағын сәулет нысандарын және басқаларын таза және техникалық ақаусыз күйде орнату және күтіп-ұста;

      7) қоқыс қабылдау камераларын, контейнерлерді, бункер-жинақтағыштарды және контейнерлік алаңдарды тазалау, жуу және дезинфекциялау;

      8) стационарлық дәретханалар мен биодәретханаларды таза және техникалық ақаусыз күйде орнату, күтіп-ұстау және олардың мақсаты бойынша жұмыс істеуі;

      9) жаңбыр және еріген қар суларын бұру;

      10) қоқысты, қалдықтарды және ҚТҚ жинау және шығару;

      11) көлік инфрақұрылымы объектілерінен жануарлардың өлекселерін алып тастау;

      12) кірме жолдарды, жолдарды, тротуарларды қоса алғанда, шаңның пайда болуын азайту және ауаны ылғалдандыру үшін аумақты суару;

      13) жасыл желектердің сақталуын қамтамасыз ету және оларды күту;

      14) құрылыс, жөндеу, жер және өзге де жұмыстар жүргізілгеннен кейін аумақтарды қалпына келтіру;

      15) коммуналдық мақсаттағы объектілерді, коммуникацияларды (құрылыстарды), жолдарды, теміржолдарды, көпірлерді, жаяу жүргіншілер өткелдерін салудан, реконструкциялаудан және жөндеуден, реставрациялық және археологиялық жұмыстарды және басқа да жер жұмыстарын жүргізгеннен кейін бұзылған абаттандыру элементтерін қалпына келтіру;

      16) жеке үй иеліктерінің, ортақ пайдаланылатын орындардың іргелес аумақтарындағы су бұру арықтарын (арық жүйесін) тазарту;

      17) аяқталмаған құрылыс объектілерін, құрылыс алаңдарын қоршайтын дуалдарды тиісті жағдайда ұстау. Жұмыстар жүргізілмейтін аяқталмаған құрылыс объектілері құрылыс торларымен немесе сәндік баннерлермен немесе жарнама баннерлерімен жабылады.

2-параграф. Көшелер мен жолдарды күтіп-ұстау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      27. Көшелер мен жолдарды, орамішілік өткелдерді, аула аумақтарына кірме жолдарды, тротуарларды (жаяу жүргіншілер аумақтарын), көпірлер мен жол өтпелерін күтіп-ұстау көшелер мен жолдардың, тротуарлардың және басқа да жол құрылыстарының жүру бөлігінің тазалығын, сондай-ақ көлік пен жаяу жүргіншілер қозғалысының қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ететін маусымдық сипаттағы жұмыстар (іс-шаралар) кешенін қамтиды. Жолдарды күтіп-ұстау нәтижесінде жолдың, жол құрылыстарының, бөліп берілген белдеудің, жолды жайластыру элементтерінің көліктік-пайдалану жағдайы, Жол жүрісі қағидаларының, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 534 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 33003 болып тіркелген) бекітілген Көлік құралдарын пайдалануға рұқсат берудің негізгі ережелерінің, көліктері арнайы жарық және дыбыс сигналдарымен жабдықталуға және арнайы түсті-графикалық схемалар бойынша боялуға тиіс жедел және арнайы қызметтер тізбесінің талаптарына жауап беретін жол жүрісін ұйымдастыру және қауіпсіздігі сақталатын жұмыстар кешенін қамтиды.

      28. Жол аумақтарын күтіп-ұстау мыналардың ағымдағы жөнделуін қамтиды:

      1) жолдарды, тротуарларды, жасанды құрылыстарды жөндеу;

      2) тротуарлардан (жаяу жүргіншілер аумақтарынан) және жолдардың, көшелер мен көпірлердің жүру бөлігінен балшықты, қоқысты, қар мен мұзды (көктайғақты) күнделікті тазарту;

      3) жол жабындарын жуу және суару;

      4) газондар мен жасыл желектерді күту;

      5) көше жарығы тіректерін және түйіспелі желіні ағымдағы жөндеу;

      6) шағын сәулет нысандарын жөндеу және сырлау;

      7) жасанды құрылыстардың құрамына кіретін қарау құдықтарын, арықтарды, жаңбыр қабылдау құдықтарын, нөсер кәріздерін, таулы арықтарды және ашық науаларды жөндеу және тазарту.

      29. Қарау және жаңбыр қабылдау құдықтары, жер асты коммуникацияларының құдықтары, люктер (торлар), арық жүйесі көлік пен жаяу жүргіншілердің қауіпсіз қозғалысын қамтамасыз ететін жабық және ақаусыз күйде ұсталады. Қабылдау, тұйық, қарау және басқа да құдықтар мен камераларды күтіп-ұстауды, тазартуды және ақаусыз техникалық күйде ұстауды олардың меншік иелері қамтамасыз етеді.

      30. Бұзылған құдық қақпақтары мен торларын, ашық құдықтарды бір сағат ішінде инженерлік желілердің меншік иелері, сондай-ақ құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүзеге асыратын ұйымдар (кәсіпорындар), егер азаматтық заңнамада өзгеше белгіленбесе, тиісті ескерту белгілерімен қоршайды және бес сағаттан аспайтын мерзімде ауыстырады. Ашық люктердің, сондай-ақ құдық қақпағының (торының) сыртқы шетінен бір метр радиуста құдықтың сыртқы шеті бойынша жол жабынының шұңқырларының, шөгулерінің және опырылуларының болуына жол берілмейді.

3-параграф. Жеке тұрғын үйлерді күтіп-ұстау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      31. Жеке тұрғын үйлердің меншік иелері:

      1) ғимараттар фасадтарының, дуалдар мен қоршаулардың, сондай-ақ жер пайдалану шегіндегі өзге де құрылыстардың тиісті жағдайын қамтамасыз етеді. Оларды қолдайтын жөндеу мен сырлауды уақтылы жүргізеді;

      2) тұрғын үйде нөмірлік белгісі болады және оны ақаусыз күйде ұстайды;

      3) белгіленген шекаралар шегінде жер учаскесін тәртіппен ұстайды және іргелес аумақтың тиісті санитариялық жағдайын қамтамасыз етеді, оны қоқыстан тазартады, арамшөптер мен карантиндік өсімдіктерді шабады;

      4) оларда орналасқан жасыл желектерді сау күйінде ұстайды және өз қаражаты есебінен жер пайдалану шегінде олардың сақталуын, қорғалуын және күтім жасау жұмыстарын қамтамасыз етеді, газ құбырларының, кабельдік және әуе электр беру желілерінің және басқа да инженерлік желілердің күзет аймағында ағаштар отырғызуға жол бермейді;

      5) іргелес аумақтың өндіріс және тұтыну қалдықтарымен қоқыстануына жол бермейді.

      32. Жеке тұрғын үйлердің меншік иелеріне іргелес аумақта құрылыс материалдарын, отынды, тыңайтқыштарды жинауға, көң мен қиды және өзге де жылжымалы заттарды сақтауға жол берілмейді.

4-параграф. Ғимараттардың, құрылыстар мен қоршаулардың фасадтарын күтіп-ұстау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      33. Ғимараттардың, құрылыстардың меншік иелері оларды тиісінше күтіп-ұстауды, пайдалануды, оның ішінде ғимараттарды, құрылыстарды, олардың фасадтарын жөндеу және сырлау жөніндегі жұмыстарды уақтылы жүргізуді қамтамасыз етеді, сондай-ақ фасадтарда орналасқан ескерткіш тақталарды, көшелердің (оның ішінде тұйық көшелердің, алаңдардың) көрсеткіштерін, нөмірлік белгілерді, маңдайшаларды және ақпараттық тақтайшаларды таза және ақаусыз күйде ұстайды.

      34. Фасадтары қаланың қалыптасқан құрылысының сәулеттік келбетін айқындайтын ғимараттар мен құрылыстарға елді мекен аумағында орналасқан (пайдаланылатын, салынып жатқан, реконструкцияланатын немесе күрделі жөнделетін) барлық:

      1) әкімшілік және қоғамдық-мәдени мақсаттағы ғимараттар;

      2) көппәтерлі тұрғын үйлер және тұрғын ғимараттар;

      3) өндірістік мақсаттағы ғимараттар мен құрылыстар;

      4) жеңілдетілген үлгідегі құрылыстар (сауда павильондары, дүңгіршектер, гараждар және басқа да ұқсас объектілер);

      5) ғимараттарға іргелес жер учаскелерінде орналасқан қоршаулар мен басқа да стационарлық сәулет нысандары жатады.

      35. Күтіп-ұсталуға тиіс ғимараттар фасадтары элементтерінің құрамына мыналар кіреді:

      1) приямкалар, жертөле үй-жайларына және қоқыс камераларына кіреберістер;

      2) кіру тораптары, топтары (оның ішінде баспалдақтар, алаңдар, таяныштар, кіреберіс үстіндегі күнқағарлар, қоршаулар, қабырғалар, есіктер);

      3) іргетас (цоколь) және отмостка;

      4) қабырғалардың жазықтықтары;

      5) фасадтардың шығыңқы элементтері (оның ішінде балкондар, лоджиялар, эркерлер, карниздер);

      6) шатырлар, соның ішінде желдету және түтін құбырлары, оның ішінде қоршау торлары, шатырға шығатын жерлер;

      7) сәулеттік бөлшектер және қаптама;

      8) суағар құбырлары, шұңқырлар;

      9) балкондардың, лоджиялардың қоршаулары;

      10) парапетті және терезе қоршаулары, торлар;

      11) терезелерді, балкондарды, белдеулерді, іргетас шығыңқыларын, салбыраңқыларды металмен әрлеу;

      12) аспалы металл конструкциялар (оның ішінде ту ұстағыштар, анкерлер, өрт сатылары, желдету жабдықтары);

      13) панельдер мен блоктар арасындағы көлденең және тік жіктер (ірі панельді және ірі блокты ғимараттардың фасадтары);

      14) шынылар, жақтаулар, балкон есіктері;

      15) ғимараттарға іргелес стационарлық қоршаулар.

      36. Ғимараттар мен құрылыстардың фасадтарын пайдалану кезінде анықталған бұзушылықтар Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2023 жылғы 9 маусымдағы № 435 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 32783 болып тіркелген) бекітілген "Ғимараттар мен құрылыстардың, құрылыс материалдары мен бұйымдарының қауіпсіздігі туралы" Техникалық регламенттің белгіленген нормаларына және сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтерге сәйкес жойылады.

      37. Тұрғын, әкімшілік, өндірістік және қоғамдық ғимараттардың меншік иелері белгіленген үлгідегі көрсеткіштер мен үйлердің нөмірлерін іледі, олар таза және ақаусыз күйде ұсталады.

      38. Ақпараттық көрсеткіштердің, маңдайшалардың, жарнама конструкцияларының, сәндік паннолардың, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінің құрамына кірмейтін кіру топтарының меншік иелері қысқы кезеңде үйдің шатырын тазарту кезінде жоғарыда аталған конструкциялардың сақталуы бойынша қажетті шараларды қабылдайды.

      39. Сәулет, тарих және мәдениет ескерткіштері болып табылатын ескерткіштер мен монументалды өнер объектілерінің, ғимараттардың меншік иелері оларды тиісті жағдайда ұстайды.

      40. Елді мекен аумағында мыналарға жол берілмейді:

      1) ортақ пайдаланылатын аумақтарда ғимараттар мен құрылыстарды жайластыру элементтерін, ескерткіштерді, мемориалдық тақталарды, ағаштарды, бұталарды, шағын сәулет нысандарын және басқа да сыртқы абаттандыру элементтерін сындыруға және зақымдауға, сондай-ақ оларды өз бетінше қайта жасауға, қайта салуға және орнын ауыстыруға;

      2) аялдама пункттерінде, қабырғаларда, бағаналарда, дуалдарда (қоршауларда) және осы мақсаттар үшін көзделмеген өзге де объектілерде жазулар, суреттер салуға, қандай да бір хабарландыруларды және басқа да ақпараттық хабарламаларды жапсыруға және ілуге. Жазуларды, суреттерді, хабарландыруларды және басқа да ақпараттық хабарламаларды кетіру жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыруды көрсетілген объектілердің меншік иелері қамтамасыз етеді;

      3) меншіктегі жер учаскелерінің шекараларынан және қоршауларынан тыс жерлерде жылжымалы мүлікті жинауға және сақтауға;

      4) тротуарларда, газондарда, жолдарда, контейнерлік алаңдарда және оларға іргелес аумақтарда ыдыстарды, өнеркәсіптік тауарларды және басқа да сауда заттарын немесе объектілерді орналастыруға және жинауға, контейнерлік алаңдарға және оларға іргелес аумаққа коммуналдық қалдықтар санатына жатпайтын қоқысты (құрылыс қоқысы және табиғи текті қоқыс) қоюға;

      5) құрылыс салуға, оның ішінде уақытша, шаруашылық, тұрмыстық құрылыстар мен ғимараттар салуға, ғимараттардың фасадтарын өзгертуге, реконструкциялауға, сондай-ақ "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының және сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтердің талаптарын бұза отырып жапсарлас құрылыстар салуға.

      41. Ғимараттар мен құрылыстардың меншік иелері шатырлардан қар, көктайғақ тазалау жұмыстары басталғанға дейін жиырма төрт сағат бұрын тұрғын емес, тұрғын үй-жайлардың меншік иелерін бұқаралық ақпарат құралдары, әлеуметтік желілер немесе ұялы байланыс арқылы ақпараттандыру жолымен хабардар етеді.

      42. Іргелес аумақтардағы тротуар газондарын ағымдағы күтіп-ұстауды осы аумақтар бекітілген заңды немесе жеке тұлғалар жүзеге асырады.

      43. Газеттерді, плакаттарды, афишаларды, түрлі хабарландыруларды, жарнамаларды, сайлауалды үгіт материалдарын жапсыруға арнайы орнатылған қалқандар мен жарнама тумбаларында ғана рұқсат етіледі.

      Үгіттік баспа материалдары арнайы бөлінген орындарда, сондай-ақ ғимараттарда, құрылыстарда және басқа да объектілерде көрсетілген объектілердің меншік иелерінің немесе иеленушілерінің келісімімен ілінеді.

      Ғимараттардың қабырғаларында, іргетастарында және есіктерінде, бағаналарда, ағаштарда, сыртқы жарықтандыру және түйіспелі желі тіректерінде, осы мақсатқа арналмаған басқа да объектілерде афишаларды, хабарландыруларды, үгіттік баспа материалдарын жапсыруды көрсетілген өнімнің тапсырыс берушісі үйлестіреді.

      44. Елді мекен тұрғындарының қауіпсіздігі үшін ғимараттар мен құрылыстарды жобалау және салу кезінде сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтерге сәйкес құрылыс алаңдарының қоршаулары көзделеді.

5-параграф. Сыртқы жарықтандыру объектілерін (құралдарын) күтіп-ұстау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      45. Көшедегі, үй маңындағы және басқа да сыртқы жарықтандырудың барлық құрылғылары ақаусыз күйде ұсталады.

      46. Бірыңғай көше жарықтандыру жүйесіне қосылған көше және үй маңындағы жарықтандыруды күтіп-ұстауды және жөндеуді жарықтандыру құрылғыларының меншік иесі (теңгерім ұстаушысы) жүзеге асырады. Тұрғын үйлердің кіріспе бөлу құрылғыларына қосылған үй маңындағы жарықтандыруды күтіп-ұстауды кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау және жөндеу бойынша қызметтер көрсететін және (немесе) жұмыстарды орындайтын ұйымдар немесе басқарушы ұйымдар жүзеге асырады.

      47. Сыртқы жарықтандыру көше, үй маңындағы жарықтандыру болып бөлінеді.

      48. Сыртқы жарықтандыру элементтеріне мыналар жатады: шамдалдар, кронштейндер, тіректер, сымдар, кабель, қуат көздері (оның ішінде құрастырулар, қоректендіру пункттері, басқару жәшіктері).

      49. Көшелер, жолдар, алаңдар, жаяу жүргіншілер аллеялары (саябақтар, скверлер), тұрғын үй орамдары, аулалар, кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың аумақтары, сондай-ақ қоғамдық және тұрғын ғимараттардың нөмірлік белгілері, жол белгілері мен көрсеткіштері, қалалық ақпарат элементтері мен витриналар тәуліктің қараңғы уақытында жарықтандырылады.

      50. Көше шамдарын, торшерлерді, сыртқы жарықтандырудың басқа да көздерін қала құрылысымен және көгалдандырумен үйлестіре орналастыру қауіпсіз орта құруға ықпал етеді, жол жүрісіне қатысушыларға, азаматтардың тұруына кедергі келтірмейді.

      51. Қарамағында сыртқы жарықтандыру құрылғылары бар ұйымдар олардың техникалық ақаусыз күйін, бұл ретте сандық және сапалық көрсеткіштер мұндай орындардың жарықтандырылуы бойынша берілген параметрлерге сәйкес келуін, уақтылы қосылуы мен өшірілуін және сыртқы жарықтандыру құрылғыларының түнгі уақытта үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

      52. Сыртқы жарықтандыру объектілерінің немесе сыртқы жарықтандыру құралдарымен жабдықталған объектілердің меншік иелері, сондай-ақ сыртқы жарықтандыру объектілеріне (құралдарына) қызмет көрсететін ұйымдар:

      1) көшелердің, жолдардың тиісінше жарықтандырылуын, тіректер мен шамдалдардың, жарықтандыру қондырғыларының сапасын қадағалайды; бұзылған немесе зақымдалған кезде уақтылы жөндеуді және сырлауды жүргізеді;

      2) осы елді мекен үшін белгіленген тәртіпке сәйкес жарықтандырудың қосылуын және өшірілуін қадағалайды;

      3) сыртқы жарықтандыру шамдарын ауыстыруды уақтылы жүргізеді;

      4) ортақ пайдаланылатын орындарды жарықтандыру қажеттілігіне қарай автоматты түрде қосу және/немесе өшіру құрылғыларын қамтамасыз етеді.

      53. Ортақ пайдаланылатын орындардағы көшелерде жұмыс істемейтін шамдалдардың саны олардың жалпы санының он пайызынан аспауға тиіс, бұл ретте жұмыс істемейтін шамдалдардың бірінен соң бірінің қатарынан орналасуына жол берілмейді.

      54. Тұрғын үйлердің кіреберістерін сыртқы жарықтандыру, сәулет-көркемдік көмескі жарықтандыру, жарнама жүйелерінің құрылғыларын қосу және өшіру көшелерді сыртқы жарықтандыру жұмысы режимінде жүргізіледі.

      55. Электр сымдарының үзілуіне немесе тіректердің зақымдалуына байланысты сыртқы жарықтандыру құрылғыларының жұмысындағы бұзушылықтар анықталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде дереу жойылуға тиіс. Қасақана және/немесе авариялық бұзушылық салдарынан тіректер зақымдалған жағдайда, қалпына келтіру көше жарығының жұмысында бұзушылыққа жол берген кінәлі тараптың есебінен жүргізіледі.

      56. Төтенше жағдай (дауылды жел, қар жаууы, табиғи сипаттағы басқа да төтенше жағдайлар) салдарынан көше жарығының жұмысы зақымдалған, бұзылған жағдайда, қалпына келтіру көше жарығын күтіп-ұстауды және/немесе пайдалануды жүзеге асыратын ұйымның (кәсіпорынның) есебінен жүзеге асырылады.

      57. Құлатылған жарықтандыру тіректерін шығаруды желілік құрылыстарды пайдаланатын тұлға көше жарығын күтіп-ұстауды және/немесе пайдалануды жүзеге асыратын ұйымның (кәсіпорынның) есебінен анықталған (бөлшектелген) сәттен бастап үш тәулік ішінде жүзеге асырады.

6-параграф. Нөсер кәрізі желілерін, қарау және нөсер құдықтарын, су бұру құрылыстарын күтіп-ұстау

      58. Нөсер кәрізі коллекторларының күзет аймағы шегінде пайдаланушы ұйыммен және өзге де органдармен жазбаша келісусіз мыналарға жол берілмейді:

      1) жер жұмыстарын жүргізуге;

      2) нөсер кәрізі желілерін зақымдауға, су қабылдау люктерін бұзуға немесе қиратуға;

      3) құрылысты жүзеге асыруға, сауда, шаруашылық және тұрмыстық құрылыстар орнатуға;

      4) өнеркәсіптік, коммуналдық, сұйық қалдықтарды, қоқыстарды және өзге де материалдарды тастауға.

      59. Қаладағы магистральдық және орамішілік нөсер кәрізі желілерін пайдалану мамандандырылған ұйымдармен жасалған шарттар негізінде жүзеге асырылады.

      60. Ведомстволық нөсер кәрізі желілерін пайдалану тиісті ұйымдардың қаражаты есебінен жүргізіледі.

      61. Су құбыры, кәріз, нөсер құрылғыларының, жүйелерінің, желілері мен құрылыстарының ақаулығына байланысты судың ағуынан көшелерді, ғимараттарды, құрылыстарды су басуға, көктайғақтың пайда болуына, сондай-ақ газондарға, тротуарларға, көшелерге және аула аумақтарына су тастауға, сорғызып алуға немесе төгуге жол берілмейді.

      62. Жаңбыр қабылдау құдықтарының торлары үнемі тазартылған күйде болады. Торлар мен құдықтардың өткізу қабілетін шектейтіндей бітелуіне, суға толып қалуына жол берілмейді. Нөсер кәрізінің қарау және жаңбыр қабылдау құдықтарын профилактикалық тексеру және оларды тазарту жылына кемінде бір рет жүргізіледі.

      63. Қақпақтары немесе торлары бұзылған коммуникациялық құдықтарды бір сағат ішінде желілердің меншік иелері қоршайды, тиісті ескерту белгілерімен белгілейді және сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтерде көрсетілген мерзімдерде ауыстырады.

      64. Инженерлік желілердегі жоспарлы жұмыстар кезінде кәріз ағындарын ең жақын фекальды кәріз құдықтарына, су құбыры суын және жылу желілерінен суды - нөсер кәрізіне (ол болған кезде) тастау жүргізіледі. Жолға су тастауға жол берілмейді.

      65. Ағып кету салдарын жою зақымдалған инженерлік желілер иелерінің күшімен және есебінен орындалады.

      66. Нөсер кәрізі желілерінің ақаусыз техникалық күйін (оның ішінде люктерді, торларды уақтылы жабуды) пайдаланушы ұйым қамтамасыз етеді.

7-параграф. Бақша-саябақ жиһаздарын, бақша-саябақ жабдықтарын және шағын сәулет нысандарын күтіп-ұстау

      67. Бақша-саябақ жиһаздарының, бақша-саябақ жабдықтарының және шағын сәулет нысандарының объектілері, оның ішінде субұрқақтар, саябақ павильондары, күркелер, көпірлер, қоршаулар, қақпалар, қалқалар, вазондар таза және ақаусыз күйде болады және өз мақсатына сәйкес жұмыс істеуге тиіс.

      68. Көктемгі кезеңде шағын сәулет нысандарын жоспарлы тексеру, оларды ескі бояудан, тоттан тазарту, жуу, сырлау, сондай-ақ сынған элементтерді ауыстыру жүргізіледі.

      69. Гүл вазалары мен қоқыс жәшіктерін тиісті жағдайда ұстау үшін мыналар қамтамасыз етіледі:

      1) зақымдалған элементтерді жөндеу;

      2) ағындылар мен балшықты кетіру;

      3) қоқыстарды, гүлдеп біткен гүлшоғырлар мен гүлдерді, қураған жапырақтарды кетіру.

      70. Қоршауларды (металл торларды) тиісті техникалық күйде ұстайды, ескі жабыннан тазартады және жылына кемінде бір рет сырлайды.

      71. Қысқы кезеңде бақша-саябақ жиһаздарының, бақша-саябақ жабдықтарының элементтері және шағын сәулет нысандары, сондай-ақ оларға баратын жолдар қар мен мұздан тазартылады.

      72. Субұрқақтардың жұмыс істеу кезеңінде су бетін қоқыстан тазарту күн сайын жүргізіледі.

      73. Субұрқақтарда сумылуға жол берілмейді.

      74. Күзгі-қысқы кезеңде субұрқақтардың жұмысы тоқтатылады және көктемгі-жазғы кезеңде оның тұрақты жұмыс істеуі үшін субұрқақты іске қосу кезінде уақытты қысқарту мақсатында оның бетін жабу, бекіткіш арматураны тексеру, сорғы жабдықтарын бөлшектеу және өзге де жұмыстар арқылы консервациялау жүргізіледі.

8-параграф. Уақытша құрылыстарды күтіп-ұстау

      75. Уақытша құрылыстарды орнату және пайдалану сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтерге сәйкес жүзеге асырылады.

      76. Уақытша құрылысты жинағаннан кейін оның иесі бұрын уақытша құрылыс орналасқан жер учаскесін қалпына келтіреді және абаттандырады. Қажет болған жағдайда қоқыстан тазартады және бұрын иеленген учаскені рекультивациялауды жүргізеді.

      77. Уақытша құрылыстардың меншік иелері болып табылатын заңды және жеке тұлғалар:

      1) оларды жөндеуді және сырлауды жүргізеді. Жөндеу жобалау құжаттамасында айқындалған сыртқы түрі мен түстік шешімін сақтауды ескере отырып жүргізіледі;

      2) іргелес аумақтағы жасыл желектердің, газондардың, бордюр тасының сақталуын қадағалайды;

      3) уақытша құрылыстардың жанына қоқыс жәшіктерін орнатады, қоқыс жәшіктерін қажеттілігіне қарай күні бойы, бірақ тәулігіне кемінде бір рет қалдықтардан тазартады.

      78. Уақытша құрылыстардың меншік иелері болып табылатын заңды және жеке тұлғаларға мыналарға жол берілмейді:

      1) жобаларда көзделмеген уақытша құрылыстарға, күнқағарлар, қалқалар және өзге де конструкциялар салуға;

      2) ыдыстарды, тауарларды, бөлшектерді, тұрмыстық және өндірістік сипаттағы өзге де заттарды күрделі емес объектілердің жанында және олардың шатырларында жинауға, сондай-ақ сауда жүзеге асырылатын, тұрмыстық қызметтер мен қоғамдық тамақтану қызметтері көрсетілетін күрделі емес объектілерді қойма мақсаттары үшін пайдалануға;

      3) уақытша құрылыстар арасындағы өртке қарсы үзілістерді жабдықтармен, қалдықтармен бөгеуге;

      4) құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу кезінде өту орындарын ескерту белгілерімен қамтамасыз етуге.

9-параграф. Құрылыс жұмыстары жүргізілетін орындарды күтіп-ұстау

      79. Елді мекен аумағын абаттандыру саласындағы нормалар мен талаптарды сақтау бөлігінде құрылыс алаңдарын күтіп-ұстауды, құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін абаттандыруды қалпына келтіруді тапсырыс беруші қамтамасыз етеді, егер құрылыс мердігерлігі шартында өзгеше көзделмесе.

      80. Абаттандыру саласындағы нормалар мен талаптарды сақтау бөлігінде құрылыс алаңдарын күтіп-ұстау кезінде:

      1) құрылыс алаңының қоршауын таза және ақаусыз күйде ұстау, ақпараттық-баспа өнімдерінің, суреттердің, жазулардың, мыжылған жерлердің, ойықтардың, сынықтардың болмауын қамтамасыз ету;

      2) құрылыс алаңынан асфальт-бетон жабыны бар жолға дейін қатты жабыны бар кірме жолдарды жабдықтау;

      3) құрылыс алаңына іргелес ортақ пайдаланылатын аумақты пайдаланған жағдайда, осы аумақта орналасқан жол жабынының, тротуарлардың, жұмыс істеп тұрған сыртқы жарықтандыру желілерінің, жасыл желектер мен шағын сәулет нысандарының сақталуын қамтамасыз ету қажет.

      81. Құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін құрылыс жұмыстарын жүргізу нәтижесінде бұзылған және ортақ пайдаланылатын аумақта орналасқан жол жабындары, тротуарлар, абаттандыру элементтері тапсырыс беруші тарапынан қалпына келтірілуге тиіс, егер құрылыс мердігерлігі шартында өзгеше көзделмесе.

      82. Жолдардың ластануын болдырмайтын брезентпен немесе басқа материалмен жаппай топырақты, қоқысты, сусымалы құрылыс материалдарын, жеңіл ыдыстарды, жапырақтарды, шөпті, ағаш кесінділерін тасымалдауға, сондай-ақ жолға, тротуарға, жол жиегіне немесе жолға іргелес газон жолағына төгілу мүмкіндігін болдырмайтын шаралар қабылдамай құрылыс қоспалары мен ерітінділерін (оның ішінде цемент-құм ерітіндісін, әктас, бетон қоспаларын) тасымалдауға жол берілмейді.

10-параграф. Балалар және спорт алаңдарын күтіп-ұстау

      83. Балалар және спорт алаңдары:

      1) жазғы уақытта тегіс емес жерлерді құммен толтыра отырып, бетті жоспарлауға ие болады;

      2) жүйелі түрде сыпырылады;

      3) қысқы уақытта қардан тазартылады;

      4) тиісті техникалық күйде ұсталады және сырланады.

      84. Балалар және спорт алаңындағы қоршаулар мен құрылыстарды сырлауды жылына кемінде бір рет жүргізу керек.

      85. Балалар және спорт алаңдарын күтіп-ұстауды және олардағы қауіпсіздікті алаңдардың меншік иелері қамтамасыз етеді.

      86. Балалар алаңдарын транзиттік жаяу жүргіншілер қозғалысынан, жолдардан, бұрылыс алаңдарынан, қонақ тұрақтарынан, қоқыс жинағыштарды орнатуға арналған алаңдардан, автокөлік құралдарын тұрақты және уақытша сақтау учаскелерінен оқшаулау қажет. Балалар алаңдарына баратын жолдарды өткелдер мен көшелерден ұйымдастыруға жол берілмейді.

      87. Балалар алаңдарын реконструкциялау кезінде жарақаттануды болдырмау үшін алаң аумағында жер бетінен шығып тұрған тамырлардың немесе салбырап тұрған төменгі бұтақтардың, жер бетіндегі ескі, кесілген жабдықтар қалдықтарының (тіректер, іргетастар), жерге тереңдетілмеген металл секіртпелердің (әдетте турниктер мен әткеншектерде) болуын болдырмау қажет. Іргелес аумақтарды реконструкциялау кезінде балалар алаңдары жұмыс жүргізу және құрылыс материалдарын сақтау орындарынан оқшауланады.

11-параграф. Контейнерлік алаңдарды күтіп-ұстау

      88. Контейнерлік алаңдар – қатты тұрмыстық қалдықтарды тасымалдауды жүзеге асыратын мамандандырылған көлік үшін кірме жолдары бар, қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлер орналастырылатын қалдықтарды жинақтауға арналған арнайы алаңдар. Қоқыстың аумаққа ұшып кетуіне жол бермеу үшін жоспарланады және орнатылады.

      89. Контейнерлік алаңдар – эстетикалық тұрғыда орындалады және қалдықтарды шығару мерзімдері, осы жұмысты орындайтын ұйымның атауы және алаңды күтіп-ұстау бойынша сапалы және уақтылы жұмысқа және қатты тұрмыстық қалдықтарды уақтылы шығаруға жауапты тұлғаның байланыстары туралы мәліметтері болады.

      90. Тұрғын үй қорына қызмет көрсететін заңды тұлғалар мен лауазымды тұлғалар (жеке кәсіпкерлер) үй иеліктерінің аумағында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 26 шілдедегі № ҚР ДСМ-67 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2022 жылғы 27 шілдеде № 28925 болып тіркелген) бекітілген "Коммуналдық мақсаттағы объектілерге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларының және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2020 жылғы 25 желтоқсандағы № ҚР ДСМ-331/2020 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21934 болып тіркелген) бекітілген "Өндіріс және тұтыну қалдықтарын жинауға, пайдалануға, қолдануға, залалсыздандыруға, тасымалдауға, сақтауға және көмуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларының талаптарына сәйкес контейнерлік алаңдарды орналастырады.

      91. Қоқыс контейнерлеріне және қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауға арналған контейнерлерге арналған алаңдарды орналастыруды, күтіп-ұстауды және санитариялық жағдайын іргелес аумақты ескере отырып, иеленуші қамтамасыз етеді.

12-параграф. Үй жануарларын серуендетуге арналған алаңдарды күтіп-ұстау

      92. Үй жануарларын серуендетуге арналған алаңдар шағын ауданның және тұрғын ауданның ортақ пайдаланылатын орындарының жасыл желектерден бос аумақтарында орналастырылады.

      93. Үй жануарларын серуендетуге арналған алаң аумағындағы абаттандыру элементтерінің тізбесі қажет болған жағдайда: әртүрлі жабын түрлерін, қоршауды, орындықты, қоқыс жәшігін, жарықтандыру және ақпараттық жабдықты қамтиды.

      94. Алаң аумағында алаңды пайдалану қағидалары бар ақпараттық стенд көзделеді.

13-параграф. Автотұрақтар аумағын күтіп-ұстау

      95. Елді мекен аумағында автотұрақтардың мынадай түрлері көзделеді: автомобильдерді қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді сақтау, көше (таңбамен белгіленген жолдың жүру бөлігіндегі тұрақтар түрінде), көшеден тыс ("қалталар" және жолдың жүру бөлігінен шегіністер түрінде).

      96. Ортақ пайдаланылатын орындар мен аула аумақтарын жоспарлау кезінде көлік құралдарын газондарға қоюды мүмкін етпейтін физикалық кедергілерді қарастыру қажет.

      97. Орамішілік және аулаішілік жолдарда темірбетон блоктарын, бағаналарды, қоршауларды және басқа да құрылыстарды өз бетінше орнатуға жол берілмейді.

      98. Үй маңындағы аумақтарда мыналарға жол берілмейді:

      1) көлік құралдарын осы мақсаттар үшін көзделмеген орындарда, сондай-ақ тротуарларда, балалар ойын алаңдарында, абаттандыру орындарында және жасыл желектері бар учаскелерде, контейнерлік алаңдарда және оларға іргелес аумақтарда тоқтату және қою;

      2) бөлшектелген көлік құралдарының тұрағы.

14-параграф. Инженерлік коммуникацияларды абаттандыру бойынша жұмыстар жүргізу

      99. Мердігердің (бас мердігердің) кінәсінен жүзеге асырылған автомобиль жолдарының конструктивтік элементтері мен жабындарының, автомобиль жолдарын жайластыру элементтері мен объектілерінің, жол жүрісін ұйымдастырудың техникалық құралдарының, көгалдандыру мен абаттандыру элементтерінің барлық зақымдануын ол толық көлемде жояды.

      100. Мердігер (бас мердігер) жұмыс жүргізу орнын қоршайды, құрылыс (реконструкциялау, жөндеу, күрделі жөндеу) объектісі туралы мәліметтер, тапсырыс беруші мен мердігердің атауы, жұмыстарды жүргізуге жауапты лауазымды адамның тегі, оның қызметтік телефонының нөмірі, жұмыстарды жүргізу мерзімдері көрсетілетін ақпараттық қалқандарды орнатады.

      101. Инженерлік коммуникацияларды реконструкциялау және жөндеу жөніндегі жұмыстар немесе топырақ пен қатты жабындарды ашуға байланысты жұмыстар, сондай-ақ авариялық жұмыстар аяқталғаннан кейін оларды жүргізу кезінде бұзылған барлық абаттандыру элементтері мердігер (бас мердігер) тарапынан қалпына келтірілуге тиіс.

      102. Автомобиль жолдарының жол жабыны автомобиль жолдары жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган бекітетін автомобиль жолдары саласындағы нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес қалпына келтіріледі.

      103. Абаттандырудың конструктивтік элементтері зақымдалған жағдайда, қалпына келтіру шағын сәулет нысандарын, арық жүйесін, инженерлік коммуникацияларды қоса алғанда, конструкцияны зақымдаған тараптың есебінен жүзеге асырылады. Жою кезеңі жетпіс екі сағаттан аспайды, қалпына келтіру мерзімі он екі сағатты құрайтын инженерлік коммуникацияларды қоспағанда.

4-тарау. Қалалар мен елді мекендердің аумақтарын абаттандыру жөніндегі жұмыстардың тәртібі

1-параграф. Елді мекендер аумағын тазалау жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      104. Күнтізбелік жыл бойы елді мекен аумақтарын күтіп-ұстау және тазалау жөніндегі жұмыстардың бағыты өңірдің климаттық жағдайларына байланысты маусымдық сипатта болады.

      105. Ғимараттардың (олардағы үй-жайлардың), құрылыстардың, соның ішінде уақытша құрылыстардың меншік иелері болып табылатын, сондай-ақ жер учаскелерін меншік құқығында иеленетін жеке және заңды тұлғалар үй маңындағы және іргелес аумақты тазалауды дербес немесе өз қаражаты есебінен аумақтарды абаттандыруға қатысушыларды тарту арқылы жүзеге асырады.

      106. Елді мекен аумағында өндіріс және тұтыну қалдықтарын рұқсат етілмеген жерлерде жинауға және орналастыруға жол берілмейді.

      107. Өндіріс және тұтыну қалдықтарын рұқсат етілмеген жерлерге орналастырған тұлғалар өз есебінен осы аумақты тазартады және жинайды, ал қажет болған жағдайда жер учаскесін рекультивациялайды.

      108. Өндіріс және тұтыну қалдықтарын рұқсат етілмеген қоқыс тастайтын жерлерге орналастырған тұлғаларды анықтау мүмкін болмаған жағдайда, өндіріс және тұтыну қалдықтарын шығаруды және қоқыс тастайтын аумақтарды рекультивациялауды осы аумақтарды тазалауды қамтамасыз ететін тұлғалардың есебінен жүргізіледі.

      109. Тұтыну қалдықтарын жинау және шығару Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26341 болып тіркелген) бекітілген Коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

      110. Елді мекеннің ортақ пайдаланылатын орындарының аумағында өндіріс және тұтыну қалдықтарын жағуға жол берілмейді.

      111. Көппәтерлі тұрғын үйлерден, жеке тұрғын үйден, сауда және қоғамдық тамақтану, мәдениет ұйымдарынан, балалар және емдеу мекемелерінен коммуналдық қалдықтарды шығаруды меншік иелері, көрсетілген ұйымдар немесе Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасына сәйкес қалдықтарды шығаруды жүзеге асыратын ұйыммен шарт бойынша жүзеге асырады.

      112. Жөндеу кезінде пайда болған қалдықтарды шығаруды осы жөндеуді жүргізген тұлғалар осы үшін арнайы бөлінген орындарға өздігінен жүзеге асырады.

      113. Жөндеу кезінде пайда болған қалдықтарды қалдықтарды уақытша сақтау орындарына және контейнерлік алаңдарға жинауға жол берілмейді.

      114. Егер жер учаскесінде, тұрғын немесе тұрғын емес үй-жайда жалға алу шарты немесе меншік иесімен өзге де келісім негізінде өзінің тұрмыстық және шаруашылық қызметін жүзеге асыратын қалдықтарды өндіруші қалдықтарды жинауды, шығаруды және кәдеге жаратуды дербес ұйымдастырмаса, осы қалдықтарды өндірушінің қалдықтарын жинау, шығару және кәдеге жарату жөніндегі міндеттерді жоғарыда аталған жылжымайтын мүлік объектілерінің меншік иесі жүзеге асырады.

      115. Көшелердің, алаңдардың, скверлердің және басқа да қоғамдық орындардың өндіріс және тұтыну қалдықтарымен ластануын болдырмау үшін қалдықтарды уақытша сақтауға арнайы арналған шағын көлемді сыйымдылықтар (қоқыс жәшіктері, бактар) орнатылады.

      116. Өндіріс және тұтыну қалдықтарын уақытша сақтауға арналған сыйымдылықтарды орнатуды, оларды күтіп-ұстауды және тазартуды тиісті аумақтарды тазалауды жүзеге асыратын тұлғалар жүзеге асырады.

      117. Қоқыс жәшіктерін (бактарды) ақаусыз күйде ұстайды, қоқыстың жиналуына қарай тазартады, бірақ айына кемінде бір рет жуады және дезинфекциялайды.

      118. Контейнерлерден қоқыс тасушы көлікке түсіру кезінде төгілген өндіріс және тұтыну қалдықтарын контейнерлік алаңнан және оған іргелес аумақтан шығаруды қалдықтарды жинауды және шығаруды жүзеге асыратын ұйымның қызметкерлеріне жүргізеді.

      119. Троллейбус және автобус аялдамаларын тазалауды міндетіне осы аялдамалар орналасқан көшелер мен жолдардың аумақтарын тазалау кіретін ұйымдар жүргізеді.

      120. Соңғы троллейбус және автобус аялдамаларын, диспетчерлік пункттер аумақтарын тазалауды осы объектілерді пайдаланатын ұйымдар қамтамасыз етеді.

      121. Сауда объектілері орналасқан аялдамаларды тазалауды, егер шартта өзгеше белгіленбесе, іргелес аумақтар шекарасында сауда объектілерінің иелері жүзеге асырады.

      122. Су тарту колонкаларын пайдалануды және тиісті санитариялық-техникалық жағдайда ұстауды, оның ішінде оларды қоқыстан, мұз бен қардан тазартуды, сондай-ақ оларға қауіпсіз баруды қамтамасыз етуді колонкалар меншігінде болатын ұйым жүзеге асырады. Мұндай су тарту колонкасының меншік иесі болмаған жағдайда, көктайғақты жою жөніндегі жұмыстарды ұйымдастырулар жүзеге асырады.

      123. Базарлардың аумағын және оларға іргелес аумақтарды тазарту және тазалау жөніндегі жұмысты ұйымдастыру Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 4 тамыздағы № ҚР ДСМ - 73 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23856 болып тіркелген) бекітілген "Азық-түлік өнімінің көтерме және бөлшек сауда объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларына сәйкес жүргізіледі.

      124. Көпірлерді, жол өтпелерін, жаяу жүргіншілер өткелдерін, виадуктерді, оларға іргелес аумақтарды тазалауды, сондай-ақ коллекторларды, нөсер кәрізі құбырларын және жаңбыр қабылдау құдықтарын күтіп-ұстауды осы объектілерге қызмет көрсететін ұйымдар жүргізеді.

      125. Құйылатын жуынды төгетін орындардың құрылғыларын орнатуға, жуынды мен дәретті үйлер мен көшелердің аумағынан тыс жерлерге төгуге, өндіріс және тұтыну қалдықтарын көше жолдарына шығаруға жол берілмейді.

      126. Сұйық тұрмыстық қалдықтарды арнайы көлігі бар ұйымдарға шарт бойынша шығару қажет.

      127. Жер үсті және жер асты суларын аулалардан бұруға арналған суағар арықтарды, науаларды, құбырларды, дренаждарды тазартуды және тазалауды тиісті аумақтарды тазалауға жауапты аумақтарды абаттандыруға қатысушылар жүргізеді.

      128. Тротуарларға, газондарға, жолдың жүру бөлігіне су төгуге жол берілмейді, ал авариялық жұмыстарды жүргізу кезінде су төгуге коммуникация иелерімен келісу бойынша және тасталған ағындыларды су бұру жөніндегі жұмыстарға жұмсалған шығындарды өтей отырып, жақын маңдағы фекальды немесе нөсер кәріз құдықтарына арнайы бұрулар немесе шлангілер бойынша ғана рұқсат етіледі.

      129. Иеліктен шығару жолағы шегінде (ойықтар мен үйінділердің еңістері, өтпелер, жолдар арқылы өтетін өткелдер) елді мекен шегінде өтетін теміржолдар осы құрылыстарды пайдаланатын теміржол ұйымдарының күштерімен және құралдарымен тазаланады және ұсталады.

      130. Электр беру желілерін, газ, су құбыры және жылу желілерін орналастыру және пайдалану үшін бөлінген аумақтарды тазалау көрсетілген желілер мен электр беру желілерін пайдаланатын ұйымдардың күштерімен және құралдарымен жүзеге асырылады.

      131. Қарау құдықтарын, жер асты коммуникацияларын тазалау кезінде топырақ, қоқыс, дәреттер тазарту жұмыстарымен айналысатын ұйымдардың күшімен дереу шығарыла отырып, арнайы ыдысқа жиналады.

      132. Көшелерде тасталған, жол жүрісіне кедергі келтіретін заттарды жинауды тиісті аумақтарды тазалауға жауапты аумақтарды абаттандыруға қатысушылар жүзеге асырады.

2-параграф. Көше аумақтарын тазалауды жүргізу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      133. Қала аумағын тазалау техникалық және санитариялық талаптарды негізге ала отырып, күні бойы тазалық пен тәртіпті сақтай отырып күн сайын жүргізіледі.

      134. Үй маңындағы аумақтарды тазалау негізінен жаяу жүргіншілер саны аз болатын ерте таңертеңгі және кешкі уақытта жүргізіледі.

      135. Тазалауды жүргізу кезінде үй маңындағы аумақтардан, тротуарлардан және орамішілік жолдардан тазартылатын қоқысты жолға ауыстыруға жол берілмейді.

      136. Өрт немесе оларды пайдалану мерзімінің өтуі салдарынан жарамсыз болып қалған тұрғын үй құрылыстары, сарайлар және басқа да құрылыстар Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министринің 2021 жылғы 29 сәуірдегі № 202 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 22672 болып тіркелген) бекітілген Объектілерді постутилизациялау (ғимараттар мен құрылыстарды бұзу) бойынша жұмыстар кешенін жүргізуге шешім беру қағидаларына сәйкес дуалмен қоршалады, олардың меншік иелері бөлшектейді және қоқыстан тазартады.

      137. Мұндай құрылыстарды тазалауды меншік иелері арнайы комиссия оларды жарамсыз деп таныған кезден бастап алты ай ішінде жүргізеді.

3-параграф. Қысқы кезеңде қалалар мен елді мекендердің аумағын тазалауды жүргізу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      138. Қысқы кезеңде жолдар мен өткелдерді тазалау осы Қағидалардың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

      139. Жиналатын қар жергілікті атқарушы орган айқындайтын осы мақсаттар үшін арнайы бөлінген орындарға шығарылады.

      140. Көшелердегі және үй маңындағы аумақтардағы тазалау жұмыстарын жүргізу технологиясы мен режимдері ауа райы жағдайларына қарамастан көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің кедергісіз қозғалысын қамтамасыз етеді.

      141. Елді мекен аумағын қысқы тазалаудың бірінші кезектегі іс-шараларына мыналар жатады:

      1) қарды тырмалау және сыпыру;

      2) жолдардың жүру бөлігін, ортақ пайдаланылатын аумақтарды көктайғаққа қарсы материалдармен өңдеу;

      3) кейіннен шығару үшін қар жалылын қалыптастыру;

      4) қиылыстардағы, қоғамдық жолаушылар көлігі аялдамаларындағы, әкімшілік және қоғамдық ғимараттарға кіреберістердегі, орамішілік аумақтардан шығатын жерлердегі қар жалындарындағы алшақтықтарды орындау.

      142. Екінші кезектегі іс-шараларға мыналар жатады:

      1) қарды жою (шығару);

      2) қарды жүру бөлігінен алып тастағаннан кейін жолдың лоток маңындағы бөлігін тазарту;

      3) мұзды жару және қарлы-мұзды түзілімдерді тазалау.

      143. Жолдардың жүру бөлігінде қар тазалау жұмыстарын қар жауа бастаған бойда дереу бастау қажет. Ұзақ қар жауған және бұрқасын болған кезде қар тазарту және көктайғаққа қарсы материалдармен өңдеу циклдері қайталанады, бұл жаяу жүргіншілер мен көлік құралдары қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ете.

      144. Көшелер, жолдар, тротуарлар қар жауып біткеннен кейін қырық сегіз сағат ішінде қардан және қарлы қатқақтан толық тазартылады.

      145. Жолдардан, көшелерден және өткелдерден қар шығару бірінші кезекте аялдама пункттерінен, жер үсті жаяу жүргіншілер өткелдерінен, көпірлер мен жол өтпелерінен, адамдар көп баратын орындардан (оның ішінде ірі дүкендер, базарлар, қонақүйлер, вокзалдар, театрлар), медициналық мекемелердің және әлеуметтік мақсаттағы басқа да объектілердің аумақтарына кіреберістерден қар жауып біткеннен кейін бір тәулік ішінде жүзеге асырылады.

      146. Көліктің біржақты қозғалысы бар жолдарда, көшелерде және өткелдерде жолдың лоток маңындағы бөлігі бүкіл қысқы кезең ішінде бордюр тасына дейін үнемі қар мен көктайғақтан тазартылады.

      147. Қарды уақытша сақтау орындары қар ерігеннен кейін қоқыстан тазартылады.

      148. Қар жауу және көктайғақ кезеңінде ортақ пайдаланылатын орындар, тротуарлар және елді мекен аумағындағы басқа да жаяу жүргіншілер аймақтары қардан тазартылады, көктайғаққа қарсы материалдармен өңделеді. Тротуарлардың бүкіл алаңын өңдеуге кететін уақыт қар жауа бастағаннан бастап алты сағаттан аспайды.

      Шағын сәулет нысандары, сондай-ақ олардың айналасындағы кеңістік пен оларға баратын жолдар қар мен мұздан тазартылады.

      149. Тротуарларда, жаяу жүргіншілер жолдарында және аялдама пункттерінде қар тазалау жұмыстары (механикаландырылған сыпыру және қолмен тазарту) қар жауып біткен бойда басталады. Ұзақ қар жауған кезде қар тазарту және көктайғаққа қарсы құралдармен өңдеу циклдері қайталанады, бұл жаяу жүргіншілер үшін қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.

      150. Тротуарлар мен көпір құрылыстарының сатылы түсулері жаңа жауған немесе тығыздалған қардан (қарлы-мұзды түзілімдерден) жабынға дейін барлық ені бойынша тазартылады.

      151. Қар жауу кезеңінде тротуарлар мен көпір құрылыстарының сатылы түсулері көктайғаққа қарсы материалдармен өңделеді және жаяу жүргіншілердің қозғалысы үшін өту жолдары тазартылады.

      152. Люктердің, су құбыры және кәріз құдықтарының қақпақтары қардан, мұздан толық тазартылады және өрт гидранттарын тез пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз ететін жағдайда ұсталады.

      153. Көпірлер, жол өтпелері, түсулер, көтерілулер, қиылыстар, жаяу жүргіншілер өткелдері, қоғамдық көлік аялдамаларының кірме қалталары, шығатын автожолдар құм-тұз қоспасымен себіледі.

      154. Химиялық реагенттерді қолданған кезде оларды бөлудің белгіленген нормаларын ұстану қажет.

      155. Тұрғын үйлердің, ғимараттардың, құрылыстардың шатырлары мен күнқағарларын қардан және мұздан тазарту қажеттілігіне қарай, бірақ айына кемінде бір рет жерге тастау арқылы жүргізіледі. Тұрғын үйлердің, ғимараттардың, құрылыстардың карниздерінде, шатырларында, күнқағарларында, балкондарында, суағар құбырларында және өзге де шығыңқы конструкцияларында қар және мұз сүңгілерін жою уақтылы, жаяу жүргіншілерге, тұрғын үйлерге, ғимараттарға, құрылыстарға қауіп төнуіне қарай, тасталған қар мен мұз сүңгілерін жаяу жүргіншілер жолдарынан, өткелдерден, тротуарлардан бір тәулік ішінде осы мақсаттар үшін арнайы бөлінген орындарға шығара отырып жүргізіледі.

      156. Жылымық басталған кезде қарды тастауды қысқа мерзімде жүргізу керек.

      157. Көппәтерлі тұрғын үйлердің шатырларын қардан және мұздан тазартуды ұйымдастыруды, қар және мұз сүңгілерін жоюды мүліктің меншік иелері бірлестігінің төрағасы немесе тікелей бірлесіп басқарған кезде пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың барлық меншік иелері, не кондоминиум объектісін басқару субъектілері, не көппәтерлі тұрғын үйді басқарушы дербес немесе өз қаражаты есебінен мамандандырылған ұйымдарды тарту арқылы жүзеге асырады.

      158. Шатырларды қардан және мұздан тазартуды ұйымдастыруды, қар және мұз сүңгілерін жоюды жеке тұрғын үйлердің, ғимараттардың, құрылыстардың меншік иелері дербес немесе өз қаражаты есебінен мамандандырылған ұйымдарды тарту арқылы жүзеге асырады.

      Шатырларды қардан және мұздан тазарту жөніндегі жұмыстарды жүргізер алдында азаматтардың, осы жұмыстарды жүзеге асыратын тұлғалардың және көлік құралдарының қауіпсіздігін, сондай-ақ ағаштардың, бұталардың, көшедегі электр жарығының әуе желілерінің, ақпаратты орналастыру құралдарының, бағдаршам объектілерінің, жол белгілерінің, байланыс желілерінің және басқа да объектілердің сақталуын қамтамасыз ететін күзет іс-шараларын (қоршау, кезекшілер) жүргізу қажет, егер бұл объектілер қолданыстағы заңнамаға сәйкес орнатылса.

      159. Ортақ пайдаланылатын аумақтарды тазалау кезінде құрамында химиялық реагенттер жоқ қарды жасыл желектердің сақталуы және тасқын сулардың ағып кетуі қамтамасыз етілген жағдайда осы мақсаттар үшін күні бұрын дайындалған алаңдарға уақытша жинауға рұқсат етіледі.

      160. Мыналарға жол берілмейді:

      1) жолдардың, көшелер мен өткелдердің жүру бөлігіне орамішілік, үй маңындағы аумақтардан, ұйымдардың, кәсіпорындардың, мекемелердің, құрылыс алаңдарының аумақтарынан тазартылатын қарды шығаруға немесе ауыстыруға;

      2) ластанған қарды, сондай-ақ мұз сынықтарын газондарға, гүлзарларға, бұталарға және жасыл желектері бар басқа да учаскелерге тастауға және ауыстыруға;

      3) қарды ғимараттардың қабырғаларына және жылу желілерінің трассаларына жинауға.

      161. Орамішілік өткелдерді және үй маңындағы аумақтарды тазалау кезінде бірінші кезекте жаяу жүргіншілер жолдары, аулаларға өткелдер және өндіріс пен тұтыну қалдықтарын жинауға арналған контейнерлерді орналастыру орындарына кіреберістер тазартылады.

      162. Аулалардан және орамішілік өткелдерден жиналатын қар жасыл желектердің зақымдалуына жол бермей, көлік құралдарының жүруі және азаматтардың өтуі үшін бос орындар қалатындай етіп үй маңындағы және орамішілік аумақтарда жиналады. Қар жинауға арналған алаңдар күні бұрын дайындалады. Осы учаскелерден еріген суды нөсер кәрізі желісіне бұру қамтамасыз етіледі. Мұндай алаңдарды ұйымдастыру мүмкіндігі болмаған кезде қар шығарылады.

      163. Қар ерігеннен кейін тротуарларды, орамішілік, үй маңындағы және іргелес аумақтарды, ортақ пайдаланылатын орындардың аумақтарын қысқы кезеңде пайда болған ластанулардан тазарту жүргізіледі.

4-параграф. Жазғы кезеңде қалалар мен елді мекендердің аумағын тазалауды жүргізу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру

      164. Тазалау жөніндегі негізгі іс-шараларды орындау мерзімділігі ауа райы жағдайларын және көшелердің маңыздылығын (санаттарын) ескере отырып реттеледі.

      165. Жазғы тазалау кезеңінде жұмыстардың мынадай түрлері жүргізіледі:

      1) жолдардың жүру бөлігін, тротуарларды, үй маңындағы аумақтарды сыпыру, жуу және суару;

      2) қоршаулар мен бордюр тасын балшықтан тазарту, жуу, сырлау;

      3) жолдың лоток маңындағы бөлігін тазарту;

      4) газондарды, гүлзарлар мен клумбаларды қоқыстан, бұтақтардан, жапырақтардан, құрғақ шөптерден, гүлдеп біткен гүлшоғырлардан және құмнан тазарту;

      5) қоқыстарды рұқсат етілген жинау, залалсыздандыру және кәдеге жарату орындарына шығару;

      6) үй маңындағы аумақтардан, соның ішінде жеке құрылыс үйлеріне іргелес аумақтардан қоқыс тазалау;

      7) шөп шабу.

      166. Жапырақ түсу кезеңінде жолдардың жүру бөлігінен, ортақ пайдаланылатын орындардан, іргелес, үй маңындағы аумақтардан түскен жапырақтарды тырмалау және шығару жүргізіледі. Жапырақтарды ағаштар мен бұталардың діңгектеріне қарай тырмалауға жол берілмейді.

      167. Қалалық аумақтарды сыпыру мынадай түрде жүргізіледі:

      1) тротуарларды - күн сайын күні бойы ластанудың жиналуына қарай;

      2) үй маңындағы аумақтарды - күн сайын күні бойы қажеттілігіне қарай;

      3) өзге аумақтарды, оның ішінде ортақ пайдаланылатын орындардың, іргелес аумақтардың аумақтарын - тазалықты қамтамасыз ету қажеттілігін ескере отырып, ластанудың жиналуына қарай.

      168. Жолдың жүру бөлігін, тротуарларды, кірме жолдарды, үй маңындағы аумақты суару мынадай жағдайларда жүргізіледі:

      1) ауа температурасы Цельсий бойынша 25 градустан жоғары ыстық ауа райында микроклиматты жақсарту үшін;

      2) шаңдануды азайту үшін қажеттілігіне қарай.

      169. Аялдама пункттері топырақ-құм шөгінділерінен, түрлі қоқыстардан толық тазартылады және жуылады. Тазалау жаяу жүргіншілердің қозғалысы ең аз және жолаушылардың жиналуы ең аз сағаттарда жүргізіледі.

      170. Темірбетон блоктарынан жасалған бөлу жолақтары бүкіл беті бойынша құмнан, балшықтан және ұсақ қоқыстан тазартылады. Газондар түрінде орындалған бөлу жолақтары қоқыстан тазартылады.

      171. Металл қоршаулар, жол белгілері мен көрсеткіштер жуылады.

      172. Жаңбыр суының тоқтап қалуын болдырмау үшін люктердің қақпақтары мен жаңбыр қабылдау құдықтарының келтеқұбырлары үнемі сыпырындылардан және басқа да ластанулардан тазартылады.

      173. Шөп шабу кейіннен шығарыла отырып жүргізіледі.

      174. Жапырақ түсу кезеңінде түскен жапырақтарды уақтылы тазалайды және арнайы бөлінген учаскелерге немесе компосттау алаңдарына шығарады.

      175. Жазғы тазалауды жүргізу кезінде мыналарға жол берілмейді:

      1) қоқысты жасыл желектерге, инженерлік желілердің қарау құдықтарына, өзендер мен су қоймаларына, жолдардың жүру бөлігіне және тротуарларға тастауға;

      2) жолдың жүру бөлігін жуу кезінде су ағынымен сыпырындылар мен қоқысты тротуарлар мен газондарға шығаруға;

      3) карантиндік зиянкестер мен аурулар жұққан өсімдіктердің бөліктерін кесуді және ұйымдасқан түрде жағуды қоспағанда, от жағуға және қоқысты, жапырақтарды, ыдыстарды, өндіріс және тұтыну қалдықтарын жағуға;

      4) су құбыры, кәріз және жылу желілеріндегі аварияларды жою кезінде жолдың жүру бөлігіне суды сорғызып шығаруға.

      Бұл ереже жарнама саласындағы құқықтық қатынастарға қолданылмайды.